clglZrtsflng
gfsfjGbL / rSsfhfdsf] Jofks c;/
a'6jn÷df3
!( ut] lg/+s'z /fhfsf] zfxL 3f]if0ffnfO{ tTsfn lkmtF{ lng r]tfjgL lb+b} g]=s=kf=-dfcf]jfbL_
n] /fv]sf] kmfu'g ! ut] b]lvsf] clglZrtsflng gfsfaGbL / rSsfhfd sfo{qmd zfgbf/ ?kdf
cufl8 al9/x]sf] 5 . g]kfnL hgtfn] km]/L Ps rf]6L gfsfaGbL / rSsfhfdnfO{ ;dy{g
u/]/ slyt zfxL 3f]if0ffnfO{ c:jLs[t ul/lbPsf 5g\ .
cfof]hsn] ahf/ aGbsf] sfo{qmd g/fv]sf] eP klg ;]gf / k'ln;sf] wDSofO{ /
HofbtLk"0f{ sfo{sf] lj?4 ahf/ ;d]t aGb u/]/ gfsfaGbL / rSsfhfd sfo{qmdnfO{
emg\ k"0f{ ?kdf ;kmn kfl/lbPsf 5g\ .
hgfb]z ;+jfbbftfx?n] ljleGg 7fp“af6 k7fPsf va/ cg';f/ lrtjg, a'6jn kf]v/f,
bdf}nL, 8'd|], uf]/vf, v}/]gL afUn'ª, kj{t, :ofª\hf, kfNkf, tf}lnxjf, tD3f;,
bfªsf] 3f]/fxL, ndxL, t'N;Lk'/, ;Nofgsf] l;tnkf6L vn¨f nufotsf ahf/x? ;'g;fg
5g\ eg] cToflws ?kdf l/S;f rNg] gf/fo0fu9 ahf/, a'6jn ahf/df l/S;f ;d]t
Go"g ?kdf rn]sf 5g\ . ;]gf / k|x/Ln] :sl6ª u/]/ rnfPsf] Ps b'O{ a;x? klg
l/Q} rn]sf 5g\ . ;]gfsf] o:tf] sfo{nfO{ ;8s lsgf/df lx8\g]x?n] …JofªofTds
dhfsÚ sf] ?kdf x]/]sf 5g\ .
gfsfaGbL / rSsfhfdsf] cnjf k|d'v zx/x?df Jofks ?kdf /fhtGqsf] lj?4
zlQmzfnL ad lj:kmf]6gx? u/fOPsf] va/ 5 . To;}u/L /fhtGq lj/f]wL ;ef h'n'; ePsf]
/ k|fKt va/ cg';f/ ?kGb]xL lhNnfsf] km;f{l6s6, 5lkof, drf{jf/, wswuL, b]jbx,
e'dO{ahf/, /fdfk'/ nufotsf 7fp“df d;fn h'n';, sf]0f;ef, nufotsf sfo{qmdx? ;DkGg
ePsf 5g\ .
kf]v/faf6 k|fKt ;dfrf/ cg';f/ kf]vf/f ahf/df s'g} klg uf8L rn]sf 5}gg\ eg]
nfdf] b"/L tyf 5f]6f] b'/Lsf l6s6 sfp06/x? klg aGb 5g\ .
gf/fo0fu9 nufot lrtjgsf 6f8L, v}/xgL, k;f{, e08f/f, lutfgu/, d]3f}nL ahf/x?
;d]t ;'g;fg 5g\ eg] uf8Lx? 7Kk 5g\ . ufp“ufp“df /fhfsf] lg/+s'z sbdsf lj?4
lbgx'“ lj/f]w ;ef eO/x]sf] va/ 5 .
;]gf
/ k|x/Ln] hj/h:tL uf8L rnfp“b}, k};f sdfp“b}
e}/xjf÷
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ n] /fv]sf kmfu'g ! b]lvsf] clglZrtsflng gfsfaGbL / rSsfhfdsf
sf/0f aGb ePsf] oftfot v'nfpg ;]gf / k|x/Ln] oftfoft Jofkf/Lx?nfO{ lu/ºtf/ ug]{,
wDSofpg] h:tf sfdx? Jofks ?kdf ug{ yfn]sf 5g\ . hgfb]znfO{ k|fKt ;dfrf/cg';f/
klZrd g]kfn a; Joj;foL ;ldltsf cWoIf t'N;L aGhf8], ;lrj blw v/]n, sf]iffWoIf sdn
pbo nufotnfO{ kmfu'g % ut] laxfg a'6jnaf6 k|x/Ln] lu/ºtf/ u/L s}bL y'Gg]
7fp“df /flvPsf] yfxf ePsf] 5 . ;ldltsf] sfof{nodf k|x/L k|zf;gn] tfnf nufO
lbPsf] / Uof/]hdf /flvPsf / 3/3/df /flvPsf] uf8Lx? ;]gfn] /fOkmn ;f]¤ofp“b}
hj/h:tL rnfpg nufO{ uf8Ldf cfkm} k};f p7fOPsf] ;d]t ;dfrf/df atfOPsf] 5 . hj/h:tL
rnfOPsf] uf8Ldf p7]sf ef8f ;]gf / k|x/Ln] cfkm}+ lnPsf] / uf8L wgLx?n] dfu]df
wDSofOg] u/]sf] ;d]t ;dfrf/df pNn]v ul/Psf] 5 .
To;}u/L csf]{ ;dfrf/ cg';f/ sf7df8f}+b]lv hj/h:tL ;]gf / k|x/Ln] :s]l6ª
ub}{ NofPsf] bh{gf}+ uf8L a'6jn NofP/ 5f]8]sf] yfxf ePsf] 5 . a'6jnaf6 klZrd eg]
;]gfn] :s]l6ª ug{ g;Sg] atfPkl5 uf8LwgL / uf8L rfnsx? l/;n] cfuf] x'“b}
pgLx?;+u cfqmf]z kf]v]sf 5g\ eg] ;of}+ ofq'x? a'6jndf cnkq k/]sf 5g\ . ;dfrf/
cg';f/ a'6jn / slknj:t'af6 efn'jfª;Dd hfg ;]gf / k|x/LnfO{ kmnfdsf] Ro"/f
rkfpg' eGbf klg sl7g ePsf] / To; IF]qdf clxn] ;]gf / k|x/Ln] u:tL ;d]t ug{
g;s]sf] va/df atfOPsf] 5 .
zfxL
3f]if0ff lj?4 dfcf]jfbL h'n';
?kGb]xL÷
slyt df3 !( sf] zfxL 3f]if0ffsf lj?4 g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ ?kGb]xLåf/f lhNnfsf
ljleGg :yfgdf ljz]if h'n'; lgsflnPsf] lyof] . oxL df3 @$ ut] ?kGb]xLsf]
km;f{l6s/ ahf/df / df3 @% ut] ;]dnf/ uf=lj=;= df lj/f]w h'n'; lgsflnPsf] lyof] .
km;f{l6s/df lgsflnPsf] h'n';df ;of}+ :yfgLo
afl;Gbf, dfcf]jfbL sfo{stf{ / dfcf]jfbL lhNnf g]tf klg ;xefuL lyP . ;f] h'n';df
1fg]Gb| zfxLsf] df3 !( sf] 3f]if0ffsf] lj/f]wdf gf/f / ad k6\sfp“b} km;f{l6s/
ahf/ kl/qmdf u/L sf]0f ;efdf kl/0ft ePsf] lyof] . pQm sf]0f ;efdf dfcf]jfbL
g]tfx?n] df3 !( sf] 3f]if0ffsf] lgGbf ub}{ lg/ª\s'ztf / clwgfosjfbsf lgDg n8\g
;+o'Qm cfGbf]ng ug{ ;+;bLo bnx?nfO{ cfGxfn u/]sf lyP .
To;}
u/L df3 @% ut] ?kGb]xL s} ;]dnf/ uf=lj=;= sf] 6ldlnsf] ?vb]lv z'? ePsf] lj/f]w
h'n'; slyt zfxL 3f]if0ffsf lj?4 rsf{ gf/fx? nufp“b} lu|g]6 / ad k6\sfp“b} rf}/fxfdf
k'u]/ sf]0f ;efdf kl/0ft ePsf] lyof] . ;f] sf]0f ;efdf klg dfcf]jfbL g]tfx?n]
zfxL 3f]if0ffsf] lj/f]w ub}[ ;+;bLo bnx?nfO{ ;fdGtL lg/ª\s'ztfsf lj?4 Pstfj4
cfGbf]ng ug{ cfx\jfg u/]sf lyP .
df]xg s]=;L=af6
cGt/fli6«o kqsf/ ;+3÷;+:yfx?4f/f k|]; :jtGqtf xggsf] eT;gf{
sf7df8f}+÷;fdGtL
gfos 1fg]Gb|sf] clwgfosjfbL ;Qfn] gf+uf]9+un] k|]; :jtGqtfsf] xgg ul//x]sf] s'/f
ljleGg cGt/f{li6«o kqsf/ ;+3;+:yfx?n] hgfPsf 5g\ . g]kfnsf] cj:yfjf/] cWoog ug{
oxL kmfu'g % ut] sf7df8f} cfpg' ePsf cGt/f{li6«o kqsf/ dxf;+3 -cfO{Pkmh]_sf ;efklt
lqm:6f]km/ jf/]gn] k|]; :jtGqtf lj/f]wL /fhfsf sbdx?sf] s8f ?kdf eT;gf{ ub}{
tTsfn lgaf{w?kdf k|]; :jtGqtfsf] pkef]u ug]{ jftfj/0f lgdf{0f ug{ dfu ug'{ ePsf]
5 . pxf“n] /fhfsf sbdx? dfgjclwsf/, k|hftGq / :jtGqtfsf] kIfdf gePsfn] ljZj ;d'bfonfO{
g]kfnsf] ;QfnfO{ lbOb} cfPsf ;}Go ;xof]ux? tTsfn /f]Sg dfu ug'{ eof] .
rf/
lbg] g]kfn e|d0fkZrft\ kms{g] qmddf jf/]gn] ;+jfbbftfx?;“u s'/f ub}{
k|];dflysf] ;]G;/l;k, ;~rf/dfWoddf hf/L k|sfzg–k|;f/0f aGb]h Pjd\ kqsf/x?sf]
JolQmut ;'/Iffdfly b]vfk/]sf] r'gf}tLx? tTsfn x6fpg tyf kqmfp k/]sf dxf;+3sf
dxf;lrj lji0f' lgi7'/Lnufot ;j} kqsf/x?sf] l;3| l/xfO ug{ dfu ug'{ eof] .
o;}u/L
kqsf/x?sf] csf]{ cGt/f{li6«o ;+:yf l/kf]6{;{
ljbcfp6 af]8{/ -cf/P;Pkm_n] k'/fgf] ;QfnfO{ kq k7fpb} lu/km\tf/ kqsf/sf] cljnDa
l/xfO, ;Dkfbsx¿nfO{ ;dfrf/ k|sfzg gug{ lbOPsf] lgb]{zg lkmtf{ lng, PkmPdnfO{ ;dfrf/
k|;f/0f ug{ lbg, klqsf sfof{noaf6 ;]gfnfO{ x6fpg, k|sfzg k|ltaGw x6fpg Pj+ ;dfrf/d"ns
j]a;fO6df nufOPsf] ;]G;/ aGb ug{nufotsf !! j6f dfux? /fv]sf] 5 . lo dfux? tTsfn
k"/f geP g]kfnnfO{
ljleGg b]zn] lbb} cfPsf ;xof]u s6f}tL ug{ bafad"ns cleofg
5]l8g] klg jtfOPsf] 5 .
o;}jLr
oxL kmfu'g & ut] cfof]lht Ps cGtlqm{of sfo{qmddf kqsf/
Pjd\ dfgjclwsf/jfbLx?n] cfwf/e"t :jtGqtf x/0f ePsf] ;Gbe{df cfwf/e"t :jtGqtfsf
nflu Pstfa4 eP/ ;+3if{ ug'{kg]{ atfPsf 5g\ . g]kfn kqsf/ dxf;+34f/f cfof]lht …k|hftGq
/ k|]; :jtGqtfÚ ljifos 5nkmn sfo{qmdsf ;xefuLx?n]
ljgfsf/0f kqsf/ dxf;+3sf kbflwsf/L tyf kqsf/x?nfO{ lu/km\tf/ ug]{, wDSofpg], lgu/fgL
ug]{h:tf sfo{n] ;/sf/ bafP/} hfg'k5{ eGg] z}nLdf k|:t't eO/x]sf] jtfpb}
k|hftGqsf c+u–k|To+u g} lgdf]l7Psf] jt{dfg cj:yfdf k|]; :jtGqtf, df}lns xs /
dfgjclwsf/sf nflu ;+3if{df pqg' jfx]s cGo ljsNk gePsf] jtfPsf 5g\ .
g]kfn
kqsf/ dxf;+3sf ;efklt tf/fgfy bfxfnsf] cWoIftfdf ePsf] ;f] 5nkmn sfo{qmddf dxf;+3sf
pk;efklt uf]kfn a'9fyf]sL, k|]; o'lgogsf k"j{cWoIf s'nrGb| jfUn], dfgjclwsf/
;~rf/ k|lti7fgsL cWoIf zf]ef uf}td, OG;]ssf cWoIf ;'af]w Kofs'/]n, dfgjclwsf/
tyf zflGt;dfhsf cWoIf k'?iff]Qd bfxfn, PdP;cfO{sf x]daxfb'/ lji6, dxf;+3sf ;lrj
dx]Gb| lji6, sf]iffWoIf lzj ufp+n]nufotn] jf]Ng' ePsf] lyof] . sfo{qmddf pkl:yt
;j}n] dxf;+3n] ;+rfng ug]{ cfGbf]ngk|lt P]Soj4tf /xg] hgfPsf lyP . sfo{qmddf dxf;+3sf
;efklt bfxfnn] /fHo;+oGq
:jtGq k|];nfO{ k"0f{tM cl:tTjxLg kfg{ / ehgd08nLdf kl/0ft ug]{ b'ik|;fodf
nfu]sf] jtfpb} of] cj:yfdf kqsf/ dxf;+3n] ;+3if{Df pqg' eGbf csf]{ ljsNk gb]v]sf]
jtfpg' ePsf] lyof] .
;+;bLo
bnsf g]tfx? lu/ºtf/, kqsf/x? kqmfp / e"ldut
sf7df8f}+÷df3
!( ut]sf] slyt /fhfsf] lg/+s'z zfxL 3f]if0ffkl5 ;+;bLo bnsf g]tfx?nfO{ lu/ºtf/
ug]{ qmd Jofks ?kdf ul/Psf] 5 . kmfu'g & ut]sf] k|bz{gsf] qmddf dfq
b'O{;oeGbf a9L sfu|];sf g]tf tyf sfo{stf{x?nfO{ kqmfp u/L y'gfdf /flvPsf] 5 .
o;n] /fhfsf] k|hftflGqs cEof;sf] lvNnL dfq p8fPsf] 5}g, hgtfnfO{ zflGt ;'/Iff
lbg] ;'zf;gsf] cg'e"lt lbg] h:tf u'lnof s'/fleq slt lg/+s'z / kmf;LjfbL rl/q
/x]5 eGg] s'/f cfd g]kfnL hgtfaLr ;jf{¨ gf¨f] ?kdf b]lvPsf] 5 . ljZjd} ;aeGbf
a9L gful/s ;}lgs lx/f;tleq j]kQf kfg]{ d'n'sdf lrgfpg ;kmn 1fg]Gb|n] km]l/ ;+;bLo
g]tfx?nfO{ lu/ºtf/ u/]/ h]ndf sf]Rg], 3/d} gh/aGb ug]{, j]kQf kfg]{ qmd Jofks ?kdf
u/]sf 5g\ .
/fhwfgLdfdfq} ;of}nfO{ lu/ºtf/ ul/Psf] atfOPsf] 5 . xfn;Dd ( hgfnfO{
3/d} gh/aGb ul/Psf] tyfcGo ;of}nfO{ k|x/L lx/f;tdf /flvPsf] jtfOPsf] 5 . 3/d} gh/aGbdf
/x]sfx?df g]kfnL sf+u]|;sf ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnf, g]=s=kf=-Pdfn]_ sf
dxf;lrj dfwjs'df/ g]kfn, g]kfnL sf+u|]; -k|hftflGqs_ sf ;efklt tyf k"j{
k|wfgdGqL z]/axfb'/ b]pjf, ;LkL d}gfnL, e/tdf]xg clwsf/L, cd[t af]xf]/f, ci6nIdL
zfSo, gf]gf sf]O/fnf, k"0f{axfb'/ v8\sf /x]sf 5g\ .
To;}u/L :yfgLo ;'/Iff P]g cGt/ut slyt k"hL{ ydfP/ /flvPsfx?df jfdb]j
uf}td, clds z]/rg, nLnfdl0f kf]v/]n, g/xl/ cfrfo{, xf]dgfy bfxfn, k|sfzdfg l;+x,
ljdn]Gb| lglw, /fh]Gb| kf08], s[i0fuf]kfn >]i7, k|lbk g]kfn, lgnfDa/ cfrfo{,
uf]kfn /fO{ 5g\ . To:t} ch'{g g/lz+x s];L, nId0fk|;fb l3ld/], xl/eQm clwsf/L,
d'lQmk|;fb zdf{, /fdaxfb'/ lji6, lhtaxfb'/ k'/L, dLgf kf08], afns[i0f vf“8,
dx]Gb| kf08], k|sfzz/0f dxt, /fh]Gb| /fO{, lszf]/l;+x /f7f}/, s'Gb/fh sfºn], /fdgfy
clwsf/L, xl/af]n e§/fO{, lqnf]sk|tfk ;]g, dgdf]xg e6\6/fO{, ldg]Gb| l/hfn,
lzjs'df/ a:g]t, uf]kfn/fh kxf8L, tLy{ 8+uf]n, n]vgfy Gof}kfg], /fhg /fO{, dw'
cfrfo{, ?kgf/fo0f >]i7, /fds'df/L emfqmL, o1 ;'g'jf/, vu]Gb|k|;fb e§/fO{nfO{
klg k|x/L lx/f;tdf /flvPsf] 5 . ;'/Iff P]g cGt/ut k"hL{ lbP/ /flvPsf
cGox?df cf]dk|sfz cof{n, dx]z b]jsf]6f, l8NnL/fd af]xf]/f, lbkss'df/ /fO{, nf]rg
s]=;L=, Hof]lt zdf{, lblnk /fO{ / k|f=8f= nf]s/fh a/fn, uf}/L k|wfgnfO{ kqmfp
u/L /flvPsf] 5 .
ptf
k'/fgf] ;Qfsf ;'/IffsdL{x?jf6 vf]hL eO/x]sf sf/0f y'k|} kqsf/x? e'ldut x'g jfWo
ePsf 5g\ . df3
!( sf] slyt zfxL 3f]if0ff otf dfq} dxf;+3sf
dxf;lrj lji0f' lgi7'/L,
;GWofsfnLg l;6L 6fOD;sf k|sfzs–;Dkfbs ;'hLj ah|frfo{, lrjtgsf uf]/vfkq b}lgssf
k|ltlglw j;Gt k/fh'nL / /f;;sf k|ltlglw gf/fo0f clwsf/L, sflGtk'/sf 88]Nw'/f ;dfrf/bftf
8Lcf/ kGt / s~rgk'/af6 k|sflzt cleofg b}lgssf k|sfzs–;Dkfbs v]d e08f/L;lxt sl/j
Ps bh{g kqsf/x?nfO{ kqmfp ul/Psf] 5 . o;cl3 ljut Psjif{ otf kqmfp ul/Psf hgfb]z
;fKtflxssf ;+jfbbftf tf]kgfy ;fksf]6f, ljj]s zdf{;lxtsf cfwf bh{g kqsf/x?nfO{
j]kQf kfb}{ cfO/x]sf] 5 eg] u0f]z ;fksf]6f, ho/fd k/fh'nL, gu]Gb| kf]v/]n,
ljgf]b ;hgf;lxt @) hgfsf] xTof ul/;s]sf] 5 .
1fg]Gb|
zfxnfO{ cGt/fli6«o ;xof]u aGb x'g yfn]
sf7df8f}+÷
dfcf]jfbLsf] qf; b]vfPdf cGt/fli6«o hutn] dnfO{ h] u/] klg ;dy{g ug]{ g} 5g\ eg]/
;Qf s" ug]{ 1fg]Gb| zfxsf] ;kgf k"/f gx'g] b]lvPsf] 5 . cGt/f{li6«o ;d'bfon]
pgnfO{ yk ;xof]u t k/} hfcf]; lbOcfPsf ;xof]u klg aGb ug{ yfn]sf 5g\ . ljZjsf
k|hftflGqs b]zx?n] dfq xf]Og ljutb]lv zfxL ;]gf / b/jf/nfO{ cGwf] ;dy{g ub}{
cfPsf cd]l/sf, a]nfot / ef/th:tf /fi6«x?n] klg cfkm"dfly k/]sf] rsf]{
bjfjkl5 g]kfnsf] k'/fgf] ;QfnfO{ ;xof]u glbg] atfpg yfn]sf 5g\ .
o;}aLr, 8]lg; b"tfjf;n] xfn} Ps jQmJo k|sflzt u/L 8]gdfs{ ;/sf/n]
g]kfnsf] ;QfnfO{ lbOcfPsf] ;Dk"0f{ ;xof]u :yug ePsf] 3f]if0ff u/]sf] 5 .
8]gdfs{ ;/sf/n] jflif{s Ps ca{ *& s/f]8 ?k}of+ a/fa/sf] cfly{s ;xof]u
g]kfnnfO{ ub}{ cfPsf] lyof] . xfn} gjLs/0f x'g nfu]sf] sl/a tLg ca{ *% s/f]8sf]
csf{] kl/of]hgf klg :ylut ul/Psf] hgfOPsf] 5 . To;}u/L, h'nfO{b]lv ;'? ug{
nfluPsf] jtfOPsf] cfGtl/s /fh:j ljefunfO{ ug]{ elgPsf] #% s/f]8 ?k}of+ a/fa/sf]
;xof]u klg /f]lsPsf] 5 . To:t} a]nfot] s]xL ;}Go tflnd aGb u/]sf] hgfPsf] 5 .
ef/tn]
1fg]Gb|sf] ;]gfnfO{ ;}Go ;xof]u u/]s} sf/0f of] l:ylt cfPsf] jtfpb} ;}Go ;xof]u
tTsfn jGb ug{ ef/tdfly ;d]t ljleGg If]qjf6 tLj| bjfj kl//x]sf] 5 . pQm bjfjnfO{
ef/tn] gh/cGbfh u/]df ef/tLo zfifsx?sf lj?4 ef/td} cfGbf]ng e8lsg ;Sg] jtfOG5 .
ef/tsf s]xL ;+rf/dfWodx?n] ef/tn] ljleGg k|sf/sf ;}Go ;fdfu|Lx?sf] cfk"lt{
aGb ul/;s]sf] ;dfrf/x? ;fj{hlgs u/]sf 5g\ .
PDg]i6L
OG6/g]zgn, Pl;ofnL dfgjclwsf/ ;+u7g, cGt/f{li6«o kqsf/ ;+u7g nufot ljZjsf
clwsf+z dfgjclws/ ;+u7gx?, cGt/f{li6«o kqsf/ dxf;+3 nufotsf ljleGg ;+u7gx?n]
klg g]kfnsf] 1fg]Gb| zfxsf] ;QfnfO{ s'g} klg cfly{s ;xof]u glbg cfu|x u/]kl5
1fg]Gb|sf] ;QfnfO{ cfPsf ;xof]ux? cem} s6f}lt x'g] b]lvPsf] 5
lg/+s'z
/fhtGqsf] lj?4 pqg ckLn
hgfb]z
;+jfbbftf
a'6jn÷df3
!( ut]sf] lg/+s'z zfxL 3f]if0ffsf] nuQ} /fhtGq lj?4 ;+3if{ ;ldlt ?kGb]xLn] Ps
ckLn k|sflzt u/L lg/+s'z /fhtGqsf] lj?4 ;+o'Qm df]rf{ u7g u/L n8\g cfx\jfg
u/]sf] 5 . ckLndf /utsf] axfjn] ;fu/ tof/ ug{, nf;sf] y'k|f]n] ;u/dfyfnfO{
r'gF}lt lbg tof/ /x]sf] t/ 1f]gGb|sf] lg/+s'ztf / lx6n/L zf;g ef]Ug g]kfnL hgtf
tof/ gePsf] atfp“b} a'6jnsf] k|d'v rf]s ljkL rf]saf6 ;+3if{sf] 3f]if0ff ul/Psf]
atfOPsf] 5 .
/fhtGq lj?4 ;+o'Qm ;+3if{ ;ldltsf]
gfddf hf/L ckLnsf] cufl8 elgPsf] 5– …cfh d'n'sdf cfºgf] bfO{sf] j+zgfz u/]/
;Qfl;g ePsf] t:s/, xTof/f] 1fg]Gb|n] @)$& ;fnsf] dxfg\ hgcfGbf]ngaf6 k|fKt
l;ldt clwsf/x?sf] x/0f u/L b]zdf lg/+s'z lgb{nLo Joj:yf nfb\g] b'ik|of; u/]sf] 5
. To;}n] @!cf}+ ztfAbLdf klg g]kfnL hgtfdfly kmf;LjfbL bdg / lx6n/L lg/+s'ztfsf]
;xfotfn] /fh ug{ ;lsG5 eGg] lbjf:jKg b]v]/ p;n] xfd|f] l;ldt clwsf/x? dfly klg
k|ltaGw nufPsf] 5 . p;sf slyt ;sn bhf{sf ;]gfsf] e/df g]kfnL hgtfdfly k|e'Tj nfb\g]
p;sf] dgf]ut rfxgf @!cf}+ ztfAbLsf dxfg\ r]tgf / xltof/n] n}; hg;d'bfon] slxNo}
k'/f x'g lbg] 5}gg\ . ljrf/, cf:yf tyf jfs :jtGqtfdfly c+s'z nufP/ h+uaxfb'/sf]
z}nLdf d'bf{ zflGtsf] kIf kf]if0f ul//x]sf] /fhtGq tyf To;sf] gfOs] xTof/f]
1fg]Gb|nfO{ xfdL r'gf}lt lbG5f}+Ú ckLndf elgPsf] 5 .
ckLnsf] lgrf]8df elgPsf]
5– …g]kfnaf6 /fhtGqsf] kQf;fkm geP;Dd xfdL cfGbf]ngsf ;a} ?kx? cjnDjg ub}{
z;Qm k|lt/f]wfTds Pj+ ;z:q cem csf]{ prfOaf6 cfGbf]ng cl3 a9fpg] k|ltj4tf
ub{5f}+ . lg/+s'z /fhtGq / To;sf] gfOs] xTof/f] 1fg]Gb| lj?4 ;Dk"0f{
hg;d'bfox?n] cf–cfºgf] :yfgaf6} ;+o'Qm df]rf{ u7g u/L o'4 3f]if0ffsf] cfx\jfg
ug'{ @!cf}+ ztfAbLsf] cleef/f xf] . of] cleef/f k'/f ug{ ;Dk"0f{ hg;d'bfo,
kqsf/, jsLn, a'l4hLjL, lzIfs, ljBfyL{ dfgjclwsf/jfbL, ls;fg, dhb'/ nufot
;Dk"0f{nfO{ cfly{s ef}lts tyf g}lts ;xof]u ug'{ x'g xfdL ckLn ub{5f}+ .Ú
ckLnsf]
cGTodf xTof/f] 1fg]Gb| d'bf{jfb, zfxL sbd d'bf{jfb, u0ftGq g]kfn lhGbfjfb, lg/+s'z
/fhtGq d'bf{jfb, /fhtGq lj?4 ;+o'Qm ;+3if{ ;ldlt lhGbfjfb eGg] gf/fx? klg pNn]v
ul/Psf] 5 .
To;} u/L g]=s=kf=-Pdfn]_ ?kGb]xLn]
klg Ps ckLn k|sflzt u/L lg/+s'z zfxL 3f]if0ffsf] lj?4 cfGbf]ngdf pqg ckLn u/]sf]
5 . lg/+s'z zfxL 3f]if0ffsf] lj/f]w u/f}+, df}lns xs / k|hftGqsf kIfdf Psh'6
xf]cf}+ eGg] gf/fsf] ;fy k|sflzt ckLndf @)^! df3 !( ut] 1fg]Gb|n] if8\oGqd"ns
tl/sfaf6 hf/L u/]sf] zfxL 3f]if0ffn] d'n'snfO{ emg\ /Qmkft k"0f{ agfpg]
atfPsf] 5 .
;]gf
/ b/jfl/of u'08fx?åf/f lgbf]{if ufp“n]x?sf] xTof
tf}lnxjf÷1fg]Gb|sf]
x08L vfP/ af“Rg] slyt /fi6«jfbL ldng s]Gb|, zfxL ;]gf / ef/tsf ef8fsf
u'08fx?sf] ldnf]dtf]df slknj:t'sf] ufp“x? /QmfDo ag]sf] va/ 5 . k|fKt ;dfrf/
cg';f/ lhNnfsf] l;+l;xjf / u0f]zk'/ ufp“sf :yfgLo jfl;Gbfx?nfO{ ldng s]Gb|sf
cWoIf lzj lu/Lsf] k|ToIF ;+nUgtfdf zfxL ;]gf / ef/tLo u'08fx?n] oxL kmfu'g ^,
& / * ut] u/L !% hgf eGbf a9L :yfgLo sfo{stf{ / ufp“n]x?sf] xTof u/]sf 5g\
. ;f] xTofsf08df * ut] clvn g]kfn 6]«8 o'lgog dxf;+3 slknj:t' ;+of]hs lji0f'
kGyL / ;+u} /x]sf odaxfb'/ 8fnfdu/ / lemNsg ofbjnfO{ u'08fx? nufO{ lu/ºtf/ u/L
;z:q a]; SofDk s[i0fk'/df nuL lgd{d oftgf lbP/ xTof ul/Psf] 5 .
To;}u/L kmfu'g ^ ut] l;+l;xjfsf lzj/fd u'Ktf,
/fdrl/q kfvL, cjw/fd s]j/, l;jf sxf/ nufotnfO{ 3/ 3/af6 lgsfn]/ xTof ul/Psf] 5
eg] u0f]zk'/sf ;'Gb/ df}r{, afa'/fd pkfWoo, /fhjnL df}r{, eujfgk'/sf ;f]eO{ kf;L,
ax' kf;L, uf]j/] kf;L, a]sf? kf;Lsf] xTof ul/Psf] 5 . pgLx? ;a}nfO{ /fh:j u:tLsf
nflu kl/rflnt z;:q a]; SofDksf xTof/f ;]gf / u'08fx?sf] ldn]dtf]df xTof ul/Psf]
/ u'08fx?sf] gfOs] lzj lu/Lsf] of]hgfdf ;f] xTof sf08 ePsf] hgfb]z ;+jfbbftfn]
atfPsf 5g\ . g]=s=kf=-dfcf]fbL_ n] ljleGg ;+rf/dfWodx?n] :yfgLo ufp“n]x?sf]
k|ltsf/df dfcf]jfbLx?sf] xTof ePsf] va/sf] v08g ub}{ ;f] xTof sf08 slyt /fi6«jfbL
ldng s]Gb|sf] k|ToIf of]hgfdf ePsf] / o;sf of]hgfsf/x?nfO{ s'g} klg xfntdf
g5f]8\g] r]tfjgL lbPsf] 5 . clxn] To; IF]qdf cftÍ dRrfpg]x? ;z:q SofDkdf 5g\ eg]
s]xL ef/tdf n's]sf 5g\ t/ ltgLx?sf] vf]hL 5fkfdf/x?n] Jofks ?kdf ul//x]sf 5g\ .
zfxL s" lj?4
/fhb'tfjf;df 1fkgkq
j]lNhod÷
oxL !% km]j|'j/L -kmfu'g $ ut]_ sf lbg j]lNhoddf /x]sf g]kfnLx?sf] ;+u7g g]kfnL
hgk|ultzLn d~rsf] cfof]hgfdf j|;]N;l:yt g]kfnL b"tfjf;df /fhf 1fg]Gb|n] !
km]j'j|/Ldf g]kfnL hgtfdfly ;}lgs zf;gsf] 3f]if0ffsf] lj?4df ;of}+ g]kfnLx?n] ;}lgs
zf;g tyf kmfl;i6 /fhtGqsf] lj?4df gf/f 3Gsfp+“b} ;+u7gsf] tkm{jf6 ;+u7gsf
cWoIf ;'/]Gb| e';fnn] /fhb"tfjf;df lj/f]wkq j'emfpg' ePsf] 5 .
g]=h=k|=d=sf
;lrj lrq ;'j]bLn] pb3f]if0ff ug'{ePsf] pQm lj/f]w sfo{qmddf pkl:yt hg;d"xsf]
tkm{jf6 b'uf{ ;'j]bL, ;+u7gsf n'e]g If]qLo sld6Lsf cWoIf bfdf]b/ cfrfo{, ;b:o
lji0f' e'h]n, gf/fo0f ;fksf]6f, tyf g]kfnL hghflt ;/f]sf/ d~r, o'/f]ksf ;+of]hs
/fdjxfb'/ u'?¨n] /fhf 1fg]Gb|sf] ;}lgs zf;gsf] 3f]if0ffsf] tLj| lj/f]w ub}{
g]kfndf u0ftGqsf] :yfkgf geP;Dd tfgfzfxL /fhtGqsf] lj?4df ljb]zdf /x]sf
g]kfnLx?n] cf–cfkm\gf] 7fp+jf6 ;+Demf}tflxg ;+3if{ ug'{kg]{ s'/fdf hf]8 lb+b}
cfkm\gf] dGtJo /fv]sf lyP .
g]kfnL
/fhb"tfjf;df k]z ul/Psf] lj/fwkqdf ! km]j|'j/Ldf ul/Psf] ;}lgs zf;gsf]
3f]if0ffsf] hf]8bf/ lj/f]w ub}{ Oltxf+;df cfkmgf] cf}lrTo u'dfO;s]sf] ;fdGtL lu/f]xsf]
of] clGtd kfunkg lj?4 Psh'6 eO ;+ljwfg ;ef / hgtfsf] nf]stflGqs u0ftGqsf]
Go"gtd ;femf gf/fdf uf]njGb eP/ of] tfgfzfxL /fhtGqnfO{ h/}b]lv pv]n]/
kmfNgsf] nflu b]z–ljb]zdf /x]sf g]kfnLx? tyf g]kfnsf /fhgLlts bnx?, jf}l4s ;d'bfo,
gful/s ;dfh / ljleGg tx / tKsfsf cfd hg;d'bfodf ;+3if{sf] cfJxfg ul/Psf] 5 .
sfo{qmdsf] cGtdf ;+u7gsf cWoIf ;'/]Gb| e';fnn] of] tfgfzfxL 3f]if0ffsf] lj?4df
cfkmgf] dGtJo lbg'sf] ;fy} lj/f]wkq /fhb"tfjf;df j'emfpg' eGbf klxn] pQm lj/f]w
sfo{qmddf pkl:yt g]kfnLx?nfO k9]/ ;'gfpg' ePsf] lyof] / cGTodf s7\of+lu|g]
hf8f]sf] klg kjf{x gu/L pkl:yt x'g] ;r]t g]kfnLx?nfO{ wGojfb lb+b} lj/f]w
sfo{qmdsf] ;dfkg ug'{ ePsf] lyof] .
zfxL
g]kfnL /fhb"tfjf;df ul/Psf] lj/f]w sfo{qmdsf] ;dflKtsf] nuQ} ;f]xL
hg;d"x j|;]N;l:yt o'/f]lkog kfln{ofd]G6df k'lu ;+u7gsf tkm{af6 cWoIf ;'/]Gb|
e';fnn] 1fkgkq j'emfpg' ePsf] lyof] . g]kfnsf] ;fdGtL /fHo;Qfn] g]kfnL hgtfdfly
u/]sf] HofbtL / To;sf] lj?4df g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf] g]t[Tjdf b]zsf] c;: k|ltzt
e"efu ;fdGtL /fHo;Qfjf6 d'Qm eO;ssf]n] To;nfO dFGotf lbg'sf] ;fy} g]kfnL
hgtfnfO{ dWoo'uLg cj:yfdf n}hfg] ;fdGtjfbsf] k/fsfi7fsf] ?kdf rlnPsf] sbd jt{dfg
;}lgs zf;gsf] lj/f]w / To;nfO dfGotf glbg cg'/f]w ub}{ n]lvPsf] 1fkgkqdf o'/f]lkog
o'lgogsf] tkm{jf6 sl/j Ps dlxgf cl3 g]kfn uPsf k|ltlglwx?n] Toxf+sf] jf:tljstf
gj'emL hgtfjf6 kltt ;/sf/sf] kIfdf jf]n]sf]df ;d]t g]kfnL hgtfsf] tkm{jf6 lj/f]w
hgfOPsf] 5 . pQm sfo{s|dsf] ;+rfng ;+u7gsf dxf;lrj s[i0f ltjf/Ln] ;+rfng ug'{
ePsf] lyof] . cGtdf ;+u7gsf cWoIf ;'/]Gb| e';fnn] pkl:yt hg;d"xnfO{ wGojfb
lb+b} sfo{qmdsf] ;dfkg ug'{eof] .
wg'iffsf]
dx]Gb|gu/ k|x/L sfof{no sAhf
sf7df8f}÷hgd'lQm
;]gf g]kfn, 5}7f} lju|8sf] Ps 6's8Ln] oxL kmfu'g * ut] ;f+em wg'iffsf] dx]Gb|gu/l:yt
Onfsf k|x/L sfof{nodf cfqmd0f u/L ;f] O=k|=sf= sAhf u/]sf 5g\ . ;fem &
jh]b]lv s]xLj]/ ePsf] bf]xf]/f] eL8GtkZrft\ k|x/Lx?n] xltof/ a'emfP/ cfTd;dk{0f
u/]sf] hgfOPsf] 5 . pQm 36gfdf b'O{ k|x/Lsf] d[To' ePsf] 5 eg] cGo kf“r 3fOt]
ePsf 5g\ .
hgof]4fx?n]
pQm Onfsf k|x/L sfof{no sAhf u/L k|x/Lsf Psbh{g hlt xftxltof/ nu]sf] s'/f xfd|F
hgsk'/l:yt ;+jfbbftfn] hgfPsf 5g\ . eL8Gtsf] qmddf hg;]gftkm{ tLg hgf ;fdfGo
3fOt] dfq ePsf] jtfOPsf] 5 . :d/0fLo 5, o;cl3 ut d+l;/ ! ut] hgd'lQm ;]gf g]kfn
5}7f} lj|u]8sf] Ps ;fgf] 6's8Ln] ;f] k|x/L sfof{nodf sdf08f] cfqmd0f u/L xltof/
sAhf u/]sf] lyof] .
df]/ªdf
hg;]gfsf] PDa';df bz zfxL ;]gf 7x/}
lj/f6gu/÷
1fg]Gb| zfxsf] ;Qf s" kl5 emg qm'/ ?kdf hgbdgdf plqPsf] zfxL ;]gfnfO{ oxL
kmfu'g % ut] hg;]gfn] /fhdfu{df PDa';df kf/]sf 5g\ .
hgd'lQm
;]gfsf] ;ftf}+ lj|u]8 sfof{non] lbPsf] hfgsf/L cg';f/ lbp“;f] $ ah]lt/
k"j{–klZrd /fhdfu{sf] df]/ª v08sf] ho rf]sdf hg;]gfn] zfxL ;]gfsf]
uf8LnfO{ PDa';df kfbf{ pQm uf8L g/fd|f];“u Ifltu|:t x'g k'u]sf] 5 . sfof{nosf
cg';f/ hg;]gfsf] sfjf{xLdf ;+nUg 6's8L ;s'zn kmls{Psf] / cfkm\gf]tkm{ s'g} Iflt
gePsf] tyf zfxL ;]gftkm{sf] Iflt PsLg eOg;s]sf] hgfPsf] 5 .
:yflgo
afl;Gbfx?sf cg';f/ PDa';kl5 zfxL ;]gfsf] csf]{ uf8L cfP/ %÷^ hgfnfO{ IftljIft
cj:yfdf emfkflt/ nu]sf] / y'k|} 3fOt] ePsf] atfPsf 5g\ .
o;cl3
kmfu'g % ut] g} df]/ªsf] cfOtjf/]df ljxfg kf}g] ( ah]lt/ hg;]gf / zfxL ;]gfaLr
le8Gt x'“bf # zfxL ;]gfsf] d[To' ePsf] / cGo & hgf 3fOt] ePsf] klg ;ftf}+
lj|u]8 sfof{non] hgfPsf] 5 . sfof{non] o; 36gfdf klg cfkm\gf]tkm{ s;}nfO{ s]xL
gePsf] hfgsf/L u/fPsf] 5 .
tL]
sfjf{xLkl5 zfxL ;]gfn] x]lnsf]K6/af6 cGwfw'Gbf uf]nL k|xf/ u/]sf], :yflgo
afl;GbfnfO{ s'6kL6 u/]sf] va/x? k|fKt ePsf 5g\ .
o:tf] /x\of]
lbNnLsf] ljzfn k|bz{g
gof“
lbNnL÷ g]kfndf rln/x]sf] u0ftflGqs cfGbf]ngn] !) jif{df 6]s]sf] cj;/ tyf
1fg]Gb| zfxn] rfn]sf] lg/+s'z sbdsf] lj/f]w:j?k ef/tsf] /fhwfgL gof“ lbNnLdf
g]kfnL hgclwsf/ ;ldltåf/f km/j/L !# df cfof]lht ljzfn k|bz{g tyf ;ef eJo ?kdf ;DkGg
ePsf] 5 .
lbNnLdf
cfof]lht sfo{qmdsf] ;efkltTj hgclwsf/ s]Gb|Lo ;ldlt ;b:o tyf xl/of0ff /fHo;ldltsf
cWoIf s]=jL=a:of}nfsf] ;efkltTj, s]Gb|Lo ;b:o ;xb]j af]u6Lsf] ;+rfngd ;DkGg
sfo{qmdsf] :jfut hgclwsf/ s]Gb|Lo ;ldlt ;b:o df]xg l;+xn] ug{' ePsf] lyof] .
g]kfnsf] u0ftflGqs cfGbf]ngdf alnbfgL ug{'x'g] dxfg\ 1ft–c1ft
zxLbx?k|lt >4f~hnL ck{0f;“u} z'? ePsf] sfo{qmdsf k|d'v cltlydf g]kfnL sf+u|];
-k|hftflGqs_ sf k|bLk lu/L x'g'x'GYof] eg] cGo cltlyx?df g]kfnsf jfdkGyL
a'l4hLjL xl/ /f]sf, efOrf/f ;+u7gsf lrqfª l;+x, ;LkLcfOsf g]tf bLks dlNns,
PcfOkL8An'sL c~hgL, dfgjclwsf/jfbL uf}td gjn]vf, hLP; ;fOafaf, nlnt, 5lQ;u9
d'lQm df]rf{sf nvg l;+x, cf/kL r'¨f, k|ultzLn dlxnf ;+3sL k'gd, h]Pgo'sL 5f`
;+3sL cWoIf df]gf bf;, ckb]z, aLPro'sf /fhg, dfgjclwsf/jfbL jnjGt ofbj PPkmkLcf/sf
k|ltlglw hubLz cflb x'g'x'GYof] .
sfo{qmdsf k|d'v cltly k|bLk lu/Ln] eGg'eof]– ædfcf]jfbL sxf“ 5g\ /
lsg eO/x]sf 5g\ eg]/ ;a}nfO{ rf;f] x'G5 . ef/tsf uNnL uNnL uNnLdf /f]hL/f]6Lsf]
lglDt ef}tfl/Psf nfvf}+ g]kfnLx? / ljb]zdf a]lrPsf r]nLx?n] cfºgf] d'lQmsf]
lglDt aGb's ;dfP/ n8\g hfG5 eg] Tof] uf}/jsf] s'/f xf] . of] ;Dk"0f{ zlQm
ca 1fg]Gb| zfxLsf] lg/+s'z sbdsf lj?4 clGtd n8fOdf ;fd]n x'g'k5{ .Æ
To:t} xl/ /f]sfn] eGg'eof]– 1fg]Gb| zfxaf6 g]kfnL hgtfsf] clwsf/ km/j/L
! b]lv ;dfKt ePsf] xf]Og of] t /fhb/af/ xTofsf08b]lv g} z'? ePsf] xf] . g]kfnL
hgtfnfO{ clxn] k|hf agfpg] sfd eO/x]sf] 5 . o; lsl;dsf] /fhtGqsf lj?4 Pp6} dfq
ljsNk /x]sf] 5, o;nfO{ ;bfsf lglDt ;dfKt agfpg' . cfºgf] af6f] lj/fP/ cfGbf]ng
aflx/ /x]sf ;Dk"0f{ bnx? tyf hgtfnfO{ lg/+s'z /fhtGqsf lj?4 nfUg cg'/f]w
ub{5' . g]kfnL hgtf hxf“ uP klg >d u/]/ vfO/x]sf 5g\ . s;};“u eLv dfu]/
vfO/x]sf 5}gg\ . tL hgtfsf] xTofdf k|of]u ul/g] xltof/x? lbP/ ef/tLo ;/sf/n]
g]kfnL hgtfsf] xTof u/fpg tTsfn aGb ul/g' kb{5, of] s'/f ef/tLo zf;sju{ / kqsf/x?;“u
klg cg'/f]w ub{5' . gof“ g]kfn lgdf{0f ug{ lx8]sfx?nfO{ x/lsl;dsf] ;xof]u
ug{'xf];\ .Æ
To:t} csf{ jQmf lrqfª l;+xn] eGg' eof]– æd o; sfo{qmddf Psh'6tf k|s6
ug{sf] nflu cfPsf] x'“ . g]kfnsf /fhf 1fg]Gb| zfxn] Toxf“sf hgtfsf] df}lns
clwsf/ vtd u/]sf 5g\ . To:tf lsl;dsf /fhfnfO{ ;xof]u ug{] ef/tsf] s]Gb|Lo
;/sf/sf] lgGbf ub{5' . x/]s d2t /fhfnfO{ lbg] k|0fj d'vhL{nfO{ klg va/bf/ ug{
rfxG5' . g]kfnL hgtf / ef/tLo hgtfsf] k'/fgf] lsl;dsf] ;DaGw /lxcfPsf] 5 .
Toxf“sf hgtfn] ef/tLo :jtGqtfsf lglDt nl8/x]sf n8fs'x?nfO{ Toxf“sf] h]n
tf]8]/ lkmtf{ k7fPsf] P]ltxfl;s sl8nfO{ hf]8\g' kb{5 . ;Dk"0f{ lsl;dsf
k|Tofjt{gsf ;lGwx? cljnDa vf/]h ul/g' kb{5 . /, xTof/f /fhfnfO{ lbOg] ;}Go ;xof]u
tTsfn} aGb ul/g' k5{ .Æ
;LkLcfOsf g]tf Pj+ k|mf]km];/ lbks dlNnsn] atfpg' eof]– æg]kfnsf /fhfn]
clxn] Toxf“sf] zf;g dWoo'uLg cj:yfdf kmsf{Psf 5g\ . To;sf] eT;gf{ ub{5' .
tTsfnLg cj:yfdf g]kfnsf h]ndf /x]sf /fddgf]x/ nf]lxofh:tf JolQmnfO{ h]n tf]8]/
5'6fPsf] Oltxf; cem} klg tfh} h:tf] nfU5 . xfdLx?n] o; lsl;dsf cfGbf]ngx? ubf{ub{}
xfd|f] z/L/df w'nf]d}nf] nfu]sf] 5 . g]kfndf h'g lsl;dsf] qmflGtsf/L ljrf/sf]
l;h{gf ePsf] 5 To;n] xfd|f] z/L/sf] w'nf}d}nf] 6s6s\ofpg] 5 . Psflt/ g]kfndf
k|hftGq vtd eof] eg]/ ef/tLo ;/sf/n] uf]xLsf] cf“z' r'xfO/x]sf] 5 eg]
Toxf“sf hgtfnfO{ dfg{sf] lglDt ;}Go ;xof]u lbO/x]sf] 5, o;sf] cy{ s] xf] <
To;}n] tTsfn} ;}Go d2t aGb ul/g' kb{5 .Æ
PcfOkL8An'sL g]tf c~hgLn] cfºgf] dGtJo /fVg] qmddf eGg'eof]– æef/tLo
zf;sju{df clxn] axf/ cfPsf] 5 eg] oxf“sf hgtfdf lrGtfn] 5fPsf] 5 . d Toxf“sf]
qmflGtsf/L cfGbf]ngnfO{ ;Rrf lbnn] xflb{s ;dy{g ub{5' . g]kfnL hgtfsf] ef/tdf
slt >dzf]if0f x'G5 eGg] s'/f dnfO{ yfxf 5 . em'7sf] cf“z' aufpg'sf] s'g}
sfd 5}g . ;fd|fHojfbL b]zx?n] ul/a b]zsf hgtfnfO{ k'+u' agfpg] ub{5g\ . u0f/fHosf]
:yfkgf x'g'k5{ . /fhzfxL clGtd dl~hndf k'u]sf] 5 .Æ
sfo{qmdsf] aLraLrdf ;f+:s[lts snfsdL{x?n] ;Gb]zd"ns uLtx? ;'gfP/
sfo{qmddf /f}gstf NofPsf] lyof] . To:t} efOrf/fsf] tkm{af6 ljsNk ;f+:s[lts d~rsf]
tkm{af6 ub/åf/f /lrt /f]rs uLt k|:t't ePsf] lyof] .
/fhwfgL
lbNnLsf cltl/Qm ef/tsf snsQf, r]GgO{, d'DaO{ / r08Lu9 zx/x?df ;f]xL lbg Ps} ;dodf
cfof]lht pQm k|bz{gdf %) cf}+ xhf/ hgtfsf] ;xeflutf /x]sf] lyof] . To;}u/L
ljleGg efOrf/f ;+u7gsf k|ltlglwx? pkl:yt x'“bf sfo{qmd lgs} pT;fxdo ag]sf]
lyof] . ef/tLo hgtf / g]kfnL hgtfsf] ;lbof}+b]lvsf] qmflGtsf/L Oltxf;sf] s8LnfO{
clxn] klg e'Ng g;Sg] tYo o; sfo{qmdn] lbGYof] . ;fgf–;fgf gfgLx?, snfsdL{x?, :jo+;]jsx?
/ftf lkmtfdf u0ftGq g]kfn– lhGbfjfb, 1fg]Gb| zfxLsf] kmfl;jfbL zf;g
d"bf{jfb n]lvPsf /ftf kl§, t'n, Jofg/x?n] emlsemsfp h'n';, g]kfnL
afhfufhf;lxtsf] hg;d'bfosf] pkl:ylt b]Vbf sf7df8f}+sf] v'Nnf d~rdf x'g] ljzfn ;efsf]
emNsf] cfp“Yof] . ;a} 7fp“sf k|bz{gx?df ef/tLo zf;sju{n] g]kfnL lg/+s'z /fhfnfO{
lb+b} cfPsf] ;}Go ;xof]u tTsfn aGb ul/g' kg]{ dfu hf]8bf/ ?kdf p7\sf] lyof] . k|jf;
;Djfbbftf
ef/tsf
ldl8of / j'l4hLljx? g]kfnaf6 /fhtGq x6fpg' kg]{ kIfdf
gof“
lbNnL÷ g]kfndf 1fg]Gb| zfxn] zfxL s" dfkm{t ;Qf xTofPkl5 ef/tdf
g]kfnk|ltsf] rf;f] v'a} a9]sf] 5 . ef/tsf ;j{;fwf/0f, j'l4hLljx? tyf ldl8ofx?n]
g]kfnsf ultljlwx?df b]vfPsf] rf;f] pNn]vgLo ?kdf a9]sf] 5 . g]kfn eGg] sxf“ 5
eg]/ k|Zg ug]{ ;j{;fwf/0fx? clxn] g]kfnLx?nfO{ e]6\bf g]kfnsf va/x?af/] rrf{ ug]{,
zfxL s" ePsf]df lrGtf k|s6 ug]{ ug{ yfn]sf 5g\ . w]/} ef/tLox? 1fg]Gb|
zfxsf] s" df cd]l/sfsf] xft x'g;Sg] c8\sn sf6\5g . w]/}h;f] ;j{;fwf/0fx? ef/tn]
g]kfnsf] …/fhfÚnfO{ ;xof]u ug{ gx'g] atfp“5g\ .
zfxL
s" kl5 oxf“sf w]/} ldl8ofx? / j'l4hLljx? g]kfnsf] /fhtGqsf] lj?4df /x]sf
:ki6 ;++s]tx? kfOG5 . ljleGg klqsf / ljB'tLo ;+rf/ dfWodn] æ1fg]Gb zfxåf/f
nf]stGqsf] xTofÆ, æ1fg]Gb|sf] tfgfzfxL sbdn] g]kfn ;+s6dfÆ, æ1fg]Gb|sf]
sbdkl5 g]kfn ;j{gfzsf] ;+3f/dfÆ, æca /fhtGqsf] cf}lrTo 5}gÆ h:tf zLif{sx?df ;dfrf/,
;DkfbsLo tyf n]vx? k|sflzt ul//x]sf 5g\ . k|foM k|lqsf / l6eLx?n] g]kfnsf] ;dfrf/
glbPsf] lbg x'g 5f8]sf] 5 eg] sof}+n] g]kfnaf/] k"/f k]hx? g} 5'6\6fO/x]sf
5g\ . o;/L lt ldl8ofx?df cfPsf s]xL k|ltlglwd"ns l6Kk0fLx? o:tf 5g\ .
6]lnu|fkm,
!* km]j'|j/Ldf k|sflzt czf]s ldqfsf] …cf“vfdf
hf]/n] lxsf{{Pkl5Ú eGg] n]vsf s]xL c+zx?–
…1fg]Gb|sf]
s" kl5 cfPsf] of] o:tf] cj:yf xf] hxf“ dfcf]jfbL / /fhtGq b'j}nfO{ aLrsf]
ljGb", hxf“ g]kfnsf k/Dk/fjfbL kf6L{x?n] 6f“l;O/xg] r]i6f u/]sf lyP, df
kms{g ca s'g} ;Defjgf 5}g . /, o;/L lo kf6L{x?sf] ljrf/sf] k|f;+lustf ;dfKt ePsf]
cj:yfdf ltgLx?sf] jt{dfg cj:yf hf]lvddf k/]sf] 5 .
pQ/lt/sf] l;dfgfdf o:tf] cl:y/tf :j:y / :jfutof]Uo x'G5 jf x'Gg Tof]
gof“lbNnLn] lg0f{o ug'{k5{ . olb ef/tLo ;/sf/ 5'6\6} /x]/ g]kfnsf k/Dk/fjfbL
kf6L{x?nfO{ s'g} ;xdlt x'g] sfo{qmdsf] hudf dfcf]fjfbLx?;“u ;dembf/Ldf cfpg
k|f]T;fxg ug'{kb{5, h'g ;xdltn] ax'bnLo nf]stflGqs k|lqmofnfO{ ;'lglZrt ug'{kb{5
. o;/L g]kfndf cd]l/sfsf] cgflws[t x:tIf]knfO{ /f]Sg ;lsG5 . o:tf] ;dembf/Ln]
tTsfn} /fhtGqsf] d[To'sf] 306L ahfpg] 5 / cd]l/sLx?n] x:tIf]k ug{ klg ;fx; ug]{
5}gg\ .Ú
km]j'|j/L
!& sf] b 6fOD; ckm OlG8ofsf] PSsfO{;f}+
ztfAbLdf /fhtGqnfO{ 7fp“ 5}g eGg] zLif{ssf] ;DkfbsLosf] s]xL efu o:tf]
5–
…xfn}
ljZjdf b'O{ :yfgdf ePsf b'O{ k[ys 36gfx?n] w]/}nfO{ Pp6f lgisif{lt/ k'¥ofPsf]
5, Mca /fhtGq x6fpg] a]nf eof] . g]kfndf /fhf 1fg]Gb|sf] vt/gfs dhfs / j]nfotdf
/fhs'df/ rfN;{sf] j}jflxs gf6sn] lo ;+:yfx?sf] cfhsf lbg / ;dodf lg/Gt/tfsf]
Joy{tfnfO{ g} phfuf/ u/]sf] 5 . cGtTjuTjf o:tf ;+:yfx?n] s] sfd / p2]ZonfO{ kl/k"lt{
u5{g / <
j]nfotdf /fhkl/jf/ eo+s/ c;lhnf dfq} 5g\ t/ g]kfnsf] /fhf t cToGt} vt/gfs
5g\ . pgn] o:tf] tfgfzfxL sbd grfn]sf] eP g]kfn cfhsf] h:tf] dxfljklQsf] ;+3f/df
cfpg] lyPg . ;+;f/n] h;/L k|ult u/]sf] 5, ca o:tf k|frLg ljrf/sf] s'g} 7fp“
5}g / o:tf ;+:yfx?sf] h;sf] ;do ;f“Rr} / /fd|/L k'lu;s]sf] 5, nfO{ cGTo ug]{
a]nf cfPsf] 5 . k|hftGqn] ;+;f/sf w]/} 7fp“x?df h/f uf8]sf] 5 / ;+;f/ To;/L g}
cufl8 a9\g] 5 . ;+;f/df zfxL kl/jf/x? Joy{ dfq ePsf 5}gg 3fts klg ePsf 5g\ . æ/fhtGq
dl/;Sof], u0ftGq lhGbfjfbÆ eGg] k'/fgf] gf/fnfO{ Psk6s km]l/ rsf{pg] a]nf cfPsf]
5 .Ú
km]j'|j/L
!$ tfl/vsf] b 6]lnu|fkmdf ef/t e'if0fn] æg]kfnLx?sf nflu ;xL sfd ug'{kg]{Æ
n]vdf o:tf] n]v]sf 5g\–
…hgtfsf] gfddf
zf;g ug{ vf]Hg] /fhtGq emg ei6«rf/L 5, hgtfk|lt u}/lhDd]jf/ 5, zlQm
af“8kmf“8 ug{ rfxGg / s'g} klg ;xof]usf] nflu of]Uo 5}g . g]kfndf OdfGbf/
/fhlglt1x?, tkfO{|nfO{ dgk5{ eg], dfcf]jfbL g]tfx? g} x'g / ef/tn] ltgLx?nfO{ ;xof]u
ug{ ;Sb}g .
;}Go cfk"lt{
;df:ofsf] lgsf; xf]Og . zfxL ;]gfn] dfcf]jfbLlj?4 …ugl;kÚ x]lnsf]K6/x? k|of]u
ug{ yfln;Sof] . hj u}/;}lgsx?sf] d[To' a9\b} hfg]5, To;kl5 7"nf] cGt/f{li6«o
xf]xNnf x'g]5 / ef/tn] cfnf]rgfsf] rfk ;xg' kg]{5 . /fhfn] hgtfsf nflu ;xL sfd
u/]sf] b]lvg] 5}g, ef/taf6 xltof/ cfk"lt{ k'g{:yflkt ug'{ x'“b}g . xTofsf]
nfO;]G; sbflk lbOg'x'Gg, rfx] Tof] bz lbgsf nflu xf];\ jf ;o lbgsf nflu h'g
1fg]Gb| dfu ul//x]sf 5g\ .Ú
To;}u/L
km/j/L–!$ sf] ljhg]z jN8{df g]kfndf zfxL /fHo ljKnj
lzif{sdf cf/tL cf/=h]/fyn]
n]v]sf 5g\–
…/fhfn] @))@ df
klxnf]k6s k|hftGq lj?4 k|ltaGw nufO{ cfd tj/n] lgjf{lrt z]/axfb'/ b]pjfsf] ;+;b
e¨ tyf ;/sf/ vf/]hL u/]b]lv g} pgsf] ;fgf] /fHodf ef/tn] p;sf] a9\bf] k|zf;lgs
tyf /fhgLlts lgoGq0f sfod ug{ vf]lh/x]sf] 5 .
36gfqmdn] bzf{of] ls k|of;x? c;kmn eP tyf /fhf 1fg]Gb|n] b]vfPsf]
ckdfgk|lt gof“ lbNnLsf] lr8lr8fx6 zfxL ;Qf ljKnjkZrft\ dgdf]xg ;/sf/n] hf/L
u/]sf] cfnf]rgfTds jQmJo h;df /fhfn] ;fs{ ;+u7gnfO{ cfºgf] sfjf{xLsf]
j}wflgstfsf] nflu k|of]u ug{ gkfpg\ egL ;fs{ ;Dd]ngsf] :yut ug{] lg0f{o
vf]Hg'af6 k|i6 ePsf] 5 . cfºgf] /f]if k|s6 ul/;s]kl5
gof“ lbNnL clxn] Pp6f ljZj;gLo g]kfn gLlt lng'kg{] cem a9L uDeL/ r'gf}tLsf] ;fdgf
ul//x]sf] 5, h;af6 dfcf]jfbL ljb|f]xLx? sf7df8f}+tkm{ xflGgb} u/]sf] / qmflGtsf/L
;Qf ws]Nb} u/]af6 lxdfnL /fHodf k}bf ePsf] ;+s6do cj:yfsf] lgjf/0f x'g]5 .Ú
To:t} km/j/L–(sf] lxGb':tfg 6fOD;df
P;=8L d'lgn] n]v]sf 5g\–
…/fhfsf]
;Qf ljKnjn] g]kfndf ;]gfnfO{ b+uf dRrfpg] pko'Qm jftfj/0fsf] l;h{gf ul/lbPsf] 5
. zfxL g]kfnL ;]gfsf k|jQmf lj|u]l8o/ hg/n, lbks u'?ªn] eg]sf 5g\– ;8sdf s]
eO/x]5 eGg] s'/fsf] lrGtf gu/L ca xfdL Ps ;'/n] dfcf]jfbLdfly xdnf ug{]5f}+ . ef/t
/ cd]l/sfaf6 ljzfn kl/df0fdf xftxltof/ tyf k|lzIf0f kfP/ ah]6sf] 7"nf] /fzL
;'/Iffsf] nflu ljlgof]hg ugf{n] zfxL g]kfnL ;]gf ;sf/fTds kl/0ffdsf] nflu
pT;flxt ag]sf] b]lvG5 . s]xL ;+j]bgzLn lhNnfx?af6 ef/L ;}lgs ultljlwsf l/kf]6{x?
cfO;s]sf klg 5g\ .
zfxL g]kfnL ;]gfsf] ljZjf;sf jfjh"b xfn}sf] ;]gf–dfcf]jfbL
eL8Gtsf] /]s8{nfO{ x]bf{ dfcf]jfbLx?nfO{ ;}lgs tj/n] bjfpg] sfd c;Dej k|foM
b]lvG5 . dfcf]jfbLx?n] cfºgf] k|Tofqmd0fnfO{ lg/Gt/tf lbO/x]sf 5g\ . g]kfnL ;}lgs
clws[tx?sf ;dsIfL, ef/tLo ;}lgs clws[tx? ;Dk"0f{ xltof/ / k|lzIf0fsf
afjh"b zfxL g]kfnL ;]gfsf] sft/kgf b]v]/ k|foM 5Ss kg{] u/]sf 5g\ . zfxL
g]kfnL ;]gfn] kSs} klg dfcf]jfbLsf] gfpdf g]kfnLx?sf] sfo/ xTof ug{df cfTd/lt
lng ;S5g\ . t/ g]kfnsf] e"–efu / dfcf]jfbL dgf]an o:tf] 5 ls, cgj/t
5fkfdf/ o'4 ;+rfng ug{ dfcf]jfbLsf] IFdtf k|efjzfnL 5 .
clxn] klg zfxL g]kfnL ;]gfsf] em08} cfwf zlQm /fhb/af/ ;'/Iff Joj:yfkg,
lhNnf ;b/d'sfdsf gful/s k|zf;g tyf ;+rf/ / gful/s clwsf/ lgoGq0fsf] lgif]wfTds
zf;g ug{df af“lwPsf] 5 . o; cltl/Qm /fhfsf ;z:q anx?n] qmdzM al9/x]sf] lj/f]wx?
tyf /fhg}lts bnx?sf] r'gf}tL;“u eL8g' k/]sf] 5 .
/fhfsf] bdgsf/L sbdn] k|ltof]uL /fhg}lts bnx?nfO{ clxn];Dd /fhtGq;“u
n8gsf] nflu Ps;fy ldNg afWo t'NofPsf] 5 . /fhg}lts g]tfx? lj?4 e|i6frf/ lj/f]wL
cleof]u, tyf k|nf]eg :j?k e"ld ljt/0f, /f]huf/L, C0f tyf cfly{s k|F]T;fxg
h:tf /fhfsf @! a'“b] sbdn] g dfcf]jfbfLx?k|lt, g t /fhg}lts bnx? s;}k|lt klg
ufpn] jf zx/L g]kfnL o'jfx?sf] ;fdflhs ;dy{gdf slQ klg x|f; cfpg] 5}g .
/fhg}lts g]t[TjnfO{ lu/ºtf/Laf6 arfpg] k|of;x? / /ge'Nn Pj+ lbzfljxLg
ePsf sfo{stf{x? k|To'Tkfbs ;fljt x'g]5g\ . q:t /fhg}lts sfo{stf{x? bdgsf] lj/f]w
ug{ dfcf]jfbLx?;“u ldNg ;S5g\ . dfcf]jfbLx?n] /fhg}lts bnx?;“u ;+o'Qm
df]rf{sf] cfx\jfg ul/;s]sf 5g\ / kf6L{ g]t[Tjsf] bf];|f] k+lQmnfO{ /fhtGq lj?4 ;femf
;+3if{ ug{] clkn u/]sf 5g\ .
u|fdL0f g]kfndf dfcf]jfbLx? zfxL g]kfnL ;]gf;“u n8g ;S5g\ eg] pgLx?
kf6L{ sfo{stf{x?åf/f zx/L If]qdf lj/f]w tyf cfGbf]ngsf] g]t[Tj ug{ ;S5g\ .
g]kfndf !(*(–() sf] h:tf] hgcfGbf]ng h;n] k+rfotL Joj:yfnfO{ ldNsfof] To:tf]
hgcfGbf]gnsf] ;Defjgf 5 . !(*(–() sf] cfGbf]ng pbf/jfbL k|hftflGqs g]t[Tjsf]
cu'jfOdf ePsf] lyof] eg] o;k6s dfcf]jfbLx? / jfd cltjfbLx?n] cfGbf]ngsf] sdf08
ug{]5g\ / /fhfåf/f ul/g] ;Demf}tfsf] nflu Toxf“ s'g} :yfg x'g] 5}g .Ú
ef/tsf
;+rf/ dfWodn] g]kfnsf] nf]stflGqs u0ftGqsf] kIfdf ef/tdf eO/x]sf ljleGg sfo{qmdx?,
h'n'; tyf ;efx?nfO{ klg …se/Ú ul//x]sf 5 . o;/L ef/tsf clwsf+z ;+rf/ dfWodx?n]
g]kfnsf] /fhtGqnfO{ ;xof]u / ;dy{g ug{ gx'g] / ljZjaf6 g} /fhtGq x6fpg kg]{ h:tf
;dfrf/, ljrf/ / ;DkfbsLox? k|sfzg÷k|zf/0f ul//x“bf ef/t ;/sf/n] Tof] rfknfO{
gh/cGbfh ug{ g;Sg] b]lvPsf] 5 . k|jf;
;Djfbbftf