o'4;Djfbbftf
e]nf ;DkGg
oxL kmfu'g &
ut] ljz]if s]Gb|Lo sdf08sf o'4;Djfbbftfx?sf] ljz]if e]nf ;kmntfk"j{s ;DkGg
ePsf] 5 . s=su]Gb|n] ;efkltTj ug'{ ePsf] pQm e]nfdf k|d'v cltlysf] ?kdf
dfcf]jfbLsf s]Gb|Lo ;b:o s= lj/xLsf] pkl:ylt lyof] . ;fy} e]nfsf cGo
clyltx?df s=las] If]qL, s=ljgf]b, s=;Demgf x'g'x'GYof] / sfo{qmdsf] pb\3f]if0f
s=cg';fn] ug'{ ePsf] lyof] .
e]nfdf
;d;fdlos;fy} ;du| ljrf/hutsf] jf/]df s=lj/xLn] cfkm\gf egfO{x? /fVg' ePsf]
lyof] eg] lvnfa= e08f/Ln] 5fkf kqsfl/tf ljifodf / rGb|dfg >]i7n]
Onf]S6|f]lgs ldl8ofsf af/]df cfkm\gf
larf/ k|:t't ug'{ ePsf] lyof] .
ljz]if sfo{bn blIf0f pkJo"/f]sf] k|]z jQmJo
ljZj
;j{xf/fju{sf] Ps 6's8L g]kfnL sDo'lgi6 cfGbf]ngsf] cu|b:tf g]skf-dfcf]jfbL_ n]
hgo'4 ;'? u/]sf] uf}/jzfnL cf7 jif{ k"/f u/L dxfg hgo'4 gjf}+ jif{
k|j]zsf] k"j{ ;GWofdf @)^).!).@( ut] nlntk'/ lhNnfsf] e§]8f8fsf]
emflqm8f8fdf, sfn]Zj/df / uf]6Lv]ndf u/L ltg7fpdf g]skf-dfcf]jfbL_ hgd'lQm ;]gf
g]kfn ljz]if a6flnog cGt{ut ljz]if sfo{bnn] hgtfsf] bdg ug{ ufp ufpdf ;r{
cleofgdf lx8]sf] ;dfd|fHojfbsf] s7\k'tnL k"/fgf] ;Qfsf] slyt o'lgkmfO8
sdf08nfO{ dfN6f au'jf xTofsf08sf] k|lt/f]w :j?k PDj'; sfjf{xL u¥of] .
pQm PDj';
sfjf{xLdf k/L zfxL cd]l/sL ;]gftkm{ @( ut] !# hgf / @* ut] sfn]Zj/df @ hgf, @^
ut] uf]6Lv]ndf @ hgf xjNbf/sf] 36gf:ynd} / ! hgf hdbf/sf] pkrf/fy{ nfg] qmddf
u/L hDdf !* hgfsf] d[To' ePsf] 5 eg] bh{gf} ulDe/ 3fOt] ePsf 5g\ . t/
hgtfsf] /ut kl;gfdf xf]nL v]n]/ ;fdfGo
eGbf ;fdfGo hgtfnfO{ ufFpdf k;]/ oftgf lbg], w/ks8 ug]{ cGwfw'Gw xTof ub}{ slyt
d'7e]8sf] xNnf lkmhfpg] / hgtf / ljZjnfO{ e|d 5b}{ cfPsf] hgtfsf] ljZjf;
u'd]sf] ;dfrf/ dfWodjf6 cfkm\gf d/]sf ;'/IffsdL{sf] ;+Vof n'sfP/ !÷@sf] dfq
eGg] / sltko 36gfsf] ;+rf/dfWodjf6 oyfy{
geg] af6 pgLx?sf] xf/sf] b'lift dfgl;stfnfO+{ :ki6 kfb{5 . t;y{ pQm
k|ltlqmofjfbL /fHo ;Qfsf] tYo n'sfOPsf] ;dfrf/sf] eT;{gf ub{} pQm ;dfrf/sf]
e+|ddf gkg{ cg'/f]w ub{5f} .
cGtdf pQm ;kmn
PDa'; sfjf{xLx?df ;xefuL hgd'lQm ;]gf g]kfn ljz]if sfo{bnsf jL/ of]4fx?nfO{
jwfO{ 1fkg ub{5f} . To;}u/L pQm sfjf{xLnfO{ ;xof]u ug]{ Pl/of kf6L{,
:yflgo hg;Qf / hg;d'bfonfO{ wGojfb lbg rfxG5f} . To;}u/L cfpbf lbgdf klg
;kmn xf]; eGg] gjf}+ hgo'4 lbj;sf] kfjg cj;/df z'esfdgf JoQm ub{5f} .
ldlt@)^)kmfu'g ! clht
sdf08/
hgd'lQm ;]gf g]kfn, ljz]if sfo{bn, blIf0f pkAo"/f]
hg;]gfsf] PDj';df zfxL ;]gf 7x/}
hgd'lQm
;]gfåf/f ut z'qmjf/ wflb+usf] ;f+u\sf]if vfNr]tdf yfk]sf] ljB'tLo w/fkdf k/]/
Ps ;}lgssf] d[To' ePsf] 5 eg] cGo rf/ ;Vt 3fOt] ePsf 5g\ . hgbdgdf hfg
nfu]sf] zfxL ;]gfsf] 8km\kmfdfly ePsf] cfqmd0fdf l;kfxL s[i0faxfb'/ 3tL{sf] 36gf:ynd} d[To' ePsf] / 3fOt] x'g]df
b'uf{ ltldlN;gf, dgaxfb'/ bnf{dL, /fh' yf? zq'3g zfxL /x]sf 5g\ . o:t}, dw];L hgldlnl;ofn] oxL
kmfu'g !% ut] af+s]sf] g]kfnuGh gu/;+u hf]l8Psf a]nef/ / ;fO{ufp+sf ljleGg
7fp+af6 ;ftyfg aGb's sAhf u/]sf 5g\ .
o;}jLr kmfu'g !^
ut] uf]/vfsf] nfk' ufh; lrq]eL/df hgd'lQm ;]gfsf] cfqmd0fdf zfxL cd]l/sg
;}lgs t'n;L s§]nsf] d[To' ePsf] 5 eg]
;}lgs hjfg tf/faxfb'/ v8\sf / ;z:q k|x/L j]baxfb'/ s];L ;Vt 3fOt] ePsf
5g\ . o;}u/L oxL kmfu'g !# ut] u'Ktr/ ljefu a'6jndf sfo{/t c;O{ dx]Gb|
vftLnfO{ ¿kGb]xL u+uf]lnof uflj; e/f}nLof 8f+8fdf dfcf]jfbLn] uf]nL xfgL ;kmfof
ul/lbPsf 5g\ .
To;}u/L
kmfu'g !$ ut] hgd'lQm ;]gfsf of]4fx?n] /fd]5fksf] 8s'jf s'v'/]cfxfndf yfk]sf]
PDa'; lj:kmf]6 x'+bf Ps zfxL ;]gfsf] d[To" x'gfsf;fy} tLg ;}lgs 3fOt] ePsf
5g\ . To:t} /fd]5fk lhNnf ljsf; ;ldltsf dgf]lgt ;efklt /d]zs'df/ a:g]tsf]
;fn' ufh;–# l:yt 3/df hg;]gfn] ad lj:kmf]6 u/fOlbPsf 5g\ . pgn] of]
r]tfjgL sf/jfxLkZrft klg /flhgfdf gu/] pRr sf/jfxL ul/g] hgfOPsf] 5 .
o;}u/L oxL kmfu'g !! ut] df]/ªsf] s6x/Ldf hgd'lQm ;]gfn] sdf08f] cfqmd0f u/L
k|x/L pd]z df]IfLsf] ;kmfof u/]sf 5g\ .
dw]zL d'lQm df]rfsf] ckLn
dw]zL /fli6«o d'lQm df]rf{sf dxf;lrj k|e' zfxn] xfn} Ps
k|]; jQmJo hf/L ub}{ zfxL ;]gfsf] SofDkdf /flvg' ePsf dfcf]jfbL g]tfåo dft[sf
ofbj / z'/]; cfn] du/sf] l:ylt t'?Gt ;fj{hlgs ug{sf] nflu hf]8bf/ cfjfh p7fO{
lbg cfd kqsf/, dfgj clwsf/jfbL ;+3 ;+:yf, gful/s ;dfh Pj+ /fhgLlts kf6L{x?df
xflb{s ckLn ug'{ePsf] 5 .
pxf“åf/f hf/L
jQmJodf elgPsf] 5 –æg]kfnL hgtfsf] u0ftflGqs r]tgf k|ikm'6Lt tLa| x'b} b]z
cfd"n kl/jt{Gfsf] ;+3f/df plePsf] of] cToGt ;+j]bglzn / ;+qmd0fsfnLg
l:yltdf xfd|f] uf}/jzfnL ;+u7g dw]zL /fli6«o d'lQm df]rf{ g]kfnsf cWoIf Pj+ dw]z
:jfoQ hg;/sf/sf cWoIf s=dft[sf k|;fb ofbj / jfdkGyL a'l4hLjL ;'/]z cfn]
du/“nfO{ ef/tLo ;/sf/4f/f lu/ºtf/ u/L @% ut] g} g]kfn ;/sf/nfO{ a'emfP/ dw]zL
;d'bfok|lt ef/tn] cfºgf] c;nL cg'xf/ pbf¨f] kf/]sf] 5 . ef/t ;/sf/sf]
o:tf] /j}ofk|lt 3f]/ eT;{gf ub}{ ef/tLo hgtf;“usf] xfd|F] ;DaGw cem dhj't
agfpg, pQm sfo{sf] lgGbf Pj+ eT;{gf ug{ cfd ef/tLo hgtf;“u xflb{s cfu|x
ub{5' .
g]kfnsf] k'/fgf]
;/sf/n] jxf“x?nfO{ cem;Dd ;}lgs SofDkdf /fvL b'lgof“nfO{ em'Sofpg] gf}6+sL h'g
ul//x]sf] 5, To;k|lt xfd|F] df]rf{ 3f]/ cfkQL k|s6 ub}{ t'?Gt ;fj{hlgs ug{sf]
nflu hf]8bf/ cfjfh p7fO{ lbg cfd kqsf/, dfgj clwsf/jfbL ;+3 ;+:yf, gful/s ;dfh
Pj+ /fhgLlts kf6L{x?df of] df]rf{ xflb{s ckLn ub{5 .Æ
hgo'4sf] jif{uf“7df ljZje/jf6 awfO{ ;Gb]z
sf7df8f}+
÷ g]=s=kf= -dfcf]jfbL_ sf] g]t[Tjdf ;+rflnt hgo'4 cf7 jif{ k'/f eO{ gjf}+
jif{df k|j]z u/]sf] pknIodf ljZjsf ljleGg kf6L{ tyf ;+:yfx?n] g]=s=kf=
-dfcf]jfbL_ Pj+ To;;+u ;DjlGwt df]rf{, hg;]gf / g]kfnL hgtfnfO{ awfO{ Pj+
z'esfdgf ;Gb]z k7fPsf 5g\ . Sofg]8f, cd]l/sf, a]lNhod, O6fnL nufotsf
b]zx?sf kf6L{ / ;+u7gx?n] g]kfnL hgtfsf] ;+3if{, alnbfg / b[9tfn] cfÎgf] b]zdf
;d]t hgcfGbf]ng ;~rfng ug{ k|]/0ff ldn]sf] pNn]v u/]sf 5g\ .
cfÎgf] awfO{ tyf
z'esfdgf ;Gb]zdf qmflGtsf/L sDo'lgi6 kf6L{ -;+u7g ;ldlt_ Sofgf8fsf]
kf]ln6\Jo"/f]n] eg]sf] 5–ænueu z'Goaf6 z'? ePsf] t/ kf6L{, ;xL
ljrf/wf/fTds tyf /fhg}lts sfo{lbzf / hgtf;+usf] c6''6 ;DaGwsf sf/0f hgo'4 clxn]
zlQmzfnL ePsf] 5 / hgd'lQm ;]gf / hgtfsf] sl7g / jL/tfk"0f{ ;+3if{n] clxn]
g]kfnL hgtfnfO{ dfq xf]Og, l;¨f] ;j{xf/f ju{ / zf]lift hgtfsf] gof‘ cfzfsf]
k|ltlglw ePsf] 5 .Æ ;Gb]zdf elgPsf] 5 –ætkfO{x?n] * jif{b]lv ;~rfng u/]sf]
hgo'4n] dfS;{jfb–n]lggjfb–/ dfcf]jfbsf] zlQmnfO{ ;+:yfut u/]sf] 5 .Æ
g]kfndf dfcf]jfbL hgo'4 ;fd|fHojfbL zf]if0f / bdgsf] lj?4 ljZjJofkL k|lt/f]w
ug{ Pp6f rlDsnf] kyk|bz{s ePsf] 5 eGb} ;Gb]zsf] cGTodf ægof‘ g]kfn lgdf{0f ug{
k|lt/f]w ug]{ hgd'lQm ;]gfsf of]4f / hgtfk|lt uf}/j ub{5f}+Æ elgPsf] 5 .
To;}ul/ awfO{
;Gb]z k7fp‘b} a]lNhodsf] js{; kf6L{n] eg]sf] 5–ætkfO{+x?n] cf7 jif{sf] 5f]6f]
cjlwdf k|fKt u/sf] k|efjo'Qm pknAwL ;f‘Rr} k|z+;gLo 5 . of] /fhg}lgs,
a}rfl/s / ;+u7gsf] If]qdf dfS;{jfb–n]lggjfb–dfcf]jfbdf cfwf/Lt eP/ b;f}+
jif{;Dd ul/Psf] cEof;o'Qm tof/Lsf] kl/0ffd xf] .Æ ;Gb]zdf cufl8 elgPsf]
5–ætkfO{+x?n] k|fKt u/]sf] ;kmntfsf] lrGtf s]jn zfxL ;fDfGtL clwgfosjfbLsf] dfq
geP/ ;+;f/sf ;fd|fHojfbL / k|ltlqmofjfbL zlQmx?sf] klg 5 . ltgLx? o;sf]
k|ltjfb hgtf / d'lQmof]4f lj?4 …zfxL cft+ssf/L ;]gfÚ sf] :j]t cft+saf6
ub}{5g\ . ;fd|fHojfbLx? ljz]iftM…;+o'Qm /fHo cfqmd0fsf/LÚ (United
States of Aggression,USA) g]kfnsf] cfGtl/s dfdnfdf x:tIf]k ub}{5 / g]kfndf xltof/ / …k|lt–ljb|f]xÚ ;Nnfxsf/x?
leqfp‘b}5 . o:tf] kl/l:yltdf tkfO{+sf] b]zdf ePsf] ;fd|fHojfbL x:tIf]ksf]
lj?4 o'/f]kdf n8\g' / lj/f]w ug'{ xfdL xfd|f] cGt/f{li6«o bfloTj
7fGb5f}+ . xfdL cd]l/sL ;fd|fHojfb / :jo+ xfd|f] a]lNhodsf] ;/sf/ h;n]
1fg]Gb|sf] ;}Go kmfl;i6 ;QfnfO{ …ldlgdL :jrflnt /fOkmnÚ lgof{t u¥of] .
tkfO{sf] ;kmntf, ;fx; / /fhg}lts a'l4dQfn] l;¨f] ljZj sDo'lgi6 cfGbf]ngnfO{
k|f]T;fxg u/]sf] 5 eGb} ;Gb]zsf] cGTodf æxfdL tkfOx?sf] hgo'4sf] k"0f{ ljhosf]
sfdgf ub{5f}+ / k|hftGq, /fli6«o d'lQm cfGbf]ng, ;dfhjfb / cGTodf ;fDojfbsf]
nflu cGt/fli6«o ;+3if{df of]ubfg lbg'x'g]5
eGg] z'esfdgf JoQm ub{5f}+ .Æ elgPsf] 5 .
as{; kf6L{n] ut
df3 @% ut] b'O{ dfcf]jfbL g]tfx?nfO{ ef/tn] lu/Îtf/ u/L g]kfnsf] zfxL ;/sf/nfO{
a'emfPsf]df pQm sbdsf] eT;gf{ ;d]t u/]sf] 5 . km]j'|j/L !! df lgsflnPsf]
k|]z jQmJodf æo'/f]lkog o'lgog / a]lNhod ;/sf/n] ef/t ;/sf/sf] ;'kb'uL{sf]
lj/f]w ug'{kb{5 / pgLx?sf] tTsfn l/xfOsf] nflu g]kfn ;/sf/;{u dfu ug'{kb{5Æ
elgPsf] 5 . jQmJosf] cGTodf dfcf]jfbLn] cl3 ;f/]sf] uf]nd]r ;Dd]ng, cGtl/d
;/sf/ / ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg g} jt{dfg g]kfnsf] ;+s6sf] zflGtk"0f{ lgsf;
xf] elgPsf] 5 .
To:t} o'/f]ks}
wgL /fi6« O6fnLsf] dfcf]jfbL sDo'lgi6 kf6L{ …sDo'lgi6 dfcf]Oi6 O6flnofÚsf]
s]Gb|Lo ;ldltn] k7fPsf] Ps awfO{ ;Gb]zdf æxfdL g]=s=kf=-dfcf]jfbL_åf/f g]t[Tj
ul/Psf] hgo'4sf] cf7f}+ jif{uf‘7sf] cj;/df ;nfd 6qmofp‘5f}+ . xfd|f] b]zsf
;j{xf/fsf cu|b:tfx?, qmflGtsf/Lx? / sDo'lgi6x? g]kfnL hgtfsf] lg/Gt/ ljsf;;Ln
;+3if{k|lt P]Soa4tf hgfp‘5g\Æ elgPsf] 5 . æg]kfnsf] hgo'4 ljZj ;j{xf/f
qmflGtsf] 5nfªsf] Pp6f sf];]9'ªf xf] . k|r08ky,
dfS;{jfb–n]lggjfb–dfcf]jfbsf] k|of]udf /0fgLltnfO{ g]kfnsf] l;df aflx/;Dd
k'¥ofpg] Pp6f b]g xf]Æ ;Gb]zdf elgPsf] 5 . ;Gb]zsf] cGTodf g]kfnsf]
hgo'4nfO{ cl3 a9fpg ;ef, ;Dd]ng / lj/f]w–sfo{qmdx? ug]{ 5f}+ elgPsf] 5 .
To;}ul/ ;+o'Qm
clw/fHo -a]nfot_sf] qmflGtsf/L sDo''lgi6 ;d'xn] k7fPsf] ;Gb]zdf æ;fd|fHojfbåf/f
y]luPsf] g/;+xf/sf/L /fhtGq lj?4 g]kfnL hgtfn] u/]sf] jL/tfk"0f{
;+3if{nfO{ xfdL ;dy{g / ;xof]u ub{5f}+Æ elgPsf] 5 . ;Gb]zdf ætkfO{+sf] ;+3if{
cem /fd|f] ljZj lgdf{0fsf nflu xfd|f] 7fp‘df ;+3if{ ug{sf nflu Pp6f k|]/0ff
xf] . bx|f] d'6', tLI0f a'l4 / k|lta4 :kLl/6sf ;fy tkfO{+x?n]
lhTg'x'g]5 . cfzf u/f}+ s'g} lbg tkfO{+ xfd|f] e]6 Pp6f cem /fd|f] ljZjdf
x'g]5 .
To;}ul/
cd]l/sfsf] …o'gfO6]8 lkkN;Ú ;d"xn] k7fPsf] ;Gb]zdf æcf7f}+ jif{uf‘7sf]
cj;/df xfdL tkfO{x?nfO{ xfflb{s clejfbg / P]Soj4tf JoQm ub{5f}+ . cGo
hgo'4;‘u} tkfO{x?n] dfgj hfltsf] ;kgfnfO{ ;+:yfut ug'{ePsf] 5 Æ elgPsf]
5 .
dfcf]jfbL
hgo'4n] cf7f}+ jif{ kf/ u/]sf]cj;/df ;+;f/sf cGo ljleGg dfcf]jfbL kf6L{{ /
;+u7gx? Pj+ efOrf/f / ldq ;+u7gx?n] awfO{ Pj+ z'esfdgf ;Gb]z k7fp‘b} k"0f{
ljhosf] sfdgf u/]sf 5g\ .
k|:t'lt– lbks ;fksf]6f
qmflGtsf/L sDo'lgi6 kf6L{ -;+u7g ;ldlt_ -Sofgf8f_ sf] z'esfdgf ;+b]z
sd/]8x?
s]lGb|o ;ldlt,
g]kfn sDo'lgi6 kf6L{ -dfcf]afbL_
g]kfndf hgo'4sf] cf7f}+
jflif{sf]T;jsf] pknIfdf xfdLn] tkfO{x?df Gofgf] clejfbg 6So|fp+5f}+ .
k|foM
z"Goaf6 ;'? ePsf] t/ ;a}eGbf dxTjk"0f{ kf6L{, ;xL j}rfl/s tyf
/fhg}lts sfo{lbzfsf ;fy} Jofks hg;d"bfo;+u ulx/f] Pj+ cIf"0o ;DaGw
/fv]/ jt{dfgdf zlQmzfnL Pj+ uf}/jzfnL hgd"lQm ;]gf jGg cfO{k'u]sf tL
of]4fx?åf/f dxfg ;fxzsf ;fy nl8Psf] nfdf] tyf s7Lg o'4n] g]kfnL hgtfnfO{ dfq
geP/ ;Dk"0f{ cGt//fli6«o ;a{xf/fju{ Pj+ pTkLl8t hgtfnfO{ Pp6f pHHjn cfzf
k|bfg u/]sf] 5 .
k|ltlqmofafbL ju{ tyf To;nfO{ 6]sf] nufpg]
7"nf ;fd|fHoafbL tfstx?sf lj?4sf] o'4df nuftf/ cufl8 a9g] qmddf tyf Ps Ps
u/L gof“ hg;Qf lgdf{0fug]{ lznlznfdf tkfO{+x?sf] kf6L{sf] g]t[Tjdf g]kfnL
hgtfn] ljZj qmflGtnfO{ z]jf ub}{ Pp6f dha't cfwf/ v8f u/]sf] 5 .
tkfO{+x?sf] Jofks ;kmntfn,
Gofok"0f{ d"2fn] ;a{bf k|r'/ ;dy{g k|fKt ub{5 eg]/ cWoIf dfcf]n]
eGg'ePsf s'/fnfO{, km]l/ Ps k6s k|dfl0ft ul/lbPsf] 5 . vf;u/L ha Gofok"0f{
d"2fnfO{ ;xL 9+un] p7fO{G5 Tolt a]nf clt laifd kl/l:yltdf klg cTofrf/L
b"Zdgx? ;+u n8g / ljho xfl;n ug{ ;+ej x'G5 .
cf7
jif{;Dd tkfO{+x?n] rnfpg' ePsf] hgo'4n] ;dfhafb tyf ;fDoafbsf nflu !%) jif{
eGbf a9Lsf] ;+3if{sf] cg'ejåf/f ;Da[4 cGt//fli6«o ;a{xf/f ju{sf] ljrf/wf/f
dfS;{afb—n]lggafb—dfcf]afb sf] k|r"/ zlQm ;DkGgtfnfO{ Pp6f HjnGt k|df0fsf]
?kdf :yflkt u/]sf] 5 .
k'/fgf] ;Qfåf/f rnfO{Psf] rsf]{
bdg, cft+s / g/;+xf/ hgo'4sf] ljsfznfO{ /f]Sg c;kmn ePsf] dfq xf]O{g a? To;sf]
ljkl/t ltgLx?sf] sbdn] ;fdlGt /fhtGqnfO{ c? PSNofpgsf ;fy} a9L eGbf a9L
hgtfnfO{ qmflGtsf/L lzlj/ tkm{ NofO{lbPsf] 5 . lgz+b]x, g]kfnsf] qmflGtsf/L
;+3if{sf] kl/0ffdaf6 ;a} eGbf a9L 8/fpg] of+sL ;fd|fHoafbsf] x:tIf]ks} ?kdf
ef/tLo lj:tf/afbsf] 3LgnfUbf] afxØ x:tIf]k -s]lx dlxgf klxn]sf] sd/]8 uf}/jsf]
cu|f≈Ø tyf u}/sfg"lg lu/Îtf/Lsf ;fy} xfn}sf] sd/]8 dft[sf k|;fb ofbj
tyf sd/]8 ;'/]z cfn] du/sf] ckx/0f_ sf] kl/0ffd :j?k tkfO{+x?sf] n8fO{+nfO{
g]kfn aflx/ ;d]t ;dy{g ug]{x?sf] ;+Vof bzf}+ u"gf a9g] 5 .
dfcf]afbL kf6L{ tyf ;+u7gx?åf/f
ef/t, lkmlnlkG;, 6sL{ / k]?sf ;fy} g]kfnsf] hgo'4 ;fd|fHoafbL zf]if0f Pj+
pTkL8gsf lj?4 ljZjJofkL k|lt/f]wsf lgldQ Pp6f rlDsnf] bLklzvf ePsf] 5 / o;n]
e|"0fsf] ?kdf :yflkt qmflGtsf/L cGt//fli6«otfafbL cfGbf]ng -RIM_ sf]
pb\ej Pj+ ljsfzsf nflu cGt//fli6«o :t/df qmflGtsf/L g]t[Tj k|bfg ug{ pRr
of]ubfg k'¥ofPsf] 5 .
of] lglZrt 5 ls, tkfO{+x?sf]
;fx; / k|lta4tfåf/f k|]l/t eP/ ;Dk"0f{ cGt//fli6«o ;a{xf/fju{n] tkfO{+x?n]
h:t} ækxf8x?nfO{ xNnfpgÆ / cGttM s'g} k|sf/sf] zf]if0f gePsf] :jtGq ljZj
lgdf{0fug{ ;Ifd x'g] 5 .
g]kfn sDo'lgi6 kf6L{ -dfcf]afbL_ lhGbfafb π
hgo'4sf] cf7f}+ jflif{sf]T;j lhGbfafb π
b'Zdgsf] k|lt/f]w ub}{ gof+ g]kfnsf] lgdf{0fug]{ axfb'/
hgd"lQm ;]gf tyf g]kfnL hgtf lhGbfjfb π
/fhgLlts Jo'/f]
qmflGtsf/L sDo'lgi6 kf6L{ -;+u7g ;ldlt_
-Sofgf8f_
hldGbf/sf hUuf / wfg sAhf
hgsk'/÷
dfcf]jfbL4f/f k"jf{~rn If]qdf ;~rflnt …k'ik hgk|lt/f]w cleofgÚsf qmddf
dxf]Q/L lhNnfsf % j6} Pl/ofx?df Jofks ?kdf ljljw ultljlwx? cufl8 a9]sf] ;dfrf/
5 . ;f] cleofg nfu" ug]{ qmddf df3 @! ut] l;+ofxL ufh;sf hldGbf/ tyf
;'bvf]/ ljlkg ljxf/L zfx / lkk/f8L ufh;sf /fdnvg zfxsf 3/af6 nfvf}+sf td;'s,
6\ofS6/, df]6/;fOsn, *)) dg wfg, @)) lj3f hldg sAhf ul/Psf] 5 . ;f] qmddf
rf/}lt/ /ftf ´08f kmx/fOPsf] lyof] eg] ;of} hg;d'bfon] pT;flxt x'b} hgo'4sf
gf/f 3GsfPsf lyP . sJhf ul/Psf]
hldg u/Lj, d';x/, b';fb, rdf/ / ;'s'Djf;LnfO{ afl8Psf] lyof] .
o;}u/L df3 @$ ut]
dfcf]jfbL4f/f ;nf{xLs} s'Voft ;fdGt tyf ;'bvf]/ k|sfzaxfb'/ s]=;L=sf] !%) lj3f
hldg, @ j6f 6\ofS6/, df]6/ ;fOsn, %))dg wfg, $% dg tf]/L, % xn uf]?, $ j6f e};L
sAhf u/L hgtfnfO{ af8L lbPsf] ;dfrf/ 5 . ut df3 @& ut] ;lbof}+ b]lv
;fdGtL ;+hfndf km:b} cfPsf dw]zL hg;d'bfox?n] ;of}+ jif{ b]lv bdg, cGofo, /
cTofrf/ ug]{ pRr a|fDx0fjfbL /fHo;Qfsf] lj?4df cfºg} dw]zL :jfoQ ;/sf/ ag]sf]
v'zLofnLdf lhNnfe/L g} lbkfjnL ug'{sf ;fy} ;Gb]z ;ef u/]sf lyP . o;}u/L df3 @* ut] ;nf{xL, RfGb| gu/ $ sf
k|l;4dfg k|wfg gfds hldGbf/sf] !)) lj3f hldg, 3/uf]7, !@)) dg wfg $ ;o hgtfsf]
pkl:yltdf sAhf u/L ;a} hgtfnfO{ af“l8Psf] lyof] . kmfu'g ! ut] dxfg\ hgo'4
( jif{df k|j]z u/]sf] ;'–cj;/df lhNnfsf % cf]6} Pl/ofdf Pl/of :t/sf dzfn h'n'z,
kmfol/¨ h'n'z, sf]0f;ef, ;f+:s[lts sfo{qmd, z'esfdgf sf8{ ljt/0f, ;of}+ gof“
u]6 lgdf{0f, xhf/f}+ ´08f, t'n, Jofg/ 6fl¨Psf] lyof] eg] a]n'sL lbkfjnL u/]/
w'dwfd;“u ;nfxL{ / dxf]Q/Lsf hgtfn] hgo'4 lbj; dgfpg'sf ;fy} sof}+ o'jfx?
hgldlnl;ofdf elt{ eP/ hgo'4df ;fd]n EfPsf lyP . kmfu'g $ ut] ;nf{xL xl/x/k'?jf
ufh;df ;of+} hgtfsf] pkl:yltdf :yfgLo ;fdGt tyf ;'bvf]/, h;n] nfvf}+ nfv ?k}of
sfnf td;'s agfP/ u/Lj dfly zf]if0f ub}{ cfPsf] lyof], e/t zfxsf] 3/ hUUff,
uf]?, 6\ofS6/, lhk / nfvf}+sf sfnf td;'s sAhf u/L hgtfnfO{ afl8lbPsf] vj/
5 . pQm ;fdGtsf] %$ sf]7] 3/ ljikmf]6 u/fO{ Wj:t ul/Psf] lyof] .
o;}u/L k|ltlqmofjfbL ;fdGtL 1fg]sf] uf]7fnf] ;/sf/sf] slyt …o"lgkmfO8
sdf08Ú cGtu{t hgtfsf lj?4 hgtf nufpg] p4]Zon] u7g u/]sf] slyt k|ltsf/ ;ldltsf]
cWoIf tyf 8f“sf / u'08fx?sf] gfOs] ;nf{xL ;'bfdf ufh;sf] l;tf/fd l;+xsf] 3/df
ut df3 @! ut] r]tfjgL d'ns sf/jfxL u/L 3/df /x]sf] Pp6f df]6/ ;fOsfn gi6
kfg'{sf ;fy} 3/df lu|g]6 / dfOgåf/f ljikmf]6 u/fO{ sf/jfxL ul/Psf] lyof] .
lgh l;tf/fd l;+xn] r]tfjgL sf/jfxLaf6 cfºgf] v/fj afgL ;'wf/ u/L hgtfsf] aLrdf
dfkmL gdfu]df c´} 7'NFF] sf/jfxL x'g ;Sg] r]tfjgL ;d]t lbOPsf] hfgsf/L
dfcf]jfbL lhNnf ;+u7g ;ldlt ;nf{xLn] lbPsf] 5 .
To:t} kmfu'g ^
ut] dxf]Q/L ;'Gb/k'/ ufh;df af6f]df lxl8/x]sf] cj:yfdfhgd'lQm ;]gf P;6LPkm ;b:o
s=dbgnfO{ zfxL cd]l/sL ;]gfsf] xTof/f] hTyfn] cfºgf] sAhfdf lnO ;s]kl5 c;fWo}+
sfo/tfk"j{s xft af“w]/ xTof u/]sf] 5 . xTof kl5 tL xTof/f x'8f/x?n]
s= dbgsf] ks]6df /x]sf] /sd / 38L ;d]t
n'6\g'sf] ;fy} nf;nfO{ cfuf] nufO glrGg] agfP/ 5f]l8lbPsf] k|ToIfbzL{ atfp5g\ .
;f] xTof sf08nfO{ sfo/tfsf] ;+1f lbb} hgd'lQm ;]gfn] o'4 df]rf{af6} abnf lng]
k|lt1f ub}{ s=dbgnfO{ dxfg zxLb 3f]if0ff u/]sf] 5 . o;}aLr hgk|lt/f]w
cleofgs} qmddf ut df3 !( ut] l;Gw'nLsf] x;f{oL ufh; l:yt slyt /fhkl/ifb :yfoL
;ldlt ;b:o eb| s'df/L 3n]sf] 3/ / @% ljufxf hldg c=g]=ls=;+3-qmflGtsf/L_sf]
cfof]hgfdf sAhf u/L hgtfnfO{ afl8Psf] lyof] .
hg;xsf/L k|lzIf0f ;DkGg
nfns'Gh
-df]8]n_÷ hgo'4sf] p2]Zo Wj+z xf]Og lgdf{0f xf] . o4kL o'4sf] qmddf
k'/fgf]sf] Wj+z t clgjfo{ 5 g} t}klg h;/L k|lts[ofjfbL / ;+zf]wgjfbLx?af6
dfcf]jfbLx?nfO{ ljWj+zssf] cf/f]k nfUg] u/]sf] 5 oyfy{tfdf To;f] geP/ pgLx?
gof“ ;Qfsf] lgdf{0f ub}{5g\ . oxL qmddf gof“ tl/sfn] hgtfnfO{ ;d'lxs[t
agfpb} ;Lldt ;fwg / >f]t tyf sd hgzlQmdf w]/} pTkfbg lng] p2]Zo lnP/ cfwf/
If]qx?df ljleGg k|sf/sf ;xsf/Lx? lgdf{0f tkm{ hgtf cl3 a9\b}5g\ .
e]/L–s0ff{nL
:jfoQ If]q cG/ut df]8]n lhNnfs]f nfns'Ghdf df3 @& b]lv @( ut] ;Dd tLglbg]
hg;xsf/L k|lzIf0f tflnd ;DkGg ePsf] 5 . g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf l;=l;=Pd= s=
;/nn] pb\3f6g ug'{ ePsf] ;f] tflnddf d'Qm :jfoQ If]qsf ljs6 lxdfnL lhNnf x'Dnf,
d'u', 8f]Nkf, h'Dnf tyf sflnsf]6 / otf ;'v]{t, b}n]v, hfh/sf]6 / df]8n u/L (
lhNnfsf ljleGg ;xsf/L ;+rfnsx?sf] k|ltlglwTj /x]sf] lyof] . sl/a ^) hgfsf]
k|ltlglwTj /x]sf] ;f] k|lzIf0fdf ;'lbk zdf{, /fdaxfb'/ rkfO{+, nufotn] ;xsf/L
;~rfng k|s[ofjf/] tflnd lbg'ePsf] lyof] eg] kf6L{ l;=l;=Pd= ;/nn] ;xsf/L /
kf6L{sf] gLltaf/] k|lzIf0f lbg'ePsf] lyof] . pQm k|lzIf0f sfo{qmddf ljljw
ljifox?df cf/=la=Pd= tyf df]8]n lhNnf OGrfh{ s= hLjg, pBf]u ljefu OGrfh{ s=
/fhLj a;fO{, cf/=la=Pd= s= rGb|sfGt, hgfb]z k|ltlglw kf08j yfkf, cf/=la=Pd= s=
zfGt nufotn] dGtAo lbg'ePsf] lyof] . :jfoQ k|b]zsf ;j} lhNnfx?af6
k|ltlglwTj ePsf] pQm tflnddf, pBf]u, ljQLo, s[lif{, Jofkf/, kz'kfng, cflb
k]zf;+u ;DjlGwt hg;xsf/L ;+rfnsx? lyP .
jif{uf“7sf cj;/df
ljleGg sfo{qmd
/fd]5fk÷g]=s=kf=
-dfcf]jfbL_ sf] g]t[Tjdf ;~rflnt hgo'4sf] gjf}+ jflif{sf]T;jsf] cj;/df /fd]5fk
/ bf]nvfsf ljleGg :yfgdf hg;ef, kmfol/ª h'n'; / r]tfjgL sfjf{xLx? ;DkGg ePsf
;dfrf/x? k|fKt ePsf 5g\ .
k|fKt hfgsf/L
cg';f/ gjf}+ jif{uf“7sf] cl3Nnf] lbg df3 @( ut] b'j} lhNnfsf ljleGg ufh;df
kmfol/ª;lxtsf] dzfn h'n'; ;DkGg ePsf lyP . jif{uf“7 kmfu'g ! ut] /fd]5fksf
km'nf;L, b]p/fnL, ;fjL8f“8f, dfbgs'“8f/L, ldu|], sflQs] b]p/fnL, kf]v/Lrf}+/L,
;f]nDa', dflemkm]bf nufotsf 7fp“x?df :yfgLo kf6L{ OsfOsf] cfof]hgf / Aoj:yfkgdf
hg;efx? ;DkGg ePsf] g]=s=kf= -dfcf]jfbL_ /fd]5fkn] hgfPsf] 5 .
To;}ul/
jif{uf“7nfO{ k|lt/f]wsf ?kdf dgfpg] qmddf bf]nfn3f6df PDa'; ePsf];d]t hfgsf/L
u/fOPsf] 5 . k|fKt hfgsf/L cg';f/ !$ cf}+ j6flnog cGtu{tsf] aL= sDkgLn]
kmfu'g ! ut] w'Dn''ª6f/ ufh; cGtu{t bf]nfn3f6 k'ndf …o'lgkmfO8 sdf08Ú dfly
u/]sf] PDa';df kl/ @ zfxL ;]gfn] Hofg u'dfPsf] / cGo ^ hgf ulDe/ 3fOt]
ePsf] !$ cf}+ j6flnog sfof{non] hgfPsf]
5 . To; cl3 df3 @( ut] /flt !$ cf}+ j6flnogn] /fd]5fksf] bf]/Daf / lsg]{df
/x]sf] …o'lgkmfO8 sdf08Ú sf] Aof/]sx?df r]tfjgL cfqmd0f u/]sf] ;d]t hgfPsf]
5 . To;}ul/ bf]nvfsf z}n'¨]Zj/L, afj/], km:s', Rofdf, sflnGrf]s, nfld8f“8f
nufot nueu ;Dk"0f{ ufh;df df3 @( ut] kmfol/ª ;lxtsf] dzfn h'n'; ;DkGg
ePsf] / kmfu'g ! ut] :yfgLo kf6L{ OsfOsf] cfof]hgfdf hg;efx? ;DkGg ePsf] g]=s=kf=
-dfcf]jfbL_ bf]nvfn] hgfPsf] 5 .
k'ik hgk|lt/f]w cleofg lg/Gt/
/fd]5fk÷ ut ;fpg
#@ ut] /fd]5fksf] bf]/Dafdf lu/ºtf/ ul/ xTof ul/Psf g]=s=kf= -dfcf]jfbL_
tfTsflng k"jf{~rn IF]qLo Ao"/f] ;b:o afa'/fd nfdf -k'ik_ nufotsf @!
hgf zxLbx?sf] ;Demgfdf clGtd ljb|f]xsf] Hjf/ p7fpg] p2]Zo;lxt hgsk'/ c~rnel/
;~rfng ePsf] …k'ik hgk|lt/f]w cleofgÚ lg/Gt/ rfn' e}/x]sf ;dfrf/x? k|fKt ePsf
5g\ .
pQm cleofg s}
qmddf /fd]5fksf ljleGg ufh;df hg;efx?, hgtf / dfcf]jfbLaLr cGtlqm{of, zxLb
kl/jf/;“u dfcf]jfbLsf] cGtlqm{of h:tf sfo{qmdx? ;DkGg ePsf] /fd]5fk kf6L{
sfof{non] hgfPsf] 5 . o;} qmddf kmfu'g !$ ut] zxLb ;Ktfxsf] klxnf] lbg
a]yfg ufh;df zxLb kl/jf/ / hgtf;“u dfcf]jfbL kf6L{sf] cGtlqm{of ePsf] hgfOPsf]
5 . pQm sfo{qmd g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ sf s]Gb|Lo ;b:o b]zaGw'sf] k|d'v
pkl:ylt / lhNnfsf OGrfh{ nlnt / ;]qm]6/L dbgsf] cfltYodf ;DkGg ePsf]
lyof] .
To;}ul/ ;f]xL
lsl;dsf] cGtlqm{of kmfu'g !! ut] rf}+/L ufh;df ;DkGg ePsf] hgfOPsf] 5 .
sfo{qmddf zxLb kl/jf/x?n] cfGbf]ngdf au]sf] /ut v]/ hfg gx'g] /fo AoQm u/]sf]
lhNnf kf6L{sf Ps ;b:on] hfgsf/L lbPsf 5g\ .
o; cl3 …k'ik
hgk|lt/f]w cleofgÚ cGtu{t /fd]5fksf] rf}+/Lsf] So"l/gL df=lj=df df3 @! ut]
/ rf}jf; ahf/df df3 !( ut] hg;efx? ;DkGg ePsf lyP .
o;}ul/ bf]nvfdf
;d]t …k'ik hgk|lt/]w cleofgÚ ;'rf? /x]sf] ;dfrf/ 5 . k|fKt hfgsf/L cg';f/
kmfu'g !@ ut] 7f]skf{sf] !@ lsnf]df / ;f]xL lbg ln;+v'df hg;efx? ;DkGg ePsf
5g\ . o; cl3 kmfu'g ! ut]
bf]nvfsf] pQ/L ufh; cf]/fªdf ;of}+ hgtfsf] pkl:yltdf Ps hg;ef ;DkGg ePsf]
lyof] . ljrf/ / g]t[TjnfO{ hg;d'bfo;“u hf]8\g], kf6L{ k+lQmnfO{ kmf}hLs/0f
/ ;}Go k+lQmnfO{ /fhgLlts/0f ug]{, z'l4s/0fsf] cfwf/ tof/ ug]{, hg;d'bfonfO{
;z:q u/fp“b} nfg] nufotsf cleofg kmfu'gel/ hgsk'/ c~rnsf ;Dk"0f{ lhNnfx?df
;~rfng x'g] g]=s=kf= -dfcf]jfbL_ k"jf{~rn If]qLo sfof{non] hfgsf/L u/fPsf]
5 .
yf?jfg k|b]zsf] cf“vfsf] gfgL
g]kfnu~h÷
yf?jfg :jfoQ k|b]zaf6 …gof“ lemNsf]Ú kflIfs klqsf lnyf] k|ljlwaf6 lg:sg z'?
u/]sf] 5 . ;fdfGo k|ljlwaf6 lgsflnPsf] o; klqsfnfO{ yf?jfg k|b]zsf hgtfn] …cfkm\gf]
cf“vfsf] gfgL atfPsf 5g\ .
xfn;Dd rf/ c+s lgl:s;s]sf] pQm klqsfdf yf?jfg
k|b]zdf 36]sf 36\gfx?nfO{ ljz]if :yfg lbOPsf] 5 . rf/ k]hsf] klqsfdf klxnf]
k[i7df ;dfrf/, bf]>f] k[i7df ;DkfbsLo, t]>f] k]hdf ;+:d/0f / sljtf tyf
clGtd k]hdf af“sL ;dfrf/ / sf6'{g /x]sf 5g\ . ;f] kflIfs klqsfsf] ;Dkfbsdf xfn
hoaxfb'/ ;'gjf/ /x]sf 5g\ .
1fg]Gb| zfxLsf] slyt gful/s
clegGbgsf lj?4 cfof]lht df3 @@ / @# ut]sf] oftfoft / xjfO{ tyf @* ut]
;Dk"0f{ :jfoQ k|b]z aGb ;kmn ePsf] ;dfrf/nfO{ gof“ lemNsf]df k|d'v ;fy
/flvPsf] 5 . o:t} e]/L–s0ff{nL :jfoQ hg;/sf/sf] 3f]if0ff, :jfoQ k|b]zsf]
/fhg}lts e]nfsf va/ ljz]if ?kdf /flvPsf 5g\ .
hg8fS6/sf] pkrf/af6 hgtf v';L
gjls;f]/ Pg=kL= b}n]vL
hfh/sf]6
-c5f{gL_÷ hfh/sf]6 lhNnfsf] ljleGg ufp“df /f]ux? km}lnPkl5 ufpsf ul/ax?n] hg;}Go
8fS6/x?af6 pkrf/ u/fP/ neflGjt ePsf 5g\ .
d+;L/–kf}ifsf] lr;f];+u}
hfh/sf]6 lhNnfsf ufp“x?df 6fpsf] bMVg], Hj/f] cfpg], k]6 b'MVg], kvfnf nfUg],
cfp“ kg]{ h:tf /f]un] k|foM s]6f s]6L / a'9fa'9LnfO{ ;tfpg yfn] kl5 hgd'lQm
;]gf hg;}Go 8fS6/x?n] lgMz'Ns pkrf/ u/]sf lyP . d]l8sn / :jf:Yo rf}sLdf
pkrf/sf] nflu /fd|f] k|jGw geP kl5 ;b/d'sfddf pkrf/sf] nflu hf“bf hgtfnfO{
dfcf]jfbLsf] gfddf xTof/f] ;]gfn] b'Mv lbg] ub{Yof] . clxn] xfd|f] 3/3/df ljgf
k};f pkrf/ ug{ kfp“bf xfd|f] nfuL Tof] eGbf 7'nf] c? gePsf] lj/fdLn] hgfb]znfO{
atfP . &) aif]{ lj/fdLn] cufl8 eg]– /0ffsfn, k~rfotsfn, sf+u|]; sfn /
Pdfn]sfn ;a} d}n] b]v] . dfcf]jfbLsf] h:tf] /fd|f] gLlt s;}sf] d}n] b]lvg . c?
ufp“n]n] eg]–1fg]Gb|sf ef8fsf ;'/Iff sdL{x? klg :jf:Yo lzlj/sf] gfddf ufp“df t
cfp“5g\ t/ :s'n hfg] ljBfyL{, 3f“; hfg] 3;]/f, uf]7fnf hfg] uf]7fnf] / xf6 hfg]
x6]?nfO{ dfb}{ :jf:Yo lzlj/ ;DkGg ePsf] xNnf rnfp5g\, / SofDkdf kms{5g\ . t/,
hg;]gf ufp“df cfp“bf eg] /f]u, ef]s / ;'/Iffsf] lhDdf lnG5g\ . hgd'lQm ;]gfsf]
kfrf}+ a6flnogsf 8fS6/ s= lr/+lhjL, s= uug, s= P6d / s= lbg]zsf] bIf 6f]nLn]
lgMz'Ns pkrf/ u/fO/x]sf 5g\ .
hg;}Go 8fS6/sf] bIotfsf sf/0f
cfhef]ln ufp“n]x? d]l8sn / x]Nykf]i6df x}g lt hg;}Go 8fS6/nfO{ vf]Hb} hxf“
ePklg Toxf“ k'uL pkrf/ u/fp“5g\ . /, /fd|f] ;~rf] ePsf], pkrf/ kfPsf] /f]uLx?
atfp“5g\ . hg;}Go 8fS6/sf] k|;+;f ub}{ cfkm\gf] gfd gatfpg] zt{df Ps hgfn]
eg]–xfdLnfO{ zx/ ahf/df pkrf/ u/fpg hf“bf Ps t xhf/f}+ ?k}of vr{ x'G5 eg] csf]{
ufp“sf] dflg; eg]/ ckx]ngf ug]{ ul/G5 . pkrf/ kfp“bf xfdL ;f/} uj{ ub{5f}+ . /,
ufp“n] hgjfbL pkrf/ 3/b}nf]df g} lgMz'Ns kfp“bf ;'vsf] ;f; km]/]sf] cfTdjn
a9]sf] 5 . o;/L htft} lgMz'Ns pkrf/ eO/x]sf] /, 8fS6/x?åf/f cfkm\g} h+unsf]
cf}iflwnfO{ k|zf]wg ub}{ -hl8j'6Lsf]_ lj/fdLnfO{ pkrf/ ul//x]sf 5g\ / ljb]z
hfg] nfvf}+ ?k}+of ar]sf] 5 .
dfgjLo ljsf; ;'rfһ\sdf
&!cf}+ :yfgdf /x]sf] hfh/sf]6
ju{;+3if{ ljsf;sf] klxnf]
>]0fLsf] t]>f] :yfgdf
/fhaxfb'/ s'“j/
khf?
-hfh/sf]6_÷ dxfg\ g]kfnL hgo'4sf] z'?jft b]lv xfn;Dd hgo'4sf] s]Gb|:ynL t'kmfgL
s]Gb|sf] ?kdf /f]Nkf To;kl5 ?s'd / hfh/sf]6 /x]sf 5g\ . t/, lj8Djgf dfgjLo
ljsf; ;'rs )=@!) df hfh/sf]6 lhNnf &!cf}+ :yfgdf /x]sf] 5 . ju{ ;+3if{sf]
IF]qdf hfh/sf]6n] u/]sf] ljsf;sf] d'nsf/0f af/] hfh/sf]6 lhNnf l:ylt :yflkt
o'jf g]tf g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ hfh/sf]6 lhNnf ;ldltsf ;lrj k'lgt
eG5g\–æhfh/sf]6L hg;'dbfon] afO{;] rf}jL;] /fHo b]lv pTkL8gsf] cToGt} df;]
;fª\nf]df hsl8Psf], d'lQmsf] lglDt ef}tfl//x]sf] hgtfnfO{ dfn]dfjfbsf] cfnf]sdf
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_n] ;r]t g]t[Tj k|bfg u/]sf]Æ n] g} 5nfªj4 ljsf; ePsf] atfpg'
x'G5 . ;fy} dfgjLo ljsf; ;'rfÍssf] :yfgn] klg hfh/sf]6L hgtfdfly ePsf] cGofo
cTofrf/ / pTkL8gsf] lrq k|:t't ub{5 .
s'n @,!@,##* ju{ ls=dL=df cjl:yt
hfh/sf]6 lhNnf ;d'Gb| ;tx b]lv ^!) Pd= b]lv %$!@ Pd= ;Dd /x]sf] 5 . hfh/sf]6
ju{;+3if{sf t'kmfgL s]Gb|x? k"j{ ?s'd / 8f]Nkf, klZrd ;'v]{t / b}n]v, pQ/
h'Dnf / sfnLsf]6, blIf0f ?s'd / ;Nofg lhNnfåf/f 3]l/Psf] 5 . lxGb'
wdf{jnDjLx?sf] afx'Notf /x]sf] hfh/sf]6df 7s'/L a|fXd0f $)=($ k|ltzt, If]qL
$!=)$ k|ltzt, du/ (=%$ k|ltzt, bdfO{ $=($ k|ltzt, sfdL !*=&! cGo /fhL,
/fp6] -lkm:t]_ /x]sf 5g\ . g]kfnL efiffsf] afx'Notf ePklg du/ eflifsfsf
hg;d'bfo /x]sf 5g\ . z}lIfs ljsf;sf lx;fan] s'n ;fIf/tf #@=&# k|ltzt /x]sf]
5 . t/ oxf“ dlxnfx?sf] s]jn !&=%! k|ltzt /x]sf] 5 .
o; lhNnf k|lts[ofjfbLx?sf]
sl;+u/ ag]sf] / hgtfsf] cf:yfsf] s]Gb| ag]sf] hfh/sf]6 lhNnf hg;/sf/sf] ljZn]if0f
/x]sf] 5 . of] hgo'4sf] k|s[ofd} ljsl;t hg;Qf, hg;]gf, hgtf kf6L{sf] ;du|
cj:yfn] :ki6 kfb{5 . hfh/sf]6n] clxn] ;Dd jlnbfgsf] sf]6f klg dflyNnf] :t/af6
g} r'Qmf u/]sf] 5 . ;lxbx?sf] pRr jlnbfgsf] uj{ ub}{ clvn g]kfn hg;f+:s[lts ;+3
hfh/sf]6sL ;+of]hs 9NsL /fgf eG5g\– hgo'4sf] z'?jft b]lv kl5Nnf] ;fNd xTofsf08
;Dd ldnfpbf @)* hgf ;lxb hlGdPsf] 5g\ . ;DejtM of] jlnbfgsf] tYof+s klg æsÆ
>]0fLdf g} kg]{ lj1x?sf] cg'dfg 5 .
hfh/sf]6 lhNnfn] :yfgLo :t/df
km6fxf hfnLnfO{ v]b\g )%@ af6} z'? u/]/ )%& ;Dd t lhNnf :t/d} vn+uf afx]s
cGo 7fp“df b'Zdgsf] cGTo ug{ ;kmn ePsf] 5 . :yfgLo ;Qf k"0f{ l/QmtfnfO{
k'tL{ ub}{ )%& kf}if % df hfh/sf]6n] cfkm\gf] k|yd hgtfsf] lhNnf :tl/o
hg;/sf/ eQmaxfb'/ zfx / sflnaxfb'/ dNnsf] qmdzM k|d'v / pk–k|d'vTjdf lgdf{0f
u¥of] . :d/0f /xf];\ :yfgLo :t/df ;Qf l/Qmtf / jf=h=;=÷uf=h=;= sf] lgdf{0f
k|s[of )%%÷)%^ af6 g} z'? ePsf] lyof] . xfn ;Dd lhNnf hg;/sf/sf] k'glg{jfr{g
)%* df sfnLaxfb'/ dNnsf] / )%( df3 @( df 6]saxfb'/ /fjnsf] k|d'v b'O{ rf]6L
eO{;s]sf] 5 eg] )%( df3df lgaf{lrt hg;/sf/ g} clxn] sfo{/t 5 .
hfh/sf]6 g]kfnL hgo'4sf]
bf]>f] cfwf/ Onfsfdf ljsl;t e]/L–s0ff{nL If]qsf] Ps g+= lhNnf xf] . o;nfO{
ljsf; ug{ hfh/sf]6n] ljleGg h+un ;r{ b]lv tTsflns o'lgkmfO{8 sdf08 h:tf
g/;+xf/sf/L bh{gf}+ cleofgx?sf] ;fdgf ul/;s]sf] 5 . hfh/sf]6df blNnsf] ugfpg]
kfgL xTofsf08 -)%@ kmfu'g_ b]lv kl5Nnf] ;fNd xTofsf08 -)^) df3 ( ut]_
bh{gf}+sf] qm'/ / g[z+; xTof u/]sf] 5 . !÷@ hgf l56km'6 afx]snfO{ x]bf{ % j6f
xTofsf08 pNn]vgLo /x]sf 5g\ . h'gL xTofsf08 )%% h]i7df 36]sf] lyof] . Toxf“
xTof/fx?åf/f k/Dk/fut ljjxf ul//x]sf a]x'nf ;lxt !# hgf hlGtx?sf] xTof ul/Psf]
lyof] eg] h'gL cyjf h's{ lgkfg] xTofsf08 )%% cfiff8df v]tdf sfd ul//x]sf % hgf
lgbf]{if ls;fgx?sf] xTof ul/of] . nflj;f xTofsf08 )%% h]i7 @ ut] ;ft/Lsf rf/
hgf lzIfs, ! nf6f / # ;j{;fw/0f hgtfnfO{ :yfgLo ;f+:s[lts sfo{qmd b]vfO/x]sf]
a]nf b'Zdgn] cGwfw'Gw uf]nL xflg * hgfsf] xTof u/sf] lyof] . a'b' xTofsf08 )%^
cfiff8 !% ut] hfh/sf]6sf :yfkLt hgg]tf OGb|nfn cfrfo{ ;lxt ^ hgfsf] xTof / ;fNd
xTofsf08 )^) df3 ( ut] ;'idf cfrfo{ nufotsf % hgfsf] xTof b'Zdgåf/f ul/of] .
)%@ kmfu'gsf] dfgaxfb'/ jnL / dfgaxfb'/ /fjt b]lvsf] jlnbfg qmd clxn] ;Dd klg
c6'6 ?kn] hf/L /x]sf] 5 .
;fdGtL xTof/fx?åf/f
hfh/sf]6af;LnfO{ u/]sf] cTofrf/sf] lj?4 k|lt/f]w ;3if{ klg u/]sf] 5 .
k|lt/f]wsf qmddf hfh/sf]6sf hgtf, hgd'lQm ;]gfn] ;fdfGo ;kmfof b]lv rf}sL sAhf
h:tf k|lt/f]wL sfjf{xL klg u/]sf 5g\ . h;df kfrsf6Lof k|x/L rf}sL -)%& h]i7
@% ut]_ hgd'lQm ;]gfn] sAhf u¥of] . !@ hgf xTof/f k|x/Lx?n] w'nf] rf6] eg] @
hgf hgd'lQm ;]gfsf of]4fx?n] ;xfbt k|fKt u/] . ;fy} rf}sLaf6 k"0f{tof
xltof/ sAhf ePsf] lyof] . To:t} nf“x k|x/L rf}sL )%^ h]i7 #! ut] sAhf eof] .
k'ln; rf/ / l;=cfO{=l8= rf/ hgf u/L * hgfn] cTofrf/sf] :jfb rfv] . )%% >fj0f
@@ ut] /Ubfdf PDa'; eof] . ! hgfsf] d[To', ! /fOkmn / %) /fp08 uf]nL sAhf ePsf]
lyof] . To:t} :ofpnL ahf/ / /fdL8f“8fdf )%^ j}zfvdf b'O{j6f PDa'; eP . )%% df3
* ut] lkk]df PDa'; hgd'lQm ;]gfåf/f ul/of] . Toxf“ * /fO{kmn ! df]jfO{n / !
k]:tf]n sAhf x'g'sf] ;fy} $ sf] d[To' / * n] cfTd;dk{0f u/] . lkk]sf] PDa';df
lk=Pn= sdf08/ nfnaxfb'/ /fgf -ljgf]b_n] ;xfbt k|fKt ug'{ eof] .
hfh/sf]6 cfwf/ If]qsf] Pp6f
s]Gb|sf] ?kdf ljsl;t xf]p~h]n ;Dd k|lts[ofjfbLx?sf ;du| bdg, hfnem]n if8\oGqsf
lj?4 bh{gf}+ cleofgdf ;xefuL ePsf] s'/f e"tk"j{ b}n]v lhNnf hg;/sf/
k|d'v dfof/fd cfrfo{ atfpg' x'G5 . hfh/sf]6 hgo'4 yfngLsf] e]/L cleofg b]lv
PsLs[t hgk|lt/f]w cleofg )^) ;Dd gof“ ultdf cufl8 a9\b} cfPsf] 5 . Kofs cleofg
-)%) h]i7 cfiff9_, lrg kmf]g ltg cleofg -)%$_ l/j]n cleofg -)%%_, s'Gt v8\sf
cleofg -)%^ cfiff9, s0ff{nL hgxft]dfnf] cleofg -)%^_, hgljsNk cleofg -)%&_,
cu|ufdL sbd cleofg -)%&_, gof“ 5nfË cleofg -)%*_ hg;+sNk cleofg -)%(
cfiff9_, hg;Gb]z cleofg -)%( kmfu'g r}q_ / PsLs[t hgk|lt/f]w cleofg -)^)
>fj0f d+l;/_ pNn]vgLo /x]sf 5g\ .
g]kfnL hgo'4sf] uj{sf] If]q
ag]sf] hfh/sf]6nfO{ lrgfpg] Ps dxTjk"0f{ g]kfnL hgo'4s} k|yd ;xsf/L æh'gL
sDo'gÆ /x]sf] 5 . h'gL sDo'g h's{ / lgkfg]sf] k|odfIf/Lsf] ;+of]hgåf/f gfdfs/0f
ul/Psf] atfOG5 . h'gL sDo'gnfO{ n]vs lj1fg æ;fDojfbsf] lemNsf]Æ eGg] pkdf lbg
rfxg'x'G5 . h'gL sDo'g ;f“lRrs} ;fd'lxstfsf] k|lts klg xf] . h'gL sDo'gdf ;+ul7t
!( 3/ kl/jf/n] clxn] ;Dk"0f{ pTkLl8t hg;d'bfonfO{ PsLs[t / ;fd'lxs eP/
n8\g a:g cfXjfg ul//x]sf] 5 . h'gLåf/f clxn] h'gL ;xsf/L æ;n, h'gL sfuh pBf]u,
h'gL sDo'g ljBfno, h'gL sDo'g 3/]n' pBf]u ;+rfng ePsf 5g\ . )%^ df ;fd'lxsLs/0f
eP/ )%& af6 æh'gL sDo'gÆ sf ?kdf :yflkt ePsf] lyof] .
hfh/sf]6n] hgo'4sf] qmdd} s}og
gof“ k|ltsx?sf] ljsf; u/]sf] 5 . h;sf] klxnf] >]0fL æ;fDojfbsf] lemNsf]Æ,
æ;dfgtf ufp“Æ, æcf:yfsf] ufp“Æ h's{ lgkfg] xf] eg] ænfns'~hÆ l;s]{ xf] . To;kl5
j]nf;k'/ lxdfn hf] 8f]Nkf –h'Dnf / hfh/sf]6sf] aLrdf cjl:yt 5 . To;nfO{ ;lxbsf]
gfddf æ/dsf lxdfnÆ gfdfs/0f ul/Psf] o'jf ;fDojfbL bnsf g]tf k|zfGt atfp5g\ . /–
/ltdfg /fjtd, d– dgaxfb'/ jnL sf– sfnLaxfb'/ a:g]t, lx– xL/] jnL, df– dfgaxfb'/
/fjt / n– nId0f v8\sf eg]/ hg:t/df klg lrGg] ul/G5 . e]/L–s0ff{nLsf] If]qLo
gd"gf If]q klg hfh/sf]6 g} ag]sf] 5 . e]/L–s0ff{nL If]qLo :jfoQ hg;/sf/sf]
3f]if0ff ug{ nfos s]Gb| klg hfh/sf]6 g} /x]sf] 5 . To;}n] g} df3 ^ ut]sf] :jfoQ
If]q :tl/o hg;/sf/ 3f]if0ff h“'ufyfkf rf}/df ePsf] ko{j]Ifsx?sf] /fo kfOG5 .
hfh/sf]6sf gjnl;+x uf8, e]/L, 5]8f uf8 gbL x'g of xf]n', dhsf]6, lep;f v]nf x'g
;a} /utn] /+uLPsf 5g\ . rfv'/], s';d';] / /ftf kf6g lxdfnx? klg /utsf] l;+rgaf6
j+lrt 5}g .
hfh/sf]6df ljsl;t hg;Qf, h;]gf,
hgqmflGt, hgtf, hgjuL{o cfGbf]ng, hg ;xfsf/Ltf, hg ;+:s[lt ;a}sf] pRrtfn] g]
hfh/sf]6 g]kfnL hgo'4sf] Ps rlDsnf] tf/f ag]sf] 5 . hfh/sf]6n] ljsf; u/]sf
;Dk"0f{ s'/fx? /fhg}lts, ;fdflhs, ;f+:s[lts, z}lIfs, :jf:Yo nufotsf
ljifodf k|rf/–k|;f/ cem}+ x'g g;s]sf] hgu'gf;f] 5 . hfh/sf]6 g]kfnL qmflGtsf]
t]>f] :yfg cf]u6\g] s+rgh+3f klg xf] . hfh/sf]6 jlnbfg, ;fd'lxstf nufotsf
If]qsf] Ps ;'Gb/ / cu|0fL gd"gf ePsf]n] ;j}n] oxf“af6 l;Sg kg]{
dxTjk"0f{ kIfx? /x]sf] c=g]=d= ;+3 -qmflGts/L_ sL cfzf atfpl5g\ .
lhNnf ;Dd]ng ;DkGg
;Snf -hfh/sf]6_÷
æ;fdGtjfb–;fd|fHojfb lj?4 xfd|f] cfGbf]ng, cGt/lj/f]wsf] ;xL ;+rfng ug{
bf]>f] lhNnf ;Dd]ng †Æ eGg] d'n gf/fsf ;fy e]/L–s0ff{nL If]q cGt/ut df]8]n
lhNnfdf qmflGtsf/L dlxnfx?sf] bf]>f] lhNnf ;Dd]ng ;DkGg ePsf] 5 . gof“
hgjfbL qmflGt ;DkGg kl5 dfq k'/fgf] ;Qfåf/f pTkLl8t / pk]lIft x'g k'u]sf cfwf
cfsf; 9fSg] dlxnfx?sf] d'lQm ;Dej 5 eGg] dfGotf af]s]/ ju{–;+3if{df xf]ldg
k'u]sf] clvn g]kfn dlxnf ;+3 -qmflGtsf/L_ n] olta]nf e]/L–s0ff{nLsf ljleGg
lhNnfx?df cfkm\gf] ;+u7gnfO{ ;'b[9 / Jojl:yt ug]{ qmddf e]nf, ;Dd]ngx? ;Dkgg
ul//x]sf] 5 .
;f]xL qmddf ut df3 @% ut]
pb\3f6g eO{ @^ ut] ;DkGg ePsf] pQm ;Dd]ngsf] pb\3f6g s]Gb|Lo ;ldlt ;b:o ;ljtf
l;+xn] ug'{ ePsf] lyof] . cfkm\gf] pb\3f6g dGtAosf qmddf pxf“n] eGg'eof]– æcfwf
cfsf; 9fSg] xfdL dlxnfx? gof“ ;Qf k|flKtsf] clGtd ljb|f]xsf] gof“ n8fO{sf]
df]rf{df km]/L hf]8\n] k6\lsg] 5f}+ .Æ o;/L pxf“n] of] ;Dd]ngn] pRr k|sf/sf]
g]t[Tj lgdf{0f u/L ljb|f]xsf] cf“wLdf o; lhNnfsf ;Dk"0f{ dflxnfnfO{ ;d]6\g
;Sg] ;Ifd g]t[Tjx?sf] rog ug{ ;kmn /xg]5 eGg] z'esfdgf dGtJo klg lbg'eof] .
;Dd]ng ;kmntfsf] z'esfdgf lbg]
ljz]if jQmf g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf s]Gb|Lo ;ldlt ;b:o s= ;/nn] @!cf}+ ztfAbLsf
dlxnfx? ca cfkm\gf k'/fgf ;f]+r / ljrf/nfO{ Tofu]/ kf6L{n] lnPsf] ljb|f]xsf]
of]hgfnfO{ ;kmn kfg{ cl3 a9\g' kg]{ s'/fdf hf]8 lb+b} cfkm\gf] dGtJo /fVg' eof]
.
o;}u/L
;Dd]ng ;kmntfsf] z'esfdgf lbg] cGo cltlyx?df df]8]n OGrfh{ s= hLjg, hfh/sf]6
lhNnf hg;/sf/ k|d'v s= 6]saxfb'/ /fjn, cf/=la=Pd= s= /fhLj a;fO{, hgfb]z
k|ltlglw kf08j yfkf, c=g]d= ;+3 -qmflGtsf/L_ hfh/sf]6sL cWoIf df]ltsf k'g, ljBfyL{
k|ltlglw g}gaxfb'/ /fgf, Pdfn] k|ltlglw dx]Gb| l;+x nufotsf x'g'x'GYof] .
pb\3f6g zqsf] sfo{qmdsf] ;+rfng
;lrj clDjsf j:g]tn] ug'{ePsf] lyof] eg] ;efkltTj cWoIf b]jsf nfld5fg]n]
ug'{ePsf] lyof] . ;lxb k|lt ! ldg]6 df}gwf/0f ul/ z'? ul/Psf] pQm ;Dd]ngdf
:jfut dGtJo x/Lsnf v8\sfn] ug'{ ePsf] lyof] .
kfj{tL yfkf, b]jsnf clwsf/L /
uf]kL lj=s=sf] cWoIfd08ndf ;DkGg aGb zqdf efjL gLlt tyf sfo{qmd ;d]l6Psf]
/fhg}lts tyf ;f+u7lgs k|ltj]bg k]z ul/Psf] lyof] . Jofks jx; / 5nkmn kZrft pQm
k|ltj]bg kf; ul/Psf] lyof] . ;Dd]ngn] b]jsf nfld5fg]sf] cWoIftfdf !( ;b:oLo
lhNnf sfo{;ldlt lgjf{rg u/]sf] 5 . h;f pkfWoIf x/Lsnf v8\sf, ;lrj clDasf a:g]t,
sf]iffWoIf zf]ef a:g]t / ;x–;lrj kfj{tL yfkf /xg' ePsf] 5 . ;b:ox?df k|ldtf
zfx, k|ltef dNnf, ?k;/f zfxL, sdnf zfxL, d'gf /fjt, wgs'df/L /fjt, ejfgL v8\sf,
b'uf{ lj=s=, zLnf /fjt, hosnf jnL, kfg;/L k'g, clgtf jnL, v'df lu/L, ljlgtf
a'9f x'g'x'G5 .
lgjf{lrt
;ldltnfO[ awfO{ 1fkg ug]{ jQmfx?df ;ljtf l;+x, 6]saxfb'/ /fjn / kf08j yfkf
x'g'x'GYof] .
b'O{ lbg;Dd ;+rfng ePsf] pQm ;Dd]ngdf
lhNnfsf bzj6} Pl/ofaf6 sl/a !%) k|ltlglw ;xefuL ePsf lyP . ;f] ;Dd]ngdf ;lxb
kl/jf/nfO{ cWoIf b]jsf nfld5fg]n] clj/ 6Lsf / dfnf nufP/ clegGbg ug'{ePsf]
lyof] .
hg;xsf/L k|lzIf0f ;DkGg
nfns'Gh -df]8]n_÷ hgo'4sf] p2]Zo
Wj+z xf]Og lgdf{0f xf] . o4kL o'4sf] qmddf k'/fgf]sf] Wj+z t clgjfo{ 5 g} t}klg
h;/L k|lts[ofjfbL / ;+zf]wgjfbLx?af6 dfcf]jfbLx?nfO{ ljWj+zssf] cf/f]k nfUg]
u/]sf] 5 oyfy{tfdf To;f] geP/ pgLx? gof“ ;Qfsf] lgdf{0f ub}{5g\ . hgtfsf]
k'/fgf] ;fdGtjfbL pTkfbg k|0ffnLsf] r]tgfnfO{ dfly p7fP/ cfw'lgs pTkfbg
k|0ffnLaf6 hLjgofkg ug]{ nIfdf /x]/ gof“–gof“ tf}/tl/sfn] s[lif{ k]zf, pBf]u,
pTkfbg h:tf sfo{df cl3 a9\b}5g\ .
oxL qmddf gof“ tl/sfn] hgtfnfO{
;d'lxs[t agfpb} ;Lldt ;fwg / >f]t tyf sd hgzlQmdf w]/} pTkfbg lng] p2]Zo
lnP/ cfwf/ If]qx?df ljleGg k|sf/sf ;xsf/Lx? lgdf{0f tkm{ hgtf cl3 a9\b}5g\ .
e]/L–s0ff{nL :jfoQ If]q cG/ut
df]8]n lhNnfs]f nfns'Ghdf df3 @& b]lv @( ut] ;Dd tLglbg] hg;xsf/L k|lzIf0f
tflnd ;DkGg ePsf] 5 . g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf l;=l;=Pd= s= ;/nn] pb\3f6g ug'{
ePsf] ;f] tflnddf d'Qm :jfoQ If]qsf ljs6 lxdfnL lhNnf x'Dnf, d'u', 8f]Nkf,
h'Dnf tyf sflnsf]6 / otf ;'v]{t, b}n]v, hfh/sf]6 / df]8n u/L ( lhNnfsf ljleGg
;xsf/L ;+rfnsx?sf] k|ltlglwTj /x]sf] lyof] . sl/a ^) hgfsf] k|ltlglwTj /x]sf]
;f] k|lzIf0fdf ;'lbk zdf{, /fdaxfb'/ rkfO{+, nufotn] ;xsf/L ;~rfng k|s[ofjf/]
tflnd lbg'ePsf] lyof] eg] kf6L{ l;=l;=Pd= ;/nn] ;xsf/L / kf6L{sf] gLltaf/]
k|lzIf0f lbg'ePsf] lyof] .
pQm
k|lzIf0f sfo{qmddf ljljw ljifox?df cf/=la=Pd= tyf df]8]n lhNnf OGrfh{ s= hLjg,
pBf]u ljefu OGrfh{ s= /fhLj a;fO{, cf/=la=Pd= s= rGb|sfGt, hgfb]z k|ltlglw
kf08j yfkf, cf/=la=Pd= s= zfGt nufotn] dGtAo lbg'ePsf] lyof] .
:jfoQ k|b]zsf ;j} lhNnfx?af6
k|ltlglwTj ePsf] pQm tflnddf, pBf]u, ljQLo, s[lif{, Jofkf/, kz'kfng, cflb
k]zf;+u ;DjlGwt hg;xsf/L ;+rfnsx? lyP .
hgjfbL b]p8f cleofg ;DkGg
x'Dnf -bfd{_÷
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ e]=s= If]q cGt/ut x'Dnf lhNnfsf] Pl/of g+= @ df kg]{ lddL,
bfd{,>Ldi7f / d]N5fd\ uf=h=;=df cf7f}+ aif{ uf“7 dgfpg] s|ddf Jofks
hgkl/rfng ePsf 5g\ . jif{uf“7sf cj;/df uf“p uf“pdf hgafbL 8]p8f cleofg g} rn]sf
5g\ . uLtsf] dfWodaf6 hgtfnfO{ k|lzlIft ug]{ pb]Zon] ;DkGg pQm sfo{qmddf ;f]xL
P/Lofsf l/dL,Aofkm',P]l8jf8f x'b}+ k'df ;Dd Psflt/ k'0f{sfnLg sfo{stf{ /
csf]{lt/ uf+pn] hgtfn] efu lnPsf lyP . pQm 8]p8f uLtdf cf7;fn ;Dd o'4 rNof],b]z
arfpg] zfxL ;]gf hgtfdf vGofof],bfh'–efO{sf] xTof u/L /fhu4L agfof] h:tf uLt
ufOPsf lyP . of] cleofgn] cf7f}+ jif{ uf“7dfq gdgfP/ P/Lofsf ;Dk'0f{ hgtf dfly
Pp6f gof“ lsl;dsf] p4]ng k}bf u/]sf] :yfgLo ufpn]x?n] atfPsf 5g\ .
6]i6 ug]{ gfddf abfd n'l6of]
x'Dnf-bfd{_ ÷ d'u' lhNnfsf]
kmf]t' ufh; g]x]/ uf+p lgaf;L k|]daxfb'/ zfxLn] a]Rg nfg nfu]sf] abfd zfxL
;]gfn] n'6]/ vfOlbPsf] va/ 5 . ufpaf6 zfxLn] @))) ?k}ofdf #% s]=hL abfd lsg]/
a]Rgsf nfuL d'l;sf]6 nUb} lyP . ;b/d'sfd k'¥ofpg] qmddf zfxL cd]l/sg ;]gf /
k|x/L ldn]/ abfd rfVg] gfddf !% s]=hL vfOlbPsf lyP . zfxLn] ;]gf–k|x/Lsf]
HofbtLsf] lj/f]w u/] kl5 pgLx?n] #% s]=hL =abfdsf] !%)) ;o dfq lbP/ lx8]sf lyP
. lsg]sf] bfd klg cfPg,dnfO{ 3f6f nfUof] eGg] ljlQs} cft+ssf/L ;]gf–k|x/Ln]
zfxL dfly aGb's ;f]em\fPsf lyP . zfxLn] hgfb]z;+u eg]–hg;]gfn] xfdL;+u lsg]/
vfG5g\,t/ ;]gf / k|x/Lsf] of] n'6]/f z}nL b]lv 3[0ff hfu]/ cfp5 .
yf?jfg :jfoQ lhNnf hg;/sf/
3f]if0ff
dx]Gb|gu/÷ b'Zdg zfxL cd]/Lsg
;]gfsf] l;+uk'/ Aof/]saf6 Ps 3G6fsf] b'/Ldf lbp;f] tLg ah] b]lv j]n'sL 5 ah]
;Dd k|b]lzs lhNnf hg;/sf/sf] 3f]if0ff ePsf] 5 . sfo{qmdsf] k|d'v cltly lhNnf
;]qm]6/L s= kj{tn] jt{dfgdf g]kfnL hgtfn] ;+rfng u/]sf] juL{o hgo'4 g} d'lQmsf]
Ps dfq af6f] xf] eGg' eof] . kf“r /fhgLlts bnsf cfGbf]ng/t\ ljBfyL{ ;+u7gn]
u/]sf] cfGbf]ngnfO{ cfkm\gf] g}lts ;dy{g /x]sf] atfpb} ca cfGbf]ngnfO{ lg0ff{os
;+3if{sf] ?kdf nfg' kg]{ pxf“n] atfpg' eof] . sfo{qmd kf6L{ lhNnf ;b:o s=
hngsf] cWoIftfdf ;+rfng ePsf] lyof], eg] ;+rfng kf6L{ lhNnf ;b:o s= ;'o{n]
ug'{ePsf] lyof] . gj lgjf{lrt kbflwsf/Lx?nfO{ jwfO{ dGtJo tfdfª /fli6«o d'lQm
df]rf{ g]kfnsf] tkm{af6 lhNnf ;+of]hs s= lbklzv/, kf6L{af6 s=kj{tn] awfO{ dGtJo
lbg'ePsf] lyof] . gj lgjf{lrt kbflwsf/Lx?df k|d'v jL/axfb'/ /fhj+zL yf?,
pkk|d'v gGb lszf]/ ;fsL{, ;b:ox?df qmdzM zf/bf rf}w/L, s[i0f gfy, k'/g /fgf,
k'gf/fd rf}w/L, wgL/fd /fgf, tLy{axfb'/ a'9fIF]qL /fdKof/L rf}w/L, /fdbf;
rf}w/L, lznf s'df/L rf}w/L, lbks ljZjsdf{, df]xg tfdfª, k/z'/fd rf}w/L / Ps
;b:o kl5 yKg] ul/ !% ;b:oLo lhNnf hg;/sf/ u7g ePsf] 5 . cGtdf ;efkltåf/f jwfO{
dGtJo ;lxt sfo{qmd ;DkGg ul/of] . lhNnf hg;/sf/ df3 !* ut] ag]sf] lyof] .
yfkfsf] 3/ Wj:t
j'6jn÷ hgd'lQm ;]gfsf] cjf{g
l6dn] j'6jndf /x]sf] k|x/L cltl/Qm dxflgl/Ifs uf]ljGb yfkfsf] 3/nfO{ ad
ljikmf]6g u/fO{ Wj:t agfO{ lbPsf] 5 .
hgo'4 bjfpg cg]sg if8\oGqdf ltKt
yfkfsf] 3/ ad ljikmf]6gaf6 Wj:t ePsf] va/ aflx/ cfPkl5 j'6jn jf;L hgtf v';L
ePsf 5g\ .
j'6jnsf :yfgLo Ps Aofkf/Ln] eg]–
o:tf hgck/fwLsf 3/df hg;g]fn] sf/jfxL ug'{ /fd|f] sfd xf] .
3/df ljikmf]6 u/fpbfsf] cfjfh
j'6jn ahf/ e/L ;'lgPsf] lyof] .
hldGbf/sf hUuf sAhf
j'6jn÷ slknj:t' lhNnfsf]
jn/fdk'/ uf=h=;= a9]ufp“sf hdLGbf/ hulbz ltjf/Lsf] jL; lj3f kSsL hUuf clvn
g]kfn ls;fg ;+3 -qmflGtsf/L_sf] cu'jfO{df kmfu'g !! ut] ;of}+ ls;fgsf]
pkl:yltdf sAhf ul/Psf] 5 .
hUuf sAhf ug{ hfbf ls;fgn] h;sf]
hf]t p;sf] kf]t eGg] gf/f nufPsf lyP . ltjf/Lsf] hUuf sAhf ul/P kl5 3/df /x]sf]
#% SjLG6n wfg ul/a ls;fgnfO{ ljt/0f ul/Psf] lyof] . slknj:t'df al9/x]sf] ls;fg
cfGbf]ngn] lhNnfsf hldGbf/, ;fdGtsf] xf]; Xjf; g} p9fO{ lbPsf] 5 .
uf]/vf aGb k"0f{ ;kmn
gf/fo0fu9÷ k'/fgf] kmf;LJffbL
;Qfn] rnfPsf] xTof, lx+;f, n'6sf lj?4 g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ uf]/vfn] kmfu'g !!
ut] 3f]if0ff u/]sf] lhNnf aGb ce"tk"j{ ?kdf ;kmn ePsf] 5 . ;f] aGbsf
lbg lhNnfsf ;Dk"0f{ oftfoft, pBf]u, ahf/ lzIf0f ;+:yf ;a} aGb ePsf lyP .
aGbsf qmddf b'Zdg ;]gf SofDk j/k/ ljikmf]6g ePsf lyP .
xfn} kmfu'g !@ ut] uf]/vfsf]
;8ssfof{nodf jd ljikmf]6g x'bf sfof{no Wj:t ePsf] 5 . o;}aLr hgd'lQm ;]gfsf]
cjf{g l6dn] u/]sf] sdf08f] cfqmd0fdf kmfu'g !# ut] j'6jn ahf/df /fli6«o
cg';Gwfg ljefu -u'Kr/_sf Ps ;j–OG;k]S6/sf] d[To' ePsf] 5 .
lgh OG;k]S6/n] hgo'4sf lj?4
bh{gf}+ u'Ktr/L / xTofsf 36gf 36fPsfn] ;kmof u/]sf] hg;]gf;+u ;Da4 ;"qn]
atfPsf] 5 .
zfxL;]gfsf] cft+s
zfxL cd]l/sL ;]gf hgtfnfO{ lagf
s'g} sf/0f s;/L oftgf lbG5 eGg]s'/f nlntk'/sf] ltgkfg] e~Hof¨df zfxL;]gfn]
Toxfsf :yflgo afl;nfO{ lbPsf] dfgl;s ;fy} zf/Ll/s oftfgfn] :ki6 kfb{5 .
æsfn]Zj/sf hgtf eP kf“rnflQ, uf]6Lv]nsf] hgtfeP tLg nflQ, / e§]8f“8fsf hgtf eP
tLg nflQ xfGg] xf]Æ eGb} hgtfnfO{ cft+lst agfpb} zf/Ll/s ;fy} dfgl;s oftgf
lbPsf] s'/f lkl8t :yflgo afl;Gbfn] zfxL ;]gf k|lt 3[0ff JoQm ub}{ atfP .
blIf0f If]lqo pkAo"/f]
OGrfh{ s=;'lgnsf] k|]z jStJo
zfxL
cd]l/sL ;]gfn] 36fPsf] bf]/Def 36gf kl5sf] bf]>f] bf]/Defsf] ?kdf k;f{sf]
ledfbdf k;f{ lhNNff OGrfh{ If]qLo Ao"/f] ;b:o s=ljsf; nufPt !$ hgf g]tf
tyf sfo{stf{sf] xTof / @ ;{j;fwf/0f
hgtfsf xTof u/]sf] / To;}u/L ut df3 @*
ut] t/fO{ :k]zn sDklg sdf08/ tyf blIf0f If]lqo pkAo"/f] ;b:o s= /ljGb|,
blIf0f pkAo"/f] ;b:o s= Pj+ blIf0f pkAo"/f] If]lqo Ao"/f] hg;Qf
kl/rfngsf ;fy} tfdfª :jfoQ k|b]zLo qmflGtsf/L hgkl/ifbsf ;b:o / cGo g]kfn 6«]8
o'lgog dxf;+3sf s]Gb|Lo pkfWoIf s=/fdz/0f -zDe" kf}8]n_, kf6L{ l8 l; Pd
s=k'?iff]Qd / s=lzj To;{}ul/ df3@(ut] k;f{ lhNnf
afujflg uf=lj=;=kz'klt gu/ lhNnf hg;/sf/sf pkk|d'v tyf ;lrjfno ;b:o
s=lbks-lvdnfn cfrfo{_ lkPn ;b:o s=/f]zgL, s=;'wf, s=;ldIff, dfu@& ut] af/f lhNnfsf cjf{g ;b:o s=nfn' ofbj
nufPt tdfd g]tf tyf sfo{stf{x?sf] xTof u/]sf] pSt xTofsf08sf] 3f]/ eT;{gf Pj+
lgGbf ub}{ pgLx? ;a}nfO{ pkAo"/f] OGrfh{ s=;'lgnsf] k|]z jStJodfkm{t
zxLb 3]fif0ff ug'{ePsf] 5 eg] ;f]s;GtKt cfkmGt hgtfx?df xflb{s ;+j]bgf k|s6
ub}{] zf]snfO{ zlQmdf abn]/ xTofsf] abnf lng cfXjfg ug'{ ePsf] 5 . pQm
xTofsf08sf] abnf lng kf6L{ k|lta4 5 eGb} lj1lKtdf æk|ltlqmofjfbL cd]l/sfsf]
s7k'nL 1fg] ;/sf/sf] clGtd cj;fg x'g]a]nf ePsf] 5 / clGtd cj;fgsf] a]nfdf
sldn]kg p7\5 eg] em} xTof/f] ;/sf/ af}nfPsf] 5Æ eGb} ærf/}lt/af6 lbgsf lbg
l:k|6 vfPsf] zfxL k|ltlqmofjfbL ;/sf/n] bdg u/]/ @÷$lbg al9 l6Sg] b'ik|of;
u/]sf] 5 . To;sf] Tof] lbjf;kgfnfO{ hgtfn] cjZo a]n}df 7]ufg nufpg] 5Æ
eGg'ePsf] 5 .ca hgtfsf] cfkm\gf]
vf]l;Psf] clwsf/ lnP/ 5f8\g] a]nf ePsf] x'bf ca cf cfkm\gf] 7fpaf6 h'?d'/fP/
p7\g lj1lKt dfkm{t cfd Gofok|]dL hg;d'bfox?nfO{ cfXjfg ug'{ePsf] 5 .
cfwf/ If]qsf pBf]ux? Mk'hLjfbL pTkfbg lj:tflkt ug{ ;kmn
yjfª÷ dfcf]jfbL
hgo'4sf] cfnf]rgf ug]{ / xfn;Dd …o]gfgÚ :yfkgf gePsf] atfpg]x?nfO{ If]qLo
pBf]usf pTkfbgx?n] hjfkm lbg] 5g\ . k'/fgf] ;Qfsf] eLif0f kmf}hL bdgsf
aLrkl5 dfcf]jfbL cfwf/ If]qsf pBf]ux? lg/Gt/ rln/x]sf 5g . /, k'‘hLjfbL
sf/vfgfsf pTkfbgx?nfO{ r'gf}tL lb+b} cfkm\gf] ahf/ lj:tf/ ub}{5g\ .
dfcf]jfbL If]qLo
pBf]usf pTkfbgx? pkof]u ug]{, oxf“sf hgtf dfq 5}gg\ ls k'/fgf] ;Qfsf zfxL
;}lgsx?n] ;d]t ædfcf]jfbL cfwf/ If]qsf] pTkfbgÆ lgs} /fd|f] eg]/ k|z+;f u/]sf
5g\ . ut jftf{sfndf ?s'dsf] dxt k'u]sf zfxL ;]gfsf hjfgx?n] dfcf]jfbL
pBf]usf 8«fO{km'8 lsg]/ vfPsf lyP / pgLx?n] ;b/d'sfd k'u]/ cfkm\gf] j[tdf–
æld7f] cfn' lrK; vfg t ljz]if hfg'k5{Æ eGg] k|rf/ klg u/] . dfcf]jfbL
cfwf/ If]qsf pBf]usf pTkfbgx? ?s'dsf] ?s'dsf]6 / /f]Nkfsf] ;'nLrf}/ h:tf ahf/df
klg k'u]sf 5g\ . /, hgtfaf6 cToflws ?kdf dfu klg a9]sf] 5 . cfwf/
If]qsf] xft] sfuhaf6 o'/f]k / cd]l/sf lt/ pkxf/sf ;fdfu|L lgdf{0f x'G5g\ .
h'gL sDo'gsf ;b:on] vg]sf 9'Ëfn] zL;dxn l;+ufl/Psf 5g\ . cfwf/ If]qdf xfn}
:yfkgf ePsf] ;fj'g pBf]usf gd'gf pTkfbgx?sf] kl/If0f ljqmLaf6 cfznfUbf] ;kmntf
k|fKt ePsf] 5 . If]qLo pBf]usf OGrfh{ s= lzlz/ eGg'x'G5– æxfdLn] o'4s}
csf]{ df]rf{ ;Dxfn]sf 5f}+ . xfdL o'4sf] cfjZostf / hgtfsf cfsf+Iff k'/f
ug{ t ;S5f}+ g}, xfdL k'‘hLjfbL pTkfbgnfO{ r'gf}tL lbb} lj:yflkt ug{ klg ;S5f}+ .Æ
lzlz/sf cg';f/ xfn Tof] ljefun] pBf]unfO{ cfGbf]ngsf] cfjZostfsf] b[li6sf]0f /
pTkfbgsf b[li6sf]0fn] ul/ b'O{ efudf af“l8Psf] 5 . cfGbf]ngsf b[li6sf]0fn]
klg o'4, sRrf kbfy{ k|zf]wg / cfoft k|lt:yfkg u/L tLg efudf af“l8Psf] 5 .
o'4 pBf]u eGgfn] hgd'lQm ;]gf / cfGbf]ngdf k|ToIf ;+nUg JolQmx?sf cfjZostf k'/f
ug]{ h:t} l;nfO{, a'gfO{, ;'Vvf vfhf pTkfbg h:tf pBf]u kb{5g\ . To:t} sRrf
kbfy{ k|zf]wg pBf]u eGgfn] sfuh, h8Lj'6L, 5fnf, pg, ef“uf] h:tf cf}Bf]lus sRrf
kbfy{ k|zf]wg / pTkfbg ug]{ pBf]u x'g\ . To:t} cfoft k|lt:yfkg pBf]u
eGgfn] ahf/af6 sRrfkbfy{ NofP/ ;fdfg pTkfbg ug'{kg]{ h:t}– ;n, ;fa'g h'Qf cflb
pBf]u kb{5g\ .
pTkfbgsf
b[li6sf]0fn] pBf]unfO{ ;xsf/L, cw{;xsf/L / hg;xsf/L u/L tLg efudf af“l8Psf]
5 . h;df ;xsf/L eGgfn] xfn hgtfn] vf]Ng g;Sg] 7'N7'nf pBf]u h;nfO{ kf6L{
jf ;Qfn] ;~rfng ug{kg]{ x'g;S5 . To:t} cw{–;xsf/L eGgfn] kf6L{ jf ;Qf /
hgtfn] z]o/ ;fem]bf/Ldf ;~rflnt pBf]u a'lemG5 eg] hg;xsf/L pBf]u eGgfn] hgtfn]
cfkm\g} ;DklQ s]Gb|Lt u/L hgtfs} :jfldTjdf ;~rflnt pBf]ux?nfO{ xfdL oxL ljefhg
cGt/ut klg /fVg ;lsG5 . xfn dfcf]jfbL cfwf/ If]qsf pBf]u, cfGbf]ngsf] dfu
/ pTkfbgsf] l;4fGt b'j} k'/f ug{ ;kmn b]lvG5g\ . xfn ;+rflnt pBf]usf]
aflx/L ;'/Iff hgd'lQm ;]gfn] u5{ / cfGtl/s ;'/Iff hgtf cfkm}n] u5{g\ .
xfn;Dd dfcf]jfbL cfwf/ If]qsf s'g} klg pBf]unfO{ k'/fgf] ;Qfn] Iflt k'¥ofPsf]
5}g .
;fa'g pBf]uM dfcf]jfbL cfwf/ If]qleqsf]
;fa'g pBf]u ;a}eGbf sfG5f] pBf]u xf] . o;sf] ut df3–% ut] Ps ;df/f]xsf aLr
du/f“t :jfoQ k|fb]lzs hg;/sf/sf cWoIf ;Gtf]if a'9fdu/n] pb\3f6g ug'{ ePsf]
xf] . of] pBf]un] xfn b'O{ k|sf/sf g'xfpg] ;fa'g pTkfbg ub{5 .
lrp/Lsf] l3paf6 dfq pTkflbt ;fa'gsf] d'No xfn !% ?k}of tf]lsPsf] 5 . /,
af]zf] tyf gl/jnsf] t]n ld;fP/ agfO{Psf] ;fa'gsf] d'No !# ?k}of 5 . oL
dWo] klxnf]nfO{ ljz]if ;fa'g / bf]>f]nfO{ ;fwf/0f elgPsf] 5 . b'j}
k|sf/df s[ltd ;'jfif / ;f]k:6f]g ld;fOPsf] 5}g . s= lzlz/ eGg'x'G5–
æTo;}n] of] /fd|f] 5 . k|fs[lts uGwdf 5 .Æ
b'j} ;fa'gdf
z/L/ lrNnf] agfpg], rfof kmfNg], d'vsf] sfnf]kf]tf] x6fpg], kL/f] gx'g],
lglnPdf klg xfgL gk'¥ofpg] h:tf u'0fx? lgxLt 5g\ . xfn /ftf] / lqmd u/L
b'O{j6f k|fs[lts /+udf ;fa'g pTkfbg ePsf 5g\ . xfn rf/ hgf dfq hgzlQm
sfo{/t\ of] ;fa'g pBf]udf pTkfbg lgoldt eof] eg] b}lgs rf/;o ;fj'g pTkfbg x'g]
cg'dfg pBf]uLx?sf] 5 . gd'gf pTkfbg ahf/df NofPsf] klxnf] lbg sDtLdf rf/;o
;fj'g ljqmL eof] . klZrdL cfwf/ If]qsf] e|d0fdf cfpg' ePsf o; sdf08sf
OGrfh{ sd/]8 lbjfs/n] of] pBf]udf sfo{/t\ ;j}nfO{ ækl/>dL sd/]8x?sf /fd|f
sfdÆ eg]/ k|z+;f ug'{ eof] . pxf“n] of] pBf]usf s]xL gd'gf ;fj'gx? cWoIf
s= k|r08sf nflu eg]/ ;'/lIft /fVg' ePsf] lyof] .
of] ;fj'gsf] sRrf
kbfy{ oxL kfO{g] af]zf], lrp/L / l3p xf] . s]xL /;fog / ydf{ld6/ -tfkdfks
oGq_ ahf/af6 NofOPsf] xf] . af“sL cf}hf/ klg oxL lgdf{0f ul/Psf]
xf] . hgzlQmn] s]xL ;do lhNnfaflx/sf ;fj'g pBf]udf uP/ k|lzIf0f klg lnPsf]
xf] . xfn w'nfO{sf] ;fa'g pTkfbgsf nflu cg';Gwfg eO/x]sf] 5 . o;sf]
z'? nufgL ? #) xhf/ /x]sf] 5 t/ of] l5§} c;'n x'g] ljZjf; pBf]uLx?n] lnPsf
5g\ .
d}gaQL pBf]u M pHofnf]df af“Rg] hgtfsf]
cfsf+Iff k'/f ug{ )%( r}qdf tL;xhf/sf] k|f/lDes nufgL / rf/hgfsf] hgzlQmaf6 of]
pBf]u z'? ePsf] xf] . o;n] xfn;Dd ;f7Lxhf/ d}gjQL pTkfbg ul/;s]sf]
5 . of] pBf]usf d}gjQLn] /f]Nkf, ?s'd / ljz]if u/L tLg lhNnfsf] kf6L{
k+lQm / hgtfsf] dfu k'/f ul/lbPsf] 5 . of] pBf]uaf6 ? !) / ? $ sf u/L b'O{
k|sf/sf d}gjQL pTkfbg x'G5g\ . o;df b}lgs tLg;o d}gjQL pTkfbg ug{ ;lsG5 .
t/ hgtfsf] qmo Ifdtf sd ePsfn] / ahf/sf] k|jGw gePsfn] of] pBf]un] k|ofKt
;sf/fTds pknAwL xfl;n ug{ ;s]sf] 5}g .
3/]n' a'gfO{ pBf]u M krf; xhf/sf] k|f/lDes
nufgLaf6 )%( r}qdf z'? ePsf] 3/]n' a'gfO{ pBf]udf :yfkgfsf gf} dlxgf leq}
tLgxhf/ ;n / !@ ;o emf]nf pTkfbg ul/;s]sf] 5 . kf“rhgfsf] hgzlQmaf6 z'?
ul/Psf] of] pBf]udf xfn !% hgf hgzlQm sfo{/t\ 5g\ . h;df kf6L{sf lhNnf
;b:o tf/f nufot d+un, nfnl;+x, ;fdgf, ;fGTjgf ;d]t gf} hgf dlxnf / ^ hgf k'?if
sfo{/t\ 5g\ . ;n, emf]nf, pgL, sf]6 nufotsf pgL ;fdfg tof/ x'g] of]
pBf]usf nflu sRrf kbfy{ k'/} ahf/af6 Nofpg' k5{ . xfn;Dd pTkflbt ;a} ;fdfg
kf6L{k+lQm / ;}Gok+lQmdf vkt eO;s]sf] 5 . cf7j6f tfgx? 5g\ . hgtfaf6
klg k|;:t} dfu a9\b} 5 . a? pBf]usf cufl8 hgtfsf] dfu k'/f ug'{ klg
r'gf}tL a9]sf] 5 . aif]{gL afXo ahf/df hfg] nfvf}+ /sd of] pBf]un] art
u/]sf] 5 .
l;nfO{ a'gfO{ pBf]u M b'O{ aif{ cl3 pkIf]qLo
Ao'/f]sf] lg0f{on] ;f7L xhf/ ?k}of nufgLdf of] pBf]u z'? ePsf] lyof] . ut
c;f]haf6 of] pBf]u Jojl:yt ;~rfngdf cfPsf] 5 . of] pBf]un] hgd'lQm ;]gfsf]
kf]zfs l;nfpg'sf ;fy} kf6L{ k+lQm / hgtfsf sk8f l;nfpg] ub{5 . of] pBf]udf
bzhgf k'?if sfo{/t\ x'g'x'G5 . pxf“x? ;j}sf] l;nfO{ k/Dk/fut k]zf klg
xf] . g/]Gb| sfsL{, vf“g, wg', ;Gb]z / ;fx;L of] pBf]usf bIf hgzlQm
x'g'x'G5 . pxf“x?n] k/Dk/fut k]zf ePklg of] pBf]udf sfdz'? ePkl5 pxf“x?n]
kf6L{, ;]gf / hgtfaf6 ;Ddfg kfpg' ePsf] 5 . /, uf}/jflGjt klg
x'g'x'G5 . cf}hf/x? !@÷!% j6f sn 5g\ / cf}hf/sf] cefj g} 5 . k|To]s
lbg k|lt JolQm Ps hf]/ sk8f tof/ ug{ ;S5 . o;nfO{ ljsf; u/]/ ufd]{G6
pBf]udf lj:tf/ ug]{, To;sf nflu u|fdL0f lzNksf/x?nfO{ ;+ul7t ub}{ ;xsfl/tf
dfkm{t ;d]6\g] k|of; ul/b} 5 .
sfuh pBf]uM of] k/Dk/fut pBf]u xf] .
o;nfO{ ut )%( c;f]hb]lv ;+ul7t ?kdf If]qLo pBf]udf ;dflxt ul/Psf] xf] .
o;df aL; hgf hgzlQm sfo{/t\ 5g\ . t/, o;df sfo{/t\ ;j} hgzlQm kf6L{sf
k"0f{sfnLg sfo{stf{ eg] xf]Ogg\ . klxn] kf6L{n] nufgL u/] klg ut
ebf}b]lv o;df sfuh vl/bstf{nfO{ klg nufgL ug{ lbOPsf] 5 . of] df};dL pBf]u
klg xf] . d+;L/ b]vL df3;Dd hf8f]n] ubf{ / c;f/ b]lv ebf} ;Dd 3fd gnfUg]
sf/0fn] of] pBf]u aGb x'G5 . sRrfkbfy{ oxL+sf] h+undf kfO{g] lj?jfsf]
nf]Qmf xf] . pTkfbg x'g] df};ddf k|ltlbg !% ;o tfp sfuh pTkfbg ug{
;lsG5 . sRrfkbfy{ hgtfaf6 vl/bg' k5{ / dhb'/nfO{ Hofnf klg lbg'k5{ .
kf6L{s} lgu/fgLdf o;sf] pTkfbg / ljqmL x'G5 .
8«fO{km'8 pBf]u M pTkfbgsf lx;fan] ;aeGbf h]7f]
pBf]u xf] –8«fO{km'8 pBf]u . pBf]u ljefusf OGrfh{ s= lzlz/ of] pBf]usf
z'?sf ;+3if{do lbgx? ;Demb} eGg'x'G5– ædxtsf] eL8Gts} aLrdf xfdL ;ft' agfpb}
lyof} . cfsfzaf6 Pr=Pd=hL= sf uf]nLx? x]lnsf]K6/af6 vl;/x]sf x'Gy] .
/s]6 nGr/x? xfd|f] pBf]u cf;kf; v:y] . To;sf] wdfsfn] xfd|f] pTkfbgdf s'g}
c;/ ug{ ;s]g .Æ xfn of] pBf]udf v'df{, cfn'lrK;, lkm+u/lrK;, kf}li6s vfhf,
bfndf]6, gdsLg / hg;]gfsf lgDtL ljz]if 8«fO{km'8 pTkfbg x'G5 . df};d
cg';f/, hfd, h]nL klg pTkfbg x'G5 . sRrf kbfy{ s[lif{hGo pTkfbgx? ds},
e§df;, ux'“, hf}+ cflb x'g\ . g'g, t]n / d;nf ahf/af6 Nofpg' k5{ .
9'jfgLsf sf/0fn] aflx/ eGbf s]xL dx+uf nfUg ;S5 . t/, u'0f:t/ ahf/sf] eGbf
lgs} /fd|f] 5 . oxf“sf] 8«O{km'8df :jf:YonfO{ xfgL k'¥ofpg] /+u jf uGw
ld;fOPsf] 5}g . ljutdf s]xL 3f6f h:tf] b]lvPklg clxn] of] pBf]u cln
;Gt'ngdf 5 . oxf“sf] pTkfbg ?s'dsf]6 / ;'lnrf}/ ;Dd k'u]sf 5g\ . t/,
hgtfsf] dfu k'/f ug{ g;lsPsf] s= lzlz/sf] k|lts[of 5 . s= lzlz/sf cg';f/
of] pBf]usf pTkfbgx?n] k'hLjfbL ahfl/of pTkfbgx?nfO{ r'gf}tL lbO/x]sf 5g\ .
/, s]xL ljis'6, rfprfp, lrK; / bfndf]6x?nfO{ lj:yflkt\ ;d]t ul/lbPsf 5g\ .
æxfd|f pTkfbgsf] cToflws dfu o;sf] k|df0f xf]Æ –pBf]usL s= ajL eGg'x'G5 .
of] pBf]udf sfo{/t\ s= /df, lx+;f, ;'eb|f, ljho eGg'x'G5– æxfd|f v'df{x?
b'ZdgnfO{ jd / uf]nL ;fljt ePsf 5g\ .Æ kf“rhgfsf] hgzlQmaf6 z'? ul/Psf]
of] pBf]udf xfn !) hgf sfo{/t\ x'g'x'G5 .
dhb'/ klg cfkm}, dflns klg cfkm} M If]qLo
pBf]u ljefudf sfo{/t\ ;j} hgzlQm oL pBf]usf dhb'/ klg cfkm} x'g\ / Toxf“sf
dflns klg . /fhg}lts sfo{stf{ ;d]t ePsfn] pBf]udf sfo{/t\ ;j} hgzlQmdf
qmflGts} Pp6f csf]{ df]rf{ ;DxflnPsf] uf}/jfg'e"lt ePsf] 5 .
pBf]ux?df lg/Gt/ zfl//Ls sfd dfq x'“b}g . cfjZostf cg';f/ lgoldt /fhg}lts
jx; / 5nkmn klg x'g] ub{5 . vf;u/L vfgf / vfhfsf] ;do 5'§\ofP/ ljxfg *
b]lv ;f“em % ah];Ddsf] ;do sfdsf nflu 5'§\ofOPsf] 5 . ;fKtflxs ?kdf 5nkmn
/ cGt/lqmof lgoldt x'G5g\ . b'O{ dlxgfdf Psk6s ;j} pBf]udf sfo{/t\
>ldsx? Ps} ynf]df pkl:yt eP/ ;dLIff ub{5g\ . pBf]udf sfo{/t\ hgzlQmsf]
e/0f kf]if0fsf] nflu cfjZos jh]6 5'§\ofOPsf] 5 . kf6L{sf k'0f{sfnLg
sfo{stf{nfO{ dfl;s tLg ;o / af“sLnfO{ plrt kl/>dsf] Joj:yf ul/Psf] 5 .
xfn of] lgod l;nfO{ pBf]u / 3/]n'df nfu' ePsf] 5 . –dgClif lwtfn
cfwf/ If]qdf hgtf kmf}hLs[t
3f“; bfp/f hfg] hËn ;r{ u5{g /
uf]7fnf uf}8fuf}8fdf dfOg s'5{g\
;'dg uf}td
s'/]nL÷ k/fgf] ;Qfsf ;+rfnsx? /
tLgsf :yfgLo lelhnfGt]x?af6 ;tfO{Psf hgtf ca cfkm} ;–z:q aGb} 5g\ . …cfkm}n]
n8fO{sf] t/Lsf ghfg] g b'ZdgnfO{ x/fpg ;lsG5 g t cfkm\gf] ;'/Iff ug{ g} ;lsG5
.Ú –s'/]nLsf ;f7L aif{ k'Ug nfu]sf v8\s a'9f eGg'x'G5 . pxf“n] s]xL dlxgf cl3
dfq hgd'lQm ;]gfsf ;b:ox?af6 cfwf/e"t ;}Go k|lzIf0f lng' ePsf] xf] . ;}Go
k|lzIf0f kl5 hgfb]z;+u v8\s a'9fn] eGg'eof]– …tfnLd lnPkl5 hLp xNsf eof] .
b'Zdg;+u s;/L aRg] / p;nfO{ s;/L Iflt k'¥ofpg] eGg] s'/f hflgof] .Ú
o:t} cg'ej cfwf/e"t ;}Go
tfnLd lnPsf %@ alif{o ls;fg s= ljb|f]xLsf] klg 5 . pxf“n] t emg\ b'O{k6s ;}Go
k|lzIf0f lnO{ ;Sg' ePsf] 5 . pxf“ eGg'x'G5– …ca b'Zdg;+u hDsfe]6 eOxfNof] eg]
To;} dl/Gg p;nfO{ klg Iflt k'¥ofOG5 .Ú pxf“ ;se/ Hofg hf]ufOg] cfTd ljZjf;
hfu]sf] klg atfpg' x'G5 .
;Dk"0f{ hgtfnfO{ g} ;–z:q
agfpg] ljb|f]xLx?sf]gLlt :yfgLo hgtfn] nfu" u/]sf] cfwf/ If]qdf e|d0f ubf{
yfxf x'G5 . s'/]nLsf Pl/of ;]qm]6/L ljj]ssf cg';f/ oxf“ dfq} tLgr/0f ;Dd
cfwf/e"t ldlnlzof k|lzIf0f eof] . klxnf] r/0fdf kf6L{sf Pl/of :t/sf
sfo{stf{ / k"0f{sfnLgx?nfO{ k|lzlIft agfO{of] . of] tflnddf em08} Ps;o
krf; hgf ;xefuL eP .
bf]>f] r/0fdf em08} kf“r;o
;xefuL eP hf] 3/d} a;]/ ;3fpg] kf6L{ ;b:ox? lyP . ljzfn / j[xt k|lzIf0f t
t]>f] r/0fsf] cfdhgtfnfO{ lbOPsf] tfnLd lyof] . …of] k|lzIf0fdf uf]7fnf,
d]nfkft ug{ hfg] o'jf o'jlt, ljBfnosf lzIfs–ljBfyL{, :yfgLo hgsnfsf/x? ;a}
;fd]n eP .Ú uf=h=;= k|d'v wgk|;fb a'9f eGg' x'G5 – …of] k|lzIf0fdf ;fx|}
/dfO{nf] eof] . bz aif{sf lszf]/ b]lv ;f7L aif{sf j[4x?;Dd n]km\6/fO{6 u/]/
pk|m]sf] /dfO{nf] x'“bf] /x]5 .Ú of] k|lzIf0fdf em08} !% ;osf] ;xeflutf lyof] .
cfdhgtfnfO{ lbOPsf]
cfwf/e"t k|lzIf0fdf b'Zdg cfof] eg] se/ lng], cknAw xltof/ rnfpg], u|Lg]6
rfh{ ug]{ / dfOg agfpg] ;Ddsf] ;}Go 1fg hgtfnfO{ lbO{Psf] 5 . of] 1fgsf]
Jojxfl/s k|of]u eof] eg] x/]sn] cfkm\gf] cfTd/Iff ug{ ;Sg] / l;+uf] ufp“g}
b'Zdgaf6 hf]lug] j6flnog sld;f/ cljgfzsf] ljZjf; 5 .
xfn cfwf/ If]qsf x/]s Pl/ofx?df
5'§f5'§} ;'/Iff ;ldltx? sfo{/t\ 5\g . s'/]nLdf !! ;b:oLo hg;'/Iff ;ldlt 5 .
o;n] Pl/ofsf] ;'/Iffsf nflu cfd hgtfnfO{ kl/rfng ug]{ ub{5 . hgtf cfkm} hg
8\o'6L ub{5g\, ;f“em ljxfg a6'jfx?n] g} ;+j]bgzLn gfsfx? r]s u5{g . 3f“; bfp/f
hfg]n] h+un ;r{ ub{5g\ / d]nfkft hfg]n] b'Zdg lj?4 lj5\ofOPsf] dfO{g s'b{5g\ .
cfwf/ IF]qdf cfd km}hLs/0fsf
af“sL gd'gfx? klg 5g\ . lhNnf :t/df sfo{/t\ dlxnf, ljBfyL{, ls;fg, blnt h:tf
hgjuL{o ;+u7g / df]rf{x?n] cf–cfkm\g} ldlnlzofx? lgdf{0f u/]sf 5g\ . xfn}
k|lzlIft ldlnlzofx?sf] ;'q jfSo g} xf]– æb'Zdg hxf“ 6]S5, xfdL Toxf“ k6\sg]
5f}+ . p;nfO{ x}/fg k/]zfg ug]{ 5f}+ .Æ
cfwf/ If]qsf dlxnfx?df klg clxn]
;–zlQms/0f dfq xf]Og ;:qLs/0f a9\b} uPsf] 5 . dlxnfx?sf e]nf jf k|lzIf0fx?df
hgd'lQm ;]gfsf nflu ;ft' / vfhf tof/ ePsf, uf]nL sfl6Psf / af?b lkl;Psf
l/kf]6{x? k|:t't x'g] ub{5g\ .
b'Zdg cfkm\gf SofDkaf6 aflxl/of]
eg] s]xL 306fd} va/ 6f9f–6f9fsf ufp“x?df k'lu;S5 . ;a} Pl/ofsf ;'/Iff ;ldltx?
b'Zdg l5g]{ gfsfx?df dfO{g lj5\ofpg / uf}+8f s'g{ z'? ul/;s]sf x'G5g\ . cfwf/sf
hgtfsf] kmf}hL r]tgf x]bf{ of] Ps /0fg}lts c•f ag]sf]df b'O{dt 5}g .
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf ljzif If]qLo OGrfh{ ljKnj eGg'x'G5– ædu/f“tnfO{ ca xfdL
;a} ldn]/ alnof] lsNnfaGbL ;lxtsf] Aof/]s agfcf}+ . b'Zdg cfof] eg] x/]s
Pl/ofn] PDa'; yfkf}+ .Æ
@)%@ ;fn otf cfwf/ IF]qdf ;/sf/L
;'/IffsdL{ jf :yfgLo km6fxfaf6 s'6fO{ gvfg] s'g} JolQm 5}g / gn'l6Psf] s'g}
kl/jf/ 5}g . s'/]nLsf hgtf ;aeGbf pTkLl8t ;fdGt z]/axfb'/ /f]sfaf6 lyP . ;ft
dlxnfnfO{ >Ldlt agfP/ /fv]sf] z]/axfb'/ /f]sf / p;sf efO{ hLtaxfb'/ /f]sfn]
s'/]nL dfq xf]Og ld?n, /fªsf]6, /fª\;L, yjfª h:tf 7fp“x?df klg Jofks bdg u/]sf]
lyof] .
ptf ld?ndf dl0fs0f{ a'9f, s0f{
a'9f, dgaxfb'/ /f]sf / p;sf] 5f]/f wgaxfb'/ /f]sfsf] pTkL8gaf6 :yfgLo hgtf
pTkLl8t lyP . ld?nsf hgtf Toxf“ dfl/Psf em08} tL; hgfnfO{ wgaxfb'/ /f]sfn]
;Lkml/; u/]sf] ljZjf; ub{5g\ . …klxn]–klxn] pm cfkm} aGb's af]s]/ k'ln;+u}
cfpYof] . kl5 hgtfsf] zlQm a9]kl5 efUof] . kf“rhgfnfO{ t pm cfkm}n] uf]nL xfgL
df¥of] .Æ –ld?nls n';/L a'9f elG5g\ . kl5 ;/sf/ lgolGqt /]l8of] g]kfndf hfuL/]
ePsf wgaxfb'/ /f]sfnfO{ ld?nsf hgtfn] ;Qm sfjf{xL ug{ :yfgLo hg;QfnfO{ cg'/f]w
u/]sf lyP .
k'/fgf] ;fdGtx?sf] pTkL8gaf6
cfxt hgtfn] klxn] ltg} :yfgLo ;fdGt lj?4 n8] . kl5 tL ;fdGtsf] ;'/Iffdf vl6g]
;/sf/L kmf}h lj?4 n8] . Ps bzs otf k|ToIf n8fO{ nl8/x]sf cfwf/sf hgtf ca
7"nf] ;}lgs zlQm ;lxt ul/g] ;/sf/L bdg cleofgnfO{ ;d]t ;xh} krfpg] dfq
ePsf 5}gg\ ca pgLx? ;}lgs bdgnfO{ k/flht ;d]t ug{ cfd ?kdf ;–z:q ;d]t ePsf 5g\
. ;dfKt