lbjfs/sf] ;/ntf / kf;fªsf ;kgfx?
dgClif
lwtfn
yjfª÷ o;k6ssf]
cfwf/ If]qx?sf] e|d0f ljutsf eGbf /dfOnf] / yk lzIffk|b eof] .
ljb|f]xLx?sf s]xL jl/i7 g]tfx?;+u o;k6s s]xL lbg ;+u;“u} ofqf ug'{ k¥of] /
;f“em ljxfgsf] ;do s'/fsfgL klg eP . Ps ;+jfbbftfsf nflu of]
dxTjk"0f{ cj;/ lyof]– ljb|f]xL g]tfx?sf :jefj cWoog ug]{, pxf“x?af6
l;Sg] . d}n] o;k6ssf] cfwf/ If]qsf] e|d0fdf jl/i7 ljb|f]xL g]tfx? hgtf;“u}
lxnfDo eP/ sfd ul//x]sf, lgy|'Ss} leh]/ 9'Ëf af]ls/x]sf b]v]+ . /fhgLlts
jx; / 5nkmndf Jo:t /x“bf dWo/ftL ljlt;s] kl5 ;f“emsf] vfgf vfO/x]sf
x'Gy] . olta]nf vfgf lgs} lr;f] eO;s]sf] x'GYof] . slxn] sf“xL /fte/
lr;f] e"Odf a;]/ lwklwk] d}g jQLsf] pHofnf]df efjL /fhg}lts / kmf}hL
sfo{gLltx?sf] j[xt\ 5nkmn ul//x]sf x'Gy] . ;/sf/n] e|dk"0f{ k|rf/
u/]h:tf] ljb|f]xL jl/i7 g]tfx? s;}sf] klg ;'ljwf ;DkGg hLjg lyPg .
pxf“x?sf kl/jf/sf ;b:ox? k|fo hgo'4sf ljleGg df]rf{x?df sfo{/t\ lyP .
;/sf/sf] e|dk"0f{ k|rf/nfO{ unt ;fljt ug]{ u/L pxf“x?sf 5f]/f, 5f]/Lx?
o'4d} s7f]/ ;+3if{do hLjg ljtfO/x]sf lyP . sof}+ jl/i7 g]tfx?sf kl/jf/sf
;b:ox? nfdf] ;dosf] cGt/fnkl5 dxt / yjfªdf k'gld{ng ePsf lyP / l5§} g}
cf–cfkm\gf df]rf{ tkm{ kms]{sf lyP .
dfcf]jfbL
kf6L{sf] :yfoL ;ldltsf jl/i7 ;b:o tyf klZrd s]Gb|Lo sdf08sf OGrfh{ lbjfs/sf]
;/ntf b]lv xhf/f}+ hgtf k|efljt ePsf lyP . kxf8L e"–efudf e]l6g' ePsf s= lbjfs/ d}nf kf]zfsdf
x'g'x'GYof] . pxf“sf] kfO06 kmf6]sf] lyof] . of] ufp“df kfO06 l;nfpg]
sn ge]l6Psfn] pxf“n] nfdf] b'/L ;Dd ToxL kfO06n] ofqf k'/f ug'{ eof] .
:jf:Yo l:ylt pxf“sf] /fd|f] 5 . sltko o'jfx?nfO{ ofqfsf qmddf pxf“ pl5Gg'
x'G5 . psfnf], cf]/fnf]n] pxf“sf] ofqfnfO{ /f]Sg ;Sb}g . g t
c“Wof/f]n] g} . pxf“ lr;f] w]/} ;xg ;Sg' x'G5 . t/, w'“jf ;xg
;Sg'x'Gg . dfcf]jfbL k|jQmf s[i0faxfb'/ dx/f eg] 7Ls pN6f] . pxf“ hlt
;'s} w'“jf xf];\, cu]gf 5]p a;]/ cfuf] tflk/xg' x'GYof] . ;+s6sfndf r/d
;}lgs bdg v]k]sf]] Pp6f /f]Nkfsf] j:tLdf Ps ;f“em sd/]8 dx/fn] cfkm\gf cGt/+u
cg'e"lt ;'gfpg' eof] . pxf“n] ;+;bLo r'gfj n8\bf b]lv oxf“sf hgtfn]
pxf“nfO{ ;xof]u u/]sf lyP . cl3Nnf] jftf{ e+u eP nuQ} sof}+ lbg pxf“x? oxL
ufp“df a:g' ePsf] lyof] . of] ufp“df j[4 b]lv jRrfx?n] sd/]8 dx/fnfO{
lrGy] . ;~rf] lj;Grf] ;f]Wy] . vfgf vfg x/]sn] cfkm\gf 3/df lgDtf]
uy]{ . pxf“ /ftL cj]/ ;Dd hgtf;+u s'/f ul//xg' x'GYof] . pxf“nfO{
;dy{s z'elrGtsx?sf] gfd / y/ ;d]t :d/0f 5 .
Ps ;f“em w]/}
hgf Pp6} ufp“df a:g' kg]{ eof] . Pp6f 3/df bfn ksfpg nfluof] / csf]{ 3/df
l98f] agfpg nfluof] . s= dx/f bfn ksfpb} cfuf] tfKg / hgtf;+u cj]/;Dd
s'/fsfgL ug{ nfUg' eof] . jg 6f9} lyof] . d}n] 3/d"nLnfO{
;f]w]+–æxfdLn] ubf{ bfp/f ;lsof] . tkfO{nfO{ b'Mv x'g] ef] .Æ
3/j]6Ln] hjfkm lbP–æxfdLn] cfuf] jfNg nfu]sf] bzjif{ x'g nfUof] . bfp/f
;lsP c? vf]hf}+nf . s'g} b'Mv 5}g . cfuf] b]zdf aNg' k5{ .Æ x'g
klg xf] . /f]Nkf ?s'daf6 Ps bzs cl3 aNg nfu]sf] qmflGtsf] Hjfnfn] clxn]
l;+uf] b]znfO{ tfk / /fk lbO/x]sf] 5 . b]ze/ ;lNsPsf] 5 .
/f]Nkfdf ofqf
ubf{ sd/]8 dx/fsf] h'Qfn] cufl8af6 hLj|f] lgsfNb} lyof] . d]/f] h'Qfsf]
klg xfnt To:t} lyof] . pxf“n] emf]nfaf6 ;'k/ Un' lgsfNg'eof] / h'Qf
6flnof] . jftf{sfndf sf7df08f}+df h'n'zdf sd/]8 dx/fn] nufpg] oL h'Qf
c“em} s]xL dlxgf y]Ug] cg'dfg ug'{x'G5 . æxfdL sDAof6 kf]zfsd} ;lxb x'g
kfpg' k5{ .Æ eGg] hg;]gfsf ;b:osf] dfu jdf]lhd kf6L{n] ev{/} ;j} hg;]gfsf
nflu gof“ sDAof6 kf]zfs / h'Qf ljt/0f u/]sf] lyof] t/ slknj:t'df e]6 x'g'ePsf
ut jftf{ 6f]nLsf ;b:o tyf kf]ln6Ao'/f] ;b:o dft[sf ofbj / /f]Nkfdf e]l6g' ePsf
k|jQmf dx/fn] jftf{sfnLg kf]zfs / pxL k'/fgf h'Qf nufpg' ePsf] lyof] . Ps
7fp“ 3gf h+unsf] af6f] ofqf x'“b} lyof] . psfnf]df kl;gf aufp“b} sd/]8
dx/fn] eGg'eof]– æxfd|f] hgo'4 s:tf] crDd sf] eof] .Æ pxf“ cfkm}n]
hgo'4nfO{ crDdsf] eGg] ;+1f lbPkl5 lh1f;f yfDg g;sL d}n] ;fw]+– æs:tf] crDdsf]
<Æ pxf“sf] hjfkm lyof]– æslxn] !@ ldg]6sf] ofqf x]lnsf]K6/ r9\g' kg]{ .
slxn] !@ 306f lx8\bf klg ysfO{ d]6\g] km";{b gx'g] .Æ pxf“n] kl5Nnf]
jftf{sf cg'ejx?, k'/fgf] ;Qfsf jftf{ 6f]nL ;b:ox?sf] gf}6+sL, bf;tf / gLl/xtf
jf/] klg ;'gfpg' eof] .
Pp6f
rf}tf/Ldf ;':tfpb} sd/]8 lbjfs/ / dx/f jf/L–kf/Lsf j:tLx?sf af/]df s'/f ub}{
x'g'x'GYof] . Toxf‘af6 Ko"7fgsf] :ju{åf/L / bfªsf] efn'jfªsf]
6]lnkmf]g 6fj/ ;d'b|sf] l5lthdf b]lvg] b'Zdg ;}lgssf kfgL hxfhsf d:t'n h:tf
b]lvGy] . glhs}sf] 3gf h+un b]vfp‘b} sd/]8 dx/fnfO{ d}n] ;f]w]+– æsd/]8
Tof] s'g zx/ xf] <Æ w]/}n] d]/f] k|Zg a'em]gg\ . sd/]8 dx/f d/L d/L
xf‘:g yfNg' eof]– d]/f] k|Zgsf] hjfkm g} glbO{sg . s= lbjfs/ æof] k|Zg
zx/L ljsf; dGqLnfO{ ;f]Wg' xf]nfÆ eGb} x'g'x'GYof] . t/ d}n] k|jQmfaf6}
hjfkm lng k|];nfO{ ;lhnf] x'G5 eg]+ . jftf{ sfndf pxf‘x?n] æca xfdL zx/
kl;of] h+un kmls{b}gf}+ .Æ eGb} ug'{ ePsf efif0fnfO{ :d/0f u/fp‘b} d}n]
Tof] h+unnfO{ …s'g zx/ xf] <Ú eg]sf] lyP . Ps k6s 306f}+;Dd Pp6}
vf]n}vf]nf lx8\g' k¥of] . krf;f}+ rf]6L tbf{ / 9'Ëf 9'Ëf lx8\bf xfdL ;a}
yfs]sf lyof}+ . ylst cj:yfd} k|Zg u/]+– æsd/]8 ca o:tf] af6f] slt 5 <Æ
pxf‘ AoËfTds hjfkm lb+b} x'g'x'GYof]– æ;f]emf] af6f] lx8\g] / ufp‘ k:g] xfd|f] kf6L{sf]
gLlt g} 5}g . ca vf]n} vf]n, vf]nfsf] d'xfg ;Dd} .Æ ofqfdf /x]sf ;a}
xf:g' eof] . ofqf /dfOnf] eof] . ofqfdf ;+u} x'g'ePsf slknj:t'
hg;/sf/ k|d'v jfnf yfkf / bfË hg;/sf/ k|d'v s'j]/ jnLnfO{ s= lbjfs/n] ;'emfj
lbg' eof]– ækf6L{df k"0f{sflng x'g] ;a} efO{jlxgLnfO{ kf6L{n] b}lgs k9\g]
Joj:yf ul/lbg' k5{ . of] xfdL cljefjsx?sf] st{Ao xf] . xfd|f] kf6L{
k+lQm eljiodf NofKr] gjgf];\ .Æ
Pp6f ufp“df /ft
a:bf cf]5\ofpg] sk8f lyPg . e"O{df k|z:t} w"nf] hd]sf]
lyof] . sd/]8 lbjfs/n] s'rf] vf]h]/ e"O{ a9fg'{ eof] . :yfgLo hgtf;“u
k/fn dfu]/ cf]5\ofO{of] / ;'ltof] of] lbgsf] ;'tfO{ Gofgf] eof] . ef]lnkN6
cf]5\ofO{Psf] k/fn e"O{df Ps TofGb|f] klg g/fv]/ sd/]8 lbjfs/n] p7fpg'
eof] . /, hg;]gfn] nu]/ a'emfO{ lbP . Ps ;f“em vfgf ksfpg z'? ubf{
sd/]8 lbjfs/ bfp/f vf]Hg yfNg' eof] . xfdL a;]sf] 3/df t?n NofOPsf
lyP . ofqfdf /x]sf s]xL ;fyLn] t?n ksfP/ vfg] of]hgf agfP . s=
lbjfs/n] ;Nnfx lbg' eof] ls– æt?n sf]g]{ alxgLn] k};f lng] eP vfp“ gq
gvfcf}+ .Æ t?n sf]g]{ dlxnf klg s]– sd . pgL eGb} lyOg– æof] xfd|f]
jufn xf] . xfd|f] jufn;“u k};f lnGg .Æ hgtfsf] Ps TofGb|f] k/fn klg
hf]ufpg rfxg] / t?nsf] klg d"No ltg{ rfxg] dfcf]jfbL g]tf, sfo{stf{ t/
pgLx?nfO{ cfkm\g} dfG5] ePsfn] k};f lng grfxg] hgtf aLrsf] /dfOnf] åG4 /
Pstfsf] b[io d}n] dlit:sdf lv+r] .
Ps
lbg ck/fGx lt/ sd/]8 lbjfs/, kf;fª / c? s]xL g]tf, sfo{stf{x? Pp6f ufp‘ 5f]8]/
csf]{ ufp‘lt/ nfUb} x'g'x'GYof] . ofqf ;+of]uj; km]l/ ;+u;‘u} eof] .
l8lehg sdf08/ kf;fªn] k'/fgf] t/ dha't emf]nf af]Sg' ePsf] 5 . emf]nfsf
bflxg] b]a|] uf]hLdf Pp6f ;fgf] :6Lr d]l;g / l;of] wfuf] 5 . h'Qf / sk8f
k'/fgf 5g\ . af6f]df u'/f‘; km'n]sf e]l6G5g\ . jf/L kf/L 8f‘8fdf
;]tfDo lxp‘ km'n]sf] 5b}5 . sd/]8 kf;fª lbjfs/nfO{ jftf{ e+u nuQ} eLif0f
eL8Gt ePsf] efjfªsf] h+un b]vfpb} Tof] eL8Gtsf] j0f{g ug'{x'G5 . …xfO{6kÚ
sAhf u/]sf] …3]/faGbLÚ u/]/ ;/sf/L kmf}hnfO{ xfon sfon kfb}{ nv]6]sf] / xhf/f}+
/fp08 cfw'lgs xltof/sf uf]nL sAhf u/]sf 36gf ljj/0f ;'gfpg' x'G5 .
lIflthdf b]lvg] ;]tf] /+u nufPsf] Pp6f ejg b]vfP/ kf;fª eGg'x'G5– æd}n] k9fPsf]
:s'n ToxL xf] . slxn] sfxL+ clxn] klg ;kgfdf d :s'ndf k9fO/x]sf]
x'G5' .Æ kqsfl/tfdf Pp6f egfO{ 5– k|Zg ug]{ dfG5] kf“r ldg]6sf nflu d'v{
x'G5 . t/, k|Zg gug]{ dfG5] hLjg e/ d'v{ x'G5 . dnfO{ lh1f;f hfuL
xfNof] l8lehg sdf08/ kf;f0ªnfO{ ;f]w]+– :s'ndf s'g ljifo k9fpg' x'GYof] <
pxf“sf] hjfkm lyof]– æul0ft, e"uf]n, ;fdflhs .Æ clxn] klg s= kf;fª
klZrdL g]kfnsf s/La rfnL; lhNnfdf sfo{/t\ hgd'lQm ;]gfsf u'? x'g'x'G5 .
clxn] klg pxf“ hgd'lQm ;]gfnfO{ o'4 /0fgLltsf hf]8 36fpm, e"uf]n /
;dfhzf:q o'4s} qmddf l;sfO{ /xg' x'G5 . pxf“n] tof/ u/]sf ;}Go lj1fg ;DaGwL
cfwf bh{g k':ts clxn] ljleGg :t/sf hgd'lQm ;]gf ;b:osf xft–xftdf kfOG5 .
oxf“af6 Ol/jfªsf] ;'lsbx b]vfp“b} ljutdf ;}Go k|lzIf0fsf j]nf Toxf“ cfkm\gf]lt/
gf]S;fgL ePsf] :d/0f klg ug'{ x'G5 . /, eGg'x'G5– tL tLg j6f 6fs'/f / tL
aLrsf] e"uf]n Aof/]s agfpg lgs} pko'Qm 5 .
oxf“af6 /fª;Lsf]
8f“8fufp“ dflysf] 6fs'/fdf 7'N7'nf rf}/x? b]lvG5g\ . sd/]8 kf;fª qmflGt
;DkGg ePkl5 Tof] rf}/nfO{ xjfO{ d}bfg agfpg pko'{Qm x'g] atfpg' x'G5 . d
ljZn]if0f u5'{– o'4 nl8/x]sf] Pp6f hg ;}lgs sdf08/, ljutdf cfkm"n] k9fPsf]
ljBfnodf clxn] klg k9fO /x]sf] ;kgf b]lv/xG5g\ . /, qmflGt ;DkGg ePkl5 oxL
ljs6 j:tLdf xjfO{ ;]jf k'¥ofpg] eljiosf] kl/sNkgf klg ul//xG5 . bfp/f,
3f“; ug{ ag cfPsf ufp“n]x? / uf]7fnfnfO{ sd/]8 kf;fª clegGbg ug'{x'G5 .
gd:sf/ kmsf{P/ Pp6L a'9L cfd}n] ;f]Wg' eof]– æcf]xf] † d}n] aNn lrg] . ca
3/ slxn] kms{g] afa' <Æ kf;fªn] xf“:b} eGg'eof]– æca lht]kl5 kmsf}{nf .
tkfO{x?n] cflzif lbg'xf];\ cfd} .Æ tL a'9L cfdf cflzif lbb}+ x'g'x'GYof]–
æb'Zdgsf] gf; xf];\ jfj} ltd|f] hLt xf];\ .Æ kf;fª km";{b ePdf hg;]gf;“u
elnjn v]Ng' x'GYof] . Sof/]d jf]8{ / r]; klg hgd'lQm ;]gfx?n] dgk/fP/
v]Ng] v]n x'g\ . ofqfsf qmddf af6f]df e]l6Psf ;–;fgf ahf/df hgd'lQm ;]gfsf
;b:ox? Sof/]djf]8{ v]ln/x]sf x'Gy] . s= lbjfs/ Sof/]djf]8{ v]ln/x]sf
hg;]gfsf] em'08 glhs} uP/ s]xL ;do e"Ng' x'GYof] . lrGg]n] cfZro{
dfGb} clejfbg uy]{ . sd/]8 lbjfs/ r]; v]n klg lgs} dg k/fpg' x'G5 .
Pslbg hgd'lQm ;]gfsf lj|u]8 sdf08/ hLt / j6flnog sdf08/ hf]xf/aLr r];df
rsf{rsL{ kl//x]sf] lyof] . ;j} 7fp“df sdhf]/x?sf] kIf lng rfxg] s= lbjfs/
oxf“ klg v]nsf] cGtlt/ xfg}{ nfu]sf hf]xf/sf] kIf lng yfNg' eof] . t/
e]/L–s0ff{nLsf hg;}lgs sdf08/ hLtn] ljz]ifsf hg;}lgs sdf08/ hf]xf/nfO{ x/fOlbg'
eof] . o;kl5 hgd'lQm ;]gfsf d+un;]g klxnf] lj|u]8sf sld;f/ ;'lgn / OGrfh{
s= lbjfs/aLr r]; eL8Gt hf/L lyof] . v]ns'b kqsfl/tfdf s'g} klg bvn gePsfn]
d Toxf“af6 ljbf eP“ . m