l/kf]6{
g]kfnL hgo'4 M k|Tofqmd0f;“u} ljsf;
c+lst
kf08]
g'jfufp“–yjf8=–r'gjf8=
zxLb dfu{ lgdf{0f sfo{df xhf/f}+ hgtf lgs} pT;fxsf ;fy cxf]/fq h'l6/x]sf 5g\ .
;8s vGg cfPsf g/axfb'/ s]= ;L= x'g\ of dL/f uf}td of uLtf j'9f du/ g'jfufp“–yjfª–r'gjfªdf
l5§} uf8L s'b]sf] x]g{ nfnflot 5g\ . k+r / ;+;bLo g]tfx?n] w]/} jif{;Dd of] ;8s
lgdf{0f u/Llbg] ;kgf af“8]/ dt dfu], To;nfO{ sfof{Gjog ug{ eg] slxNo} kxn u/]gg\
. t/ cfh dfcf]jfbLn] hgefjgfnfO{ sb/ ub}{ åGbs} jLrdf sl/j Ps ;o ls=dL=sf]
kxf8L r§fg] ;8s tLg jif{leq k"/f ug]{ of]hgf agfP/ ljut rf/ dlxgfb]lv hgkl/rfng
u/]/ vlg/x]sf] 5 . /, clxn];Dd $) ls=dL= ;8s lgdf{0f sfo{ k"/f eO;s]sf] 5 .
zxLb
dfu{ lgdf{0f sfo{ c;kmn kfg{ zfxL ;]gf z'?b]lv g} lgs} ;lqmotfsf] ;fy nflu/x\of]
. af6f]] vGg hfg] hgtfnfO{ dfcf]jfbLn] ;}lgs sfjf{xLdf n}hfg nfu]sf] xf] eGb}
xjfO{ xdnf ug]]{ wDsL lbO/x\of] . ;8s vGg cfPsf hgtfnfO{ 7fp“7fp“df ;'?b]lv
g} 5]sy'g ul//x]sf] 5 . zfxL ;]gfsf] cj/f]wnfO{ 5n]/ ;8s lgdf{0fdf cfPsf &%
jifL{o jof]j[4 g/axfb'/ s];L= eG5g– æ;8s vGg] of] sfd c;fWo} /x/ nfUbf] klg 5
/ 8/ nfUbf] klg . jiff}+b]lvsf] xfd|f] ;kgf dfcf]jfbLn] k"/f ug{ nfu]sf]n]
/x/ nfUbf] 5 eg] af6f] vGg cfp“bf zfxL ;]gfn] df5{ ls eg]/ 8/ nfu]sf] 5 .
dfcf]jfbLn] hgefjgfnfO{ sb/ u/]/ NofPsfn] cfjZos k¥of] eg] /ut aufP/ eP klg of]
of]hgf kmQ] ug{'k5{ eg]/ cfPsf xf}+ .Æ pgL ?s'dsf] ;b/d'sfd cf;kf;af6 ;8s vGg cfPsf x'g\ .
hgd'lQm
;]gf g]kfnsf dWo l8lehg sdf08/ s=kf;fª af6f] lgdf{0fsf lglDt oy]i6 ;'/Iff
Joj:yf ldnfPsf] atfpg' x'G5 / eGg'x'G5 æ;8s vGg cfPsf hgtfsf] ;'/Iffsf] lglDt
xfdLn] ljz]if Wofg lbPsf 5f} . hg;]gf rf}la;} 306f hg;'/Iffsf lglDt vl6/x]sfn]
zfxL ;]gfn] a]nfa]nfdf cfsfzaf6 cfkm\gf] pkl:ylt b]vfpg vf]lh/x]sf] 5 .Æ
o;aLrdf zfxL ;]gfn] ;8s vg]sf] 7f“psf] cf;kf; hgtfnfO{ nlIft u/]/ b'O{ tLg k6s
x]lnsf]K6/af6 adafl8{ª ul/;s]sf] 5 . pgLx?sf] d"n på]Zo af6f] vGg]
hgtfnfO{ cft+lst kfg{' /x]sf] a'lemG5 .
cfkm\gf
nflu vfhf ;fdn 8f]sf]df af]s]/ ;Nofgaf6 kf“r lbg k}bn lx8]/ cfPsL c7;¶L
jifL{of dL/f uf}td k'/fgf] ;Qfn] cfkm"n] klg ljsf; ub{}g / c?n] ubf{ klg
ef“8\5 eGb} pgL cufl8 elG5g\ ædfcf]jfbLn] of] af6f] vGbf pgLx?nfO{ lsg 6fpsf]
b'vfO < d}n] t of] zxLb dfu{ vGg cfp“bf zxLb x'g' k/] klg 7Ls} 5 eg]/ cfPsL
lyP+ t/ oxf“ cfp“bf t hg;]gf g} xfd|f] ;'/Iffdf v6]sfn] To:tf] s'g} clk|o
36gf ePsf] 5}g .Æ dfcf]jfbLsf] sfdaf6 lgs} k|efljt x“'b} pgL elG5g\ æxfd|f]
kfnfdf clxn] dfcf]jfbLn] u/]sf h:tf /fd|f] sfdsf] yfngL ug{ kfPsf] eP of] b]z
oltj]nf cs{} x'GYof] .Æ
jfUn'ªb]lv
af6f] vGg cfPsf lzIfs oL a"9L cfdfsf] s'/fnfO{ ;xL yfKb} eG5g\ ædfcf]jfbLsf]
xftdf s]Gb|Lo ;Qf kg{] xf] eg] dnfO{ nfU5, !) jif{df g} b]zdf sfofkn6 x'g]5 .
clxn];Dd g]kfndf zf;g ug{]x?n] cfkm\gf] / cfkm\gf] kl/jf/sf] :jfy{eGbf dfly p7\g
;s]gg\ . dfcf]jfbLn] cl3 ;f/]sf] s[lif, pBf]u, lzIff, :jf:Yo, ljsf; ;DaGwL sfo{
lgtfGt gof“ / c;fWo} ;sf/fTds 5 . o:tf] n8fO“s} aLrdf klg olt 7"nf]
hgkl/rfng u/]/ ;8s lgdf{0f ug{' rfgr'g] s'/f xf]Og .Æ
cfkm}+n]
vfgf, cf}hf/ af]s]/ cfpg] hfg] af6f]sf] ;do sf6]/ /f]Nkf lhNnfsf ;8sn] 5f]Psf
ufh;sf hgtfn] !% lbg / cGo
7fp“sfn] !) lbg ;8s vGg'kg{] Joj:yf 5 . /f]Nkf, ?s'd / ;Nofgs} klg sltko
7fp“sf slxn] ;8s k|of]u ug{ gkg{] hgtfdfq xf]Og DofUbL, afUn'ª u'NdL, bfª,
c3f{vf“rL, Ko'7fg, slknj:t' h:tf 6f9f lhNnfaf6 ;d]t ;8s lgdf{0fdf pNn]Vo ;+Vofdf
hgtfsf] pkl:ylt /x]sf] 5 . ?s'daf6 ;8s vGg cfPsf dfcf]jfbL sfo{stf{ s= ;dL/
eG5g\ æljb]zL ;xof]uljgf olt 7"nf] cfof]hgf k"/f x'“b}g eGg] cjwf/0ffnfO{
o;n] k"/} abn]sf] 5 . /, o;nfO{ hgtfn] ljsf;df dfcf]jfbL df]8]n eGg yfn]sf
5g\ .Æ
dfcf]jfbLsf
cWoIf s= k|r08sf] lgb{]zg / ljz]if If]qLo Jo"/f]sf] cfof]hgfdf lgdf{0f eO/x]sf]
of] zxLb dfu{sf] pb\3f6g d+l;/ % ut] rf/ 7fp“df sl/j tL; xhf/ hgtfsf]
pkl:yltdf ;DkGg ePsf] lyof] . g'jfufp“ v08sf] pb\3f6g du/f“t :jfoQ hg;/sf/sf
k|d'v ;Gtf]if a'9f du/n] kf6L{sf kfsf ;L;LPd s= c;f/] sfsf, csf{ ;L;LPd s=
k|zfGt;d]tsf] ljz]if pkl:yltdf ug{' ePsf] lyof] . /f]Nkf b'O{ vf]nL v08sf] pb\3f6g
;L;LPd s= gd"gfn] ;L;LPdåo s=pbotf/f / s=;'/Iffsf] ljz]if pkl:yltdf
ug{'ePsf] lyof] . To:t} r'gjfª / yjfªsf] v08sf] pb\3f6g qmdzM ;L;LPd s= qmflGt
/ If]qLoJo"/f] ;b:o s= ;"o{n] ug{' ePsf] lyof] . pb\3f6g ePsf] lbgb]lv
cfh;Dd 36Ldf % xhf/ / a9Ldf cf7 xhf/ hgtfn] b}lgs ;8s vlg/x]sf 5g\ .
kf6L{
/0fg}lts k|Tofqmd0fdf k|j]z u/]sf] cj:yfdf lsg olt 7"nf] sfo{sf] yfngL ul/of]
t < zxLb dfu{ lgdf{0fsf] cf}lrTotf bzf{pb} ljz]if If]qLo Jo"/f]sf O~rfh{
Pjd\ kf6L{sf kf]ln6Jo"/f] ;b:o s= ljKnj eGg'x'G5 –æqmflGt / ljsf;nfO{
xfdLn] ;“u;“u} nlu/x]sf 5f}+ . of] ;8s lgdf{0fsf] sfdnfO{ xfdLn] ljz'4
ljsf;sf] sfdsf] ?kdfdfq xf]Og ljrf/, /fhgLlt / k|Tofqmd0f;+u hf]8]sf 5f}+ . pxf“
cufl8 eGg'x'G5– æhgtfnfO{ cfTdlge{/ agfpg s[lif, pBf]unufotdf ljsf; u/]/ ;8s
lgdf{0fnfO{ klg n}hfgsf nflu cWoIf s= k|r08n] lbg'ePsf] lgb{]zgnfO{ xfdLn]
Jofjxfl/s sfof{Gjog u/]sf xf}+ .Æ o'4;“u} hgtfnfO{ cfTdlge{/ agfpg] / pgLx?sf]
hLjg:t/nfO{ p7fpg] sfdnfO{ Wofg lbg h?/L /x]sf] pxf“ atfpg'x'G5 .
of]
zxLb dfu{ lgdf{0fn] dfcf]jfbLsf] cfwf/ If]qx? cem ljz]if u/L /f]NkfnfO{ ;a}eGbf
a9L nfe k'¥ofp“5 . of] lhNnf klxn]b]lv g} vfBfGgdf cfTdlge{/ g} dflgG5 . /,
oxf“ kmnkm"n, kz'kfng k|z:t 5 . clxn] dfcf]jfbLn] s[lifdf NofO/x]sf]
cfw'lgsLs/0f, 3/]n' lsl;dsf] pBf]un] ljutdf eGbf hgtfsf] hLjg:t/ dfly p7\b} uPsf]
5 . lzIff, :jf:Yodf eO/x]sf] k|ult t emg\ pNn]vgLo g} 5 . of] af6f] lgdf{0fkl5
oxf“ pTkflbt ;fdu|Lx? aflx/ lgsf;L ug{ emg\ ;xof]u k'Ug] b]lvG5 .
dfcf]jfbL
k|efljt If]qdf k|foM ;a}h;f] ljsf; lgdf{0fsf sfd hgtfnfO{ ;xefuL u/fP/ g} x'g]
ub{5 . clxn];Ddsf ;a} hgkl/rfngsf sfdnfO{ of] ;8s lgdf{0fn] a|]s ul/lbPsf] du/f“t
:jfoQ hg;/sf/sf k|d'v ;Gtf]if a'9f du/sf] wf/0ff 5
. æ;8s lgdf{0fsf] sfdn] hgtfdf gof“ pT;fx / hfu/0f k}bf ePsf] 5Æ
eGg'x“'b} ;Gtf]if a'9f atfpg'x'G5–× æo;nfO{
hgtfn] cfkm\gf] ;'ljwfsf] ?kdf dfq x]/]sf 5}gg\ ls cfkm\gf] zlQmsf] klxrfg klg
u/]sf 5g\ .Æ pxf“sf] o;af/] yk egfO 5 – æo;n] of] If]qsf hgtfdf j}rfl/s, /fhg}lts
:t/nfO{ dfq p7fPsf] 5}g ls ;+u7gfTds k|efjnfO{ klg x\jfQ} a9fPsf] 5 .Æ
;8s
lgdf{0fdf cfPsf hgtfnfO{ dfcf]jfbL g]tf tyf sfo{stf{x?n] /fhgLlts k|lzIf0f lbg]
u/]sf 5g eg] hgsnfsf/x?n] klg ;f+:s[lts sfo{qmd k|bz{g ug{] u/]sf 5g .
zxLb
dfu{ lgdf{0f yfngLn] k'/fgf] ;Qfsf g]tf tyf sfo{stf{x?df 7"n} cGt/lj/f]wsf]
l:ylt l;h{gf ul/lbof] . zfxL ;Qfsf ;+rfns dfq xf]Og Pdfn], d;fn nufot g]tfx? klg
cfkm\gf] s]xL ar]v'r]sf] cl:tTj gfd]6 x'g] eon] 6'KkL s;]/ o;sf] lj/f]wdf plqP .
oBlk pgLx?sf tNnf :t/sf sfo{stf{x? zfxL ;]gfn] tf/ 3]/f nufP/ /fv]sf] /f]Nkfsf]
;b/d'sfd lnjfªjf6} zxLb dfu{ lgdf{0f sfo{df ;fd]n ePsfn] pgLx? gtd:ts ag] .
dfcf]jfbLsf s]Gb|Lo ;b:o s=c;f/] sfsf eGg'x'G5– æljkIfL /fhgLlts kf6L{sf
clwsf+z sfo{stf{ / ;dy{s hgtfdf klg dfcf]jfbLnfO{ klxn] x]g{] b[li6sf]0fdf o;n]
w]/} kl/jt{g NofOlbof] .Æ
sd;n
cf}hf/, kx/f kmf]g{ lj:kmf]6s kbfy{sf] cefj, ck|fljlws hgzlQm, zfxL ;Qfsf] cj/f]wsf
aLrdf hlt sfd ePsf] 5, Tof] rdTsf/k"0f{ 5 . zxLb dfu{sf lgdf{0f ;ldltsf ;+of]hs
s=k|zfGt eGg'x'G5 æhgtfn] ;fy lbPdf c;Dej nfUg] sfd klg ;Dej x'g] /x]5 . zxLb
dfu{ To:t} c;Dej h:tf] b]lvPsf] sfd xfdL ;xh ?kdf k"/f ub{}5f}+ .Æ
clxn];Dd ;8s lgdf{0f ug{sf nflu cTofjZos cf}hf/, lj:kmf]6s kbfy{ / k|fljlws
vr{dfq Ps s/f]8 gf3]sf] s'/f s= k|zfGt atfpg'x'G5 .
;8s
vGg cfPsL uLtf a'9f, du/ elG5g–æklxnf t dnfO{ dfcf]jfbLn] g;Sg] sfd yfn]/
hgtfnfO{ b'Mv kf] lb+b} 5g ls eGg] nfu]sf] lyof], ca t of] sfd ;lhn} k"/f
ug{ ;lsG5 eg]/ ljZjf; hfu]sf] 5 . of] af6f] rf8} k"/f u/]/ yjfª –g'jf“ufj
/ g'jfufp“–yjfª uf8Ldf cf]xf]/bf]xf]/ ul/xfNg] dg 5 .Æ
;8s
lgdf{0fsf qmddf cfOkg{] ;a}vfn] r'gf}tLsf] ;fdgf u/]/ hgtfsf] ;kgf ag]sf] of]
;8snfO{ ljkgfdf abNg] c7f]6
dfcf]jfbLsL ;L;LPd s= gd"gfsf] 5 . of] ;8s lgdf{0fsf] sfd ljrf/ / /fhgLltnfO{
s]Gb|df /fv]/ g} yflnPsf] pxf“sf] hf]8 5 .
;8s
lgdf{0fdf vl6/x]sf hg;]gfsf s=ch{'g o;af/] yK5g –æxfdL of] ;8s uf8L s'bfpg
dfq} xf]Og d'Vot /fli6«o cGt/f{li6«o ?kdf yjfªsf] ;+3if{zLn 5ljnfO{ k|jfx ug{
vlg/x]sf 5f}+ . xfdL of] lgdf{0f cleofgaf6 b]zL tyf ljb]zL hglj/f]wL zlQmsf]
lj?4 7"nf] /fhgLlts x:tIf]k ul//x]sf 5f}+ .Æ