|
jif{ !# c+s @#, a}zfv@@ , @)^! Year 13, Issue 23, May 04, 2004 |
cWoIf k|r08åf/f ;"rgf ;fd|fHojfblj?4 cfjfh j'nGb ug{ cfAxfg
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf
cWoIf tyf hgd'lQm ;]gf g]kfnsf ;jf]{Rr sdf08/ s=k|r08n] cfkm\gf] kf6L{, hgd'lQm
;]gf g]kfn / pxf“x?sf] g]t[Tjdf ;+rflnt hg;Qfx? :jtGq k|];sf] clwsf/ ;+/If0fdf
k|lta4 /x]sf] atfpg' ePsf] 5 . cGt/f{li6«o k|]; :jtGqtf lbjzsf] k"j{ ;GWof
d]-@, df kqsf/ cf]d zdf{ / dgClif lwtfnnfO{ lbPsf] Ps ljz]if cGt/jftf{df pxf“n]
h'g;'s} ljrf/ / cf:yf ePsf kqsf/x?nfO{ klg cfwf/If]qx?df ;dfrf/ ;+sng ug{
cfp“bf cfjZos ;'/Iff / ;Ddfg ul/b} cfPsf] / ul/g] atfpg' ePsf] 5 . ;fy}, :jtGq
k|];nfO{ cfkm\gf] kf6L{af6 s'g} klg vt/f gePsf] ljrf/ klg pxf“n] cGt/jftf{sf
qmddf JoQm ug'{ ePsf] 5 . jt{dfg g]kfnL k|];sf] d"NofÍg ub}{ cWoIf
s=k|r08n] Ps k|Zgsf] pQ/df eGg'eof]-æJolQmut cge"lts} s'/f ubf{ dnfO{ s]
nfUb5 eg] g]kfnL k|];, ef/t nufotsf s}of} k|hftflGqs elgg] b]zsf k|];eGbf
t'ngfTds ?kdf :jtGq, lgikIf, lgle{s / lhDd]jf/k"0f{ /x]sf] 5 .Æ
xfn
g]kfnsf kqsf/x?n] ;+rfng ul//x]sf] cfGbf]ngnfO{ ;sf/fTds eGb}- …;fdGtL
lg/+s'ztGq lj?4 Go"gtd j}rfl/s P]Soj4tf sfod ub}{ ;fydf cfGbf]ng cufl8
a9fpgÚ g]kfnsf ;a} kqsf/x?nfO{ ;'emfj klg lbg' ePsf] 5 .
cGt/jftf{sf]
cGtdf pxf“n] eGg'eof]-æk|]; :jtGqtf lbjzsf] P]ltxfl;s cj;/df / b]z / ;+;f/
el/sf kqsf/x?nfO{ ;"rgf ;fd|fHojfb lj?4 cfjfh a'nGb ub}{ ;To, tYo /
hgkIfLo kqsfl/tfsf] gof“ cfGbf]ng >[li6 ug{ cfx\jfg ub{5' .Æ k|:t't 5
cGtjf{tf{sf] k"0f{ c+z
!_ JolQmut cg'e'ltaf/]
s_ s=cWoIf o;k6s xfdL tkfO{;+u cGt/f{li6«o k|]; :jtGqtf lbj;sf] k"j{ ;GWofdf æk|];Æ;+u dfq} ;DalGwt eP/ s'/fsfgL ug{ rfxG5f}+ . k|];sf ;DaGwdf tkfO{ / tkfO{sf] kf6L{nfO{ nfUg] u/]sf cf/f]k / tkfO{x? k|lt ljZjel/sf k|];sf] cfz+sf af/] :ki6 x'g rfxfG5f}+ . tkfO{ of] ljifodf dfq} s]lGb|t /x]/ xfdLnfO{ cGt/jftf{ lbg c;xdt t x'g'x'Gg <
pQ/ M- hgo'4sf] efjL of]hgf
lgdf{0fdf s]Gb|Lt /x]sf] a]nf PsfPs …k|];Ú;“u ;DalGwt tkfO{x?sf k|Zg cfp“bf
Ifl0fs dfgl;s c;xhtf dxz'; eP klg ljifosf] dxTjsf sf/0f cGt/jftf{ lbg c;xdt
x'g] eGg] t s'/} ePg .
v_ tkfO{nfO{ Ps lbgsf nflu kqklqsf k9\g, /]l8of] ;'Gg jf 6]lnlehg x]g{ kfOPg jf lbOPg eg] s:tf] cg'e"lt x'G5 xf]nf <
pQ/ M- dnfO{ nfU5, To:tf] l:yltdf
b'lgofsf] ultaf6 s6]sf] c“Wof/f] l:yltsf] cg'e"lt x'g] 5 . ;"rgf,
;+rf/af6 cnu hLjgsf] sNkgf ug'{ w]/} sl7g s'/f xf] .
u_ kq-klqsf, /]l8of] / 6]lnlehgn]
;Dk|]if0f ug]{, d'Votof s'g ;fdfu|L tkfO{nfO{ dg k5{ < /, lsg <
pQ/ M- @!cf}+ ztfAbLsf] cToGt
uf}/jzfnL / r"gf}tLk"0f{ hgo'4sf] g]t[Tjsf x}lzotn] dnfO{ ;dfrf/
ljZn]if0f (News & Views) g} al9 dg kb{5 . b'lgofe/ x'g] 36gfs|dx?sf] ljsf;sf]
j:t'jfbL cf“sngaf6 dfq g]kfnL hgo'4sf] klg ;xL of]hgf aGg ;Sb5 eGg] ljZjf; o;sf
k5fl8 cGtlg{lxt /x]sf] kf“p5' d .
3_ ;+rf/ dfWodx?n] tkfO{sf] rsf]{
cfnf]rgf u/], lj?k sf6'{g k|sfzg u/] eg] tkfO{ slt l/;fpg' x'G5 <
pQ/ M- To; k|sf/sf] k|rf/ jf
k|sfzgaf6 dnfO{ w]/} h;f] cj:yfdf l/; xf]Og xf“;f] p7\g] ub{5 . u+eL/ k|s[ltsf]
Jo+u jf cfnf]rgf 5 eg] d To;nfO{ u+eL/?kn] g} lng] ub{5' .
ª_ dfcf]jfbL ljrf/;+u glhs hgfb]z ;fKtflxs, s[i0f;]g cgnfO{g / /]l8of] hgu0ftGq g]kfnsf k|sfzg k|zf/0fx?af6 tkfO{ slt ;Gt'i6 x'g'x'G5 <
pQ/ M- b]zdf ljBdfg u[xo'4sf]
h6Lntfsf aLrdf b'Mv, si6 / vt/f;“u h'em\b} …hgfb]zÚ, …s[i0f;]g cgnfOgÚ / PkmPd
/]l8of]Ú x?n] ul//x]sf k|sfzg / k|;f/0faf6 d cfkm}nfO{ ;Gt'i6 g} kfp“5' . o;sf]
cy{ k|sfzg / k|;f/0fdf ljsf; / kl/dfh{gsf] cfjZostf 5}g eGg] rflx k6Ss} xf]Og .
r_ ;+jfbbftfx?n] tkfO{;+u k|ToIf cGt/jftf{ lng, tkfO{sf] cfjfh / cg'xf/ cfd hgtfnfO{ cf-cfkm\gf ;+rf/dfWodaf6 k|zf/0f ug{ rflx/x]sf 5g\, tkfO{ k|]; ;fd' slxn] pkl:yt x'g'x'g]5 < cyjf cfwf/ IF]qdf cfpg lgDtf] kf] lbg'x'G5 ls <
pQ/ M- cfGbf]ngsf] ljsf;sf] cfjZostfnfO{ x]/]/ kf6L{n] lg0f{o u/] kl5
s'g} klg a]nf k|];;+u k|ToIf pkl:yt x'g ;lsG5 . of] JolQmut OR5f / clgR5fsf]
s'/f geP/ kf6L{sf] cfjZostf / lg0f{odf e/ kg]{ s'/f xf] .
@_ k|];sf] d'Nof+sgaf/]
s_ kqsfl/tf Oltxf;sf] v]>f xf] . s] g]kfnsf] kqsfl/tf hutn] clxn] Oltxf;sf v]>fx? tof/ ul//x]sf] 5 <
pQ/ M- j:t'ut cfjZostfsf]
t"ngfdf sdhf]/ b]lvP klg clxn]sf] g]kfnL k|]; hutn] Oltxf;sf] v];|fsf]
cfkm\gf] e"ldsfdf s|dzM k|ult ul//x]sf] 5 .
v_ g]kfnsf] /fhg}lts
kl/jt{gdf k|]; hutsf] s] s:tf] e"ldsf /x“b} cfPsf] 5 <
pQ/ M- )& ;fn otf g]kfnsf]
;sf/fTds Pj+ gsf/fTds /fhg}lts kl/jt{g b'a}df k|];n] dxTjk"0f{ e"ldsf
v]Nb} cfPsf] 5 .
u_ g]kfnsf] jt{dfg k|];sf]
l:yltsf] s;/L d"Nof+sg ug'{x'G5 <
pQ/ M-ju{ lg/k]If / :jtGq k|];
eGg] s'/f a'h'{jf cfbz{jfbL e|d dfq xf] . ;dfhsf] jf:tljs hLjgdf hg-kIfLo /
hg-lj/f]wL k|];x? cfk;df 6s/fO/x]sf x'G5g\ . clxn] g]kfn / ljZj:t/df ;d]t
;"rgf ;fd|fHojfbsf] babaf /x]sf] 5 . To;sf lj?4 hg-kIfLo k|];n] gof“
:t/af6 nf]xf lng] hdsf]{ cjZo u/]sf] 5 . t/, ;fwg >f]tsf] l;ldttfsf sf/0f
;fdGtjfb / ;fd|fHojfbåf/f lgolGqt / lgb]{lzt k|]; g} clxn] xfjL /x]sf] 5 .
g]kfnsf] k|]; l:yltsf] d"NofÍg ubf{ klg of] j:t'ut oyfy{nfO{ gh/cGbfh ug'{
x'“b}g / ;lsb}g . ;fdfGotM dxfg hgo'4sf] ljsf;;+u} / ljz]iftM k'/fgf] ;Qfdf
xfjL ePsf] ;fdGtL k|ltudgsf lj?4sf] ;+3if{sf] ljsf;;+u} g]kfnL k|];sf] klg
;sf/fTds ljsf; x'“b} cfPsf] 5 .
3_ ljZj k|]; hut ;+u;+u} g]kfnL
k|];n] klg kfOnf rfNb} 5 ls <
pQ/ M-;"rgf k|ljlwdf ePsf]
qmflGtn] s'g} klg b]zsf] ;"rgf ;+oGq / k|];sf] ljsf; tyf ljZj k|];sf]
ljsf;sf aLrsf] b'/LnfO{ 36fO lbPsf] 5 . g]kfn To;sf] ckjfb 5}g .
ª_ Jofj;flos kqsf/x?n] ld;gsf] hdfgf uof] elg/x]sf 5g\ . s] ld;g kqsfl/tf pgLx?n] eg]h:t} ;lsPsf] xf] t <
pQ/ M-ljrf/wf/fsf] cGt ePsf] s'/f
u/]/ ;fd|fHojfbL n"6, x:tIf]ksf] kIf kf]if0f ug]{ slyt pQ/ cfw'lgstfjfbsf]
cleJolQm dfq xf] ld;g kqsfl/tfsf] cGt ePsf] k|rf/afhL .
r_ hgo'4sf] ljsf;df g]kfnL
k|];sf] e"ldsf s] s:tf] /x\of] <
pQ/ M-k'/fgf] ;Qf kIfLo k|];sf]
gsf/fTds k|rf/ / hg-kIfLo k|];sf] ;sf/fTds k|rf/sf] s"n of]ukmnsf ?kdf
dxfg\ hgo'4sf] ljsf;df g]kfnL k|];sf] dxTjk"0f{ e"ldsf /x“b} cfPsf] 5
.
5_ k|];sf ljZn]ifsx? / sltko ;+rf/ ljz]if1x? æg]kfnsf] ;+ljwfg- @)$&Æ nfO{ k|]; :jtGqtfsf nflu ljZjel/sf pTs[i7 ;+ljwfgx?dWo] Ps xf] eGb5g\ . t/, tkfO{ of] ts{ unt xf] s;/L eGg'x'G5 < /, tfTsflns ?kdf gof“ ;+ljwfg / Tof] aGg] k|s[of ;+ljwfg ;efn] dfq k|]; :jtGqtf ;+/lIft x'g;S5 eGg]df s;/L hf]8 lbg'x'G5 <
pQ/ M-oxf“ d'Vo ;jfn s'g} vf;
;+ljwfgdf …k|]; :jtGqtfÚsf af/]df s] n]lvPsf] 5 eGg] geP/ hLjg Jojxf/df
hg;d'bfon] :jtGqtfsf] clwsf/ s] slt k|of]u ug{ kfPsf 5g\ jf 5}gg\ eGg] xf] .
Jojxf/df ;fdGtL lg/+s'ztf / r/d kmf;Ljfbsf] cEof; ug]{ k'/fgf] ;Qfsf ;Gbe{df
Tof] slyt ;+ljwfg Pp6f sfuhsf] vf]i6f] l;jfo c? s]xL xf]Og . ;+ljwfg-;ef dfkm{t
aGg] gof“ ;+ljwfg s'g} zlQm s]Gb|x?sf] ;+emf}tfsf] b:tfj]h geP/ cfd hgtfsf]
cfkm\g} km};nf x'g] j:t'ut oyfy{df g} k|]; nufot ;fdflhs / /fhg}lts hLjgsf ;a}
If]qdf Jojxf/t hgclwsf/nfO{ ;+/lIft ug{ / ;+:yfut ug{ ;+ej x'G5 . slyt
…g]kfnsf] ;+ljwfg )$&Ú hgtfsf] km};nf geP/ ;fdGtL b/af/;d]tsf] ;+emf}tfsf]
b:tfj]h ePsf] x'gfn] g} cfh Tof] pTs[i6 xf]Og d[t cj:yfdf 5 .
#_ k|]; :jtGqtf af/]
s_ hg;Qf rn]sf 7fp“df æ:jtGq
k|];ÆnfO{ k|j]z lbOPsf] 5}g eGg] cf/f]k 5 lg <
pQ/ M-hg;Qf ;+rfng eO/x]sf
:yfgx?df xfdLn] …:jtGq k|];Ú nfO{ k|j]z lbPsf 5}gf}+ eGg] cf/f]k ;t k|ltzt
em'§f] cf/f]k xf] . eLif0f u[xo'4sf] jt{dfg l:yltdf zflGtsfndf h:tf] k|];nfO{
;/n / ;xh cjZo 5}g . u[xo'4sf] h6Lntfsf aLrdf ;d]t xfdLn] ljleGg j}rfl/s
cf:yfsf kqsf/x?nfO{ cfwf/Onfsfdf :jfut ub}{ cfPsf] tYo s] s;}af6 l5k]sf] 5 <
a? sf7df08f} s]Gb|Lt sltko g]kfnL kqsf/x? g} gof“ hg;Qf / cfwf/ Onfsf;Dd uP/
jf:tljstfnfO{ phfu/ ug{ lxlRsrfpg] u/]sf 5g\ .
v_
ljZjsf s]xL k|]; :jtGqtf;+u ;DalGwt ;+3;+:yfx?n] dfcf]jfbL kf6L{ / :jod\
tkfO{nfO{ ut aif{ /fhf 1fg]Gb| / pgsf] ;Qf;+u ;dsIfdf /fVb} k|]; :jtGqtfsf ;q'
eg]sf lyP . o;k|lt tkfO{sf] s] k|lts[of 5 < cyjf /fhtGq dfq} k|]; :jtGqtfsf]
;q' x'g;S5 eGg] alnof] ts{ s] 5 <
pQ/ M- dWo'uLg ;fdGtL
lg/+s'ztGqsf] gfOs] Pj+ To;sf lj?4 jf:tljs hgtGqsf nflu ljb|f]x ul//x]sf]
xfd|f] kf6L{ / o;sf g]tfx?nfO{ ;dsIfdf /fv]/ æk|]; :jtGqtfsf zq'Æ dfGg]
;+3-;+:yfx?nfO{ d sbfkL k|]; :jtGqtfsf kIfw/ dfGg ;lQmg . Pp6f ck/fwL / To;sf
lj?4 ;+3if{/t b'a}nfO{ ;dsIfdf /fVg'sf] cy{ ck/fwLsf] kIfkf]if0f afx]s csf]{
nfUg} ;Qm}g . xfdL ;fdGtL kmf}hL clwgfosjfbaf6 hg;d'bfosf] d'lQm / :jtGqtfsf
lgldQ nl8/x]sf 5f}+ . hals slyt /fhtGq ToxL clwgfosjfbL zf;g yf]kg{ hgtfsf]
lj?4 xTof / cft+ssf] >[+vnf rnfO/x]sf] 5 . oxL j:t'ut, P]ltxfl;s / s6"
oyfy{df k|]; :jtGqtfsf] zq' sf] xf] eGg] s'/f :ki6 x'“b}g / <
u_
dfcf]jfbLx?n] kqsf/ xf];\ jf hf];'s} ;/sf/L hf;';nfO{ 5f]l8b}g eG5g\ <
;/sf/n] kqsf/ xf]; jf hf];'s} cft+ssf/Lsf dltof/nfO{ 5f]l8Gg eG5 < o;aLr
g]kfnL kqsf/x? slta]nf ‘cft+ssf/L’ eO{g] xf] jf sltj]nf ‘;'/fsL’ eg]/ qf;sf]
jftfj/0fdf n]lv/xg k/]sf] atfp“5g\ . tkfO{x?af6 k|];nfO{ s'g} vt/f 5}g eGg]
ljZjf; s;/L lbnfpg' x'G5 <
pQ/ M-g]kfndf ;fdGtjfb /
;fd|fHojfbsf lj?4 eLif0f u[xo'4 rln/x]sf] w/ftnLo oyfy{nfO{ kG5fP/ olta]nf s'g}
klg k|Zgsf] JofVof ug{ ;+ej 5}g . lglZrt?kdf k'/fgf] ;fdGtL ;Qfn] slyt kqsf/sf]
hfdf klx¥ofP/ hgtf / qmflGtsf/L of]4fx?sf] xTof ug]{ if8oGqdf ;+nUg u/]sf]
k|dfl0ft ePsf] l:yltdf kqsf/sf] laNnf le/]s} sf/0f p;sf lj?4 sfo{jfxL gug'{
cfTd3ftL x'g hfg] s'/f :jtM :ki6 5 . t/, :jtGq / lg:kIf kqsfl/tf ug]{ h'g ;'s}
cf:yf / ljrf/sf kqsf/x? eP klg pgLx? dfly s'g} klg k|sf/sf] ef}lts Pj+ dfgl;s
sfo{jfxL gug]{ xfd|f] :ki6 gLlt /x“b} cfPsf] 5 . hals k'/fgf] ;Qfn] xfd|f]
cfGbf]ngk|lt yf]/} klg ;xfg'e"ltdfq /fVg] kqsf/x?nfO{ ;d]t a]kQf kfg]{,
xTof ug]{ / cft+lst kfg]{ u/]sf cgluGtL tYox? ;fj{hlgs g} 5g\ .
TolQdfq
xf]Og k'/fgf] ;Qfn] cfkm\g} lsQfsf sltko kqsf/x?n] kqsfl/tfsf] Go"gtd
dfGotfdf /x]/ 36gfs|dx?sf] lgikIf l/kf]6{dfq ubf{ klg 3fts xdnfsf] l;sf/ agfpg]
u/]sf s'/fx? ;d]t s;}af6 l5k]sf] 5}g . Tof] l:yltdf :jtGq kqsf/x?dfly xfd|f]
cfGbf]ngsf tkm{af6 ;+/If0f ug]{ / k'/fgf] ;fdGtL ;Qfaf6 cft+sLt kfg]{ sfd ePsf]
:ki6 5}g / <
3_ To;f] eP, hgd'lQm ;]gfsf
Aof/]ssf] 9f]sf k|];nfO{ v'nf 5 t <
pQ/ M-hgd'lQm ;]gfn] cfkm\gf]
9f]sf :jtGq kqsf/x?sf nflu ;+w} v'Nnf /fVb} cfPsf] 5 . b]zleq leGg j}rfl/s
cf:yf /fVg] s}of}+ kqsf/x?nfO{ cfwf/-Onfsfx?df xfd|f] kf6L{ / hgd'lQm ;]gfn]
:jfut / ;Ddfg ub}{ cfPsf tYox?n] To;sf] /fd|f];+u k'li6 u/]sf 5g\ . b]zleqsf
dfq xf]Og b]zaflx/sf lj=lj=;L=, ;L=Pg=Pg= h:tf ljZj k|l;4 k|rf/ ldl8ofx?nfO{
;d]t xfdLn] cfkm\gf cfwf/-Onfsfx?Dff cfjZos ;'/Iff Joj:yf;lxt l/kf]l6{Ësfnflu
v'Nnf jftfj/0f lbO/x]sf 5f}+ .
ª_ snd /
aGb's aLr bf]xf]/f] eL8Gt x'G5 ls x'“b}g . ;/sf/n] xTof u/]sf sltko kqsf/nfO{
bf]xf]/f] le8Gtdf dfl/P eGb} 5 . tkfO{ s] eGg'x'G5 <
pQ/ M-snd / aGb'ssf aLrdf ef}lts
cy{sf] eL8Gt x'g} ;Qm}g . k'/fgf] ;Qfn] hg-kIfLo slj, snfsf/, kqsf/ ;a}nfO{
bf]xf]/f] eL8Gtdf dfl/Psf] h'g kfv08L k|rf/ ug]{ ub{5, Tof] sndhLljx?sf]
sfo/tfk"0f{ xTofdfly kbf{ xfNg] 3[l0ft rfndfq x'g] u/]sf] tYo 5n{Ë g} 5 .
r_ dfcf]jfbL sfo{stf{x?n] ckx/0f
jf xTof u/]sf elgPsf kqsf/x?sf kIfdf ljZjel/ cfjfh pl7/x]sf] 5 . t/, tkfO{x?
o;af/] lsg df}gx'g'x'G5 <
pQ/ M-xfd|f] kf6L{n] lglZrt
l/kf]6{sf cfwf/df lglZrt s'/fx? a'em\g sltko jfWofTds cj:yfdf sltko kqsf/x?nfO{
cfkm\gf] sAhfdf lng] / jf:tljstf a'lem;s] kl5 ;Ddfgk"j{s l/xf ug]{ u/]sf]
5 . ckx/0f ug]{ / a]kQf kfg]{ sfd xfd|f] tkm{af6 ePsf] 5}g . dfly elgPem}+ Psfw
;'/fsLx?dfly sfo{jfxL ePsf] 5 . o; ;Gbe{df kqsf/ 1fg]Gb| v8\sfdflysf]
sfo{jfxLnfO{ xfdLn] ;fj{hlgs?kdf g} unt ePsf] s'/f :ki6 ul/;s]sf 5f}+ .
5_ ;Qf
lgolGqt k|];n] hgtfsf kIfdf sfd ug{ ;S5 / < ;fDojfbLx?sf] Joj:yfnfO{ k|];
:jtGqtf glbg] Joj:yf elgG5 . dfcf]jfbLsf] ;Qfdf k|]; :jtGqtfsf] l:ylt s] x'g]5
< Toxf“ gLlh / :jtGq k|];sf] cl:tTj s] x'g] 5 <
pQ/ M-oxf“ klxnf] s'/f ;Qfsf]
af/]df g} :ki6 x'g h?/L kb{5 . ;Qf s'g} lg/k]If / zf:jt s'/f xf]Og . juL{o
;dfhdf ;Qfsf] :j?k / rl/q klg juL{o x'g] ub{5 . ;j{xf/f ju{sf] g]t[Tjdf aGg]
zf]lift hgtfsf] ;Qfn] hg;d'bfonfO{ :jtGqtf, / zf]ifs, n"6]/fx?dfly
clwgfosjfb nfu" ub{5 . zf]ifs ju{sf] ;Qfn] cfkm\gf] ju{sf] lgldQ :jtGqtf /
hg;d'bfodfly clwgfosTj nfu' ul//x]sf] x'G5 . ctM lg/k]If ;Qf jf lg/k]If
:jtGqtfsf b'a} s'/fx? e|ddfq x'g . hg;Qfåf/f lgb]{lzt k|];n] hgtfsf] kIfdf sfd
ub{5 eg] k|lts[ofjfbL ;Qfåf/f lgb]{lzt k|];n] hgtfsf lj?4 sfd ub{5 . of] l;wf /
:ki6 s'/f x]f . ;fDojfbLx?sf] Joj:yfdf k|];nfO{ :jtGqtf lb+Ob}g eGg] s'/f ;To
xf]Og . ljutdf ;dfhjfbsf] k|of]usf] s|ddf oflGqs / cf}krfl/s hgjfb h:tf s}of}+
sdLsdhf]/Lx? b]lvg uP . @!cf}+ ztfAbLsf] hgjfbL ;dfhjfbL ;Qfx?df To;k|sf/sf
sdhf]/Lx?nfO{ ;RrfP/ :j:y k|ltZkwf{nfO{ ;+:yfut ug'{ kg]{ cfjZostfdf xfdLn]
hf]8 lbO/x]sf 5f}+ . k|lt:kwf{sf] ;+:yfutn] k|]; :jtGqtfnfO{ cf}krfl/s / oflGqs
x'gaf6 arfpg] s'/fdf xfdL ljZj:t 5f}+ . b]z / hgtfsf cfwf/e"t lxtsf]
l;dfleq gLlt / :jtGq k|];n] To;k|sf/sf] Joj:yfdf Jofks e"ldsf v]Ng] l:ylt aGg] 5 .
h_ h;/L
cGo :jtGq ;+rf/ dfWodn] dfcf]jfbL ljrf/nfO{ klg :yfg lbPsf 5g\ . t/, tkfO{x?
lgs6 kqklqsf / tkfO{x? lgolGqt /]l8of]x?n] c? km/s ljrf/nfO{ :yfg lbb}gg\ eGg]
cf/f]knfO{ s;/L v08g ug'{ x'G5 <
pQ/ M-u[xo'4sf] h6Lntf / ;fwg,
>f]tsf s}of}+ l;dfx?sf sf/0f To:tf] b]lvg uPsf] dfq xf] .
em_ :jfoQ k|b]zx? / d'Qm If]qx?df
l/kf]l6{ª ug{ rfxg] :jb]zL jf ljb]zL ;+rf/sdL{x?sf] ;'/Iff :jfoQ hg;Qfn] ug]{
5g\ < s] tL ;Qfx?sf] cfnf]rgf ub}{ tL ;+jfbbftfx? d'Qm IF]qd} sfd ug{ ;S5g\
< cyjf :jb]zL, ljb]zL ;+rf/ dfWodnfO{ k|fb]lzs ;+jfbbftf lgo'Qm ug{ lgDtf]
ug'{ x'G5 ls <
pQ/ M-xfdLn] :jfoQ If]q /
cfwf/Onfsfx?Dff To;k|sf/sf] l/kf]l6{Ësf nflu :jb]zL jf ljb]zL ;+rf/sdL{x?nfO{
;'/Iff, :jfut;lxt cfdGq0f ug]{ u/]sf] s'/f dfly g} :ki6 ul/;lsPsf] 5 .
`_
æk|];Æ x/]s ;Qfsf] k|ltkIfdf x'g'k5{ clgdfq p;n] hgtfsf] kIfdf sfd ug{ ;S5 . s]
xfdL unt eGb} 5f}+ < ls æk|];Æ ;Qfsf] kIfdf x'g'k5{ <
pQ/ M-…k|];Ú x/]s ;Qfsf]
k|ltkIfdf g} x'g' kb{5 eGg] s'/f 7Ls xf]Og . k|]; ;Tosf] kIfdf / To;/L hgtfsf]
kIfdf x'g kb{5 . jt{dfg ljZjdf d'Vo s'/f hgkIfLo k|];n] ;"rgf ;fd|fHojfbsf
lj?4 v8f x'g' kb{5 . o;sf] cy{ ;fd|fHojfb lj/f]wL hg ;Qfx?sf] kIfdf v8f x'g'
klg xf] . csf]{ efiffdf eGg' kbf{ …k|];Ú hg;Qfsf] kIfdf / hglj/f]wL ;Qfsf]
lj/f]wdf x'g' kb{5 .
6_
;+;f/df ;a}eGbf ;'Gb/ s'/f hgtfsf] :jtGqtf xf] elgG5 . s=dfcf]n] s;}sf]
bf;tfaf6 :jtGqtf kfO{b}g eGg' ePsf] 5 . tkfO{ s] eGg'x'G5 <
pQ/ M-ljb|f]xsf] clwsf/sf]
;+:yfut ljsf; / lg/Gt/ qmflGtsf] k|ls|ofdf g} hg-:jtGqtf ;"lglZrt x'g ;Sb5
.
7_
æqmflGtsf/L kqsf/sf sndx? ;lhj, k|i6 / ltVv/ x'g'k5{ . ltgn] slxNo} klg dl;gf]
:j/df u'gu'gfpg] / s'/f rkfpg] ug'{ x'b}g, e'Q] rSs'n] a}/Lsf] /ut aufpg ;Qm}g
.Æ eGg] dfcf]sf] plQm qmflGtsf/L kqsf/x?n] oxf“sf] ;Gbe{df s;/L a'em\g] <
pQ/ M-hgtf / ;Tosf kIfdf
b[9tfk"j{s v8f x'g] qmflGtsf/L :kLl/6sf ?kdf g} s=dfcf]sf] pQm egfOnfO{
g]kfnL qmflGtsf/L kqsf/x?n] cfTd;ft ug'{ pko'Qm x'g]5 .
8_ p;f]eP qmflGtsf/L ljrf/k|lt
k|lta4 kqsf/sf :jtGqtfsf ;Ldfx? s] s] x'g\ <
pQ/ M-hg-qmflGtsf] ;du| lxtsf]
;Ldf aflx/ slxNo} ghfg' g} d]/f] ljrf/df qmflGtsf/L kqsf/sf :jtGqtfsf ;Ldf x'g\
.
9_
æhg;d'xnfO{ lzIff lbgsf] nflu cvaf/sdL{x?n] ;aeGbf klxn] hg;d'xaf6 l;Sg'k5{ Æ
yk s] ;'emfj lbg'x'G5 <
pQ/ M-hg;d'xaf6 l;Sg hg;d'xsf]
hLjg;+u Psfsf/ x'g' kb{5 .
0f_ PSsfO{;f}+ ztfAbLsf] hgjfbn]
æk|]; :jtGqfÆsf] kl/efiff s:tf] u/]sf] 5 <
pQ/ M-@!cf}+ ztfAbLdf hgjfbsf]
ljsf;n] hgjfbL k|lt:kwf{nfO{ ;+:yfut ug]{ s'/fdf hf]8 lbPsf] x'“bf ;Qfk|lt
cfnf]rgfTds k|];nfO{ ;d]t ;+:yfut ug]{ s'/fdf hf]8 lbG5 . o;sf] cy{ ljut
;dfhjfbL / hgjfbL ;Qfx?df eGbf @!cf}+ ztfAbLdf hgjfbsf] ljsf;n] k|];sf]
bfo/fnfO{ w]/} km/flsnf]] / :jtGq kfg]{ 5 .
$_ Pstf / ;+u7gaf/]
s_ g]kfndf kqsf/x? k]zfut ?kdf
P]Soj4 5g\ < t/, jf:tjdf c? s] s'/fdf P]Soa4 x'g'knf{ <
pQ/ M-;fk]lIfs?kdf g]kfnL kqsf/x?
k]zfut?kdf Pstfa4 x'“b} uPsf 5g\ . of] /fd|f] s'/f xf] . g]kfndf cfhsf]
cfjZostf kqsf/x?sf aLrdf ;fdGtL lg/+s'ztGqsf lj?4 Go"gtd j}rfl/s P]Soa4tf
sfod ub}{ ;femf cfGbf]ng cufl8 a9fpg hf]8 ug'{ xf] . pkTosfsf ;8sx?df clxn]
k|blz{t eO/x]sf] kqsf/x?sf] cfGbf]ngn] To;sf] ;+efjgfnfO{ :ki6 ;+s]t u/]sf] 5 .
v_
;+s6sfnLg cj:yfdf g]kfn kqsf/ dxf;+3n] ;+rfng u/]sf] k|]; :jtGqtfsf]
cfGbf]ngnfO{ Tolta]nf g]=s=kf=-dfcf]jfbL_n] s;/L d'Nof+sg u¥of] <
pQ/ M-;+s6sfnsf] cj:yfdf tdfd
;d:ofsf afjh'b kqsf/ dxf;+3 / l;+uf] g]kfnL k|];sf] e"ldsfnfO{
;sf/fTds?kdf lnPsf 5f}+ . JolQmut cg'e"lts} s'/f ubf{ dnfO{ s] nfUb5 eg]
g]kfnL k|];, ef/t nufotsf s}of}+ k|hftflGqs elgg] b]zsf k|]; eGbf
t"ngfTds?kn] :jtGq, lgikIf, lgle{s / lhDd]jf/k"0f{ /x]sf] 5 . g]kfnL
k|];nfO{ klg ljb]zL k"“hLkltx?sf sAhfdf kfg]{ if8oGqsf lj?4 ;hu x'g h?/L 5
.
u_
hgkIfLo kqsf/x?sf] /fli6«o / cGt/f{li6«o :t/df 5'§} ;+u7g x'g slt cfjZos b]Vg'
x'G5 < ;fy} /fli6«o / cGt/f{li6«o :t/df dfcf]jfbL kqsf/nfO{ ;+ul7t x'g s] s]
s:tf] ;'emfj lbg'x'G5 <
pQ/ M-To;k|sf/sf] ;+u7gsf]
cfjZostf / ;+efjgf b'a} /x]sf] 5 . d'Vo s'/f Tof] lbzfdf 7f]; of]hgf;lxt
kxnsbdL a9fpg' xf] .
3_ hgo'4
/0fg}lts ;Gt'ngaf6 /0fg}lts k|Tofqmd0fsf] tof/Lsf qmddf 5 . o; df]8df ;du|
k|];, dfn]dfjfb / k|r08ky k|lt k|ltj4 k|];sf] e"ldsf s:tf] x'g;S5 <
km/s km/s jf Pp6} k|s[ltsf] <
pQ/ M-hgo'4sf] jt{dfg ;Gbe{df
;du| k|]; / qmflGtsf/L k|];sf] e"ldsf / k|s[lt Pp6} x'g} ;Qm}g .
qmflGtsf/L k|];n] hgo'4df ljhosf lgldQ hg;d'bfonfO{ pTk|]l/t ug]{ ljlzi6
e"ldsf v]ln/x]sf] x'G5 / x'g' kb{5 eg] ;fdfGo k|];n] To;f] ug{ ;Qm}g .
ª_ k|];df j]b]lzs nufgLsf] ax;
klg g]kfndf Psk6s v'a} eof] . tkfO{x? o;k|lt s] eGg'x'G5 <
pQ/ M-…k|];Údf ljb]zL nufgLsf
lj?4 p7]sf] cfjfhnfO{ xfdL g]kfnL hgtf / g]kfnL k|];;d]tsf] csf]{ k|z+;gLo r]tgfsf
?kdf :jfut ub{5f}+ . ;"rgf ;fd|fHojfbsf] jt{dfg bjbafsf lj?4 cfjfh p7fpg'
kg]{ P]ltxfl;s cfjZostfs} c+usf?kdf xfdLn] k|];df ljb]zL nufgLsf] lj/f]wnfO{
lnPsf 5f}+ .
r_ jftf{sfndf k|]; zflGt :yfkgf
ug{ slt lrlGtt ePsf] kfpg'eof] <
pQ/ M-jftf{sfns} s'/f ubf{ b]zdf
ljBdfg ;+s6sf] /fhg}lts lgsf; / hgtfsf] zflGtsf] cfs+fIffk|lt hlt lhDd]jf/ eP/
k|:t"t x'g' kg]{ g]kfnL k|]; Tolt lhDd]jf/ eP/ k|:t't x'g ;s]g eGg]
xfdLnfO{ nfu]sf] 5 . Tolta]nf g]kfnL k|]; b]zsf] d"n d'4fdf eGbf b}lgs
/fhgLltsf lemgf dl;gf s'/fdf a9L cNem]sf] cg'e"lt xfdLn] u/]sf 5f}+ .
%_ o'4 / kqsfl/tfaf/]
s_
;+;f/df ePsf qmflGtsf/L cfGbf]ng ;kmn t'Nofpg k|];sf] e"ldsf cToflws
/x]sf] x'G5 . elgG5- cfwf o'4 k|];sf] ;xfotfn] lhltG5 . of] s'/fnfO{ oxf“n]
s;/L x]l//xg' ePsf] 5 <
pQ/ M-qmflGt / k|ltqmflGt b'a}sf
lgldQ hgdt lgdf{0f ug]{ s'/fn] cToGt 7"nf] dxTj /fVb5 . …k|];Ú n] hgdt
lgdf{0fdf dxTjk"0f{ e"ldsf v]Ng] ePsfn] g} qmflGt / k|ltqmflGt b'a}df
o;sf] dxTj x'G5 . t/, …k|];ÚnfO{ dxTj lbg'sf] cy{ ljrf/nfO{ k|fyldstf lbg] qmflGtsf/L
dfS;{jfbnfO{ ;fdfGo kqsfl/tfjfb (Journalism) sf :t/df emfg]{ uNtL ug'{ xf]Og .
v_ clxn] o'4IF]qdf sfo{/t\
;+jfbbftfx?n] s:tf] l/kf]l6{ª ul//x]sf 5g\ < pgLx?n] s] ug'{ k5{ xf]nf <
pQ/ M-;fdfGotM 7Ls} l/kf]6L{Ë
eO/x]sf] 5 . j}rfl/s :ki6tf;lxt kqsfl/tfsf] snfdf a[l4 ug{ ljz]if?kn] hf]8
nufpg' cfjZos 5 .
u_ cfGbf]ng;+u glhs /x]/ kqsfl/tf
ul//x]sfx?n] clxn] cWoog ug}{kg]{ k':ts s'g s'g xf]nfg\ <
pQ/ M-cWoog ug'{ kg]{ k':tsx? t
w]/} 5g\ t} klg @!cf}+ ztfAbLdf hgjfbsf] ljsf;af/] 5nkmn rln/x]sf] clxn]sf]
l:yltdf j}rfl/s?kn] n]lggsf] …/fHo / qmflGtÚ gfds k':ts cWoog ug{ d ljz]if
;Nnfx lbg rfxfG5' . To;} ul/ dfcf]sf] …o'4 / /0fgLltsf ;d:ofaf/]Ú n]vx? / o'4
kqsfl/tf;+u ;DalGwt cfwf/e"t k':ts Go"gtd?kdf cWoog ug{ kg]{ x'G5 .
3_ /]l8of] hgu0ftGqsf
k|zf/0fx?sf] u'0f:t/ / Ifdtf ljsf; af/] gof“ of]hgf 5 ls <
pQ/ M-To;sf lgldQ gof“ of]hgfsf]
ljsf; x'“b} 5 .
ª_ 6]lnlehg k|zf/0fsf] ;+efJotf
cWoog t ug'{ ePsf] 5}g <
pQ/ M-tTsfn Tof] ;+efjgfaf/]
;f]lrPsf] 5}g .
r_ cgnfO{g kqsfl/tf lj:tf/ af/]
s]xL yk s'/f <
pQ/ M-…cgnfOgÚ klqsfaf6 w]/}
/fd|f] e"ldsf k"/f eO/x]sf] 5 . o;nfO{ c+u|hL efiffdf / cgnfOg
/]l8of];Dddf Jojl:yt?kn] ;~rfng ug{ cfjZos 5 .
5_ tkfO{x?sf] o]gfg v} < eGg]
;+rf/sdL{x?nfO{ tkfO{ s] hjfkm lbg'x'G5 <
pQ/ M-b]zsf] ;Dk"0f{ u|fdL0f
Onfsfx? g]kfnsf o]gfg alg;s]sf 5g\ .
h_ ;f]leot ;+3df ePsf] k|ltqmflGt kl5 k|fAwfsf] cl:tTj /x]g, rLgdf ;f+:s[lts qmflGtsf] kIFdf ;a}eGbf a9L k|rf/ ug]{ cfd ;~rf/ dfWodx?n] kl5 k|ltqmflGtsf] ehg ufO/x]sf 5g\ . o;af6 g]kfnsf qmflGtsf/L kqsf/x?n] s] lzIff lng'knf{ <
pQ/ M-ljb|f]xsf] clwsf/, lg/Gt/
qmflGt / hgjfbL k|lt:kwf{ ;DalGw @!cf}+ ztfAbLdf hgjfbsf] ljsf;sf cfwf/e"t
dfGotfx?nfO{ bXf];+u cfTd;ft ug'{ kb{5 .
^_ cGtdf
s_ s=cWoIf hgo'4;+u j}rfl/s ?kdf glhs /x]/ ;dfrf/ ;+sng n]vg ul//x]sf kqsf/x?df Pp6f lxgtfjf]w 5 ls æxfdL klZrdf uf]/f kqsf/ ePsf eP lgs} k|ult ul/ ;SYof}+, w]/} n]Vg ;SYof}+ / hgo'4sf] l/kf]l6{ªaf/] k':tsx?g} k|sflzt ug{ ;SYof}+, t/ xfdL ux'“uf]/f kqsf/ ePsfn] xfn;Dd of] s]xL klg ;s]gf}+ .Æ o;df /x]sf] j}rfl/s q'6L / lxgtfjf]w s;/L x6fOlbg'x'G5 <
pQ/ M-cfh g]kfnL hgo'4, ljZj ;fd|fHojfbsf
gfOs]x?sf cufl8 Pp6f ck/fho r"gf}tL ag]/ v8f ePsf] 5 eg] ljZjel/sf
hg;d'bfosf lgldQ uf}/j / k|]/0ffsf] >f]t aGg k'u]sf] 5 . o:tf] uf}/jzfnL
hgo'4sf kIfw/ kqsf/ ag]/ ;"rgf ;+k|]if0f ug]{ sfo{ cfkm}df uf}/jzfnL
/x]sf] 5 . of] hLljt j:t'ut oyfy{df cufl8 To;k|sf/sf] lrGtgn] lgDg
k"“hLjfbL JolQmjfbnfO{ dfq JoQm ub{5 . lgDg k"“hLjfbL JolQmjfbsf lj?4
;+3if{ u/] g} To;k|sf/sf] lxgtfaf]w dfly ljho xfl;n u/]/ cfTdljZjf;k"j{s
cufl8 a9\g ;lsG5 .
v_ cGt/f{li6«o k|]; :jtGqtf lbjz d]-# -j}zfv @!_sf cjz/df g]kfn / ;+;f/el/sf kqsf/x?nfO{ s] ;Gb]z lbgrfxg' x'G5 <
pQ/ M-k|]; :jtGqtf lbj;sf] o;
P]ltxfl;s cj;/df d b]z / ;+;f/el/sf kqsf/x?nfO{ ;"rgf ;fd|fHojfbsf lj?4
cfjfh a'nGb ub}{, ;To, tYo / hgkIfLo kqsfl/tfsf] gof“ cfGbf]ng ;[li6 ug{ cfJxfg
ub{5' .
wGojfb .