cGo ;dfrf/x?
s[i0f ;]g cgnfOgsf] cfºg} j]e;fO6
s[i0f;]g
cgnfOgsf] cfºg} j]e;fO6 ;'? ePsf] 5 . pQm j]e;fO6 7]ufgf
www.krishnasenonline.org
xf] .
o;
j]e;fO6df hgfb]z ;fKtflxs / hglbzf dfl;s -k|sfzf]Gd'v_
k9\g ;lsg]5 . @)^) ;fn c;f]h !! ut]b]lv s[i0f;]g ;Djfb ;ldltåf/f s[i0f;]g
cgnfOg lgoldt ?kdf ;~rfng x'“b} cfPsf] 5 . /, o;n] 5f]6f] ;dodf g} cfkm\gf]
nf]slk|otf xfl;n u/]sf] 5 .
sf7df8f}|÷ ;+o'Qm /fi6«o
;+3Lo dfgjclwsf/ cfof]udf g]kfnsf] k'/fgf] ;Qf lj?4 k|:tfj btf{ x'gaf6 /f]Sg k'/fgf]
;Qfn] u/]sf s]xL k|of;x?dWo] a]kQf kfl/Psf gful/ssf] ;fj{hlgs ug{] gf6s klg d~rg
ul/Psf] 5 . ljleGg /fli6«o ;+:yf cGt/f{li6«o ;+3÷;+:yfx? k'/fgf] ;Qfåf/f
a]kQf kfl/Psf] ;+Vof !% ;o eGbf a9L /x]sf] eg]sf] a]nf ^@ hgfsf] l:ylt ;fj{hlgsLs/0f
u/]/ s]jn emf/f 6fg{] sfd u/]sf] 5 .
zfxL ;Qfn] sof}+ k6s cfkm\gf] lgoGq0fdf gePsf] eGb} cfPsf] clvn -qmflGtsf/L_sf
k"j{ pkfWoIf s[i0f s]=;L=, qmflGtsf/L dxf;lrj lxdfn zdf{ nufotsf] l:ylt ut
xKtf ;fj{hlgs u/]sf] lyof] . t/, dfcf]jfbLsf kf]ln6Jo"/f] ;b:o dft[sf ofbj,
s]Gb|Lo ;b:o ;'/]z cfn]du/ / )%^ ;fndf a]kQf kfl/Psf dfcf]jfbLsf s]Gb|Lo ;b:o
bLk]Gb| zdf{, kqsf/ ldng g]kfnL, sdnf zdf{, gjLg uf}tdsf ;fy} clvn qmflGtsf/Lsf
k"j{ dxf;lrj k"0f{ kf}8]n, ljwfyL{ ljkLg e08f/L, dhb'/ g]tf pd]z
;]9fO“, ljwfyL{ aL=s]=>]i7, ?ks clwsf/L, /fdrGb| sfºn], k'ik a:g]t, eLd
dxh{gnufot ;of}+sf] l:ylt cem} c1ft g} 5 .
o;/L cGt/f{li6«o ;d'bfosf] bjfj /f]Sg zfxL ;Qfn] u/]sf] of] gf6sdf p;sf]
7"nf] if8\oGq /x]sf] dfgj clwsf/jfbL / :jtGq ko{j]Ifsx?n] atfPsf 5g\ . /fi6«
;+3Lo dfgj clwsf/sf] pRrfo'Qmsf] sfof{non] j]kQf kfl/Psf gful/ssf] l:ylt ;fj{hlgs
ug{ ljz]if k|fyldstfsf ;fy kxn ug{] ck]Iff ul/Psf] 5 .
sf7df8f}+÷ hgdf]rf{ g]kfnsf ;lrj
3gZofd zdf{, kf}8\ofnn] dfcf]jfbL;“u sfo{ut Pstfsf] ;DaGwdf Pp6f ;femf
b[li6sf]0f lgdf{0f eof] eg] dfq cfGbf]ng ;kmn x'g;S5 eGg'ePsf] 5 .
pxf“n]
pNn]lvt wf/0ff ;xof]uL hg;Gb]z ;fKtflxsnfO{ lbg'ePsf] cGtjf{tf{df JoQm ug{' ePsf]
xf] . pxf“ cufl8 eGg'x'G5 æ;a}sf] lgsf; Pp6} eof] eg] dfcf]jfbL ef}lts ?kdf
pkl:yt geOsg klg ;+o'Qm cfGbf]ngsf] jftfj/0f aGg;S5 .Æ
pxf“n]
kf6L{x?sf] cfGbf]ng d'n'sdf ljBdfg ;z:q åGånfO{ lgsf; lbg] lbzfdf cl3 a9\g ;s]g
eg] d'n'sn] lgsf; kfpg c;Dej 5 eGg'ePsf] 5 .
;a}
kIfaf6 Pp6} gf/f aGg'k5{ eGg'x'“b} pxf“n] cfkm\gf] tkm{af6 Pp6f gf/f cl3 ;fg{'
ePsf] 5 æk|ltudgnfO{ k/f:t u/f}+, ;z:q åGåsf] ;dfwfg u/f}+ / ;+ljwfg ;efåf/f
gof“ ;+ljwfg lgdf{0f u/f}+ .Æ
pxf“
clxn]sf] l:yltdf /fhf;“u jftf{ ug{] s'/fsf] lj?4 x'g'x'G5 / eGg'x'G5 æclxn]sf]
r/0f eg]sf] jftf{sf] r/0f xf]Og, ;+3if{sf] r/0f xf] . ;+3if{ / cfGbf]ngljgf ;+jfbdf
hfg' eg]sf] cfTd;dk{0f ug{' xf] . To;}n] ;zQm cfGbf]ngsf] dfWodaf6} kf6L{x? cl3
a9]df dfq lg/+s'ztGqnfO{ ;bfsf nflu cGt ug{ ;lsG5 .æ
lghL
sdhf]/LnfO{ n'sfpg], cfkm\gf] ;'/IffnfO{ dfq} k|fyldstf lbg] clg cfGbf]ngnfO{
cl3 a9\g glbg] k|s[lt ljleGg kf6L{sf g]tfx?df b]lvPsf] 5, of] uDeL/ r'gf}tLsf]
ljifo xf] eGg'x'“b} pxf“n] o:tf] unt k|j[lQnfO{ k/f:t ug{ cToGt h?/L eO;s]sf]
5 eGg'ePsf] 5 . kf}8]nn] o;af/] cem cufl8 hf]8 lbb} eGg'ePsf] 5 —;a} kf6L{leq
unt k|j[lQlj?4 ljb|f]x p7\g;Snf eGg] t xf]Og, k|ltufdL lsQfaf6 g]t[Tjdfly g}
k|xf/ eO/x]sf] cj:yfdf g]t[Tjsf] ;+/If0f ug{ h?/L 5 .
s]xL
g]tfx? ef/t uP/ ;'/lIft aGg vf]h]sf]af/] ;f]lwPsf] Ps k|Zgsf] hjfkmdf pxf“n]
eGg'ePsf] 5 æs]xL g]tfx? ef/tdf ePsf g]kfnLx?nfO{ kl/rflnt ug{ klg hfg'ePsf] 5
. t/, s]xL ghfg'kg{] g]tfx? klg hfg' ePsf] ;To xf] . xfdLn] hgtf / cfGbf]ngnfO{
j]jf:tf u/]/ cfkm"dfq ;'/lIft x'g] k|j[lQsf] lj/f]w ug{}k5{ .Æ
df3
!( ut] /fhfsf] 3f]/ k|ltudgsf/L sbdkl5 g]=skf= Pstf s]Gb|—d;fnsf dxfdGqL Pd=aL=
l;+x / Pd=aL=sf kIfw/ hgdf]rf{sf s]xL g]tfx? cfkm\gf] ;'/Iffsf nflu ef/t knfog
ePsf]df kf6L{leq pxf“x?n] sfkmL lj/f]wsf] ;fdgf ug{'k/]sf] s'/f ;fj{hlgs ePsf]
5 .
j'l4hLjLx¿sf]
ljrf/ uf]i7L ;DkGg
…/0fg}lts k|Tofqmd0f / j'l4hLjLx¿sf] bfloTjÚ ljifodf Ps lbg] ljrf/
uf]i7L ;DkGg eof] . oxL r}q !) ut] ;DkGg pQm uf]i7Lsf] pb\3f6g g]=/f=j'=;+u7gsf
s]Gb|Lo cWoIf sf]dn a/fnn] d}gjQL afn]/ ug'{ePsf] lyof] .
j'l4hLjL, ;dfh;]jL, kqsf/, lzIfs, ljwfyL{n] vrfvr el/Psf] ;efxnleq
;+u7gsf pkfWoIf Pj+ sfg'gljb\ lvdnfn b]jsf]6fn] sfo{kq k|:t't ug'{ ePsf] lyof] .
pQm sfo{kqdfly c=g]=ls=;+ -qmflGtsf/L_ sf cWoIf s=lzj/fh uf}td, hgfb]zsf ;Dkfbs
kf08j yfkf, clvn -qmflGtsf/L_sf cWoIf n]vgfy Gof}kfg], hghfu[lt p=df=lj= h'“uf/
/f]Nkfsf k|frfo{ lqnf]rg ;fksf]6f, ;f]xL ljwfnosf lzIfs ch'{g nf]xf/, c=g]=lz=;+=sf
e]if/fh e";fnn] l6Kk0fL ug'{ePsf] lyof] . o;}u/L g'jfuf“p df=lj=sf lzIfs
g/axfb'/ a'9f, j'l4hLjL e"kaxfb'/ e08f/L, o'4 ;+jfbbftf r]tg s'“j/ cflbn]
klg sfo{kqdfly l6Kk0fL ug'{ePsf] lyof] .
l6Kk0fLsf/x¿sf]
lgisif{ lyof]– sfo{kqn] j'l4hLjLsf] :ki6 kl/efiff ug{'kg{], dfcf]jfbLx¿n]
cfkm\gf sdLsdhf]/Lx¿k|lt l;xfjnf]sg ug'{kg]{, sfo{kqdf u}/;/sf/L ;+:yfx¿n]
j'l4hLjLx¿nfO{ e|i6Lsf/0f u/]sf] af/] rrf{ ul/g'kg]{ h:tf /x]sf lyP . To:t}
l6Kk0fLsf/ ch'{g nf]xf/n] sfo{kqsf] zLif{ssf] kl/efiff / JofVof ul/g'k¥Yof{] eg]/
l6Kk0fL ug'{ eof] .
sfo{qmddf g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ sf kf]ln6Ao"/f] ;b:o s=sdnk|;fbn] klg
cfkm\gf] ljrf/ /fVg'ePsf] lyof] .
g]kfn /fli6«o j'l4hLjL ;+u7g ljz]if If]qLo ;ldltsf] cfof]hgfdf ;DkGg ;f]
uf]i7Ln] ;ft j'“b] /f]Nkf 3f]if0ff–kq hf/L u/]sf] 5 . ;+u7gsf If]qLo ;+of]hs
s'nfgGb lu/Lsf] ;~rfng / ;efkltŒjdf ;DkGg sfo{qmddf s]=;=/fdk|;fb kf}8]nn] :jfut
efif0f ug'{ ePsf] lyof] . sfo{qmdsf] aLraLrdf hnhnf kl/jf/sf snfsf/x¿n] uLt
k|:t't u/]sf lyP .
/fhwfgLsf kqsf/, ljleGg 6]lnlehg kqsf/x¿sf] pkl:ylt /x]sf] pQm uf]i7Ldf
ljb]zL kqsf/x?sf] ;d]t pkl:ylt /x]sf] lyof] .
adx¿ v;L /x],
qmflGtsf/Lx¿sf snd cl3 al9/x]
cfsfzdf zfxL ;]gfsf] x]lnsf]K6/n] adaiff{ ul//x\of] . hdLgdf qmflGtsf/L
kqsf/x¿ xndf ulh{/x] . ljz]if If]qLo k|rf/, k|zf/0f tyf k|sfzg ljefusf]
cfof]hgfdf qmflGtsf/L kqsf/x¿sf] ;dfrf/ ;+sng, n]vg tyf ;Dkfbg;DaGwL Ps xKt]
tflnd ;DkGg eof] .
pb\3f6g, tflnd / ;dfkg u/L tLg r/0fdf ;DkGg ;f] tflndsf] pb\3f6g g]=s=kf=-dfcf]jfbL_
sf kf]nL6Ao"/f] ;b:o tyf s]Gb|Lo k|sfzg ljefusf ;]qm]6/L s=sdnk|;fbn] ug'{
ePsf] lyof] . bLk k|HHjng u/L sfo{qmdsf] pb\3f6g ul/of] . oxL r}q !! ut] pb\3f6g
u/L ^ lbg;Dd ljwfut tflnd lbOPsf] lyof] .
pb\3f6gsf qmddf s=sdnk|;fbn] dfcf]jfbL zf;gdf k|];nfO{ :jtGqtf lbOb}g eg]/
ul/Psf] k|rf/jfhLk|lt tLvf] k|xf/ ub}{ kqsf/x¿nfO{ jf:tljs :jtGqtf hgjfbL
Joj:yfdf dfq x'g] atfpg' eof] . px“fn] eGg'eof]– æa? kqsf/x¿n] ;To–tYo
n]Vg] cf“6 ug'{k¥of] clxn] g} cfwf/ If]qdf xfdL ;+/If0f lbG5f}+ .Æ ;f] s'/f
ut df3 !( ut]sf] /fhf 1fg]Gb|sf] zfxL sbdkl5 kqsfx¿nfO{ k|ltaGw nufOPsf]k|lt
nlIft ub}{ eGg'ePsf] xf] . ;fy} px“fn] qmflGtsf/L kqsf/x¿n] lg8/ / lgle{s
kqsf/ zxLb s[i0f ;]gsf] cfbz{nfO{ k5\ofp“b} pxf“sf] cw'/f] /x]sf] sndnfO{
k"/f ug{ cl3 a9\g' k5{ eGg'eof] .
sfo{qmdsf] bf];|f] z]ifg ljwfut tflndsf] /x\of] . pQm tflnddf hgfb]z ;fKtflxssf
;Dkfbs kf08j yfkf k|d'v k|lzIfs /xg' ePsf] lyof] eg] cGo k|lzIfsx¿df /]l8of]
hgu0ftGq ljz]if If]qLo k|zf/0f ;]jfsf OGrfh{ ;lrg /f]sf / o'4 ;Djfbbftf r]tg
s'“j/ /xg' ePsf] lyof] .
k|d'v k|lzIfs kf08j yfkfn] ;+rf/sf] ljsf;qmd, dxTj, kqsfl/tfsf] ljsf;qmd,
;dfrf/sf] agf]6, ;+sng, n]vg, l/kf]l6{¨ snf / ;Dkfbgaf/] ljwfut tyf ljrf/ut
tflnd lbg' ePsf] lyof] . cGtjf{tf{, vf]h kqsfl/tf, kmf]6f] kqsfl/tfsf ;fy} ldzg
kqsfl/tf / Joj;flos kqsfl/tf ljifodf klg k|d'v k|lzIfsn] tflnd lbg'ePsf] lyof] .
o;}u/L /]l8of] l/kf]l6{¨, ;dfrf/, cGtjf{tf{ snfsf ;fy} /]l8of]sf]
ljsf;qmd ljifodf k|lzIfs ;lrg /f]sfn] tflnd lbg'ePsf] lyof] eg] o'4 ;Djfbbftf
r]tgnfn s'“j/n] lkmr/ n]vg, o'4 kqsfl/tf ljifodf tflnd lbg' ePsf] lyof] .
r}q !) ut] klxnf] gd"gf l/kf]l6{¨sf] nflu lkmN8df k7fP/ z'? ul/Psf]
pQm tflndsf] ;dfkg !^ ut] ul/Psf] lyof] . ljz]if If]qsf cf7 lhNnfsf ;Djfbbftf,
ljleGg ljefu, df]rf{ / hgd'lQm ;]gfdf sfo{/t o'4 l/kf]6{/ u/L @& hgfsf] ;xeflutf
/x]sf] lyof] . tflnd cjlwe/ zfxL ;]gfsf] hf;';L ljdfg / jdjif{s x]lnsK6/ cfsfzdf
pl8/x]sf lyP eg] qmflGtsf/L kqsf/x¿ sfkL / snd lnP/ To;sf] ;zQm k|ltsf/ ug]{
jfrf / c7f]6 lnO/x] . tflnds} qmddf r}q !% ut] %÷& /fp08 *! Pd=Pd= af6 ad
tflnd:yns} jl/k/L v;fNbf klg ljrlnt /x]gg\ o'4If]qsf qmflGtsf/L kqsf/x¿ . a¿
cfh t zfxL xTof/f] hTyfn] ;of}+ cft+Ísf/L l;Wofof}+ eg]/ cfTd/lt lnPsf] xf]nf
eGb} pkxf; ul//x] . :d/0f/xf];\ !! ut] /f]Nkfs} g'jfufp“df cGwfw'Gw xjfO{ kmfo/
ubf{ hfkfgL kmf]6f] kqsf/sf] sf/df uf]nL nflu uf8Lsf lzzfx? km'6]sf lyP . ;f] ;dodf
tL kqsf/n] kmf]6f] lng aflx/ lgl:sPsfn] s'g} dfgjLo Iflt x'g kfPg .
pb\3f6g sfo{qmd tflnd ;kmntfsf] z'esfdgf lbg] cltlyx?df g]=/f=a'=;+=sf
cWoIf sf]dn j/fn, pkfWoIf lvdnfn b]jsf]6f,c=g]=lz=;+u7gsf s]Gb|Lo ;b:o e]if/fh
e';fn x'g'x'GYof] . pb\3f6g sfo{qmdsf] ;+rfng r]tg s'“j/ / ;efkltTj ;lrg /f]sfn]
ug'{ ePsf] lyof] eg] :jfut Pr=kL zdf{n] ug'{ePsf] lyof] .
;dfkgsf qmddf ;ftlbg] tflndaf6 cfkm"x? j}rfl/s / ljwfut ?kn] dxŒjk"0f{
1fg cfh{g u/]sf] / To;sf] k|of]u o'4If]qdf 86]/ ug{] k|ltj4tf k|lzIffyL{ kqsf/x?n]
u/]sf lyP . ljz]if If]qdf o; k|sf/sf] tflnd P]ltxfl;s sf]z]9'¨f ePsf] cg'e'lt /fVb}
k'/fgf] ;Qfsf adsf wdfsfx?nfO{ xfdL sndsf 6'Kkfn] r'gf}tL lbg]5f}+ eGg] k|ltj4tf
hgfPsf lyP . ;+lIfKt k|ltlqmof lbg] qmddf bf¨sf s]zj kf]v|]n, Ko"7fgsf
ltns hL=Pd= /f]NkfsL clDjsf rGbnufot sdfg /f]sfo, eLdaxfb'/ dNn, ;"o{nfn
a'9f, lgd{nf yfkf, eb| hL=Pd=-afUn'¨_ / eQmaxfb'/ k'g -c3f{vf“rL_ n] klg
tflndaf6 cfkm"x¿ w]/} pT;flxt / k|lzlIft ePsf] ljrf/ JoQm u/]sf lyP .
tflnddf ( hgf dlxnf kqsf/ / !* hgf k'?if kqsf/x¿sf] ;xeflutf lyof] . ;dfkg
/ dGtJosf qmddf k|d'v k|lzIfs kf08j yfkfn] kqsf/x¿ Oltxf;sf] v];|f n]vg ug]{
JolQm ePsf]n] casf] jf:tljs Oltxf; n]Vg] lhDd]jf/L xfdL qmflGtsf/L kqsf/x¿sf]
xf] eGg' eof] . csf{ clltly c=g]=d=;+3 -qmflGtsf/L_ sL b]jf zdf{n] b'Zdgsf
uf]nLnfO{ xfd|f qmflGtsf/L kqsf/x¿sf sndsf 6'Kkfn] 9nfpg] 5g\ eGg' eof] .
cGtdf, kf08j yfkfn] ;a} k|lzIffyL{x¿nfO{ 8fo/L lb+b} / cjL/sf] 6Lsf nufP/
ljwfO{ ug'{ePsf] lyof] . sfo{qmddf hnhnf, OR5's / ;'g5x/L ;f+:s[ltssdL{x¿n] /f]rs
/ efjf]Q]hs uLtx¿ k|:t't u/]sf lyP .
;f“:s[lts
k|lt/f]w lbj; eJo ?kdf ;DkGg
clvn
g]kfn hg;f“:s[lts ;+3 s]Gb|Lo ;ldltsf] cfof]hgfdf x/]s jif{ dgfO“b} cfPsf]
r}q % ut]sf] ;f“:s[lts k|lt/f]w lbj;nfO{{ eJo ?kdf b]z}el/ dgfOPsf] atfOPsf] 5
. o;}u/L dWo sdf08 cGtu{t ljz]if If]qdf hg;f“:s[lts ;+3sf] cfof]hgfdf If]qLo:t/sf]
;f“:s[lts k|lt/f]w lbj; eJo ?kdf ;f“:s[ltssdL{x¿n] P]ltxfl;s ufp“ yjfªdf
dgfPsf 5g\ .
rf/}lt/af6 xhf/f} hgtfn] uuge]bL gf/f nufp“b} yjfª kl/qmdf u¥of] eg]
;fdgf ;f“:s[lts kl/jf/, du/f“t hg;f“:s[lts kl/jf/, hnhnf ;f“:s[lts kl/jf/
/f]Nkfnufotsf cGo Pl/ofsf ;f“:s[lts kN6gx¿sf] nfdf] kmd]{zg klg gf/f–h'n'z
nufp“b} xhf/f+} hgtf;“u} xft]dfnf] ub}{ sfo{qmddf pkl:ylt ePsf] lyof] / h'n';
nufp“b} Pp6f sfo{qmddf kl/0ft eof] Tof] lyof]– ;f“:s[lts k|lt/f]w lbj;
sfo{qmd .
sfo{qmdsf] ljlwjt ?kdf ;+rfng eO;s]kl5 sfo{qmddf pkl:yt cltly
c=g]=h=;f“=;+3sf s]Gb|Lo ;Nnfxsf/ tyf ;fdgf ;f“:s[lt kl/jf/sf ;+of]hs tyf
c=g]=h=;f“=;+3 dWosdf08sf ;+of]hs v'lz/fd kflv|g, ;fdgf kl/jf/sf ;b:ox¿df ;Ltf
cfrfo{, k|HHjn v8\sf, df]lxt, ;"o{ nufotsf cGo cltlyx¿nfO{ :jfut Pj+
sfo{qmddf ;efkltTj s=s'ndfg a'9fn] ug'{ ePsf] lyof] . sfo{qmdsf] ;'?df dxfg\ ;f“:s[lts
zxLbx¿ nufot b]z}el/sf xhf/f}+ jL/ zxLbx¿sf] ;Ddfgdf ! tf]k ;nfdL;lxt ! ldg]6
efjk"0f{ >4f~hnL ck{0f ul/of] . To;kl5 ;fdgf kl/jf/ s]Gb|Lo 6f]nLn]
zxLbx¿sf] ;Ddfgdf >4f~hnL uLt ufPsf] lyof] . To;kl5 o'4sf] qmddf 3fOt], ckf¨
x'g'ePsf ;fy} o'4sf] qmddf zxLb x'g'ePsf zxLb kl/jf/x¿nfO{ cfof]hstkm{af6 /ftf]
clj/ / nfnL u'/f“;sf] dfnf nufO{ :jfut clegGbg ug'{ePsf] lyof] .
sfo{qmdf dGtJo lbg] qmddf k|d'v cltlyn] eGg' eof]– æxfdL dxfg\ ;f“:s[lts
zxLb s= s[i0f ;]gnufotsf b]z}el/ dxfg\ ;f“:s[lts zxLbx¿sf] ;Ddfgdf / ljz]iftM
)%% r}q % ut]sf lbg cg]sf]6df ;f+:s[lts 6Ldsf] xTofnfO{ k|lt/f]w lbj;sf] qmddf
dgfp“b} cfPsf 5f}+ . k|lt/f]w lbj;nfO{ ;f“RrLs} k|lt/f]wdf abNg'kg]{
cfjZostf ePsf] 5 .Æ To:t} cGo cltlyx¿n] klg ;f“:s[lts k|lt/f]w lbj;sf]
cf}lrTo / dxTjsf] af/]df :ki6 ?kdf dGtJox¿ /fVg] sfd eof] . cfsfzdf x]lnsK6/
3'Dbf klg slQ klg ljrlnt geO{ hgtfx¿ w}o{tfsf ;fydf sfo{qmddf rf;f]sf ;fy al;/x]sf
lyP . cleglGbt zxLb kl/jf/sf] tkm{af6 zxLb s=cfnf]s lu/LsL lbbL s=l/tf lu/Ln]
af]Ng' ePsf] lyof] . sfo{qmdsf] aLraLrdf zxLbx¿sf] ;Demgf / ;Ddfgdf /lrt sljtf
klg jfrg ul/Psf] lyof] . ;f] sfo{qmddf du/f“t hg;f“:s[lts kl/jf/, hnhnf ;f“:s[lts
kl/jf/ /f]Nkfn] klg uLt g[To k|:t't u/L sfo{qmddf ;'gdf ;'uGw yKg] sfd eof] .
sfo{qmdsf] ;+rfng c=g]=hg;f“:s[lts ;+3 ljz]if If]qLo ;ldlt sf]iffWoIf s=g/axfb'/
dx/fn] :jfut efif0f, ;f]xL ;ldltsf ;b:o xs{axfb'/ k'g du/n] ug'{ ePsf] lyof] .
o;/L lbgdf eJo ?kdf k|lt/f]w lbj; ;DkGg eof] eg] ToxL sfo{qmdsf] csf]{ dxŒjk"0f{
;f“em /flt ;f“:s[lts sfo{qmd klg ;'?df /]l8of] hgu0ftGq g]kfnaf6 !) ldg]6
k|ToIf k|zf/0f u/]/ ;'?jft ul/of] . ;f“:s[lts sfo{qmdsf] ;'?jft ;fdgf ;f“:s[lts
kl/jf/sf ;+of]hs tyf jl/i7 uLtsf/ Pj+ hgsnfsf/ v'lz/fd kflv|gsf] 5f]6f] hf]lznf]
dGtJoaf6 z'? ePsf] lyof] / uLt klg ;fdgf kl/jf/af6} ;'? ul/Psf] lyof] . To;kl5
hf]lznf uLt;“u} g[To k|:t't ug]{ sfd du/f“t hg;f“:s[lts kl/jf/ / hnhnf ;f“:s[lts
kl/jf/n] u/]sf] lyof] . xhf/f}+ hgtfsf] pkl:ylt /x]sf] ;f] sfo{qmddf /ftsf] !
ah];Dd k|:t't ePsf] lyof] . sfo{qmdsf] ;+rfng ;fdgf kl/jf/sf ;b:o Pj+
hg;f“:s[lts ;+3sf s]=;== / ljz]if If]qLo ;ldltsf cWoIf s'ndfg a'9f du/n] ug'{
ePsf] lyof] .
sfo{qmd:ynaf6 ;fu/ k'g du/
du/f“t
;f+:s[lts ?kfGt/0f cleofg ;DkGg
du/f“t /fli6«o d'lQm df]rf{ g]kfn s]Gb|Lo ;ldltsf] of]hgfnfO{ Jofjxfl/s
?k lbg] qmddf ljz]if If]q dWosdf08df ;+rfng ePsf] ædu/f“t ;f+:s[lts ?kfGt/0fÆ
cleofg ljut )^! kf}; ! af6 z'? eO{ df3 / kmfu'g u/L # dlxgf;Dd nuftf/ ;+rfng eO{
oxL kmfu'g #) ut] ;DkGg ePsf] 5 / ;f] cleofgsf] ;dLIff sfo{qmd klg ;DkGg ePsf] 5
.
If]qsf /f]Nkf, ?s'd, afun'ª, DofUbLaf6 cfPsf Ps ;o hgfsf] cleofg 6f]nL @
6Lddf ljefhg eO{ Pp6f 6f]nL /f]Nkf yjfªsf] km'lGtjfªdf / csf{] ?s'd Kjfª
l5kvf]nfdf s]lGb|t eO{ cleofgnfO{ 3gLe"t ?kdf ;+rfng u/]sf] lyof] . ljut !
jif{ cufl8 klg ædu/f“t ufp“ gd"gf agfcf}+Æ eGg] cleofg du/f“t
df]rf{n] ;+rfng u/]sf] lyof] . ToxL cleofgsf] lg/Gt/tf / d"t{ ?k lbg ;f]
cleofg ;+rfng ePsf] lyof] .
dxfg\ lrlgof“ ;j{xf/f ;f+:s[lts qmflGtsf] dd{ / l:kl/6nfO{ ks8\g]
d"n efjsf ;fy æk'/fgf] ?l9ut ;+:sf/ / ;+:s[ltnfO{ abnf}+, du/f“t ;f+:s[lts
?kfGt/0f cleofg ;kmn kf/f}+Æ eGg] d"n gf/fsf ;fy ;+rfng ePsf] cleofgdf y'k|}
ljsf; lgdf{0f, j}rfl/s /fhg}lts sfdsf ;fy} ljz]ifu/L hgtfsf] ;+:s[ltnfO{ abNg]
k|sf/sf sfdx? ePsf 5g\ . h;df b'j} 7fp“sf] s'n sfdx?df !()) ld6/ af6f] ;'lnª,
!% j6f :yfoL 6\jfOn]6, ^ j6f cfw'lgs k|sf/sf] a+u'/sf] vf]/, !* j6f ¥ofs, % j6f
/5\ofg u/L s'n nfut >d ?= $,^*, !)! sf]
ljsf; lgdf{0fsf sfdsf ;fy} hgtf;“u k|ToIf e]63f6, 5nkmn, cGtlqm{of, ;+u7g
lgdf{0f, hgkl/rfng u/L y'k|} :yfgx?df /fhg}lts, j}rfl/s k|lzIf0fx?nufotsf
cleofgsf sfdx?nfO{ Jofks ?kdf 3gLe"t kf/]sf 5g\ .
cleofg cfkm}df ?kfGt/0f ePsf], lzIff ePsf] sf/0f To;af6 cleofqLx?n]
dxTjk"0f{ lzIff kfP/ k|lzlIft / ?kfGt/0f ePsf]df cleofqLx? v'zL ePsf 5g\ .
cleofgaf6 hgtfsf] hLjg:t/nfO{ s]xL dfqfdf ?kfGt/0f ePsf] / cfkm" klg ?kfGt/0f
ePsf] cleofqLx?sf] ;+Zn]if0f /x]sf] 5 . du/a:tLx?nfO{ gd'gf / ;zQm agfpg' kg{]
;Dk"0f{ o'jfo'jtLx? To;}df nfUg'kg{] lhDd]jf/L du/f“t df]rf{sf] sf“wdf
cfPsf] dx;'; ub{} cleofgdf ;xefuL Ps a[4f eGg'x'G5– æca ;a} du/ hfltx? Psh'6
eP/ du/a:tLnfO{ ;'Gb/ nfnlsNnf agfpg' kb{5 . To;sf] lglDt ca xfdL a[4fx? klg Ps
eP/ nfUg' kg{]x'G5 . ca cfºgf] d'lQmsf] lglDt cfkm} n8\g' kb{5 .Æ
;f]xL cleofgsf] ;dLIff sfo{qmd r}q @ / # ut] k|d'v cltly du/f“t /fli6«o
d'lQm df]rf{ g]kfnsf s]Gb|Lo ;lrj j;Gt 3tL{ du/sf] ljz]if pkl:yltdf / cGo
cltlyx?df s= s'ndfg a'9fdu/, t]h]Gb| vfd du/nufotsf cGo cltlyx?sf] pkl:yltdf
ePsf] lyof] . sfo{qmddf cleofgsf ;a} 6Ld sdf08/af6 hLjGt l/kf]l6{ª /fVg] sfd
eof] . o;kl5 l/kf]l6{ªsf] af/]df :ki6Ls/0f, kf6L{sf] of]hgf / /fhg}lts–j}rfl/s
?kdf k|lzIf0f lbg] sfd cltly s j;Gt 3tL{du/, s'ndfg a'9fdu/ / t]h]Gb| vfd du/n]
ug{' eof] . du/f“t hg;f+:s[lts kl/jf/n] hf]lznf / nf]lsnf uLt / g[To k|:t't
u/]/ sfo{qmddf gof“ pT;fx k}bf ul/lbPsf] lyof] . sfo{qmdsf] ;+rfns s= /lj / ;efkltTj
s= k|sfzn] ug{'ePsf] lyof] . # dlxgf;Dd rn]sf] pQm cleofgsf] ;dLIff sfo{qmdaf6}
% hgf cleofqLx?n] cfkm"nfO{ k"0f{sfnLg sfo{stf{ 3f]if0ff ug{' ePsf] 5
. h;df nfndfof k'g afun'ª, lbndfof 3tL{ afun'ª, lbns'df/L 3tL{ afun'ª, ^% jifL{o s'daxfb'/ /f]sf DofUbL b/jfª, lx/f a'9f
du/ ?s'd x'g'x'G5 . pxf“x?sf] Pp6} k|lta4tf lyof] hftLo d'lQmsf] lglDt juL{o
d'lQm o'4df xf]ldP/ hgd'lQm ;]gfdf etL{ eO{ n8\g] . pxf“x?nfO{ clj/ /
km"ndfnf nufO{ k|d'v cltlyaf6 :jfut ul/Psf] lyof] .
ptf du/f“t hg;f+:s[lts kl/jf/ xf]n]/L–yjfª zxLb dfu{df ;xefuL eO{ #
:yfgdf eJo ;f+:s[lts sfo{qmd k|:t't u/]sf] 5 . h;af6 hgtfdf gof“ ;fx; k}bf
ePsf] 5 eg] xftdf u}tL, a]Nrf lnP/ snfsf/x? dgdf ;'Gb/ ;kgf ;hfp“b} ;of}+
hgtf;“u xft]dfnf] ub{} ^ lbg;Dd nuftf/ 9'+uf–df6f];“u v]Nb} af6f] vg]sf
5g\ . ;f] kl/jf/sf] ;dLIff a}7s /fhg}lts–j}rfl/s k|lzIf0f klg ;DkGg u/]sf] 5 .
kmfu'g @( ut] r'gjfª–u}/Lufp“df ;of}+ hgtf / kf6L{sf kL=aL=Pd= / ;L=;L=Pd=nufotsf
cGo sd/]8x?sf] aLrdf Ps eJo ;f+:s[lts sfo{qmd ;DkGg ePsf] 5 . sfo{qmdaf6 cToGt}
k|efljt eP/ bz{sx? g} d~rdf cfP/ gfr]sf] b[Zo cToGt} /f]rs lyof] .
– ;fu/ k'gdu/af6
;nf{xL
dxf]Q/Ldf tfdfª / dw]zL df]rf{sf] e]nf
;nf{xL÷
Aofks hg;d'bfosf] pkl:yltsf] dfemdf dxf]Q/L lhNnfsf] pQ/L e]usf] k'/fgf] 5f]8\s]
ufp“df tfdf¨ /fli6«o d'lQm df]rf{sf] k|yd lhNnf e]nf xfn} ;DkGg ePsf] 5 .
pQm
e]nfsf] pb\3f6g dfcf]jfbLsf lhNnf OGrfh{ s=nf]rgn] ug'{ ePsf] lyof] . t'n, Aofg/,
em08fn] emlsemsfp d+rdf cf;Lg k|yd e]nfsf k|d'v cltlydf tfdf¨ /fli6«o d'lQm
df]rf{sf s]Gb|Lo ;b:o s=s[i0faxfb'/ l3l;¨ x'g'x'GYof] eg] ljz]if cltlydf ;nf{xL,
dxf]Q/L lhNnf O~rfh{ s=nf]rg, cGo cltlyx?df clvn g]kfn dlxnf ;+3 -qmflGtsf/L_sf
lhNnf cWoIf u+uf ;'l:n¨, @ g+=Pl/of O~rfh{ s=pHHjn nufotsf hj; df]rf{sf
k|ltlglw x'g'x'GYof] .
;f]
k|yd e]nfsf] aGb;qn] z]/axfb'/ tfdf¨sf] cWoIFtfdf !# ;b:oLo lhNnf ;+u7g ;ldlt
rog ul/Psf] 5 . To:t} u/L ;nf{xL lhNnfsf] xflQ;'8df ;of}+ tfdf¨x?sf] h'n';n]
hftLo d'lQm / juL{o d'lQm cfGbf]ngsf gf/fx?sf ;fy} b]znfO{ emg\ u[xo'4df
km“;fpg] / ;Dk"0f{ hgtfsf] jfs:jtGqtf / @)$^ ;fnsf] ;+j}wflgs Aoj:yf vf];]/
cfÏgf] xftdf ;Qf lnPsf] 1fg]sf lj?4 gf/fx? 3Gsfp“b} ufp“ kl/qmdf u/]/ ;efdf
kl/0ft ePsf] lyof] .
ut
kmfu'g !@ ut] ePsf] pQm ;efsf] k|d'v cltly s[i0faxfb'/ l3l;¨ / cltlyx?df ljgf
dfemL, dfemL /fli6«o d'lQm df]rf{sf s]Gb|Lo dxf;lrj nfnaxfb'/ dfemL x''g'x'GYof]
eg] ljz]if cltlydf ;nf{xL dxf]Q/L lhNnf OGrfh{ s=nf]rg x'g'x'GYof] . bf];|f]
lhNnf aGb ;qn] 6'jnfn tfdf¨sf] cWoIftfdf !% ;b:oLo ;nf{xL lhNnf ;+u7g ;ldlt rog
u/]sf] 5 . ljz]if cltly tyf cltlyx?n] lhNnf ;+u7gdf rog ePsf kbflwsf/Lx/nfO{ :jfut
ug'{ePsf] lyof] . pQm lhNnf ;+u7gsf cWoIF 6'jnfn tfdf¨n] k|lta4tf dGtJo hfx]/
ug'{ ePsf] lyof] . s= k|]d tfdf¨n] ;~rfng ug'{ ePsf] pQm e]nfsf] ;efkltTj s=;d]z
tfdf¨n] ug{'ePsf] lyof] .
o;}u/L
xfn} ;nf{xLdf xhf/f}+ hg;d'bfosf] pkl:yltdf dw];L /fli6«o d'lQm df]rf{sf]
bf];|f] lhNnf e]nf ;DkGg ePsf] 5 . e]nfsf] aGb ;qn] /fdk't ofbjsf] cWoIFtfdf
!& ;b:oLo lhNnf ;+u7g ;ldltsf] rog ul/Psf] 5 . pQm e]nfdf lhNnf ;]qm]6/L s=lzlj/,
dxf]Q/L lhNnf hg;/sf/ k|d'v lu/]Gb|k|;fb ofbj, & g+= Pl/of ;]qm]6/L s=s/0f,
c=g]=d=;+3-qmf_sf lhNnf cWoIf ljgf dfemL, dfemL /f=d'=df]rf{sf s]=dxf;rj nfnaxfb'/
dfemLnufot hj;, df]rf{sf k|ltlglwx?sf] ;xeflutf /x]sf] lyof] . ;f] sfo{qmdsf] ;+rfns
s=z+s/ rf}w/Ln] ug'{ePsf] lyof] eg] ;efklt /fdj[t ofbj x'g'x'GYof] .
o;}u/L
xfn} ;nf{xL dxf]Q/L lhNnfdf hgd'lQm ;]gf / lhNnf kf6L{sf] cfof]hgfdf hgsfjf{xLx?
tLj| kfl/Psf] ;dfrf/ k|fKt ePsf] 5 . dxf]Q/L lhNnfsf] ;fdGt 7ufO{ ofbjsf] 3/
hldg sAhf ul/Psf] 5 . pQm 3/af6 gub ? ! nfv ?k}+of, ;f9] rf/ s]=hL rf“bL /
s]xL ;'g ;d]t sAhf ePsf] 5 . lgh AolQm ;j{;fwf/0f hgtfnfO{ 7Ug] / b'v lbb} cfPsf
;fdGtL ;'bvf]/ ePsf] s'/f ;f]xL lhNnf OGrfh{ sd/]8 nf]rgn] atfpg' ePsf] 5 .
To:t}
;nf{xL–dxf]Q/L lhNnf kf6L{sf] cfof]hgfdf dxf]Q/L lhNnfsf] nf]xf/ k§Ldf /x]sf]
s[lif ljsf; a}+s pkzfvf sAhf ePsf] 5 . pQm a}+saf6 gub ?kof“ Ps nfv,
sDKo"6/ ;]6 / # j6f df]6/;fOsn sAhf ug{ ;kmn ePsf] hgfOPsf] 5 .
nf]stflGqs u0ftGq g]kfnsf nflu lbNNfLdf
uh{g
u0ftGq g]kfn lhGbfjfb †, /fhtGq
rflxb}g, hgtf dfg{ kfOb}g †, g]kfndfly ef/tLo x:tIf]k aGb u/ †, g]kfnsf]
hgo'4 lhGbfjfb † jL/ zxLb nfn;nfd †
wtL{
/ cfsfz g} ysf{pg] u/L nufOPsf oL gf/fx? g]kfnsf] s'g} cd's 7f“pdf geP/ ef/tsf]
/fhwfgL gof“ lbNnLdf nufOPsf] xf] . r}q @$ ut] lbp“;f] Ps ah] lbNnLsf] hGt/dGt/df
plebf sf7df8f}+sf] /Tgkfs{df plePh:tf] efg x'GYof] . sl/j aL; xhf/ g]kfnL / ef/tLo
hgtfsf] g]kfnsf] /fhtGqsf] lj?4 / hgd'lQm cfGbf]ngsf] kIfdf ;8sdf ud{hf]zLsf ;fy
nufOPsf] gf/f–h'n';n] tfTb} uPsf] lbNnLnfO{ yk ttfPsf] dx;'; x'GYof] . @)$^
;fn r}q @$ sf] hgcfGbf]ng lbj;sf] ;+emgfdf hgclwsf/ ;'/Iff ;ldlt ef/tsf]
cfof]hgfdf ul/Psf] pQm sfo{qmddf lbNnLsf] ;8sdf pn{]sf] of] hg;fu/nfO{ b]Vg] ef/tLo
j6'jf Psl5g cl8P/ pT;fxk"j{s ?kdf o;af/]df ;f]Wy] / yfxf kfPkl5 sltko t :jt:k"mt{
?kdf h'n';df ;xefuL eP/ P]Soj4tf hgfp“y] . h'n'z hGt/dGt/b]lv kfln{ofd]G6 l:6«6tkm{
cufl8 a9]sf] lyof], ef/tLo k|zf;sn] h'n'znfO{ aLr}df /f]lslbof] . oxf“
pNn]vgLo 5, cfkm"nfO{ ljZjs} ;a}eGbf nf]stflGqs eg]/ gyfSg] ef/tLo zf;sn]
ljb]zLx?nfO{ s]xL jif{otf o; 7f“pdfjfx]s cGoq h'n'; / ;ef ug{ kfjGbL nufPsf] 5
.
sfo{qmddf
hgclwsf/sf cWoIf nId0f kGt / cg]/f:jljo" -qmflGtsf/L_sf s]=;= emk6 ;fjbn] ;Daf]wg
ug{'ePsf] lyof] . ef/tLosf tkm{af6 Go" 8]df]qm];LsL g]t[ 8f ck{0ff, ef/t
g]kfn hgP]Soa4tf d~rsf ;+of]hs Pjd\ jl/i7 kqsf/ cfgGb:j?k jdf{, P;= P;=cfO{ sf
s[i0f rqmjtL{, hgx:tIf]ksf] tkm{af6 Pg=s] e6\6frfo{, ub/ kf6L{sf k|jQmf k|sfz /fjn,
jfdkGyL kqsf/ clgn rdl8of, tldngf8' pTkLl8t d'lQm df]rf{sf s= df¨Nofdn] klg
dGtJo /fVg' ePsf] lyof] . ;a} jQmfx?n] g]kfnsf] /fhtGqsf] lj/f]w / hgtfåf/f
rnfOPsf] hgo'4sf] zL3| ljhosf] sfdgf ug{'ePsf] lyof] . pxf“x?n] ef/tLo h]ndf
aGbL agfOPsf dfcf]jfbLsf g]tf df]xg j}B, l;kL uh'/]n nufotnfO{ t'?Gt 5f]8]/
nf]stGqsf] ;dy{g ug{ ef/t ;/sf/;“u hf]8bf/ ?kdf dfu klg ug{'ePsf] lyof] .
hgclwsf/sf
cWoIf nId0f kGtn] sfo{qmdnfO{ ;Daf]wg ub{} eGg'eof]–æ/fhwfgL lbNnLdf pln{Psf]
of] hge]nn] @)$^ ;fnsf] r}q @$ ut] sf7df8f}+sf] hgk|bz{gnfO{ :d/0f u/fPsf] 5 .
@)$^ ;fndf hgefjgfljk/Lt ;+emf}tfk/:t gLlt clVtof/ u/]/ uNtL ePsfn] @))&
;fn, )#^ ;fn / )$^ ;fnaf6 kf7 l;s]/ cufl8 a9\g lxDdt ug{'k5{ .Æ pxf“n] ;+;bjfbLx?nfO{
k|hftGq vf]Hg x\jfO6 xfp;, lbNnL b/af/ / gf/fo0flx6L xf]Og hgtfsf] em'k8L ?s'd,
/f]Nkf / hfh/sf]6df hfg ;d]t ;'emfj lbg'eof] . kGtn] hf]8 lbb}+ eGg'eof]– æg]kfnL
hgtfn] dfn]dfjfb / k|r08kynfO{ c“ufn]sf 5g\ / o; ljrf/;“u 8/fP/ l;¨f]
ljZjsf ;fd|fHojfbLsf 6§'x? lrRrfO/x]sf 5g\ .Æ jxf“n] km]j'|j/L ! sf] /fhfsf]
3f]/ k|ltudgsf] 36gfnfO{ ef/tn] ;f“Rr} lj/f]w u/]sf] xf] / pm nf]stGqsf] kIfdf
xf] eg] ef/tLo h]ndf aGbL agfOPsf g]kfnL g]tfx?nfO{ d'Qm u/]/ b]vfpg ef/tLo
zf;snfO{ r'gf}lt lbg'eof] .
To:t} ef/t g]kfn hg P]Soa4tf d~rsf cfgGb:j?k jdf{n] d~rdf cfP/ z'?d}
g]kfnsf] hgo'4 lhGbfjfb, jL/ zxLb nfn;nfd, 1fg]Gb|–kf/; d'bf{jfb eg]/ gf/f
nufp“bf df;n] pxf“nfO{ ;fy lbPsf] lyof] . /fhtGqk|lt cfqmf]lzt x'“b} jdf{n]
eGg'eof] –æg]kfndf hlt rf“8f] /fhtGq vQd x'G5 Tolt g} Tof] g]kfnsf nflu /fd|f]
x'g]5 .Æ cfkm\gf] ;Djf]wgdf jxf“n] hgtfsf] o'4nfO{ xltof/n] bafpg g;lsg] klg
7f]s'jf ug'{eof] .
Go" 8]df]qm];|Lsf tkm{af6 8f=ck{0ffn] cfkmgf\ ljrf/ /fVb} eGg'eof]–æ!(()
-@)$^ ;fn r}q @$_ sf] ;+emgfdf xfdL oxf“ hDdf ePsf 5f}+ t/ Tof]eGbf sof}+
7"nf] n8fO“sf] lhDdf xfd|f] sf“wdf cfPsf] 5 . g]kfnL hgo'4n] hgtfnfO{
k"/} ;d]6]/ uPsf] sf/0fn] hgo'4 bjfpg /fhfn] tfgfzfxL sbd p7fP/ cfkm\gf] gf¨f]
?k km/a/L ! df b]vfP . /fhzfxLnfO{ pvfn]/ tkfO“x?n] hxf“ ºof“Sg' 5 Toxf“
ºofSg kfpg' kg{] tkfO{x?sf] clwsf/ xf] . o;df ljb]zL x:tIf]k 7Ls 5}g .æ
8f=ck{0ffn] /fhzfxLsf] lj/f]w / nf]stGqsf] nflu cfkm"x? g]kfnL
k|hftGqjfbLx?;“u sf“wdf sf“w ldnfP/ n8\g tof/ /x]sf] klg bf]xf]¥ofpg'eof]
.
hgx:tIf]ksf
Pg=s] e§frfo{n] ljb]zdf ;d]t g]kfnLx?sf] xhf/f}+sf] h'n'; b]v]/ crlDdt x'“b}
eGg'eof]–ælbNnLsf] of] #% l8u|L tfkqmddf klg hgtfsf] of] dxf;fu/ b]v]/ d 8/fP“
. !(() df k|hftGq cfPsf] lyPg . ;+ljwfgdf /fhfnfO{ lbPsf] clwsf/n] /fhfn] clxn]
…Odh{]G;LÚ nufpg ;kmn eP . @))% df u0ftGqsf] dfu hf] tkfO{x?n] ug{'ePsf] 5
Tof] dfu ldlgdd xf] . o; dfusf] cd]l/sfn] lj/f]w ug{' lj8Dagf xf]] .æ
ef/tLo
kqsf/ clgn rkl8ofn] dfcf]jfbLn] s]jn g]kfnsf] o'4sf] dfq g]t[Tj gu/]sf] a?
k"/} blIf0f Plzofdf ;fd|fHojfbsf] lj?4sf] cfGbf]ngsf] g]t[Tj u/]sf] atfpg'
eof] . jxf“n] ef/tsf h]ndf aGbL agfOPsf] dfcf]jfbL g]tfx?sf] l/xfOsf] dfu ub}{
g]kfnL tyf ef/tLo hgtfsf] efjgfsf] sb/ ug{ klg dfu ug{'eof] .
To:t}
P;=P;=cfOsf s[i0f rqmjtLn] dfS;{jfb–n]lggjfbsf] ljrf/ cufl8 ;fd|fHojfb l6Sg
g;Sg] 7f]s'jf ub}{ cfkm\gf] kf6L{ 1fg]Gb| kmf;Ljfbsf] vtd u/]/ t'?Gt hgjfbsf]
sfod ug{ dfu ub{5, eGg'eof] .
tdlngf8'
pTkLl8t d'lQm df]rf{sf dfN¨fofdn] tldn efiffdf af]Nb} eGg'eof]–æxfdLnfO{ of]
clk|nsf] udL{df o;/L cfGbf]ng ubf{ kl;gf cfO/x]sf] 5 t/ xfd|f] ljrf/n] hh{ a'z
nufot ;+;f/sf k|ltlqmofjfbLnfO{ 3/leq} a:bf kl;gf 5'l6/x]sf] 5 .Æ pxf“n] ef/t
;/sf/n] dfcf]jfbLsf g]tfx?nfO{ sf]7f, xl:k6naf6 ;dft]/ aGbL agfP/ sfo/tf k|bz{g
u/]sf] wf/0ff /fVb} ef/tLo zf;s / g]kfnL zf;s Ps eO/x]sf] l:yltdf dfcf]jfbLn]
cfJxfg u5{g\ eg] cfkm"x? g]kfnd} uP/ o'4 n8\g tof/ /x]sf] klg atfpg' eof] .
sfo{qmddf
g]kfnaf6 cfpg' ePsf cg]/f:jljo" -qmflGtsf/L_sf s]Gb|Lo ;b:o emk6 ;fjbn]
g]kfnsf] o'4sf] lrq k|:t't ub}{ g]kfnL bfh'efO dfl/O/x]sf] / lbbLalxgL anfTs[t
eO/x]sf]] a]nfdf cfkm"x? sf]7fdf a;]/ k9\g g;Sg] atfpb}
eGg'eof]–æxfdL cfkm\gf] af“Rg kfpg] clwsf/sf] nflu n8\g /]8uf8{ 5f}+
/ tof/ x'g'k5{ . xfdL xltof/n] dfq xf]Og j}1flgs ljrf/n] nl8/x]sf 5f}+, dfS;{jfb–n]lggjfb–dfcf]jfb
/ k|r08kynfO{ dfu{bz{g dfg]/ nl8/x]sf 5f}+ .Æ cfkm\gf] ;Djf]wgsf] cGTodf u/dhf];sf
;fy jxf“n] eGg'eof]–æca tkfO{ / xfd|f] e]6 sf7df8f}+sf] gf/fo0flx6Ldf nfn
em08f uf8\bf x'g]5 .Æ
hgclwsf/sf]
cfof]hgfdf ePsf] o; sfo{qmd ef/tsf] Oltxf;df g]kfnLx?n] u/]sf] cfh;Ddsf]
7"nf] hgk|bz{g dflgPsf] 5 . ef/tsf] hDd'–slZd/b]lv sGofs'df/L;Dd sfdsf]
vf]hLdf 5l/Psf g]kfnLx? ef]s, Kof; / clk|nsf] udL{sf] s'g} kjf{x gu/L sfo{qmdsf]
cGTo;Dd w}o{tfk"j{s jQmfx?sf] ljrf/x? ;'g]sf] b]Vbf g]kfnsf] d'lQm
cfGbf]ngk|lt k|jf;L g]kfnLx?sf] pTs6 rfxgf k|i6 b]lvGYof] .
o;}
jif{sf] !# km/j/Lsf] sfo{qmddf cfPsf g]kfnsf /fhgLlts kf6L{sf g]tf /
j'l4hLljx?n] cfof]hs;“u hgcfGbf]ng lbj;sf] o; sfo{qmddf cfpg] jfrf u/]/ klg
cfPgg\ . ef/tLo zf;ssf] ?v klg ut sfo{qmddfeGbf cem s8f /x]sf] cfof]hsn] dx;';
u/]sf] atfP . g]kfnsf ;+;bLo /fhgLlts kf6L{sf sfo{stf{ / ef/tLo hgtfsf] eg] o;
sfo{qmddf pT;fxhgs ;xeflutf b]lvof] . o;n] g]kfndf u0ftGqsf] :yfkgfsf kIfdf
g]kfNfL / ef/tLo hgtfsf] tyf ljkIfdf g]kfnL / ef/tLo ;Qfwf/Lx?sf] /0fgLlts df]rf{
ag]sf] cfefif x'GYof] .
zxLbx?k|lt
Ps ldg6 df}gwf/0ff u/]/ z'? ePsf] o; hg;efsf] cWoIftf g]kfnL hgclwsf/ ;'/Iff ;ldltsf
cWoIf nId0f kGtn] ug'ePsf] lyof] . sfo{qmddf :jfut efif0f ;+u7gsf pkfWoIf O{Zj/L
e08f/Ln] /fVg'ePsf] lyof] eg] sfo{qmdsf] ;~rfng dxf;lrj wgk|;fb ;fksf]6fn]
ug{'ePsf] lyof] . sfo{qmdsf] aLraLrdf hgsnfsf/x?n] hgjfbL uLt k|:t't u/]sf lyP .
—k|jf; ;Djfbbftfaf6
OG;f]km4f/f
lj/f]w h'n'; k|bz{g
hd{gL÷ hd{gLdf /x]sf /fhg}lts
z/0ffyL{x?sf] xs–lxtsf] kIfdf sfd ug]{ ljleGg ;+3–;+:yfx?sf] ;+o'Qm kxndf
nfdf] ;dob]lv /x]sf ljleGg b]zsf gful/sx?nfO{ cgfjZos b'v lbg], Pp6f zx/af6 csf]{
zx/df hfg k|ltaGw nfupg], sfd ug{ kfpg] clwsf/ vf]:g], cft+ssf/Lsf] cf/f]kdf ;'k'b{uL
ug{ ;Sg], ljleGg b]zx? u[xo'4 / hfltoo'4n] u|:t x'bf+x'b} klg ;DalGwt b]zx?n]
ljgf k|df0f cdfgljo tl/sfn] ;'k'b{uL ug] sfo{x?sf] oxL h'g ( ut] z/0ffyL{ ;DaGwL
d'No sfof{no /x]sf] zx/ a]lnlkmN8df Ps h'n';sf] cfof]hgf u/L lj/f]w hgfpb}+ o:tf
sfo{qmx? tTsfn aGb ug{ dfu u/] .
pQm
cj;/df ;xefuL g]kfnLx?n] cGt/fli6«otfjfbL g]kfnL P]Soj4tf d+r tyf ljZj hgk|lt/f]w
cfGbf]ng, o'/f]kåf/f g]kfndf kmfl;jfbL /fhf 1fg]Gb|n] zfxL ;}lgs s' u/L ;}lgs
zf;g nfb]sf] lj/f]w ub}{, g]kfnL hgtfn] @)%@ ;fn b]lv rnfPsf] hgo'4nfO{ ;dy{g ub}{,
nf]stflGqs u0ftGq, g]kfnsf] :yfkgfsf] dfu ub}{ / g]kfnsf] ;}lgs zf;snfO{ ljleGg
/fi6«x? lbOb} cfPsf] ;}Go cfly{s tyf s'6g}lts ;xo]fu tTsfn aGb ug{ dfu ub}{
lgsfn]sf] xhf/f}+ krf{x? ljt/0f u/]sf lyP .
lj/f]w
h'n';sf] qmddf ePsf] ;efnfO{ ;+o'Qm g]kfnL df]rf{, o"/f]k tyf OG;f]kmsf
k|ltlglwn] ;Daf]wg ub}{ g]kfnsf] kmfl;jfbL /fHo;Qfn] g]kfnL hgtfdfly zfxL ;}lgs
cft+s dRrfO{ xhf/f}nfO{ xTof ug]{, lu/km\tf/ u/L a]kQf kfg]{, anTsf/ ug]{, adx?
v;fnL Wj:t kfg]{, cfuf] nufO{ a:tLx? phf8 agfpg] h:tf h3Go ck/fw ug]{ xTof/f]
;/sf/sf] lj/f]w ub}{ cfh g]kfnLx?nfO{ /fHocft+s dRrfO{ hj{h:tL ljb]zLg afWo kfg]{
lg/+s'z ;/sf/ ;dIf o'/f]lkog ;/sf/x?n] g]kfnLx?nfO{ ;'k'b{uL ug{', cfly{s tyf
;}Go ;xof]u hf/L /fVg' jt{dfgdf g]kfnL hgtfsf] ;fj{ef}d aGg] rfxgfsf] afws aGb}
lg/+s'; ;/sf/nfO{ g} ;dy{g ug'{ xf] eGb} o:tf sfo{x? tTsfn aGb ug{ dfu ug'{eof]
. pxf“n] g]kfnL hgtfn] g]skf -dfcf]jfbL_sf] g]t[Tjdf cfkm\g} ;]gf lgdf{0f u/L
kmf;LjfbL ;/sf/sf] ;a} h/fx?nfO{ pv]ln k"0f{ k|hftflGqs Joj:yf :yfkgf ug]{
lbzfdf cufl8 al9/x]sf] hfgsf/L u/fpg'eof] .
tLg
bh{g eGbf a9L g]kfnLx? tyf ;of}+ ljb]zLx?sf] ;xeflutfdf ePsf] pQm k|bz{gdf cGo
;+3–;+u7gsf k|ltlgwLx?n] g]kfnsf /fhfn] k|hftflGqs xs / clwsf/x?sf] x/0f u/]/
;+rf/df ;]G;/ nufpg], lj/f]w ug{ k|ltaGw nufpg],;fj{ef}d aGg rfxgf g]kfnLx?sf]
xTof ug]{, h:tf sfo{x?sf] lj/f]w ub}{ ljb]zL e"lddf klg cfkm\gf xs clwsf/x?
k|fKtLsf] nflu n8\g / To;sf nflu Psh'6 /xg cfu|x u/]sf lyP .
pQm
cj;/df g]skf -dfcf]jfbL_ lhGbfjfb, zfxL ;}lgs s' d"bf{jfb, /fhtGq
d"bf{jfb, u0ftGq g]kfn lhGbfjfb, ;'k'b{uL aGb u/ h:tf gf/fx? g]kfnLx?n]
nufpb} u0ftGq g]kfnsf] :yfkgfsf] nflu ;a} g]kfnLx? ljb]zL e'lddf /x]/ ;xof]u
hgfpg] k|lta4tf JoQm u/]sf lyP .