e]/L–s0ff{nL
If]qLo df]8]nsf] gLlt tyf sfo{qmd
-jf:tjdf jt{dfg Oltxf;sf] cfwf/
xf] . jt{dfg k"j{ u/]sf ;Dk"0f{ sfd sfjf{xL / 36gfqmdx? P]ltxfl;s aGg
k'Ub5g\ . tL s'/f efjL lbgsf] nflu lzIffsf y'Fuf x'G5g\ . o;}qmddf xfdLn] o; c+s
b]lv P]ltxfl;s b:tfj]h gfds :tDe v8f u/]sf 5f}+ . e]/L–s0ff{nL If]qsf] /fhgLlts
Oltxf;df klxnf] k6s hgtfsf] df]8]n hg;Qf lgdf{0f eO{ h;sf] k|yd df]8]n
hgk|ltlglw ;efn] gLlt tyf sfo{qmd k|:t't u¥of] . o; c+sdf pQm P]ltxfl;s b:tfj]h
qmdzM k|sflzt ug{ yfn]sf 5f}+ . cfufdL lbgdf lj1 kf7s ju{af6 o:tf P]ltxfl;s
b:tfj]hx? k7fO{ k|sfzg sfo{df ;xof]u k'¥ofpg' x'g]5 eGg] k"0f{ ljZjf;df
5f}+ . – ;Dkfbs_
!=
e"ldsf
cw{–;fdGtL tyf cw{–cf}klgj]lzs zf]if0f pTkL8gsf lj?4 hgtfsf] hgjfbL ;Qf
:yfkgfy{ dxfg\ tyf uf}/jzfnL ;j{xf/f ju{sf] k|ltlglw kf6L{ g]=s=kf=-dfcf]jfbL_
sf] g]t[Tj / ;jf]{Rr g]tf cWoIf s= k|r08sf] s'zn g]t[Tj / lgb]{zgdf ;~rflnt dxfg\
hgo'4sf] tLa| ljsf;n] g]kfnL ju{ ;dfhdf Jofks pyn k'yn k}bf e}/x]sf] 5 .
hgo'4sf] ljsf; k|lqmofåf/f k|ltlqmofjfbL ;Qfsf lj?4 Jofks /fhg}lts x:tIf]k tyf
kmf}hL cfqmd0fåf/f k'/fgf] ;Qf rf}tkmL{ ;+s6u|:t aGb} tLa| ktgsf] ;+3f/df ple/x]sf]
5 . o;/L g]kfnL ju{ ;+3if{sf] pRrtf / tLa|tf;+u} g]kfnL hgjfbL cfGbf]ng klg gofF
ultsf ;fy cufl8 al9/x]sf] 5 . tyflk cu|udg / k|ltudg aLrsf] of] leif0ftfdf ;fdGtL
lg/+s'ztfjfbn] u'Dg nfu]sf] ;Qfsf] arfpsf] nfuL ;+;bjfbLx?sf] sfo/tf /
c;kmntfaf6 kmfObf p7fpb} ;Qfsf] ;Dk"0f{ zlQm / ;fwgsf] b'?kof]u u/L b]znfO{
3f]/ k|ltudg lt/ ws]nL /x]sf] 5 . o;sf lj?4df dxfg\ hgo'4sf] g]t[Tj ul//x]sf]
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_, ;Dk"0f{ b]zeQm, jfdkGyL / k|hftGqjfbL zlQm Pj+
hg;d'bfox?sf] cfqmf]z / 3]/faGbLaf6 cft+lst eO{ ;fdGtL lg/+s'ztfjfbLx? jftf{df
xfdkmfNg afWo e}/x]sf 5g\ . olta]nf gofF hgjfbL ;Qf / k|ltufdL ;Qf aLrsf] åGb
jftf{df s]lGb|t e}/x]sf] / l;+uf] b]z To;sf] ;sf/fTds / cu|ufdL lgsf;sf] kl/0ffdsf]
kvf{Odf plePsf] 5 . oxL kl/j]zdf e]s If]qLo Ao"/f]sf] ck]Iff k"/f ug{
lgld{t e]s If]qLo df]8]nsf] lhNnf ;+o'Qm hgk|ltlglw ;efsf] k|yd clwj]zg x'g u}/x]sf]
5 .
@=
>4f~hnL
;fdGtL bnfn tyf gf]s/zfxL k"FhLjfbsf lj?4 k|ltlqmofjfbL ;Qfsf] Wj+;
ub}{ gofF hgjfbL ;Qfsf] :yfkgfy{ dxfg\ hgo'4sf] af6f]df cl3 a9f}+ eGg] dxfg\ pb\3f]ifsf
;fy dxfg\ tyf uf}/jzfnL kf6L{ g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ sf] g]t[Tjdf dxfg\ hgo'4n]
cfˆgf] ;f/tTjdf u'0ffTdstf xfFl;n ug{ pRr Tofu / anLbfgsf] dfu ul//x]sf] lyof]
/ 5 . h;a]u/ g]kfnL hgjfbL cfGbf]ngn] of] pRrtf xfFl;n ug{ ;Sb}g lyof] . olta]nf
k'/fgf] ;Qfsf] rf}tkmL{ Wj+;sf] k|lqmof ;+u} gofF hgjfbL ;Qfsf] Jofkstf / lj:tf/
tLa| ultdf cufl8 al9/x]sf] 5 . g]kfnL hgjfbL cfGbf]ng of] pTsif{df k'¥ofpg
g]kfn cfdfsf xhf/f}+ jL/ jL/+ugf x?n] s'jf{gL ul/;Sg' ePsf] 5 . o;/L Oltxf;sf]
of] 38L ;Dd cfO{k'Ubf kf6L{ lk=la=Pd= s=;'/]z jfUn] l;=l;=Pd= s= l/t a= v8\sf,
s[i0f ;]g …O{R5'sÚ cf/=la=Pd s= 1fd k|;fb rfln;], s= ho/fh e§, s= ;"o{
k|sfz k'g nufot b]z}e/L kfFr xhf/ eGbf a9L / o; df]8]n If]qdf dfq s= dfg a=
cf]nL, s= dfg a= /fjn, s= sfnL a= a:g]t, s= s'Gt a= v8\sf, s= gGbnfn cfrfo{, s=
s]zj v8\sf, s= uug zfxL, s= /ltnfn, s= hgs zfxL, s= x/L a= Wof/, s= lznf cf]nL,
s= od s'df/L v8\sf, s= kbd /f]sfof nufot s/La ;f7L hgf jL/ zxLbx?n] zxfbt k|fKt
ul/;Sg' ePsf] 5 . o;/L jL/tfk"j{s zxfbt k|fKt ug'{x'g] tL cd/ jL/ zxLbx?
k|lt efjk"0f{ >4f~hnL ck{0f ub{5f}+ .
#=
cGt/f{li6«o kl/l:ylt M—
æ;fd|fHojfb k"Flhjfbsf] clGtd
/ d/0ffzGg cj:yf xf]Æ eg]/ dxfg\ n]lggn] eGg' eP em}+ olt j]nf ;fd|Hojfb
rf}tkmL{ ;+s6df km:b} uO{/x]sf] 5 . slyt Ps w|'jLo ljZjsf] /fu cnfkL /x]sf] ljZj
;fd|fHojfbsf] gfO{s] cd]l/sL ;fd|fHojfbn] cfkm\gf] /fhgLlts / cfly{s ;+s6 6fg{,
;+;f/sf pTkLl8t hgtfsf lj?4 hah{:t cGofok"0f{ o'4 yf]k/L /x]sf] 5 . o;/L
slyt cfly{s pbf/Ls/0fsf gfddf ljZj JofkL n'6sf] nflu ;+;f/sf ahf/x? sAhf ug{
cf0fljs xltof/ / cGofok"0f{ o'4sf] ;fx/f lnO{/x]sf] 5 . cfh ljZj ;fd|fHojfbsf
lj?4 ;+;f/e/ rln/x]sf /fli6«o d'lQm cfGbf]ng, hgjfbL cfGbf]ng / ;dfhjfbL
cfGbf]ngx?nfO{ bafpg slyt cft+sjfb lj/f]wL cleofgsf] xf}jf v8f ul/ ljZj cft+s
v8f ul/x]sf] 5 . tyflk cGt/ ;fd|fHojfbL zlQmx? aLr gofF cGt/lj/f]w v8f x'g'sf ;fy}
ljZj ;fd|fHojfb lj/f]wL cfGbf]ngn] gofF ult lnO{ /x]sf] kl/j]zdf s] eGg ;lsG5 eg]
ljZj qmflGtsf] gofF 9f]sf k'gM vf]Nb}5 .
oxL kl/l:yltdf g]kfnaf6 qmflGtsf/L cfGbf]ngsf] Hjfnf blGs/x]sf] 5 /
;+;f/e/L of] Hjfnf km}nLg] ;+Gqf; ;+;f/e/sf k|ltlqmofjfbLx? eolet eO{/x]sf 5g\
eg] ;+;f/e/sf ;j{xf/f ju{df v'lzsf] /Qm;~rf/ eO{/x]sf] 5 . ljZj e/ dfS;{jfb
c;kmn eof] eg]/ ;+;f/e/sf k|ltlqmofjfbLx?n] v'zLofnL dgfO/x]sf a]nf ;+;f/s}
lk5l8Psf] d'n's g]kfndf g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf] g]t[Tjdf ;~rflnt dxfg\ hgo'4af6
5f]6} cjlwdf dxfg\ cfwf/ Onfsfx?sf] hGd / ljsf; x'g uO/x]sf 5g\ . k]l/; sDo'g
b]lv ?;L qmflGt x'b} lrgLof dxfg\ ;j{xf/f ;f+:s[lts qmflGtsf] lj/f;tdf g]kfnL
e"lddf @!cf}+ ztfAbLsf] ;'b[9 gofF hgjfbL ;Qfsf] cEof; ug{ uO/x]sf 5f}+ .
of] Ps dxfg pknAwL xf] . xfdLn] of] s'/fdf uj{ ug}{ k5{ ls g]kfnL hgjfbL
cfGbf]ngsf] Ps c+u / hfh/sf]6 lhNnfsf] t'kmfgL s]Gb|sf ?kdf o; lhNnfsf k"jL{
pQ/ ( uf=h=;=df e]s If]qLo Ao"/f]sf] of]hgfdf df]8]n ;Qfsf] cEof; eO/x]sf]
5 . cfGbf]ngsf] ljsf; ;+u} o;nfO{ cem}+ ;'b[9 / Joj:yLt ug{ kxn eO/x]sf] 5 .
$=
ef}uf]lns tyf /fhg}lts cj:yf
k"j{df ?s'd, pQ/df h'Dnf / 8f]Nkf, klZrd / blIf0fdf hfh/sf]6 lhNnfsf
gf} j6f uf=h=;= åf/f lgld{t of] lhNnf Kof/L, /dsf / rfv'/]sf] sfvdf / gxs'nLsf]
c8];df cjl:yt 5 . k"j{ lt/ e]/L gbLn] ?s'd / o; df]8]nsf] aLrdf l;df /]vf
sf]b}{ blIf0f lt/ alu/x]sf] 5 eg] 6fF;', gnuf8 / em'k|f vf]nfn] o; ljifd
e"efunfO{ l5rf]Nb} e]/L gbLsf] k|jfx ;+u} hf]l8g k'Ub5g\ . s[lif of]Uo hdLg
;LdLt /x]sf] o; If]qdf sl/a rf}lt; xhf/ hgtfsf] a;f]jf; /x]sf] 5 eg] clwsf+z
e"efu xl/of] hËnn] 9fs]sf] 5 .
hfh/sf]6L ;fdGtL /hf}6fx?sf] zf]if0fnfO{ ;'udtfsf] lgldQ ljeQm vu]g b/f /
jf/]sf]6 b/fsf] ?kdf kl/lrt o; If]qsf hgtfx? o'uf}+ b]lv rsf]{ ;fdGtL zf]if0f /
pTkL8gsf] lzsf/ aGb} cfO{/x]sf] s'/f ;j{1ft g} 5 . lg/+s'z k~rfotL Joj:yfsf]
cGTo tyf ;+;bLo ax'bnLo Joj:yfsf] cfudg;+u} dfq /fhg}lts hfu/0fsf] z'?jft ePsf]
o; If]qdf, k~rfot / ;+;bLo Joj:yfdf ;f/e"t / tfTjLs ?kdf cGt/ gb]lvP kl5
To;sf] e08fkmf]/;+u} Jojl:yt u|fdL0f ju{ ;+3if{sf] z'?jft eof] . o;af6 cfd
hgtfdf ju{ r]tgfsf] ljsf; u/fpg'sf ;fy} k|ltlqmofjfbL ;Qf, juL{o zf]if0f, pTkL8g
k|lt cfqmf]z / 3[0ff k}bf u/fpb} qmflGtsf/L cfGbf]ngsf] nflu cfwf/e"ld tof/
u¥of] . dxfg\ hgo'4sf] yfngL / ljsf; ;+u} h'g ultdf k|ltlqmofjfbL ;Qf Wj+; x'b}
uof] ToxL ult / tLa|tfdf :yfgLo hg;Qfx?sf] hGd / ljsf; x'g k'Uof] . o;/L ;fdGtL
/fhf /hf}6fx?sf] ynf]sf] ;§f hgo'4sf] t"kmfgL s]Gb| /f]Nkf ?s'd;+u} hfh/sf]6n]
klg dxfg\ hgo'4df ;lqmo ;xefuLtf ;lxt cu|k+lQmdf pEofpg ;kmn /Xof] . o; lhNnfsf]
klg ju{ ;+3if{df cu|0fL e"ldsf lgjf{x ub}{ cfPsf] k"jL{ a]]N6sf gf}j6f
uf=h=;=x?nfO{ ;d]6]/ If]qLo Jo"/f]sf] of]hgfdf df]8]n ;Qf cEof; x'g u}/x]sf]
s'/f ;j{ljlbt} 5 .
%=
cfly{s cj:yf
k|fs[lts ;Dkbf / ;f}Gbo{tfsf] wlg e}sg klg dfgjLo >d, ;fwg k|ljlwsf]
cefjdf of] lhNnfn] cfly{s ljkGgtfsf] ;fdgf ug{ ljj; 5 . clwsf+z e"efu h+unn]
9fs]sf], s[lif of]Uo e"ldsf] guGo hldg dfq l;+lrt x'g', ;fdGtL tyf k'/ftg
k|sf/sf] pTkfbg k|0ffnLsf cltl/Qm ljs6 e"efu / oftfoftsf] c;'ljwf cfbLn] o;
If]qsf hgtf ul/aL / j]/f]huf/Lsf ;d:ofn] lk/f]nLg'sf ;fy} cefj u|:t l:yltsf] ;fdgf
ul//x]sf 5g\ .
dxfg\ ljsf; k|lqmof;+u} pbfO{ /x]sf hg;Qfx?sf] cEof;åf/f cfly{s
ljkGgtfaf6 d'Qm ug{ ;xsf/L cfGbf]ngnfO{ Jojl:yt ug{ ljz]if k|oTg e}/x]sf] 5 .
o;sf ;fy} ufFp ufFpdf kd{bn, ;fd'lxs / ;+u7Lt hgzlQm / >dsf] kl/rfngåf/f
af6f]3f6f], k'n, l;+rfO{ cflbsf cltl/Qm ;fgf tyf 3/]n' pBf]ux?sf] :yfkgf,
s[lifdf cfw'lgstf lbg kxn a9fpg] k|s[ofdf :yfgLo hg;Qfx? lqmoflzn /x]sf 5g\ .
^=
;fdflhs ;f+:s[lts cj:yf
h;/L j:t'ut hutsf lqmofsnfk / 36gf kl/36gfx?sf] k|ltljDj dfgj r]tgfdf
k|ltljlDjt eO{ Tof] ;fdflhs hLjgdf cleJoQm x'g] ub{5 To;/L g} ;fdGtL pTkfbg ;DaGwsf]
k|efj dfgj r]tgfdf hj/h:t ;+:sf/sf] ?kdf 3/ ug{ k'Ub5 / To;n] dfgj ;dfhnfO{ g}
k|efj kfg]{ ub{5 . o"uf}+ b]lvsf] ;fdGtL pTkfbg ;DaGwsf] k|efjsf sf/0f
?9Ljfb, wfld{s cGwljZjf; / ;fdGtjfbs} 5q 5fFofdf x'ls{/x]sf] ljs[lt lj;+ultaf6
h;/L g]kfnL ;dfh u|:t 5, To;af6 o; If]qnfO{ klg k[ys /fVg ;lsb}g .
hftLo 5'jf5't, juL{o / lnËLo c;dfgtf / rsf]{ e]befj h:tf ;fdflhs s'/Llt
s';+:s[ltx? hgo'4sf] ljsf; / k|efj;+u} :vlnt dfq eO/x]sf 5}gg, hgjfbL ;+:s[ltsf]
ljsf; / lj:tf/åf/f hgtfsf] ;f+:s[lts :t/ clej[l4 ug{ hg;Qfx? lqmoflzn /x]sf 5g\
.
sl/a #$ xhf/ hgtfsf] a;f]jf; /x]sf] o; If]qdf clwsf+; hgtf ul/lasf] /]vfd'gL
x'g'n] clwsf+; afnafnLsfx? lzIff af6 al~rt /x]sf] cj:yf 5 . hg;Qfsf] cEof;;+u}
lg/If/tf pGd"ng cleofg ;~rfng e}/x]sf] 5 . :yfgLo ljBfnox? nfO{ klg Jojl:yt
ug{ k|oTgx? e}/x]sf 5g\ .
&=
:yfgLo hg;Qfsf] ljsf; k|lqmof / e"ldsf
dxfg\ hgo'4sf] ljsf; k|s[ofdf k|ltlqmofjfbL ;Qf Wj+;sf] qmddsf] tLj|tf;+u}
dxfg\ hgjfbL ;Qfx?sf] hGd / ljsf; x'b} cfO{/x]sf] 5 . ;+;f/ e/L k|ltqmflGtsf]
xfjf km}ln/x]sf] / ;fDojfb c;kmn eof] eg]/ ;+;f/ e/sf k|ltlqmofjfbL lrRrfO{ /x]sf]
j]nf o; wtL{df hg;Qfsf] hGd / ljsf; ug]{ s'/f sd r'gf}tLk"0f{ lyPg . t/ klg
dxfg\ kf6L{sf] cu'jfO{ / nfvf} hgtfsf] cfF;' kl;gf / xhf/f} zxLb?sf] /utåf/f
l;l~ht e"lddf hg;Qfx? kmlqmo / km'Ng yfn] . o;/L hgtfsf] ljZjf; efj / rf;f]
efj j9\g yfNof] . oxL aLrdf k"/fgf] ;Qfsf] lj?4sf] ;+3if{df dxfg\ kf6L{sf]
of]hgfdf hgd'lQm ;]gfåf/f k|ltlqmofjfbL ;Qfsf kmf}hL SofDkx? h'g ult / :t/df Wj+;
x'b} uP ToxL :t/ / ultdf k'/fgf] ;Qfsf /fhg}lts Wj+z / lj:yflkt x'b} uP /
k|ltlqmofjfbL ;Qfsf] lh=lj=;= ;d]t kª\u' / lg/Lx ;fljt jGof] eg] csf]{ lt/ cfwf/
O{nfsfsf] ljsf; / km}nfj6 klg ToxL :t/ / ultdf cl3 j9\of] . kmn:j?k )%&
kf}ifdf hfh/sf]6 lhNnfsf] hg;/sfsf] :yfkgf / ljsf; eO{ xfn ;Dd lqmofzLn /xL
cfPsf] 5 / :yfgLo hgjfbL ;Qfn] ;Qf
/ ;+3if{sf] ;fwgsf] ?kdf cfkm\gf] e"ldsf k'/f ub}{ cfPsf] 5 . rfx] Tof]
;+3if{sf] ;jfndf hg kl/rfng ug]{ s'/f xf]; of Tof] hglhjLsf / hg ;/f]sf/ ;+u
hf]l8Psf] s'/fdf xf]; ;Qf lqmofzLn /xb} cfPsf] 5 . oxL k[i6e"lddf xfdL e]s
If]qLo Jo"/f]sf] of]hgfdf df]8]n ;Qf cEof; ul//x]sf 5f}+ .
–qmdz======
*=
Wofg lbg' kg]{ s'/fx?
hgjfbL cfGbf]ngsf] P]ltxfl;s ljsf; k|lqmof ;+u} hgjfbL ;Qfsf] Joks ;Qf
cEof; ub}{ cfO{/x]sf 5f}+ . hg;Qfx?sf] hGdsfn b]lvg} Jofks hg ;xefuLtf hg ljZjf;
cfh{g ug{ hgjfbL ;Qf ;kmn eO{/x]sf] 5 . tyflk of] cjlwdf ;Qf lgdf{0f,kl/rfng /
o;sf e"ldsfsf] ;jfndf b]lvg] l;df ;d:ofx?sf] klg cg'e"lt ul//x]sf 5f}+
. ctM olta]nf lgDg s'/fx?df Wofg lbg' k5{ .
-s_
hg;QfnfO{ a'em\g] ;jfndf s]xL c:ki6tfx? b]vf k/]sf 5g\ . xfd|f] kf6L{sf]
g]t[Tjdf k"“lhjfbL hgjfbL qmflGt ;DkGg ug{ uO{/x]sf 5f} . gt xfdL ljz'4 ;j{xf/f
qmflGt ;DkGg ub}{ 5f}+ gt ljz'4 ;j{xf/fjfbL ;Qf :yfkgf ub}{ 5f}+ . xfd|f]
#
qmflGtsf]
rl/q cg';f/ olt]nf jGg] ;Qf klg ;fdGtjfb ;fd|fHojfb lj/f]wL zlQmx? jf ls;fg dhb"/
Pstfsf] cfwf/df ;+o'Qm / ;femf ;Qf lgdf{0f ub}{5f}+ eGg] s'/f ;a} ju{ tx tKsfnfO{
:ki6 ug{ h?/L 5 .
-v_
gof“ ;Qfx?sf] lgdf{0f / ;+rfng k|lqmofdf cem} k'/fgf] ;Qfsf] k|efj / cjz]ifx?
b]vf kl//x]sf 5g\ . o; af6 d'Qm ug{ Jofks hgjfbsf] hudf hg;Wfx? lgdf{0f u/L
hg;Qfn] k|ToIf / rf}tkmL{ kxn nfO{ j9fpg' k5{ .
-u_
;QfnfO{ ;+3if{ / ;Qfsf] ;fwgsf] ?kdf ljsf; u/fpb} @!cf}+ ztfJbLsf cleef/f k'/f
ug{ nfos hg;Qfsf] ljsf;sf] nflu /fhgLltnfO{ lzif{iydf /fVb} dfn]dfjfbsf] >[hgfTds
k|of]uaf6 hGdLPsf] dfn]dfjfb / k|r08kyåf/f cfnf]lst / lgb]{lzt x'g' k5{ . cGoyf
gof hgjfbL ;Qfx? gf]s/zfxL aGg] vt/f /xG5 / h:n] @!cf}+ ztfJbLsf] qmflGtsf] ;]jf
ug{ ;Sb}g .
-3_
h'g ult / ltj|tfdf hg;Qfx? lgdf{0f eO{/x]sf 5g\ To;sf] cg'kft / ltj|tfdf hg ;Qf
kl/rfng x'g ;ls/x]sf 5}gg\ . To; sf/0f hgjfbL ;Qfx?n] cf–cfkm\gf] ;fk]Iftf /
ljlzi6tfdf j:t'ut / j}1flgs of]hgf lgdf{0f u/L lgoldt kl/rfng ug{ ljz]if Wofg
lbg' k5{ .
-ª_
hgjfbL cfGbf]ngsf] ljsf; k|lqmof ;+u} ;f“:s[lts cfGbf]ngn] klg Pp6f ult lnO{/x]sf]
5 . t/ /fhg}lts ;Qf :yfkgf / ljsf;sf b[li6n] ;f“:s[lts ?kfGt/0fsf] ult lwdf g}
dfGg' k5{ . ctM ;f“:s[lts If]qdf qmflGt Nofpg dxfg\ ;j{xf/f ;f“:s[lts
qmflGtsf lzIffx?nfO{ k|:yfg laGb' agfpb} j[xt ;+:s[lts cfGbf]ngsf] nflu ljz]if
Wofg lbg' k5{ .
gLlt
tyf sfo{qmd M—
e]s If]qLo Ao"/f]åf/f
k|:tfljt hg;Qf ;'b[l9s/0fsf] klxnf] sfo{ of]hgfsf] cfwf/df lhNnf ;+o'Qm hg ;ldltsf]
gLlt tyf sfo{qmd lgDg cg';f/ k|:t't ul/Psf] 5 .
!=
/fhg}lts sfo{
I_
dfn]dfjfb / k|r08kysf] gof“ lzIffåf/f cfd hgtfnfO{ k|lzlIft ug]{ / gof“
hgjfbL ;Qf ljz'4 ;j{xf/fjfbL ;Qf geP/ cfd ls;fg dhb"/x?sf] Pstfsf] cfwf/df
lgld{t gof“ ;Qf xf] eGg] s'/fnfO{ :ki6 ub}{ ;fdGtjfb, ;fd|fHojfb lj/f]wL ;a}nfO{
;Qfdf uf]naGb ug{ kxn ug'{ kb{5 .
II_
k|ltufdL, ;fdGtjfbL tyf ;fd|fHojfbL tTj / ljrf/wf/fnfO{ k'/} lg?T;flxt / lg:t]h
ub}{ j}`flgs ljrf/ / /fhgLltsf] Jofks k|rf/ k|;f/ u/Lg' k5{ .
III_
ju{ ;+3if{sf] ;f:jt dfGotfnfO{ lg/Gt/ hf/L /fVg'sf ;fy} /fhgLltnfO{ lzif{iydf /fVb}
hg;Qfdf ;j{xf/f ju{sf] g]t[TjnfO{ ;'lglZrt ug'{ kb{5 / hglbzfsf] ;xL k|of]u
u/Lg]5 .
IV_
:yfgLo hgjfbL ;Qfsf] lgdf{0f k|lqmof Jofks hgjfbdf cfwfl/t x'g' k5{ eg] ;~rfng
k|lqmof hgjfbL s]Gb|Lotfsf] d'ne"t l;4fGtdf cfwfl/t x'g' k5{ . ;j{xf/fjfbL
cg'zf;g / s]Gb|LotfnfO{ oflGqs ?kdf nfu' ug]{ xf]Og ls ;'–:ki6 dfu{bz{s
l;4fGtsf] ?kdf nfu' ug'{ kb{5 .
V_
:yfgLo hgjfbL ;Qfåf/f cfd hgtfnfO{ hgjfb / Jofks /fhg}ls :jtGqtf k|bfg ug]{ s'/fsf]
Uof/]06L ub}{ Jofks hgtfsf] ;xefuLtfdf Wofg lbg' kb{5 .
VI_
:yfgLo hgjfbL ;Qfn] ;Qf / ;+3if{sf] ;fwgsf] ?kdf :yfkLt ug{ cfd hgtfdf ;fdGtjfb,
;fd|fHojfbsf lj?4 hgr]tgf / hgkl/rfng ub}{ hghLjLsf ;+u hf]l8Psf s'/fx? / vf;
u/L cefjsf lj?4 Jofks hgkl/rfng ug'{ kb{5 .
VII_
:yfgLo hgjfbL ;Qfn] cNk ;+Vos hftL hghfltx?sf] clwsf/nfO{ ;'/lIft ug'{kb{5 .
sfo{qmd
I_
;d;fdflos ljifox?df dfl;s cfjZostf cg';f/ e]nf tyf k|lzIf0f sfo{qmdx? ;+rfng ug]{
.
II_
;fdGtjfb, ;fd|fHojfb lj/f]wLx? ;+u jftf{, ;+jfb / cGt/lqmof tyf ljrf/ uf]i6Lsf]
cfof]hgf ug]{ .
III_
/dfsf ;Gb]znfO{ Jojl:yt ug{sf cltl/Q k|To]s uf=h=;=df Ps Ps j6f k':tsfno :yfkgf
ug]{ .
@=
;fdflhs ;f“:s[lts sfo{
I_
o'uf}+ b]lv ;fdGtL zf]if0f / pTkL8gsf] k|efj tyf cjz]ifx?, juL{o, lnËLo, hflto
pTkL8g / e]befjaf6 d'Qm u/fO{ ;d'Ggt ;dfhsf] lgdf{0fsf] k|lqmofnfO{ cufl8 a9fpg
:yfgLo hgjfbL ;Qfn] ljz]if kxn ug]{ .
II_
o; If]qdf :yfgLo hgjfbL ;Qfsf] d'Vo sfd ;fdGtL ?9LjfbL, wfld{s cGwljZjf; / s'/Llt
s' ;+:s[ltsf lj?4 Jofks e08fkmf]/ ub}{ hgjfbL ;+:s[ltsf] Jojl:yt k|rf/ k|;f/åf/f
hgtfsf] ;f+:s[lts :t/ clej[l4 ug'{sf ;fy} nfn / bIf hgzlQm lgdf{0f ug{ ljz]if
hf]8 lbg' kb{5 .
sfo{qmd
I_
k|To]s uf=h=;=sf] gd'gf j=h=;=df cfjZostf x]/L j[4f>d, jfn cf>d, cgfyfno,
lz;' :ofxf/ s]Gb|sf] :yfkgf ub}{ nuLg] 5 .
II_
zxLb :d[ltsf]if uf=h=;= :t/df v8f ub}{ nlug] 5 .
III_
zxLb tyf W.T. kl/jf/nfO{ ;+ul7t ?kdf cfGbf]ngdf nfUg k|]/Lt ug'{sf ;fy} cGo ;fdflhs
sfo{df ;xefuL u/fO{g] 5 .
IV_
hGdnfO{ hGdf]T;j / d[To'nfO{ >4f~hnL ;efsf] ?kdf dgfpg] s'/fnfO{ :yfkLt ub}{
nuLg]5 .
V_
hflto e]befj / ptkLl8gsf] ;jfndf kf6L{ leq k"0f{ k|ltjGw / hg:t/df
hgr]tgfsf] clej[l4 ;lxt hflto e]befjsf] cGTo ug{ ljz]if hf]8 lbOg] 5 .
$
#=
hg:jf:Yo
I_
hg:jf:Yodf ;'wf/ ug{ pkrf/ / /f]syfd b'j} pkfox?nfO{ k|efjsf/L agfpb} hg:jf:Yo
lzIffsf] k|efjsf/L k|Rff/åf/f hLjg :t/df ;'wf/ ;xLt pkrf/df :yfgLo h8Lj'6Lsf]
j}1lgs k|of]udf ljz]if k|f]T;fxg lbOg]5 .
II_
CURAT PON & PREVET PON -pkrf/ / /f]syfd_ sf] ljljw ljlwx? ckgfp“b} hgtfsf]
:jf:Yo ;'wf/df ljz]if Wofg lbg' kb{5 .
sfo{qmd
I_
k|To]s uf=h=;=df Ps ;xsf/L d]l8sn /fVg] k|oTg ul/g] 5 .
II_
lhNnf :t/Lo Ps :jf:Yo s]Gb| :yfkgfdf hf]8 lbOg] 5 .
III_
:jf:Yo k|fljlwsx?sf] ptkfbgdf ljz]if hf]8 lbOg]5 .
IV_
:yfgLo j}Bx?nfO{ ;+ul7t u/L hl8j'6Lsf] klxrfg tyf k|of]u Pj+ k|zf]wg ug{ kxn
u/Lg]5 .
$=
dlxnf ;DaGwL
I_
dlxnfx?nfO{ ;j} If]qdf k'?if ;/x ;dfg clwsf/ lbb} k}lqs ;DklQ dfly 5f]/f ;/x ;dfg
clwsf/ k|bfg ug{ :yfgLo hgjfbL ;Qfn] ljz]if kxn ug'{ k5{ .
II_
dlxnf / k'?if aLr ljjfx k|]d / :jOR5f afx]s s/sfkn] ug{ kfOg] 5}g /ljjfx
Pslgi6tfdf cfwf/Lt x'g]5 .
III_
jx' ljjxfnfO{ lgif]w u/Lg]5 eg] afn ljjfx / cgd]n ljjfxnfO{ lg?T;fxLt ug]{ /
s]6f / s]6Lsf] pd]/ Go"gtd @) / !* x'g' kg]{5 .
IV_
b'j} bDkltn] rfx]df ;DaGw ljR5]b ug{ ;Sg] 5g\ t/ Ps kIf af6 dfq dfu u/]df
cg';Gwfg kl5 dfq lg0f{o lbg] clwsf/ :yfgLo hg;ldltnfO{ x'g]5 .
sfo{qmd
I_
k|To]s uf=h=;=sf] gd'gf j=h=;=af6 k}t[s ;Dkltdf ;dfg clwsf/nfO{ Jojxfl/s ?k lbb}
lnOg] 5 .
II_
;dfgsfdsf] ;dfg Hofnf nfu' ul/g]5 .
III_
hg;Qfsf c+ux?df dlxnfx?sf] ;xefuLtf ;'lglZrt ub}{ ;xefuLtfdf j[l4 ul/g] 5 .
IV_
pTkfbg tyf cfod'ns sfddf h'6\g k|f]T;fxg u/Lg]5 ;fy tflndsf] Joj:yf ldnfOg] 5 .
V_
dlxnf pTkL8gsf ;j} ?kx?sf] cGTo u/Lg]5 .
%=
Gofo ;DaGwL sfo{
I_
Gofo ;Dkfbgdf lhNnf / ;yflgo ;t/df hg cbfnt u7g u/L Jojl:yt u/Lg' k5{ .
II_
s'g} klg cleo'Qm pk/ d'2f rnfpbf jf 5fgljg ubf{ Jofks hg;xefuLtf / hglbzfsf]
k|of]u ug'{ kb{5 .
III_
k|ltlqmofjfbL ;Qfsf Gofo k|0ffnL -hf] zf]if0fdf cfwf/Lt 5g\_ nfO{ vf/]h u/L
hgtfsf] lxt cg's'n gof“ sfg"g / Gofo k|0ffnL :yfkLt ub}{ nlug' kb{5 .
sfo{qmd
I_
hgcbfnt dfkm{t Gofo k|0ffnL nfO{ Jojl:yt ub}{ nuLg]5 eg] xfd|f] Gofo k|0ffnL
lgMz'Ns Pj+ ;j{z'ne agfOg]5 .
II_
cGofo k/]sf] s'/f dx;'; u/]df k'g/fj]bgsf] clwsf/ ;'/lIft u/Lg]5 .
^=
hg;'/Iff ;DaGwL sfo{
I_
:yfgLo hgjfbL ;Qfsf] ;'/Iffsf] nflu hgldlnlzofsf] ljz]if e"ldsf /xg]5 /
vf;u/L :yfgLo zflGt–;'/Iff hgldlnlzofn] k|bfg ug]{5 .
II_
cfd hgtfnfO{ kmf}hLs/0fsf] dd{jf]w u/fpb} hg;d'bfonfO{ hg;]gfdf elt{ ug{ ljz]if
9+un] k|]l/t ub}{ lgoldt tflnd / k|lzIf0fsf] Joj:yf ub}{ nlug]5 .
III_
hg;]gfnfO{ $ stf{sf] ?kdf ljsf; u/fpb} hg;]jf, pTkfbg tyf lgdf{0f sfo{df ;d]t :yfgLo
ldlnlzofnfO{ kl/rfng ug'{ kg]{5 .
sfo{qmd
I_
cfwf/ Onfsfdf b'Zdgsf] 3';k}7nfo{ /f]Sg jf CID ;'/fsLsf] g]6js{ Wj+z ug{ l;dfjtL{
gfsfx?df r]s kf]i6 /fvLg]5 / l;kmf/L; l;:6d nfu' u/Lg]5 .
II_
!^ aif{ b]lv #) aif{ ;Ddsf nfO{ hgldlnlzofdf elt{ ug{ k|]l/t ul/g]5 eg] 3/]n'
xltof/åf/f ;'–;lHht kfb}{ nuLg] 5 .
III_
hgldlnlzofnfO{ uf=h=;=sf] dftxtdf /fvLg'sf ;fy} cfjZostf cg'zf/ /fhg}lts tyf
ef}lts k|lzIf0f lbOg]5 .
&=
cly{s
I_
e"ld s[lif tyf jg k}bfjf/
·
lhNnf ;+o'Qm hg;ldltn] lhNnf e/Lsf] tYofÍ ;+sng, ju{ ljZn]if0f ug]{ .
·
x/]s ;Defjgfx?sf] vf]hL ug{ hgtfsf] cfo cfh{gdf a[l4 ub}{ hgtfsf] hLjg:t/
;'wf/ tyf cfly{s cfTdlge{/tfsf] nflu hg;xsf/L cfGbf]ngnfO{ Jojl:yt ug]{ .
·
hglj/f]wL / u2f/x?sf] ;DklQ k|lt hUuf, u'7L hldg, af“emf] hldg sAhf u/L
e"ldlxg ls;fgx?df ljt/0f ug]{ ub}{ pTkfbg ;xsf/Ldf Wofg lbOg' k5{ .
·
:yfgLo ?kdf hUuf lsg–a]r ubf{ uf=h=;=;+u clgjfo{ /lhi6«]zg kf; ug'{
kb{5 .
%
·
lhNnf leqsf ;Dk"0f{ jg k}bfjf/ / vlgh ;+kbfx? hgtfsf ;femf ;Dkltsf]
?kdf /xg] 5g\ . h;sf] pkef]u / ;+/If0f :yfgLo hg;Qf dfkm{t u/Lg]5 .
sfo{qmd
·
t/sf/L pTkfbg s]Gb|sf] ?kdf sflndf6L, yfKnf, l;s]{ / sfofv]tnfO{ ljsf; ub}{
nuLg]5 .
·
:yfgLo ;|f]t ;fwgsf] k|of]u ug{nfO{ k|f]T;fxg ug]{ .
·
;j} ;xsf/Lsf cltl/Qm >d ;xsf/Ldf hf]8 lbOg]5 .
II_
pBf]u tyf jfl0fHo
·
:yfgLo ;Qfåf/f ;fgf tyf 3/]n' pBf]unfO{ ;+:yfut ug]{ / lghL If]qsf]
nufgLnfO{ k|f]T;fxg lbOg]5 .
·
;fdGtL k"“hLsf] cGTo ub}{ /fli6«o k"“hLsf] ljsf; ug]{ /
lglh nufgLsf] nfuL k|f]T;fxg ub}{ nuLg]5 .
sfo{qmd
·
rf}vf, sflndf6L, l;s]{, ;Snf / 3f6df pkef]Qmf ;xsf/L u7g u/L ahf/nfO{
Jojl:yt ug{ k|oTg ul/g]5 .
·
k|o]s uf=h=;=n] slDtdf Pp6f j=h=;=df Jojl:yt a;f]jf;sf] lglDt of]hgf agfO,
;Eo / cfw'lgs a;f]jf; ;xLt df]8]n ufp“ lgdf{0f ug{ cfjZos zlQm k|ljlw / ;fwg
s]Gb|Lt ul/g]5 .
·
hglxtsf]ifnfO{ Jojl:yt ub}{ nuLg]5 .
·
sfuh, 6]S:66fon, rf]of, l;nfOs6fO{, ddalQ, t]n / 5fnf sfi7 pBf]u nufotsf
pBf]ux? ;~rfng u/Lg]5g\ .
*=
v]ns'b tyf hn>f]t
I_
:yfgLo hgjfbL ;Qfn] ljleGg :t/df v]ns'bsf] cfof]hgf Pj+ k|ltof]lutf u/L v]nnfO{
Psflt/ zfl//Ls ljsf; / csf]{ lt/ hgtfsf] dgf]/~hgsf] ;fwgsf] ?kdf ljsf; ug{
o'jfx?nfO{ v]n k|lt cfsif{0f ub}{ Jofks o'jf kl/rfng ug'{ k5{ .
II_
g]kfn hn>f]tsf] wgL b]z ePsf]n] o;sf] ;xL Pj+ clwstd k|of]udf hf]8lbg' kb{5 .
sfo{qmd
·
v]n d}bfgx?sf] lgdf{0f ub}{ hfg] / ljleGg k|ltof]lutfx? cfjZostf cg'zf/
;~rfng u/Lg]5 .
·
3§ tyf ldnx? af6 ljB't pTkfbg ug{ k|f]T;fxg ug]{ .
·
s'nf] lgdf{0f / dd{t ;+xf/ ul/g]5 .
·
:jR5 vfg] kfgLsf] nflu wf/f, kw]/f ;/;kmfO{, dd{t tyf lgdf{0f ub}{ hfg] .
(=
ljsf; lgdf{0f ;DaGwL
I_
b]zsf] tyf df]8]nsf] ;du| ljsf;sf] nfuL ljsf; lgdf{0fsf sfdx?nfO{ klg k"j{
ultdf a9fP/ lng' kb{5 . / ljsf; lgdf{0fsf sfdx?df :yfgLo ;|f]t ;fwgx?sf] clwstd
k|of]u ub}{ nuLg' kb{5 / o;f] ubf{ lb3{sflng / tTsflng cfjZostf ;+u ;+jlGwt
of]hgfx? nfu' ug'{ kb{5 h;df d'Vo hf]8 tTsflns of]hgfdf lbg' kb{5 .
sfo{qmd
I_
hgtfsf tTsflns ;d:ofx?nfO{ k|fyldstf lb+b} af6f] lgdf{0f, k'n, l;+rfO{ s'nf],
nufot ljsf; lgdf{0fsf sfdx?df hf]8 lbb} nuLg]5 .
II_
ljBfno ejg, v]n d}bfg, ;ef :yn, ;ef xn, :jf:Yo rf}sL ejg, :df/s, :jR5 vfg]kfgL
nufotsf lgdf{0fsf of]hgfx? nfu' ug{ k|of; u/Lg]5 .
!)=
lzIFf ;DaGwL
I_
lg/If/tf /xg' ck/fw xf] / ;fdflhs qmflGtsf] nfuL lzIff eGg] dfGotf cg'?k j}1flgs
Pj+ Jojxf/ d'ns lzIff af6 cfnf]lst bIf hgzlQm pTkfbg ug{ k|oTg u/Lg]5 .
sfo{qmd
I_
k|To]s uf=h=;=df Pp6f gd'gf ljBfno lgdf{0f u/L -z}lIfs :t/df tyf ef}lts ;'wf/ ub}{_,
hgjfbL lzIffsf] Jojxf/Ls ?k lbg clwstd k|oTg u/Lg]5 .
II_
lg/If/tf pGd'ng ug{ k|To]s 6f]ndf ;fIf/tf sfo{qmd cGtu{t /flq sIff ;~rfng u/Lg]5
.
III_
;j} afn aflnsfnfO{ clgjfo{ lzIff nfu' ug{ kxn u/Lg]5 .
!!=
;"rgf ;+rf/ tyf cfk"lt{
I_
;j} hgtfnfO{ ;'–;'lrt x'g kfpg] clwsf/nfO{ ;'lglZrt ug{ kxn u/Lg' kb{5 eg]
hg;d'bfonfO{ g} ;~rf/ sdL{ tyf k|rf/ sdL{sf] ?kdf ljsf; u/]/ lng ljz]if hf]8 lbP/
hfg' kb{5 .
sfo{qmd
I_
cflGt/s Pj+ hgx'nfssf] Joj:yf ub}{ nuLg]5 .
II_
kqklqsf, xf]l8Ë jf]8{, ;'rgf kf6L{, leQ] klqsfsf] dfWodåf/f hgtfnfO{ ;"rgfsf]
xs ;'–;'lrt ug{ kxn u/Lg]5 .
III_
cfk"lt{sf nfuL 3f]8f, vRr8sf] Joj:yf ug{ kxn ul/g]5 .
^
cg'dflgt
jflif{s cfo
!=
jgaf6
!))))).–
@=
d'2f dfldnfaf6
%)))).–
#=
hUuf /lhi6«];gaf6
!)))).–
$=
cGo ljljw s/x?af6
%)))).–
%=
pTkfbgaf6
#))))).–
^=
ljB'taf6
!))))).–
&=
ljljw :yfgLo >f]taf6 ())))).–
*=
ljleGg ;+3 ;+:yfåf/f
cg'bfg :j?k
@)))))).–
s"n
cfo–
@%,!),))).–
Joo
ljj/0f
-s_
;fwf/0f tkm{ —
( nfv !) xhf/
v_
ljsf; tkm{ —
!^ nfv
;fwf/0f tkm{
!=
;"/Iff
%,)),))).–
@=
;fdflhs ;+3 ;+:yf
!,)),))).–
#=
;"rgf ;~rf/ tyf k|zf;g
!,)),))).–
$=
ljljw
@,!),))).–
s"n
Joo– @%
nfv !) xhf/ dfq .
===================
6]s axfb'/ /fjn
k|d'v
lhNnf ;+o'Qm hg ;ldlt e]s If]qLo df]8]n