blnt df]rf{åf/f aGb;lxtsf
sfo{qmd 3f]if0ff
g]kfn blnt d'lQm df]rf{ g]kfnn] h]7 @) ut] g]kfn jGb ;lxt
ljleGg ;+3if{sf sfo{qmd 3f]if0ff u/]sf] 5 . k|:t't 5 df]rf{sf cWoIf ltns
kl/of/n] r}q @$ ut] hf/L u/]sf] k|]; jQmJo–…b]zdf s"n hg;+Vofsf] @%k|ltzt
lx:;f cf]u6]sf] t/ a|fDx0fjfbL ;fdGtL ;Qfaf6 xhf/f}+ jif{b]lv /fhgLlts, cfly{s,
;fdflhs / ;f+:s[lts pTkL8gdf kb}{ cfPsfx?sf] d'lQmsf] lglDt ;+3if{/t Psdfq
qmflGtsf/L ;+u7g g]kfn blnt d'lQm df]rf{sf] s]Gb|Lo ;lrjfnosf] bf];|f] a}7s
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ sf kf]ln6Jo"/f] ;b:o tyf e]=s=If]qLo Jo"/f]
O~rfh{ s=;'/]zl;+ / s]Gb|Lo blnt ljefu tyf ÎofS;g O{~rfh{ s=k|sf08sf] ljz]if
pkl:ylt / df]rf{sf s]Gb|Lo cWoIf s=ltns kl/of/sf] cWoIftfdf ut r}q @! b]lv @# ut];Dd
;DkGg ePsf] 5 . a}7sn] ljleGg /fhg}lts, j}rfl/s, ;f+u7lgs / ;+3if{ ;DalGw
lnPsf P]ltxfl;s / dxTjk"0f{ lg0f{ox? ;fj{hlgs ug{ of] k|]; jQmJo hf/L
ul/Psf] 5 .
!_ dxfg zxLbx? k|lt
>4f~hnL kZrft zxfbt k|fKt ug'{ x'g] df]rf{sf s]Gb|Lo ;b:o /fd s'df/ lj=s=nfO{
xflb{s >4f~hnL ;lxt dxfg zxLb 3f]if0ff u/L s0f{ 7§/fO{sf] c;fdoLs lgwgdf
zf]s k|:tfj kfl/t ul/of] .
@_ b]zJofkL cfGbf]ngnfO{
;Gt'lnt 9+un] cuf8L a9fpgsf] lglDt s]Gb|Lo ;ldltdf x]/km]/ / lhDd]jf/L
af“8kmf“8 ul/Psf] 5 .
#_ ;fdGtjfb / ;fd|FHojfb lj?4
/fli6«o cfGbf]ngdf cGo ;+3 ;+u7gx?;“u 5nkmn cGt/s[of sfo{ut Pstfdf hf]8 lbg]
lgo{0f ePsf] 5 .
$_ b]zsf ;a} If]qx?df e]nf /
k|lzIF0f, blnt d'lQm / ju{ ;+3if{ ;DalGw lbzfdf :s"lnª\, cGt/s[of / uf]i7L
;~rfng ug]{ 5 .
%_ ;+u7g ;'b[9 / lj:TF/;“u}
/fhgLlts j}rfl/s :t/ j[l4, cfly{s cfwf/sf] ljsf; lgdf{0f, hgkl/rfng, ;f+:s[lts
?kfGt/0f tyf ldlnlzof s/0fsf] cfwf/df @! cf}+ ztfAbLsf] hgjfb cEof;sf
gd"gf blnt ufpx? lgdf{0f sfo{nfO{ ljz]if hf]8 lbOPsf] 5 .
^_ b]zdf slyt pRr hftLo
cx+sf/jfbdf cfwfl/t a|fDx0fjfbL ;fdGtL ;fhtGqnfO{ ;dfKt u/]/ u0ftGq g]kfn
:yfkgfy{ ;8s / kmf}hL df]rf{ b'j} ;zQm x'b} uO/x]sf] jt{dfg kl/k|]Iodf zfxL
cd]l/sg ;]gf4f/f blnt ;d'bfo dfly yf]kl/Psf] xTof, cft+s, n'6kf6, w/ks8, j]kQf,
em'§f d'4f, anTsf/ / cfuhgL nufot ;fdGtL lg/+s'ztfjfbL jj{/tf lj?4 ljz]if
clwsf/ k|flKt ;lxt blnt d'lQmsf] lglDt ;z:q cfd ljb|f]sf] kIfdf xfd|f] df]rf{n]
cfufdL @)^!h]i7 @)ut] g]kfn aGb 3f]if0ff u/]sf] 5 . aGbsf] sfo{qmdnfO{ tLg
r/0fdf ;DkGg ul/g] 5 .
s_ h]i7 ^ b]lv !% ;Dd k|rf/fTds sfo{ .
v_ h]i7 !^
b]lv !( ;Dd hgkl/rfng / hgsf/jfxL .
u_ h]i7 @)
ut] g]kfn aGb . -:jfoQ If]q afx]s c? ;a}_
d"n gf/fM–
æljz]if clwsf/ k|flKtsf] nflu u0ftflGqs cfGbf]ng
lg0ff{os hgljb|f]xsf] kIfdf h]i7 @) ut] g]kfn aGbsf]
cfJxfg
b]zdf clxn]
kmf;LjfbL ;QF / hgjfbL zlQm aLr hLjg d/0fsf] ;+3if{ rln/x]s]f a]nfdf cj ljb|f]x
afx]s csf]{ ljsNk b]lvb}g . kl/l:yltsf] of] ulDe/tfnfO{ Vofn ub}{ xfd|F]
df]rf{n] Oltxf;df klxnf] k6s blntx?sf] tkm{af6 g]kfn aGbsf] cfof]hgf u/]sf]
5 . j0f{jfbL k'/fgf] ;QFnfO{ ;d"n gi6 gu/];Dd blnt ;d'bfo nufot s'g}
klg ju{sf] d'lQm gx'g] ePsf]n] of] aGb To;sf lj?4 g} nlIft /x]sf] 5 .
To;}n] ;Dk"0f{ blnt d'lQm df]rf{sf g]tf tyf sfo{stf{x?df aGbsf]
sfo{qmdnfO{ Jojxfl/s ?k lbg ljz]if cg'/f]w ub{5f}++ . o;sf ;fy} h]i7 @)
ut] g]kfn aGbnfO{ eJotfk"j{s ;kmn kfg{ ;Dk"0f{ pTkLl8t juL{o, hftLo,
If]qLo, lnª\uLo ;+3 ;+u7g nufot b]zeQm jfdkGyL k|hftflGqs zlQm Pj+ j'l4hLjL,
Jofkf/L, gful/s ;dfh / cfd hg;d'bfodf xflb{s cfJxfg ub{5f}+ .Ú
gof“ ;Qfåf/f ;]gf–k|x/LnfO{ hflu/ 5f]8\g ckLn
g'jfsf]6÷
;++o'Qm qmflGtsf/L hgkl/ifb g'jfsf]6sf k|d'v /hdfg tfdfªn] xfn} Ps k|]z lj1KtL
hf/L u/L k'/fgf] ;Qfsf ;]gf÷k|x/LnfO{ tTsfn hflu/ 5f]8\g cfJxfg u/]sf] 5 .
pQm k|]z aStAo hf/L u/]sf] ! dlxgf leq hflu/ g5f]8] @)%* ;fn d+l;/ !! sf]
;+s6sfn kl5 gof“ egf{ ePsfx?sf] ;DklQ sAhf ul/g] ;f] aStAodf elgPsf] 5 .
o; afx]s k|ltudg lj/f]wL cfGbf]ngdf ;+nUg /fhg}lts ldq zlQmx?, dfgjclwsf/jfbL,
kqsf/x? Pj+ j'l4hLjLx?;+u /fhg}lts ;++jfb ug{], k'/fgf] ;Qfsf] slyt uflj;
;lrjsf] g]t[Tjdf /x]sf] sld6L lj36g ul/Psf] s'/f ;d]t ;f] aStAodf pNn]v ul/Psf]
5 .
krf; k|x/Låf/f /fhLgfdf
/fhlj/fh÷
;Kt/L lhNnf k|x/Ldf sfo{/t %) k|x/Ln] Ps dlxgf otf /fhLgfdf lbPsf] s'/f
;fj{hlgs ePsf] 5 . /fhLgfdf lbg]dWo] s]xL ;xfos lg/LIfs;lxt clwsf+z k|x/L
hjfg 5g\ . /fhLgfdf lbPsfdWo] gf}sf] :jLs[lt ePsf] / /fhLgfdf :jLs[t
gePkl5 sl/a cfwf bh{g k|x/L efu]sf] ;|f]tn] hgfPsf] 5 . sflQsb]lv xfn;Dd
;Kt/Ldf dfq} Ps;o hgf k|x/Ln] hflu/ 5f8]/ efu]sf 5g\ .
:d/l0fo 5,
xfn} b]zsf ljleGg efux?jf6 ;of} ;]gf tyf k|x/Lx?n] wdfwd hflu/ 5fl8/x]sf 5g\ .
dfcf]jfbL hgo'4sf] kIfdf j]lNhoddf sfo{qmd
a]lNhodl:yt g]kfnLx?sf]
k|ultzLn ;+u7g–hgk|ultzLn d+r -a]lNhod_ sf] cfof]hgfdf oxL a}zfv ^ ut]-clk|n
!&_ g]kfndf hgo'4sf] lasf;, k|ltlqmofjfbL ;Qfaf6 eO/x]sf] dfgj clwsf/sf]
xgg / g]kfndfly cd]l/sL ;fd|fHojfbL x:tIf]ksf laifodf ;"rgf d'ns sfo{qmd æg]kfndf
lg/Gt/ eO/x]sf] hgo'4sf] lasf; / ;fd|fHojfbL x:tIf]kÆ gfds– OGkmf] OlelgË
;DkGg eof] . pQm sfo{qmddf js{;{ kf6L{ a]NhLodsf 8f=lqm; d]s{;\ / ljZj
hgk|lt/f]w cfGbf]ng a]g]nS;sf u'gfn] af]Ng' ePsf] lyof] . 8f=lqm; d]S{;n]
g]kfnsf] zfxL zf;saf6 ePsf] dfgjclwsf/sf] xgg, cd]l/sL ;fd|fHojfbn] g]kfnsf]
zf;snfO{ g]kfnL hgtfsf la?4 u/]sf] ;xof]u / cfGtl/s dfldnfdf u/]sf] eb\bf
x:tIf]ksf] e08fkmf]/ ug'{ePsf] lyof] . jxfn] g]kfnL hgo'4 sd/]8 k|r08sf]
g]t[Tjdf g]skf-dfcf]afbL_n] dfS{;jfb–n]lggjfb–dfcf]jfbsf] ;xL k|of]u u/]sfn] g}
;kmn ePsf] xf] eGg' eof] .
csf{jQmf
ljZj hgk|lt/f]w cfGbf]ng a]g]nS;sf u'gfn] af]Nb} dfcf]jfbL kf6L{sf] ;xL
sfo{lbzfsf] sf/0fn] g]kfndf hgo'4sf] lasf; ePsf] atfpg' eof] . af]Ng]
qmddf jxfn] b]zdf ePsf] hgo'4sf] lasf;, gof hg;Qf, tyf cfwf/ If]qsf d'Qm hgtfn]
;+rfng u/]sf] qmflGtsf/L hg;Qfsf] klg rrf{ ug'{ePsf] lyof] .
sfo{qmddf
laleGg b]zsf dflg;x?sf] pkl:ylt lyof] . aQmJo kZrft ePsf] k|Zg pQ/
sfo{qmddf kfls:tfgsf qmflGtsf/L o'jfx? tyf a]lNhodsf tdfd qmflGtsf/Lx?n]
hgo'4sf] lasf; / To;nfO{ o'/f]kdf kl/lrt u/fpg] pQm sfo{qmdsf] v'n]/ k|z+zf
ug'{eof] . gjLg ;fksf]6f / /fdaxfb'/ u'?Ësf] ;~rfngdf ePsf] pQm sfo{qmddf
hg;f:s[lts 6f]nLn] qmflGtsf/L ;f:s[lts sfo{qmd k|:t't u/]sf] lyof] .
sfo{qmdsf] csf]{ cfsif{s k|bz{gL lyof] . g]kfndf dfcf]jfbL hg;]gfn] tflnd
u/]sf] lkmNd tyf hgo'4 ;DaGwL cGo le8Lof]sf] k|bz{g ul/of] . sfo{qmdaf6
kms{b} ubf{ ;f:s[lts snfsf/ ;lxt # hgfnfO{ k|x/Ln] kqmfp u/]/ cgfjZos ;f]wk'5
kl5 l/xf ul/of] .
pQm
sfo{qmdsf] t}of/L :j?k O/fso'4df ul/Psf] ck/fw ;DalGw cd]l/sL zfifssf la?4
rn]sf] a|;]N; 6«fOAo'gndf klg sl/a $)) krf{ afl8Psf] lyof] . laZje/af6
hDdf ePsf ;fd|fHoafb la/f]wL hgdtnfO{ hfgsf/L u/fpg] s'/fnfO ;d]t Wofgdf /flv
OGkmf] sfo{qmdsf] cfof]hgf ul/Psf] jtfOPsf] 5 . cfof]hsx?n] o:tf sfo{qmdx?
o'/f]ksf laleGg b]z tyf zx/x?df eljZodf ub}{ hfg] atfPsf 5g\ .
sdf08f] cfqmd0fdf ;]gf 7x/}, xltof/ sAhf
wgu9L÷ s}nfnLsf] lr;fkfgL ahf/df uP/ 3/ vfgtnf;L ug{
nfUbf zfxL cd]l/sg ;]gfsf] Pp6f hTyfdfly hgd'lQm ;]gf, g]kfnn] sdf08f] cfqmd0f
ubf{ 36\gf:yndf b'O{ zfxL ;]gfsf] d[To' ePsf] 5 .
ut r}q #) ut] ePsf] ;f] cfqmd0faf6
hg;]gfn] Ps yfg P;=Pn=cf/, Pp6f DofUhLg / aL; j6f a'n]6 sAhf u/]sf 5g\ .
hg;]gfsf] cfqmd0fkl5 b'Zdg ;]gfdf efubf}8 dlRrPsf] lyof] . zfxL alb{of
/fli6«o lgs'~haf6 s0ff{nL k'nkf/L uP/ dfcf]jfbL vf]Hg] eGb} hgtfdfly a]nfavt
zfxL ;]gfn] cft+s dRrfpg] ub{Yof] .
hgtfnfO{
3/af6 y't]/ s'6\g / 3/ vfgtnf;L ug{ nfu]sf] a]nf zfxL ;]gfdfly ul/Psf] pQm
sf/jfxLaf6 lr;fkfgLsf hgtf v'zL ePsf] va/ 5 . sdf08f] cfqmd0fkl5 hg;]gf
;'/lIft 9+un] cfkm\gf] uGtAolt/ nfu]sf] hgtfn] atfPsf 5g\ . ptf s}nfnLs}
lqe"jg j:tLsf] pb|L ufp“sf tf/fgf/fo0f /fgf / hf]vg rf}w/LnfO{ cfkm\g}
3/df sfd ul//x]sf] avt dfcf]jfbLnfO{ ;xof]u u/]sf] eGb} ufp“sf :yfgLo
km6fxfx?n] zfxL ;]gfnfO{ a'emfPsf] va/ 5 .
g'jfsf]6–l;Gw'kfNrf]ssf ;dfrf/x?
;fdGtL /fhfsf] d"lt{ Wj:tM slyt /fli6«o Plss/0fsf]
gfddf hftLo Pj+ sljnfO{ /fHox?nfO{ cltqmd0f u/L g]kfnL afO;]–rf}la;] /fHox?nfO{
hj/h:t cfºgf] ;fdGtL 7fn' k|e'Tj nfb\g] / tTsflng kl/l:yltdf g]kfnL :jtGqtf,
jf:tljs Pstfk|ltsf] rfxgfsf], l;ldt g} eP klg :jzf;g / ;+3fTds vfnsf] /fHo
k|0ffnLnfO{ Wj:t ug{] ;fdGtL /fhf k[YjLgf/fo0f zfxsf] g'jfsf]6 l:yt b]jL3f6
jhf/sf] jLr efusf] k"0f{ sbsf]] d"lt{nfO{ tfdfË /fli6«o d'lQm df]rf{,
g]kfn g'jfsf]6n] ut r}q @% ut] ljxfg Wj:t ul/lbPsf] 5 . hftLo :jzf;g /
cfTdlg0f{osf]] clwsf/sf] Uof/]06L ;lxtsf] Pstf dfq jf:tljs /fli6«o Pstf x'g] /
;fdGtL /fhf k[YjLgf/fo0f zfxn] slyt Plss/0fsf] gfd u/]sf] atfp“b} ;fdGtL
zf;sx?n] dgfp“b} cfPsf] kf}if @& sf] slyt Pstf lbj;nfO{ tfdfË /fli6«o d'lQm
df]rf{, g]kfnn] sfnf] lbgsf gfddf dgfp“b} cfPsf] 5 .
æg]kfndf
k[YjLgf/fo0f zfxsf] zf;gk"j{ ;+3fTds vfnsf] zf;g Aoj:yf lyof] . p;n]
cfºgf] ;fdGtL ;}Go lj:tf/ cleofg ;+u} g]kfnL hgtf, pTkLl8t hflt / ju{sf] l;ldt
xs ;d]t gi6 u/L slyt Pstfsf] 3f]if0ff u/]sf] lyof] . Tof] s'/f g]kfnL
hgtfsf] lxtdf lyPg, To;}n] xfdLn] s;sf] slyt Pstf lbj;sf] lbgnfO{ sfnf] lbj;sf]
?kdf dgfp“b} cfPsf 5f}+ .Æ tf=/f=d"=df]=g'jfsf]6sf lhNnf cWoIf s=
/fdz/0f tfdfË atfp“5g\ .
z;:q h'n'z / ;efM ut r}q @$ ut] lhNnfsf ljleGg 7fp“x?df
z;:q h'n'; tyf ;efx? ;DkGg ePsf 5g\ . @)$^ ;fnsf] P]ltxfl;s hgcfGbf]ngsf]]
kGw|f}+ aflif{s pT;j dgfpg] qmddf g'jfsf]6sf] k~rsGof / yk|]saf6 lgl:sPsf]
;of}+ hg;d'bfo / hgd'lQm ;]gf @ g+ sDkgLsf] ;+o'Qm ;z:q h'n'; k~rsGof
uf=h=;=sf] an] e~HofËdf k'uL sf]0f;efdf kl/0ft ePsf] lyof] . ;f] h'n';n]
/fhtGq lj?4 gf/f nufPsf] lyof] . ;f] sf]0f ;efsf] ;+~rfng @ g+ sDkgL # g+
Knf6'g sdf08/ s=chon] ug{' ePsf] lyof] eg] lhNnf hg;/sf/ k|d'v s=/hdfg tfdfËn]
;Daf]wg ug{' ePsf] lyof] . pxf“n] xfn b]]zdf rln/x]sf] k|ltudg lj/f]wL
cfGbf]ngdf g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf] k"0f{ ;dy{g /x]sf] atfpg' eof] .
zfxL cft+s hf/L, k|lt/f]wdf @ zfxL ;]gf 7x/}M ut r}q !%
ut] ;'zLnf uf=h=;= jf8{ g+ # df af6f] vlg/x]sf hgtfnfO{ zfxL cft+ssf/Lx?n]
s'6lk6 u/]sf 5g\ . zfxL cd]l/sL cft+ssf/Lx?sf] s'6fOdf kl/ :yfgLo /fhf/fd
kf08] ;Vt 3fOt] ePsf 5g\ . To:t} ut r}q @# ut] nfªtfª /fli6«o lgs'~hdf
/x]sf] …b'uf{ aS; u0fÚ b]lv & ;o ld6/ k"j{ bf]af6f]df @ g+=sDkgLsf
hgd'lQm ;]gfn]] yfk]sf] PDa'';df kl/ @ ;}lgs 7x/} x'g'sf ;fy} $ 3fOt] ePsf]
s'/f xfd|f] ljZj:t >f]tn] hgfPsf] 5 . ljxfg !!M)) ah] ePsf]] of] PDa';
lj:kmf]6g kl5 ! 306f;Dd bf]xf]/f] le8Gt
ePsf] lyof] .
;b/d'sfddf lj:kmf]6gM ut r}q @# ut] g'jfsf]6 ;b/d'sfd
ljb'/sf] Jo:t ;8s lqz'nL k'ndf @ g+=sDkgLsf hgd'lQm ;]gfn] zlQmzfnL ad
lj:kmf]6g u/fPsf 5g\ . ;f] lj:kmf]6gn] ;f]xL k'n b]lv @ ;o ld6/ klZrddf
/x]sf] zfxL ;]gfx? cft+lst ePsf] s'/f ;b/d'sfd l:yt ;|f]tn] hgfPsf] 5 .
o;}u/L r}q @# ut] ;b/d'sfd ljb'/ gu/kflnsf j8f g+=& lkkn6f/df @ g+=sDkgLn]
h'n'; tyf lj:kmf]6g u/]sf 5g\ . ;f]xL qmddf Ps hgf zfxL ;]gf ;Vt 3fOt]
ePsf] 5 . ssgLsf] /fgLkf}jf ahf/, rf}38f ahf/, a]nsf]6 ufh;sf] a]nsf]6
u9L, l;Gw'kfNrf]s lhNnfsf] af“;af/L, ef]6]rf}/, lr;fkfgL, g'jfsf]6sf] lhlnª,
b]jL3f6 ahf/, dbfgk'/sf] dfnfsf]6 cfbL 7fp“df r}qsf] t];|f] xKtfel/ lj:kmf]6g,
d;fn h'n'; tyf kmfol/Ë h'n'; ;DkGg ePsf 5g .
gof“ hfuL/ vfg]sf 3/df tfnfjGbL ;'?M g]=s=kf=-dfcf]jfbL_
kf6L{, ;+o'Qm qmflGtsf/L hgkl/ifb tyf g'jfsf]6df sfo{/t @ g+=sDkgLn] k6s–k6s
lj1KtL tyf hg;~rf/sf] dfWodåf/f slyt zfxL cd]l/sL ;]gf, ;z:q k|x/L tyf hgkb
k|x/Ldf gof“ egf{ x'g ghfg / egf{ ePsfx?nfO{ klg tTsfn hflu/ 5f]8]/ cfpg cfJxfg
ubf{ ub{} klg bf];|f] o'4lj/fd e+u ePkl5 ;d]t xTof/f] zfxL ;]gfdf egf{ x'g hfg]
g'jfsf]6 lhNnf k~rsGof ufh;sf Zofdaxfb'/ tfdfË / emns tfdfË bfh'efOsf] 3/
;+o'Qm qmflGtsf/L hgkl/ifb g'jfsf]6n] r}q @! ut] sAhfdf lnPsf] 5 . ;fy}
lghx?nfO{ tTsfn hflu/ 5f]8L cfPdf ;DklQ tyf 3/ hUuf sdt u/L vfg lbg] s'/f klg
lhNnf kl/ifbn] hgfPsf] 5 . o;} u/L egf{ x'g ghfg / uPsfx?nfO{ tTsfn hflu/
5f]8L cfpg k'gM cfu|x ul/Psf] 5 .
o;} qmddf
r}q !& ut] vfgLufp“ ufh; l9s'/]sf] ;fdGt /fdaxfb'/ s]=;L= sf] !@ /f]kgL
hUuf g]=s=kf=-dfcf]jfbL_n] sAhf u/]sf] 5 . o;}u/L g'jfsf]6 s} ;'/fsL /fhg
7s'/Lsf] ;'zLnf ufh; kfv'/]df ePsf] 3/ hUuf sAhf ul/Psf] 5 . l;qm] ufh;
j8f g+= # sf g/]Gb| >]i7sf] 3/ klg
hgkl/ifb g'jfsf]6åf/f sAhf tyf ;]jf]6]h u/L gub ? $$,$%& ?k}of+ klg sAhf
u/]sf] 5 . o;}u/L eb|'6f/ ufh; joufp“sf ;'/fsL lbNnLaxfb'/ ;'j]bLsf] 3/
klg ;]jf]6]h ul/Psf] 5 . To:t} r}q @! ut] slyt lhNnf ljsf; ;ldltsf ;efklt
emgsaxfb'/ Kofs'/]nsf] g'jfsf]6sf] u]v{'df /x]sf] 3/ Wj:t ug{'sf ;fy} ;DklQ
sAhfdf ul/Psf] 5 . :d/0fLo s'/f s] 5 eg] lghnfO{ k6s k6s kb TofUg cfu|x ubf{
ub{} klg gdfg]kl5 lghsf] 3/ ;]jf]6]h ul/Psf] xf] . o;}ul/
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_n] u0f]z :yfg ufh;df b/jfl/ofsf] :jfldTjdf /x]sf] df5f
kf]v/L ejgdf ;]jf]6]h ul/Psf] 5 .
;f“lults h'n'; tyf sf]0f;efM ut r}q @! ut] gj r]tgf
hg;f“:s[lts kl/jf/n] r}q @$,@% / @^ ut]sf] g]kfn aGbsf] k|rf/ k|;f/, h'n'';,
sf]]0f;ef tyf ;f“:s[lts sfo{qmd k|bz{g u/]sf 5g\ . jfu]Zj/L ufh;sf] rf}u9]
ahf/, vfgL ufp“ ufh;sf] l9s'/] ahf/ / jfu]Zj/L ufh;sf] kmnf“6] ahf/df ;of}+
hgtfsf] pkl:yltdf ;f] sfo{qmd ePsf] 5 .
zxLb u]6 lgdf{0fM ut kmfu'0f ! ut] hgo'4 lbj; dgfO/x]s} a]nf xTof/f] hTyf zfxL ;}lgsx?n] sAhfdf kl5 xTof ul/Psf dfcf]jfbL sfo{stf{ s=s'df/ kf08] -k|eft_sf] :d[ltdf ;'Gb/f ufh; $ 8'u|]gdf Ps zxLb u]6sf] lgdf{0f ul/Psf] 5 .
o;}u/L
g'jfsf]6s} dgsfdgf ufh; cr+n]df Ps lsnf]ld6/ uf]/]6f] af6f] vGg] sfd ;DkGg
ePsf] 5 . ptf l;Gw'kfNrf]s lhNnf Orf]s ufh; a+uf/]df ut kmfu'0f @) ut] Ps
rf}tf/f] lgdf{0f ePsf] ;dfrf/ 5 . ;fy} Orf]ssf] a+uf/] vf]nfdf Aofks
hgtfsf] ;xeflutfdf Ps emf]n['Ë] k"n lgdf{0f ;DkGg eof] . zxLb k|eft
ufh; lhlnËsf] >L sNof0fL df=lj=sf] k|fª\ugdf klg r}q @$ ut] zxLb k|eft
u]6sf] pb\3f6\g ul/Psf] vj/ 5 .
o;}u/L
l;Gw'kfNrf]s lhNnf kfNrf]s ufh;kfNrf]s dfOdf Ps rf}tf/f] lgdf{0f u/L zxLb
s=cd[t rf}tf/f] gfdf+s/0f ul/Psf] 5 . ;f] sfo{ ut kmfu'0f @$ ut] ;DkGg
ePsf] lyof] . o;}u/L kmfu'0f @$ ut] g} l;Gw'kfNrf]s jf“;vs{ ysgLjf6
l;Gw'sf]6;Dd hfg] @ lsnf]ld6/ uf]/]6f] af6f] vGg] sfd ;DkGg ePsf] 5 .
o;}u/L kmfu'0f @! ut] g'jfsf]6sf] ;'Gb/fb]jL gf}lj;]df zxLb s=k|lj0f–/fhs'df/
rf]s, ;d'Gb|6f/ kf]v/Ldf k|eft rf]s / /fn'sf d}bfgdf zxLb s= /fdaxfb'/ g]kfnL
rf]s lgdf{0f sfo{ ;DkGg ul/Psf] ;dfrf/ 5 . To:t} uf}/L ufh; s§L5fkdf
ær]x/fÆ / gjr]tgf ufh;df k§f jf/Ldf x/L rf}tf/f] lgdf{0f ul/Psf] 5 . olx
r}q !% ut] dfgf ufp“sf] ;Gtf]if u]6df hgtfsf] pkl:yltdf Pp6f wf/f lgdf{0f ul/ ;f]
wf/f dd{t ;ldlt u7g ul/Psf] 5 .
k||To]s dlxgfsf] % ut] >d lbj; dgfOg]M xfn} ;DkGg
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ g'jfsf]6–/;'jf–l;Gw'kfNrf]]ssf] ;lrjfno j}7sn] g'jfsf]6sf
k|yd zxLb s= uh]Gb| tfdfË -s=k|lj0f_ sf] ;xfbtsf] lbg kf/]/ k|To]s dlxgfsf] %
ut] >d lbj;sf] ?kdf dgfpg] lg0f{o u/]sf] 5 . k|yd zxLb s=k|lj0fnfO{
@)%& ;fn d+l;/ % ut] xTof/f] k|x/L hTyfn] uf]nL xfgL xTof u/]sf lyP .
r}q % ut] >d lbj;sf] cj;/df g'jfsf]6sf] tnfv'' ufh; Kjfª vf]nfdf lhNnfsf
g]tfx?n] >d lbj; dgfP . If]lqo Ao''/f] ;b:o tyf lhNnf OGrfh{ s=huth+u,
pkIf]lqo Ao'/f] tyf lhNnf ;]q]m6/L s=l5Gr', pkIf]lqo Ao'/f] ;b:o tyf ls;fg g]tf
e/tk|;fb 9'+ufgf, lhNnf hg;/sf/ k|d'v /hdfg tfdfË nufotsf g]tfx?n] vf]nfsf]
au/df 9'+uf k'm6fp“b}, sDd/df ;]tf] d}nf] k6'sL af“w]/ 8f]sf]df 9'+uf af]s]sf]
b]lvGYof] . ;f] 9'+ufn] Ps ul/jsf] 3/ lgdf{0f ul/b}+ lyof] . o;}lbg
g'jfsf]6sf] s'df/L ufh; ?kLªdf Ps ;fj{hlgs rkL{sf] lgdf{0f ul/Psf] 5 .
o;}qmddf g'jfsf]6sf] gj r]tgf rf}38fdf /fdafa' cfrfo{ zxLb rf}tf/f] lgdf{0f ul/Psf] 5 .
dfcf]jfbLåf/f r]tfjgL / sfjf{xLM g'jfsf]6 lhNnfdf t'Rr]
ufh; cSs/]]df a;]sf] zfxL cd]l/sL ;]gfsf] SofDkdfly hgd'lQm ;]gfsf] ! gDj/
sDkgLn] r}q & ut] cfqmd0f u/L r]tfjgL sfjf{xL u/]sf] 5 . ;f] sfjf{xLdf
cfwf 306f ;Dd bf]xf]/f] eL8Gt ePsf] lyof] . o;}u/L r}q ( ut] zfxL cd]l/sL
;]gfsf axfnjfnf sg{]n g/]z a:g]tsf] g'jfsf]6 u0f]z:yfg j8f g+=$ k]mbLa]+;Ldf
/x]sf] cGbfhL !! /f]kgL v]t clvn g]kfn ls;fg ;+3 -qmflGtsf/L_n] sAhf u/L em08f
uf8]sf] 5 . pQm axfnjfnf sg{]nnfO{ tTsfn hflu/ 5f]8\g lgb{]zg lbPsf]
atfOPsf] 5 .
o;}u/L g'jfsf]6sf] ;'zLnf / gjLg ufh;sf] k'/fgf] ;Qfsf]
slyt uflj; ;lrjsf] g]t[Tjdf /x]sf] sfo{;ldltnfO{ lj36g ub{}
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_n] tTsfn sfo{ ;+rfng aGb ug{ lgb{]zg lbPsf] 5 .
zfx–/f0ffsf ;DklQdfly k|xf/, 1fg]–kf/;sf] k'Tnf hnfOof]M ut
r}q !$ ut] uf}/L ufh; # sf] b/af/Lof :jfldTjsf] @@& /f]kgL hUuf
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_n] sAhf u/]sf 5 . ;f] :yfgdf dfcf]jfbLx?n] sAhf u/L
em08f / Aofg/ kmx/fPsf 5g\ . o;}u/L uf}/L ufh; yfgl;Ëdf /x]sf] b/jf/sf]
au}+rf klg dfcf]jfbLn]] sAhf u/L ;f] 7fp“df /x]sf] ufO{, afv|f, k/fn cflb
;fdfu|Lx? ;f]xL au}+rfsf sd{rf/Lx?nfO{ ljt/0f u/L au}+rfdf em08f ufl8Psf]
5 . o;}u/L r}q !$ ut] s'df/L ufh; j8f g+= % sf] nfdfrf}/ jhf/df :yfgLo
hgtf tyf dfcf]jfbLsf] ;xeflutfdf 1fg]–kf/; xTof/fsf] k'Tnf hnfOof] . pQm
k'Tnfdf clvn g]kfn dlxnf ;+3 -qmflGtsf/L_ sf k|ltlglwx?n] cfuf] nufPsf lyP .
cfuf] nufPkl5 dnfdLsf] ef]hsf] cfof]hgf ul/Psf] lyof] . o;}u/L uf}/L
ufh;sf lbjfs/ rGbsf] 3/jf6 1fg]–kf/;sf] k'Tnf lgsfnL @)) eGbf a9L hgtfsf]
;xeflutfdf /fhtGq lj?4 gf/f nufp“b} kmf]u6] vf]nf x'“b} ;+v WjgLsf ;fy t'kmfg
jhf/df k'uL sf]0f;ef ;+u} bfx;+:sf/ ul/Psf] ;dfrf/ 5 . o;}u/L g'jfsf]6s}
dgsfdgf cr{n]af6 k}/]a]+;L;Dd @)) hgf eGbf a9Lsf] dnfdL h'n'; lgsfnL k'Tnf
hnfOPsf] 5 eg] sfpn] ufh; bfjfr]t x'b} #)) hgfsf] dnfdL h'n'; lkms'/L ;ft
bf]af6f] k'uL sf]0f;efdf bfx;+:sf/ ;DkGg ul/Psf] 5 . pQm sf]0f;efnfO{ clvn
g]kfn dlxnf ;+3 -qmflGtsf/L_sL s]Gb|Lo ;b:o ljdnf ;'j]bL / /;'jf hg;/sf/ k|d'v
sfhLdfg tfdfËn] ;Daf]wg ug{' ePsf] lyof], o:tf k'Tnf hnfpg] sfd Aofks
hg;xeflutfdf eb|6f/ uf=h=;= a'8L;]/f, Uj]jLgLsf] uf]Nk'm e~HofË, l;Gw'kfNrf]s
lhNnf ef]6]rf}/, w}j'ª s§L5fkdf ;of}+sf] dnfdL ;lxt k'Tnf hnfpg] sfo{ ;DkGg
ePsf] 5 .
cGtlqmof tyf /fhg}lts ;+jfbsf] yfngL
l;Gw'kfNrf]s÷ b]]zsf] ;d;fdlos /fhg}lts kl/l:ylt zfxL
cft+sf/Låf/f dRrfOPsf] xTof, n'6, s'6lk6, anfTsf/ tyf To;sf lj?4 g]kfnL hgtfsf]
d'lQm cfGbf]ngsf] ;]/f]km]/f]df /x]/ lhNnfsf a'l4hLjL, lzIfs, dfgjclwsf/jfbL,
gfu/Ls ;dfh cfbL ;+u cGtlqmof tyf ;+jfbsf] yfngL u/]sf] 5 . olx qmddf
l;Gw'kfNrf]s lhNnf ysgL uf=h=;=sf] >L s[i0f df=lj=df lzIfsx? lar Ps cGtlqmof
sfo{qmd ;DkGg ePsf] 5 . o;} u/L olx !@ ut] ef]6]rf}/sf] hNkf df=lj=df
æjt{dfg /fhgLlts kl/l:ylt / k|fl1s If]qsf] e"ldsfÆ ljifos cGtlqmof ;DkGg
ePsf] 5 . o;} qmddf af“;jf/Lsf] l;/fgrf}/, ef]6]rf}/df klg sfo{qmd ;DkGg
ePsf] 5 .
hgd'lQm ;]gfsf] k|]; jQmJo
xfd|F]
uf}/jzfnL kf6L{ dfcf]jfbL / ;+o'Qm qmflGtsf/L hgkl/ifb\ tyf hgd'lQm ;]gf
g]kfnåf/f k'/fgf] ;Qfsf] lj?4 cfx\jfg ul/Psf] g]kfn aGbsf] k"j{ ;GWofdf
hgd'lQm ;]gf g]kfn k"jL{ l8lehg cGtu{tsf] j]yfg :d[lt kf“rf} la|u]8sf] Ps
ljz]if sfo{bnn] @)^) r}q @@ ut] /flt (M)) ah] wg'iff lhNnfsf] ob's'jf Onfsf
k|x/L sfof{nodf ;kmn sfjf{xL u/L cfºgf] sAhfdf lnPsf] 5 . ;f] sfjf{xLaf6
sAhfdf cfPsf @$ yfg y|L g6 y|L, ;f]sf] uf]nL !@%), UofUgd ug $ yfg, dfph/ @
yfg, nf]sn s§f @ yfg u/L hDdf $) yfg xltof/ uf]nL;lxt c? o'4 ;fdfu|L klg sAhf
ul/Psf] 5 . ;f] cfqmd0fdf kl/ k|x/L lg/LIFs;lxt ( hgfsf] d[To' ePsf] 5 eg]
^ hgf k|x/L 3fOt] ePsf 5g\ / cGonfO{ o'4aGbLsf] Jojxf/ u/L l/xf ul/Psf]
5 . ;f] cfqmd0fdf kl/ sDkgL sdf08/ s=cleif]s s=s'df/
kLPn eL;L, s= ;l~hj, s=cfsfz, s=;+3if{n] n8\bf n8\b}
pRr ;xfbt k|fKt ug'{ ePsf] 5 . hgd'lQm ;]gf kf“rf}+ la|u]8 sfof{no
jxf“x¿k|lt >4f~hnL ck{0f ub}{ jxf“x¿n] b]vfPsf] af6f]df b[9tfk"j{s cl3
a9\g] k|0f ub{5f}+ .
ef]hk'/ /
a]gLsf] cfqmd0faf6 k|ltlqmofjfbL zfxL cd]l/sg ;]gfsf] ;dgf{s k/fho x'“bf klg
;fd|fHojfbL bnfn k|ltlqmofjfbL ;Qfn] …:jfefljs 36gfÚ / …dfcf]jfbLsf] c;kmntfÚ
egL b]zdf pTkGg ;Í6sf] /fhgLlts lgsfz lbg'sf] ;§f u}/lhDd]jf/L 9¨n] aa{/fPsf]
5 . cfd hgtf / cGt/f{li6«o ;d'bfosf] rfxgf ljkl/t ;}Go bdg / lu/ºtf/Lsf]
andf cfºgf] ;Qf l6sfpg] b':jKg b]lv/x]sf] 5 . ev{/} ef/tdf s=df]xg j}B,
s=dft[sf ofbj / s=;'/]z cfn]sf] lu/ºtf/Ln] p;sf] ef/tLo lj:tf/jfb ;“usf]
;f“7uf“7sf] k'li6 x'G5 . b]zsf] /fhgLlts lgsf;sf] lglDt xfd|f] kf6L{
g]skf-dfcf]jfbL_n] nrstf / lhDd]jf/Lk"j{s cl3 ;fl/Psf] nf]stflGqs
u0ftGqsf] Ph]08f cfh g]kfnL hgtf, /fhg}lts kf6L{ / cGt/f{li6«o hg;d'bfo dfem
nf]slk|o aGb} uPsf] s'/f ;j{ljlbt} 5 . k|ltudg / b/jfl/of if8\oGqsf] lj?4
kf“r kf6L{sf] cfGbf]ng / xfd|f] kf6L{sf] ;dy{gn] b]z cfGbf]ngdo ag]sf] 5 .
t/ /fhgLlts efiffnfO{ g6]g]{ k|ltlqmofjfbLsf] rl/q cg';f/ pN6f] bdgdf lgs[i6 ?kn]
pgLx? plqPsf 5g\ . /fhgLlts lgsf; geP;Dd pgLx?sf lj?4 kmf}hL sfjf{xL hf/L
/fVg' hgtfsf] lhDd]jf/L zlQmsf] x}l;otn] xfd|f] st{Jo xf] . To;sf/0f
dw]zsf] wg'iffdf p;sf] qmflGt bdgsf] k|ltkmn :j?k sfjf{xLsf] of]hgfdf hgd'lQm
;]gfsf] ljz]if sfo{bn ;kmn ePsf] 5 . cem} klg k'/fgf] ;Qfn] /fhg}lts lgsf;
glgsfn]/ bdgsf] af6f] ckgfP p;sf] s'g} klg 6's'8Ldf sfjf{xL ug{ hgd'lQm ;]gf
tof/ 5 . cfd hgtfnfO{ klg k'/fgf] ;Qf lj?4sf] ljb|f]xsf] tof/Ldf h'6\g
xfdL xflb{s cfu|x ub{5f}+ . sfjf{xLsf] ;kmntfsf] nflu j]yfg :d[lt kf“rf}+
la|u]8sf] ljz]if sfo{bn wg'iff, ;nf{xL, dxf]Q/L lhNnf kf6L{ / cfd hg;d'bfon]
lgjf{x u/]sf] e"ldsfk|lt kf“rf}+ la|u]8 sfof{no xflb{s cfef/ k|s6
ub{5 .
sdf08/ sld;f/
s= k|df]b s= k/jfgf
a]yfg :d[lt
kf“rf}+ la|u]8 a]yfg :d[lt kf“rf}+ la|u]8
@)^)
r}q @( ut]
hg;]gf 6's8Låf/f ;b/d'sfddf rdTsf/ k"0f{ sfjf{xL
x'Dnf -l;ldsf]6_÷ ;'/Iffsf] s8f kx/f lbO/x]sf]
elgPsf] l;ldsf]6 ahf/ leq k;]/ hgd'lQm ;]gfs]f Ps 6's8Ln] rdTsf/ k"0f{
sfjf{xL ;kmntf k"j{s ;DkGg u/]sf] 5 .
/fhg}lts cfwf/ u'dfO{
cfkm\gf] 56\k6fx6nfO{ 6fNg] p2]Zon] slyt dWo klZrd 1fg]sf] cgf}krfl/s e|d0f s}
qmddf x'Dnf ;b/d'sfd l;ldsf]6df s8f ;'/Iffs} aLrdf ;b/d'sfd leq k;]/ hg;]gfåf/f
ad ljikmf]6 ul/ lh=lj=;= ejg Wj:t agfOPsf] 5 .
5}7f}+ j6flnog l; sDkgL
Knf6'g sdf08/ s= dxfg\sf cg';f/ $ ut] e]=s= :jfoQ k|b]zsf] lhNnf :t/Lo 3f]if0ff
;efdf ;xefuL x'g cfPsf hgtfnfO{ af6fdf lxl8/x]sf] a]nf cfkm\g} SofDkaf6
cGbfw'Gbf uf]nL rnfO{ hgtfnfO{ cft+lst agfPsf] lj?4 ut kmfu'g $ ut] /ftL !@M@)
ah] % hgf hgd'lQm ;]gfn] /Qm lkkf;' ;'/Iff kmf}hsf] ;'/Iffdf /x]sf] ;b/d'sfd
leq /x]sf] kmf;LjfbL ;Qfsf] lhNnf ;/sf/L sfo{no lh=lj=;= df l;w} uO{ * lsnf]sf]
ad ljikmf]6 ubf{ ! sf]7f k"0f{ Wj:t, csf]{ sf]7fdf s]xL wSsf k'Ug'sf] ;fy}
To; leq /x]sf] sDKo'6/, sfuhkq klg vtd ePsf 5g\ . Ps k|ToIf bzL{sf cg';f/
sfof{no leq ;'lt/x]sf lh=lj=;= ;efklt hLjgaxfb'/ zfxL pQm ljikmf]6gsf] wSsf
sf/0f vf6af6 pl5l§ e'Odf k5fl/g k'Ubf To;sf] $÷% lbg;Dd klg xf]; cfPsf] lyPg .
k|rf/ x'DnLaf6
gof“ ;Qfsf] kxndf alQ aNbf cl; 3/ nfeflGjt
r+v /f]sfof
l;+hf÷ ut df3sf] bf]>f]
;ftf b]lv emf“kf uf=h=;=sf] lji6jf8f / 3f]8]Ëfdf ;'rf? ?kdf alQ aNg z'? ePsf] 5
.
k9\g n]Vg / cGo sfdsfo{ ug{
;lhnf]sf nflu ;+rfng ul/Psf] ;f] alQaf6 lt b'O{ ufp“sf sl/a *) 3/df k|ToIf ;]jf
k'¥ofO/x]sf] 5 .
lji6jf8f glhs}sf] ;f“6f
vf]nfaf6 h8fg ul/Psf] / % lsnf] jf8{ ljB'lto Ifdtf ePsf] alQaf6} l;+hfsf cem}
s]xL ufp“nfO{ ;]jf k'¥ofpg] ;+o'Qm lhNnf hg;ldlt h'Dnf±sflnsf]6sf ;b:o
d'gaxfb'/ s'“j/ atfp5g\ .
k'/fgf] ;Qf kIfaf6 o:tf sfo{
gePsf] / clxn]sf] gof“ hgjfbL ;Qfn] 5f]6} ;do cjwLdf c;n pbfx/0f b]vfO lbPsf]n]
;fgf afns b]lv a[4 ;a} xlif{t 5g\ .
hgjfbL cbfntåf/f d'2f km};nf
sflnsf]6 -kmf]O_÷ ljut @)%*
;fnb]lv kf6L{ sfo{stf{sf] xTofdf ;+nUg h'Dnf z]/9':sf lgjf;L rGb|axfb'/ zfxL /
lghsf 5f]/f cd[t zfxLnfO{ hgldlnl;ofn] ut kmfu'g !% ut] ljxLjf/ kqmfp u/L lhNnf
kf6L{ ;dIf a'emfPsf] 5 .
ut df3sf] @$ ut] nfd|fdf
dfl/Psf lhNnf kf6L{ ;lrjfno ;b:o ljzfn nufotsf ^ hgf sd/]8x?sf] xTofdf k|d'v
xft ePsf zfxLnfO{ hg;Qfn] cg'zGwfgu/L 3/jf6} kqmfp u/]sf] xf] .
…dfl;s #% ;o
vfGYo], dnfO{ zfxL ;]gfn] dfcf]jfbL ufp“df cfP eg] Jof/]s sxf“ kmf]g ug'{ eg]/
;Grf/ ;]6 klg lbPsf] lyof] . d}n] cld6 nufot e/v/} ljzfn ;Ddsf] 36gf u/L !! hgf
d]/} of]hgfdf dfl/Psf x'g… jofgdf zfxLn] eg]sf 5g\–
ut kmfNu'0f
!& ut] lhNnf :t/Lo ;lx4 clegGbg sfo{qmd lyof] . ;f] cj;/df !% ;Dd
hg;d'bfosf cufl8 xftdf dfOs ;dfO{ zfxLnfO{ aofg u/fOPsf] lyof] . aofg ul/;s]
kZrft of] s]znfO{ s;/L km};nf ug]{ eGg] ljifodf ax; rn]sf] lyof] .
cGtdf ;a}
hg;d'bfoaf6 l;=cfO{=l8= u|'ksf] sdf08/ rGb|axfb'/ zfxLsf] ;kmfof ug]{, 5f]/f]
cd[t zfxLnfO{ cfem} cg';Gwfgsf nflu hgtfs} s73/fdf /fVg] lg0f{o ePsf] lyof] .
hg;d'bfosf]
lg0f{o adf]lhd xTof/f] rGb|axfb'/ zfxLsf] hgldlnl;ofn] ;kmfof ul/lbPsf] 5 eg]
cd[t zfxLnfO{ cg';Gwfgsf] nflu hg;Qfn] lgoGq0fdf lnPsf] 5 .
hg;Qfsf] kxndf ufp“ lemnLldnL
x'b}5
b'uf{k|;fb sfkm\n]
h'Dnf -h'ljyf_÷pHofnf] ug]{ d§Lt]n klg gkfP/ ;Nnfsf]
em/f] -lbofnf]_ afNb} cfPsf h'ljyfjf;L hg;d'bfox?sf] 3/3/df v';Lsf] nx/
5fO/fv]sf] 5 . ljh'nLsf] k|sfzdf a:gkfpg] cfzfsf ;fy >ddf h'l6/fv]sf 5g\ .
;fdfu|L vl/b ug{sf] nflu k}zf ;+sng ub}{ cfPsf hg k|ltlglw s= ldng $) xhf/ uGb}
eGg'x'G5æca c“w]/f]df a:g / em/f] afNg !,@ dlxgf dfq af“sL 5 . h'ljyfdf l5§}
ljh'nL aQL aNg]5 .Æ :yfgLo hgtf hg;Qf k|lt ;s/fTds wf/0ff /fVb} eG5g\
ædfcf]jfbLx? hlt Wj+; ug{ l;kfn' x'G5g\ TotL lgdf{0f ug{ klg l;kfn' x'G5g\ .Æ
ljh'nL xfd|} nflu xf] hlt cfjZos k5{ ?k}of p7fpg tof/ 5f}+ eg]/ hg;d'bfox?
atfp“5g\ .
;lxb k|lt >4f~hnL
h'Dnf -/tf8f_÷ b'O{;o eGbf a9L hg;d'bfosf] pkl:yltdf
dxfg\ jL/ ;lxb s= bnaxfb'/ af]x/f -s=ljzfn_, s= ch'{g, s= ljsNk, s=cho, s= c?0f
/ Pshgf ;j{;fwf/0f lzjnfn rf}nfufO{sf] >4f~hnL ;ef ;DkGg ePsf] 5 .
z}Go pkAo'/f] ;b:o s= s~rg ;fu/sf] k|d'v cfltYodf ;~rflnt
sfo{qmddf ;lxb ljzfnsL hLjg ;+uLgL ljZjsnL af]x/f nufot ;lxbsf cfkmGtnfO{
cf;gu|x0f u/fOPsf] lyof] . ;lxbsf] ;Demgfdf b'O{ ldg]6 df}gwf/0f u/] kZrft
>4fsf cf“z'sf yf]kf r9fpb} v'§f gePsf j[4 a'jfn] a}zfvL 6]s]/ atfpg' x'G5–
æxfd|f dxfg\ g]tfnfO{ u'dfPsf]df b'Mv nflu /fv]sf] 5 . o;sf] abnf kf6L{n] l5§}
n]cf];\ .Æ
:jfoQ k|fb]lzs ;/sf/sf]
3f]if0ff ;ef
alb{of÷ k'/fgf] kmfl;jfbL lg/+s'z ;Qfsf] lj?4 cfd
hg;d'bfonfO{ ljb|f]xdf p7\g] cfJxfg ub}{ ut kmfu'g !) ut]sf lbg yf?jfg :jfoQ
k|fb]lzs hg;/sf/sf] 3f]if0ff ;ef sfo{qmd alb{ofsf] hf]uL ufp“, o'js df=lj=sf]
k|fË0fdf bzf}+ xhf/ hgtfsf] pkl:yltsf aLr Ps eAo ;df/f]xdf yf?jfg :jfoQ
k|fb]lzs hg;/sf/ k|d'v /fdr/0f rf}w/Ln] k|d'v cfltYo kZrft xiff]{pNnf;do
jftfj/0fdf sfo{qmdsf] pb\3f6g ul/Psf] lyof] .
;lxbx?k|lt efjk"0f{ >4f~hnL, df}gwf/0f ub}{
ljleGg Wjhf Aofg/x?n] ;lh;hfpsf ;fy hg ;f+:s[lts ;+3sf snfsf/x?af6 u'~hfodfg
ePsf] pQm ;df/f]xdf, pT;fxsf ;fy pkl:yt hg;d'bfonfO{ ;Djf]wg ub}{ k|d'v cltly s=
rf}w/Ln] eGg'eof]– of] s'g} hflt ljz]ifsf] dfq ;/sf/ xf]Og, of] ;a} hfltx?sf]
;fd'lxs ;/sf/ xf] . xfdL hgjfbL Aoj:yf gcfOGh]n ;Dd lg/Gt/ nl8/xG5f}+, xfdLn]
;a} hft hfltsf] kIfdf gLlt agfPsf 5f}+ . oxf“ lgod sfg"g kl/jt{g eP t/
/fHo ;Qf kl/jt{g ePg, h;n] ubf{ pTkLl8t hfltx?n] zf]if0f cGofo / cTofrf/df kl/
cfO/xg' k¥of] . ;/sf/sf] 3f]if0ff ub}{ s]Gb|Lo ;/sf/sf] 3f]if0ff ug]{ 5f}+ .
pxfn] ;/sf/sf] gLlt yf sfo{qmd k|:t't ug'{eof] .
pQm sfo{qmddf c=g]=ls= ;+3 -qmflGtsf/L_ s]=;= /fdaxfb'/
rkfO{, c=g]=d= ;+3 -qmflGts/L_ s]=;= l;tf g]kfnL, g]kfn blnt d'lQm df]rf{ s]=;=
s0f{axfb'/ /;fO{nL, cg]/f:jljo' -qmflGtsf/L- If]qLo ;b:o ljqmd rf}w/L, yf?jfg
d'lQm df]rf{ lhNnf cWoIf hgsaxfb'/ rf}w/L / hgd'lQm ;]gf k|ltlglw s= /f]zgn]
cfltYo u|x0f ug'{ ePsf] lyof] .
ljleGg ufp“x?af6 gf/f h'n'; ;lxt gf/f nufpb} cfPsf
hg;d'bfox? pNnf;do jftfj/0fdf d'Qm ePsf] h:tf] xlif{t blvGy] . s]xL :yfgLo
hgtfx?n] cfqmf]z ;lxt ufp“ 3/df slxn] sf“xL x'g] b'Zdgsf] cfqmd0fsf] eT;{gf
ub}{ lk/lnPsf] efjdf ;b/d'sfdaf6 klg k'/fgf] ;QfnfO{ v]b\g kfP ;bfsf] lglDt
zflGt x'g] lyof] eGg] cfTd ljZjf; Pj+ nfdf] ;do b]lvsf] ;+3if{sf] kl/0ffd / jL/
;lxbx?sf] ;fxbftsf] k|ltkmnn] hgtfdf yk cfTd ljZjf; / uf}/j a[l4 u/fO hftLo
:jzfzg / cfTd lg0f{osf] clwsf/sf] nflu kxn sbdLnfO{ ;'b[9 agfPsf] 5 .
pQm sfo{qmddf :jfut efif0f alb{of hg;/sf/ pkk|d'v s=
k'ik/fh clwsf/Ln] ug'{ePsf] lyof] eg] If]qLo hg;/sf/sf] 3f]if0ff tyf sfo{
ljefhg alb{of hg;/sf/ k|d'v lji0f' rf}w/Ln] ug'{ ePsf] lyof] / ;~rfng
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ af“s]±alb{ofsf ;]qm]6/L s= lszf]/n] ug'{ePsf] lyof] .
cGTodf sfo{qmdsf] ;dfkg kl5 pkl:yt Pj+ xiff]{lNnt
hg;d'bfox?af6 cd]l/sL ;fd|fHojfb tyf k'/fgf] ;Qfsf] lj?4 / dxfg\ hgo'4sf] kIfdf
uuge]bL gf/fx? nufp“b} efjljx\jnsf ;fy ljbfO{ ePsf lyof] .
zxLb kl/jf/ cGtjf{tf{
dxfg zxLb
s=nf]saxfb'/ tfdfË -s=ls/0f_sL hLjg ;+uLgL s=k'mndfof tfdfË -s=;'g'_ xfn klZrd
/]lhgn sdf08 @ g+ sDkgL cGtu{t ! g+ Knf6'gdf sfo{/t x''g'x'G5 . pxf“n]
hGd3/, l;Gw'kfNrf]s lhNnf, l;Gw'sf]6 uf=h=;= j8f g+ % / ljjfx kl5sf] 3/ d]nDrL
uf=h=;= j8f g+ $ xf] . pxf“n] @)%^ ;fndf !% jif{s} pd]/df zxLb
s=nf]saxfb'/ tfdfË;+u ePsf] lyof] . pxf“sf] Ps 5f]/f 5 . k|:t't 5
s=;'g' ;+u ul/Psf] s]xL s'/fsfgLsf c+z M–
hgo'4df s;/L
slxn] b]lv nfUg' eof] <
d]/f] >Ldfg
b]z / hgtfsf] lgldQ zxLb x'g' ePsf] yfxf kfP“ . >Ldfg kf6L{df lx8]kl5
hDdf Ps k6s dfq e]6 ePsf] lyof] . æg8/fOsg a:g', d klg 9Ng ;S5', n8fOdf
7]ufg x'Gg . d 9n+] eg] ltdL klg lx8\g ;S5\of}t <Æ eg]/ clGtd e]6df
eGg' ePsf] d}n] lj;]{sf] 5}g . d pxf“ zxfbt x'g' eGbf klxn] b]lv g} ;+ul7t
lyP“ . To;}n] @)^) sflt{s @ b]lv hgd'lQm ;]gfdf ;xefuL eP“ .
tkfO{ zxLb
kl/jf/ x'g' x'“bf] /x]5 . s=nf]saxfb'/hLsf] af/]df s]xL atfOlbg'xf]; g
<
pxf“n] % sIff
;Dd k9\g' ePsf] lyof] . pxf“ sd af]Ng' x'GYof] . ufp“df 5“b} pxf“
;+ul7t eO;Sg' ePsf]n] ;+u7gsf] sfddf k|foM /ftL /ftL lx8\g' x'GYof] . /
@)%( j};fv & ut]sf] l;Gw'kfNrf]ssf] w';'gL vf]nf xTofsf08df zxLb x'g'
eof] .
tkfOsf] 5f]/f
slt aif{sf] eof] <
cj cfpg] c;f/df
@ jif{sf] k'U5 .
clxn]] sxf“ 5 <
clxn] 3/d}
5 . ;f;' ;;'/fn] kfNg'ePsf] 5 . b'Zdgsf] d]nDrL SofDk glhs} ePsf]n]
e]6\g hfg kfPsf] 5}g .
tkfO{ 3/df 5+bf
klg b'Mv lbGy] zfxL ;]gfn] <
lsg glbg',
;+u7gdf nfu]s} cfwf/df uPsf] ebf} @( ut] d nufPt !)hgf ;fyLx?nfO{ lu/ºtf/ u/L
j];/L s'6] / kl5 tf/]vdf 5f]8] . clg cl:t ev{/} dfq x}j''''ª xTofsf08df
zxLb x'g' ePsf s=h'g' / d ;Nnfx u¥of}+ / ;+u} kf6L{df nfUof}+ .
>Ldfgsf]
zxfbt kl5 s] ;f]lr/xg'' ePsf] 5 <
s] ;f]Rg' /,
clxn] ;}lgs kmd{]zgdf 5' . sfd u/L /x]]s} 5' . d}n] t w]/} kmf}hL 1fg
xfl;n s;/L ug{] xf]nf eGg] nflu /xGYof], cj s;/L Aojxf/df hfg] xf]nf eGg] ;f]lr
/x]5' . d]/f] >LdfgnfO{ dfg{] xTof/f] hTyf / l;+uf] zfxL;]gf ;+u cfkm'
klg gd?~h]n n8fOnl8/xg] ljrf/ 5 .
tkfO{ dlxnf eP/
k'?if ;/xg} o:tf] ux|f}+ xftxltof/, lu|g]8 / To; dfly emf]nf klg 5 .
sltsf] ufx|f] x'G5 <
To:tf] ufx|f]
5}g . dfG5]x? dfn]dfjfb / k|r08kysf] ljrf/n] n}; eO;s] kl5 /ftel/
lx+b\\bf, vfgf vfg gkfp“bf, h+und} ;'Tg' k/]klg v} s;/L xf] ;'vsf] cg'e'lt
x'“bf] /x]5 . s'g} lbg sfd ePg eg], zl// xNsf eof] eg] cK7\of/f] dx;'';
x'+bf] /x]5 . ;fdfGo ;d:ofx? t ;}lgs hLjgdf e}O xfN5 .
tkfO{ k'?if
;fyLx?;+u} v6\g ;Sg' x'G5 <
v6L/x]sf] 5'
clxn];Dd . ev{/} ;DkGg xfd|f] sDkgLsf] tflnd lzlj/df klg d}n] k'?if ;/xg]
u/] h:tf] nfU5 .
tkfO{x?sf]
sDkgLn] ;}Go tflnd lbPsf] 5 . tkfO{nfO{ s:tf] nfUof] <
d}n] t klxnf]
k6s tflnd lnPsf] x'“ . ufx|f] t x'g] g} eof] . tflnd kfP kl5 zfxL
;]gfnfO{ ;fx|} ;fgf] b]Vg yfn]sL 5' .
slt ufxf] eof]] <
cln cln . qmlnË ubf{
s'Ogfx?df cln cln 3fp ePsf 5g\ . klxn]f / bf];|f] lbg cln cln lhp
b'Vof] . dGsL qmlnË / Aofs qmlnË rf“xL cln cln ufx|f] eof] . ;'?Ë leq
qmlnË ubf{ klxnft lg:;fl;P kl5 c? dlxnf ;fyLx?/ s]xL k'?if ;fyLx? ;/x g}
u/+] .
Pp6f dlxnf 5fkfdf/n] s:tf s:tf
;d:ofx? ef]Ug' kbf{] /x]5 <
x]g{';, xfd|f] ;d:of w]/} 5 .
lxh} b]lv k'?if k|wfg ;dfhsf] zf]if0faf6 zf]lift 5f+} . hgo'4n] cln cf“vf
vf]nL lbof] / n8fOdf k'?if eGbf sdhf]/ 5}gf} eGg] k|dfl0ft ug{ gof“–gof“
sLlt{dfg sfod ug{ vf]hL/x]sf 5f+} . cj;/ kfPdf k'?ifn] eGbf dxfg sfd u/]/
b]vfO lbG5f+} t/ s]xL dlxnf ljz]if0fsf u'0fx?sf ;+u;+u} ;d:ofx? klg 5g\ .
dlxgfjf/L -ldG;_ x'“bf cln sdhf]/ dx;'; x'G5 . Tolta]nf df]ljln6L PS;/;fOh
ug{ ;lsGg . t}klg xNsf vfnsf Aofofd ul/G5 .
clxn] zfxL cd]l/sL ;]gfdf klg
dlxnfx? egf{ ul/Psf] eGg] ;'lgG5 , s]
ltgLx? l7s af6f]df nfu] xf]nfg <
ltgLx?n] a'l4 ljuf/], lsg eg] zfxL ;]gf leq g t g}ltstf 5 g ljrf/ 5 .
Toxf“ :jtGqtf tyf clwsf/sf] s'/} x'Gg . ltgLx? s] sf nflu hflu/ vfg] <
cGhfgdf hflu/ vfg]x? eGbf afx]s b]x Aokf/nfO{ a}wflgstf lbg Toxf“ uPsf x'g
;S5g\ . cfdL{x?sf] Aoaxf/, ltgLx?sf af]nLrfnL, ltgLx?åf/f 36fOPsf
jnfTsf/sf 36gfx? b]Vbf / ;'Gbf Toxf“ egf{ ePsf dlxnfx?sf] xfnt s] xf]nf <
;xh} cg'dfg ug{ ;lsG5, ef]ln tL dlxnfx?n] k5'tfpg' kg{] 5 .
tkfO{ zxLb kl/jf/sf]] gftfn] cGo
zxLb kl/jf/x?nfO{ s] ;Gb]z lbg' x'G5 <
c? t s] ;Gb]z lbg] . of]
jlu{o o'4 xf] . tkfO{ xfd|f kl/jf/ vf]nfdf ju]/, le/af6 n8]/, af}nfP/
d/]sf xf]Ogg\ . rf]g{, n'6\g, 7Ug, uPsf lyPgg\ . pxf“x?n] afh],
xh'/afh]sf] kfnfb]lv g} x]lkg' / r]lkg'sf] d'\Vo sf/0f a'em] / zq' klg lrg] .
To;nfO{ abNg / Wj+; ug{ n8fOdf uP clg zxLb eP . cf“;'nfO{ cfqmf]zdf
abnf}+ . ;Sg] hlt ;j}n] 9n]sf aGb'sx? ;dfpg hfp“ . g;Sg]x? ;+ul7t
xf]cf+}, qmflGtnfO{ ;xof]u k'/\ofp“ . zxLbsf] ;kgf k'/f u/f}+ .
xfd|f] hLt t eOxfN5, z+s} 5}g .