d'Vo
;dfrf/
…dWoo'uLg
/ aa{/ ;fdGtL tfgfzfx;“u tTsfn jftf{sf] ;Defjgf b]Vb}gf}+Ú
sf7df8f}+÷
g]kfn sDo'lgi6 kf6L{ -dfcf]jfbL_ sf cWoIf s=k|r08n] k'/fgf] ;Qf;“u jftf{sf]
tTsfn s'g} ;Defjgf g/x]sf] :ki6 kfg{'ePsf] 5 . ljZjljVoft ;dfrf/ ;+:yf
…/f]o6;{Ú nfO{ lbg'ePsf] cGt/jftf{df s=k|r08n] eGg'ePsf] 5 —æxfdL dWoo'uLg
/ aa{/ ;fdGtL tfgfzfx;“u tTsfn jftf{sf] s'g} ;Defjgf b]Vb}gf}+, clxn] o'4lj/fdsf]
s'g} ;Defjgf 5}g .æ
cfkm\gf] cGt/jftf{df df3 !( sf] sbdaf/] /f]o6;{sf] lh1f;fdf s= k|r08n]
eGg'ePsf] 5– æ;jf{lws 3[l0ft efOdf/f / hgxTof/f] /fhfsf] zlQm xTofpg] sbd
g]kfnL hg;d'bfosf] k|hftflGqs OR5f / cfsf+Iff lj?4 ;fdGtL lg/+s'ztGqsf]
b':;fxl;s sbdeGbf c? s]xL xf]Og .Æ
a]nfotL ;dfrf/ ;+:yf /f]o6;{n] lxhf] k|sflzt u/]sf] s=k|r08sf] cGt/jftf{sf
c+zx? ljZjsf sof}+ ;+rf/ dfWodx?dfkm{t\ k|;fl/t / k|sflzt eO/x]sf 5g\ . o;cl3
cl:t cfOtjf/ cd]l/sfsf] rlr{t ;fKtflxs …6fOdÚn] klg s=k|r08sf] kmf]6f];lxtsf]
cGt/jftf{ k|sflzt u/]sf] 5 . ;f]xL c+sdf k'/fgf] ;Qfsf k|d'v 1fg]Gb|sf] klg cGt/jftf{
k|sflzt ePsf] 5 .
d'lb|t
6fOdsf] c+sdf dxTjk"0f{ c+z / cgnfOg ;+:s/0fdf lj:t[t ?kdf lbOPsf] ;f] cGt/jftf{df
s=k|r08n] eGg'ePsf] 5 – dflg;dfly dflg;åf/f zf]if0f ul/g] o; clgi6 Joj:yfsf
lj?4 dfgjtfsf] ;d'Ggltsf lgldQ ;+;f/ abNg cfkm"nfO{ alnbfg ug{ g} d]/f]
klxnf] / clGtd ;kgf xf] .Æ
dfcf]jfbLsf cWoIf s=k|r08n] 6fOdsf blIf0f Pl;of Jo'/f] k|d'v Pn]S; k]/Ln]
;f]Wg'ePsf] Ps csf{] k|Zgsf] hjfkmdf eGg'ePsf] 5– æxfd|f] hgo'4 ljNs'n}
?kdf gof“, PSsfO{;f}+ ztfAbLsf] o'4 xf] . xfd|f] kf6L{ s]jn ut ztfAbLdf ljZjsf
y'k|} b]zsf hgtfx?n] nl8;s]sf] h:t} lg/+s'z /fhtGqn] k|ltlglwTj u/]sf] ;fdGtjfbsf
lj?4 dfq nl8/x]sf] 5}g a? o;sf ;fy} xfd|f] kf6L{ ljZjsf jx';+Vos hg;+Vofdfly
cfkm\gf] :jfy{ nfb\g k|oTgzLn ;fd|fHojfbsf s'sfo{sf lj?4 ;d]t nl8/x]sf] 5 .Æ
s=k|r08sf]
cfbz{ g]kfnsf] ;kgf s:tf] 5 t < 6fOdsf] Pp6f k|Zgsf] pQ/df s=k|r08n] cfkm\gf]
Tof] g]kfnsf] lrq k|:t't ub{} eGg'ePsf] 5– æ;fdGtjfbsf] zf]if0faf6 d'Qm, lg/Gt/
cfly{s / ;f+:s[lts ;d[l4sf lgldQ l;h{gfTds 9+un] sfd ug{] hgjfbL gof“ g]kfn
xfd|f] cfbz{ g]kfnsf] :jKg xf] .Æ
6fOdsf] pQm ;+:s/0fdf dfcf]jfbL cfwf/If]qsf] e|d0fkl5 6fOdsf Pn]S; k]/Lsf]
Pp6f nfdf] l/kf]6{ klg 5flkPsf] 5 . cfkm\gf] l/kf]6{sf] qmddf pgL n]V5g\ æ===========v}l/sf]6df
ePsf] xTofsf08sf jfjh'b oL hg;]gfsf of]4fx?df …l:kl/6Ú pRr b]lvG5 em08} l/u6f
nufpg] vfns} . hg;]gfsf] pd]/nfO{ x]bf{ oL o'jfx?sf] pT;fx Tolt crDd} nfUg] t
5}g . k'?ifx? x“l;L dhfs u5{g\ / Ps–cfk;df rN5g\, dlxnfx? unNn xf“:5g\ /
cfkm\gf ;+uLx?nfO{ c“ufnf] df5{g, k|foM ;a} elnan v]N5g\, uLtx? ;'Gb5g\ .Æ
6fOddf
k]/Ln] /fhf 1fg]Gb|af/] klg ljZn]if0f u/]sf 5g\ . pgL n]V5g\ æolb /fhfx?
PSnf]kgfdf hlGd5g\ / cfkm"nfO{ tfgfzfx agfp“5g\ eg], lg/+s'z /fhf 1fg]Gb|
h:t} PSnf] s]xL g]tfx? dfq} lyP xf]nfg\ .Æ 6fOdsf] ;f]xL c+ssf] cGt/jftf{df
1fg]Gb|n] slknj:t'df ePsf] aa{/ xTofsf08, cfuhgL / n"6kf6sf] 36gfnfO{ ;xL
7x¥ofPsf 5g\ . pgn] eg]sf 5g\ æd o:tf sbdx?sf] :jfut ub{5' .Æ oxf“
:d/0fof]Uo s'/f s] 5 eg] k'/fgf] ;Qfåf/f ul7t dfgjlwsf/ cfof]un] ;d]t of]
36gfdf zfxL ;]gfaf6 HofbtL ePsf] atfO;s]sf] 5 . o;sf ;fy} b]zsf k|foM ;a} / cGt/f{li6«o
dfgjlwsf/jfbL ;+3÷;+:yfn] pQm 36gfdf k'/fgf ;Qfsf ;'/IffsdL{n] hgtfnfO{ lhp“b}
hnfPsf], anfTsf/ u/]sf], ;of}+ 3/ cfuhgL u/]sf] oyfy{ ljj/0f jflx/ NofPsf 5g .
…6fOdÚsf]
cgnfOg ;+:s/0fdf 5flkPsf] s=k|r08sf] cGt/jftf{n] /fli6«o tyf cGt/f{li6«o
l:yltsf ;fy} pxf“sf JolQmut ;f]+rx? s] 5g\ eGg]af/]df :ki6 kfg{] sfd u/]sf] 5
. cWoIf sd/]8 k|r08sf] of] cGtjf{tf{ ;d;fdlos ePsfn] g]kfnLdf cg'jfb u/L k|sflzt
u/]sf 5f}+ –
clxn]
cfGbf]ngsf] cj:yf s:tf] 5 <
dxfg\
hgo'4n] /0fg}lts k|Tofqmd0fsf] clGtd r/0fdf k|j]z ul/;s]sf] 5 . xfd|f] kf6L{n]
!((^ df hgo'4sf] ;'?jft ubf{ xfdL;“u g t Pp6} cfw'lgs xltof/ lyof] g t tflnd
k|fKt ;z:q ;d"xx? g} . xfdL;“u s]jn kf6L{sf] j}rfl/s, /fhg}lts Pjd\ ;}Go
sfo{lbzf lyof] . xfdLn] tLgj6f /0fg}lts r/0fx?sf] JofVof u¥of}+– /0fg}lts /Iff,
/0fg}lts ;Gt'ng / /0fg}lts k|Tofqmd0f . clxn] xfdL;“u zlStzfnL hgd'lQm ;]gf,
ljzfn d'Qm Onfsf / b]zel/ ufp“n] Onfsfdf tLj| ?kn] ljsf; eO/x]sf hgtfsf] /fhg}lts
;Qf 5 . xfdLn] zfxL ;]gfnfO{ /IffTds l:yltdf k'¥ofPsf 5f}+ / pgLx?nfO{ /fhwfgL,
zx/, lhNnf ;b/d'sfd / ltgsf Aof/]sdf s}b u/]sf 5f}+ . of] clGtd r/0fsf] lgldQ
xfd|f] /0fgLlt bL3{sfnLg hgo'4sf] /0fgLltdf zx/L ljb|f]xsf s]xL sfo{gLltx?sf]
…km\o'hgÚ x'g]5 .
s]
/fhfn] zlQm xTofP/ tfTsflns uNtL u/]sf x'g\ < hgtfsf] ;fd" /fhg}lts
kf6L{x? c;kmn eP eGg] /fhfsf] egfO{ tkfO{+nfO{ 7Ls nfU5 <
clxn]
g]kfndf Pp6f 7"nf] /fhg}lts pynk'yn 5 . s'Voft efOdf/f / hgtfdf/f /fhf
1fg]Gb|åf/f k|ltlglwTj ul/Psf] dWoo'uLg ;fdGtL lg/+s'ztGqsf] cjz]ifn] g]kfnL
hgtfsf] k|hftflGqs cfsf+Iffsf lj?4 cft+ssf] /fh kmsf{pg] c;kmn k|oTg ul//xsf] 5
. xfdLnfO{ nfUb5 tyfslyt /fhf 1fg]Gb|n] uNtL dfq u/]sf 5}gg\ a? pgsf] k|ltudgsf/L
sbdaf6 hgtf / b]zsf] lj?4 ck/fw;d]t u/]sf 5g lsgls ;don] af/Daf/ k'li6 u/]sf] 5
ls of] ;fdGtL zfxL lg/+s'ztf nfb\g] if8oGq xf] .
xfd|f]
kf6L{n] k|d'v ;+;bLo kf6L{x?sf] ;'wf/jfbL Pjd\ ;fdGtL lg/+s'ztfk|ltsf]
d]nldnfksf/L /j}ofdfly cf/f]lkt ug{] clwsf/ /fVb5 . xfdL qmflGtsf/L ljsNksf]
k|ltlglwTj ub{5f}+ . xfdL ;fdGtjfb / ;fd|fHojfbsf lj?4 hgjfbL qmflGt xf“ls/x]sf
5f}+ / ;fdGtL lg/+s'ztfnfO{ Wj:t ug{ rfxG5f}+ . of] ;fdGtL lg/+s'ztGqsf lj?4
hgtGqsf] n8fO{+ xf] . xfdL s] ljZjf; ub{5f}+ eg] hg;d'bfo g} Oltxf;sf jf:tljs
lgdf{tf x'g / pgLx? o;k|sf/sf] ;fdGtL lg/+s'ztGq ;fd' cfTd;dk{0f ug{] 5}gg\ .
of]
o'4df g]kfndf y'k|} dfG5]x? xtfxt x'g] b]lvG5, xf]Og / <
lglZrt
?kdf zfxL ;]gfn] hg;d'bfosf lj?4 cft+ssf] /fh / cfqmd0fnfO{ t]h kfg{ k|of; ug{]
5 . t}klg ltgLx?n] lgz:q / lgbf{]if hgtfsf] hyfefjL Pjd\ sfo/tfk"j{s xTof
ug{ k|oTg ug{]5g\ . /fhfsf] lg/+s'z sbdkl5 zfxL ;]gfn] lgz:q hgtfsf 3/df / :yfgLo
;df/f]xdf hDdf ePsf hgtf dfly x]lnsf]K6/af6 uf]nf jiff{pg yfln;s]sf] 5 . t/ dnfO{
nfU5, hgd'lQm ;]gfsf] bgs / a9\b} u/]sf] hg;d'bfosf] k|lt/f]wnfO{ To;n] slxNo}
klg bjfpg ;Sg] 5}g . o'4df s]xL dflg;x? xtfxt x'G5g . xfdLn] hgtfsf] alnbfgnfO{
Go"g ug{ oy]i6 k|of; ug{]5f}+ .
dfgjclwsf/jfbL
;d"xx?n] zfxL ;]gf / dfcf]jfbLx? b'j}nfO{ qm'/tf, oftgf / xTofsf] cf/f]k
nufO/x]sf 5g\ . oL cf/f]kx? / tkfO{+n] o'4df afnaflnsf k|of]u u/]sf] cf/f]kaf/]
tkfO{+sf] hjfkm s] xf] <
xfdL ;fdGtL lg/+s'ztfsf] h'jfaf6 hgtfnfO{ d'Qm ug{ / b]zdf hgjfbL u0ftGq
:yfkgf ug{ nl8/x]sf 5f}+ . hals zfxL ;]gf ToxL dWoo'uLg ;fdGtL lg/+s'ztGqsf] /Iffsf]
lgldQ nl8/x]sf] 5 . of] j}rfl/s Pjd\ /fhg}lts b[li6sf]0f cfkm}n] :ki6 ub{5 ls
zfxL ;]gf / xfd|f] kf6L{nfO{ s'g} tl/sfn] klg t'ngf ug{ ;ls+b}g . xhf/f}+sf]
a]kQf, xhf/f}+ ufp“n] u/Lj ls;fgx?sf 3/x? n'6\g] / hnfpg] sfo{x?, xhf/f}+
anfTsf/sf 36gfx?, xhf/f}+ hgtfsf] cdfgjLo Pjd\ u}/sfg'gL oftgf / xTof zfxL ;]gfsf
dfgjflwsf/sf clen]vx? x'g\ . olt g} a]nf, xfd|f] hgd'lQm ;]gfn] zfxL ;]gfsf]
cft+ssf] axfb'/Lk"j{s k|lt/f]w ub{} ;of}+sf] ;+Vofdf w]/} k6s zfxL ;]gf /
k'ln;sf sd{rf/LnfO{ kS8]sf] 5, o'4aGbLsf lx;fan] ;Ddfg u/]sf], dfgjLo Jojxf/
u/]sf] 5 / 5fl8lbPsf] 5 . lglZrt ?kdf cfkm\gf] u[xufp“ 5f8]/ ljb]z nfUg] y'k|}
g]kfnLx?sf] af/]df xfdL cToGt u+eL/ 5f}+ . hxf“;Dd xfd|f] gLltsf] s'/f 5,
xfdLn] hgtfnfO{ cfkm\gf] u[x ufp“df kms{g lg/Gt/ cg'/f]w ul//fv]sf 5f}+ /
jxf“x?sf] ;'/Iffsf] lhDd]jf/L xfdLn] lng] 5f}+ . clxn], ljutdf efu]sf y'k|}]
;+Vofsf hgtfx? cfkm\gf] 3/ kmls{/fv]sf 5g\ / xfd|f cfwf/ Onfsfx?df
zflGtk"0f{ tl/sfn] pTkfbg k|s[ofdf efu lnO/x]sf 5g\ .
xfdL
o'4df ePsf] x'gfn] xfd|f] kIfaf6 s'g} sdLsdhf]/L tyf uNtL ePsf 5}gg\ eGg d ;lQmg
. xfdLaf6 uNtL ePsf] b]Vgf;fy lagf lxlRsrfx6 To;nfO{ ;'wfg{ / To; k|sf/sf uNtLx?
k'gM gbf]xf]¥ofpg xfdLn] k|oTg ul//fv]sf 5f}+ . d ljZjel/sf hgtflGqs ;+3÷;+:yfx?
Pjd\ JolQmTjx?k|lt zfxL ;]gf / ;fdGtL lg/+s'ztGqn] km}nfPsf] kLt k|rf/af6 e|ddf
gkg{ / g]kfnL hgtfsf] k|hftflGqs ;+3if{sf] ;xof]udf cufl8 a9\g cg'/f]w ug{
rfxG5' .
hg;]gfdf
s]6fs]6Lsf] k|of]u ;DaGwL k|rf/n] xfdLdf sf}t'xntf k}bf u/]sf] 5 . gLlt / lgodsf
lx;fan] !* jif{ d'lgsfnfO{ hg;]gfdf elt{ x'g glbg] s'/fdf xfdL b[9 5f}+ . t/
cfnf]rsx?sf] aLrdf Ps k|sf/sf e|d k}bf ug{] s'/f xhf/f}+sf] ;+Vofdf /x]sf
zxLbx?sf 6'x'/f s]6fs]6L x'g ;S5g\ . vf;u/L xfd|f u|fdL0f cfwf/Onfsfx?df, h;sf]
lhDd]jf/L l;w} xfd|f] kf6L{dfly kg{ cfp“5 . of] l:yltdf cfkm\gf afa'–cfdfsf]
c;n pQ/flwsf/L agfpg] lx;fan] ltgLx?nfO{ kfngkf]if0f ug{], lzIff–lbIff lbg] /
k|lzlIft ug{] lhDd]jf/L kf6L{n] lnG5 . xfdLn] ltgLx?nfO{ n8fO“df slxNo} k|of]u
ub{}gf}+ t/ ltgLx?nfO{ afn ;+u7gdf /fv]/ lzlIft ug{] / cg'zfl;t t'Nofpg] k|oTg
eg] ub{5f}+ . hals xfdLn] u/Lj afn aRrfsf] lhDd]jf/L lng] s'/f ul//fv]sf 5f}+,
s;/L xfdLnfO{ s;}n] vd]/?h h:tf;“+u t'ngf ug{ ;S5 <
Pshgf
aflxl/ofsf] nflu, sDo'lgi6 ;]gf / /fhfsf aLrdf g]kfndf rn]sf] o'4 klxNo}sf] ;dodf
x'g] h:tf] P]ltxfl;s b]lvG5 . af“sL ljZjn] ut ztfAbLd} nl8;s]sf] n8fO“
g]kfnn] cem} nl8/x]sf] xf] <
of] cToGt} rfvnfVbf] k|Zg xf] . ;j{k|yd, xfdL g t h8;"qjfbsf]
k|ltlglwTj ub{5f}+ g t ;+;f]wgjfbsf] g} . xfdLn] 7f]; /fli6«o / cGt/f{li6«o kl/l:ylt
cg';f/ xfd|f] lj1fgnfO{ /Iff ug{, k|of]u ug{ / l;h{gzLn 9+un] o;sf] ljsf; ug{ ;Sbf]
k|oTg ul//fv]sf 5f}+ . xfdLx? s'g} aflxl/ofn] sNkgf u/] eGbf leGg 5f}+M a}rfl/s
pGd'vLs/0f b[9 t/ sfo{gLltdf nrs . dfS;{jfb–n]lggjfb–dfcf]jfb Pp6f ;fdflhs
qmflGtsf] PsLs[t lj1fg xf] . xfd|f] a'emfOdf dfS;{jfb–n]lggjfb–dfcf]jfb
hg;d'bfosf] ;+;f/} ysf{pg] ;+3if{dfkm{t ljsf; ePsf] ;j{xf/f ju{sf] ;fdflhs
qmflGtsf] PsLs[t lj1fg xf] . lj1fg ePsf] x'gfn] ju{ ;+3if{, pTkfbgsf lgldQ
;+3if{ tyf j}1flgs k|of]usf] ;du| ljsf;cg';f/ o;n] cljlR5Gg tyf lg/Gt/ ljsf;sf]
dfu ub{5 . …k|r08kyÚ g]kfnsf] 7f]; kl/l:yltdf dfn]dfjfbL ;fj{ef}d l;4fGtsf]
l;h{gfTds k|of]u xf] . of] dfn]dfjfbL lj1fgsf] ;Dd[4Ls/0f klg xf] .
xfd|f]
hgo'4 ljNs'n} ?kdf gof“, PSsfO;f}+ ztfAbLsf] o'4 xf] . xfd|f] kf6L{ s]an ut
ztfAbLdf ljZjsf y'k|} b]zsf hgtfx?n] n8]/ ;ls;s]sf] h:t} lg/+s'z /fhtGqn]
k|ltlglwTj u/]sf] ;fdGtjfbsf lj?4 dfq nl8/x]sf] 5}g a? o;sf ;fy} xfd|f] kf6L{
ljZjsf jx';+Vos hg;+Vofdfly cfkm\gf] :jfy{ nfb\g k|oTgzLn ;fd|fHojfbsf s'sfo{sf
lj?4 ;d]t nl8/x]sf] 5 . t/ ;a}nfO{ yfxf 5 cd]l/sf h:tf] clt dxfzlQm slyt
k|hftflGqs d"n'sn] s]jn g]kfnL hgtfsf] jf:tljs k|hftflGqs dfunfO{ ;dy{g gug{]
dfq xf]Og a? To;n] k|r'/ ;}Go ;xof]usf ;fy 3[l0ft ;fdGtL lg/+s'z /fhtGqnfO{ ;dy{g
u/]sf] 5 .
tkfO{sf]
qmflGt ljZjel/ g} km}ng] s'/fdf tkfO{nfO{ ;f“lRrs} ljZjf; 5 <
;fd|fHojfbL ljZj Joj:yfn] d'¶Le/ wgLx?nfO{ emg\ emg\ wgL / ljZj
hg;+Vofsf] cToflws ax';+VofnfO{ cdfgjLo tl/sfn] emg\ u/Lj agfp“5 . j:t'ut
lx;fan] ljsf; eO/x]sf] x'g] / gx'g]sf aLrsf] tLj| leGgtfn] ljZj qmflGtsf cfwf/x?nfO{
lg/Gt/ ?kdf lgdf{0f ub{5 / ult k|bfg ub{5 . ljBdfg ljZj Joj:yfsf lj?4 hgtfsf] lj/f]w /
ljZjel/ a9\b} uO/x]sf] pynk'ynnfO{ hf] s;}n] ;lhn};“u b]Vg ;S5 . of] j:t'ut kl/l:yltsf
;fy xfdL s] ulx/f] ljZjf; ub{5f}+ ls xfdLn] g]kfndf h] ;'? u/]sf 5f}+ Tof] s]an
@! cf}+ ztfAbLdf ljZjJofkL qmflGtsf] Pp6f c+z dfq xf] .
kf6L{k|ltsf]
lgi7f / kf6L{sf] cg'zf;g slt dxTjk"0f{ 5 < ;j{;Qfjfb / JolQm k"hfsf]
s'g} vt/f b]Vg' x'G5 <
xfd|f] kf6{Ln] Oltxf;sf lzIffx? vf;u/L @) cf}+ ztfAbLsf dxfg\ qmflGt /
k|ltqmflGtsf ;sf/fTds tyf gsf/fTds kf7x?sf] ulx/f] ljZn]if0f ul//fv]sf] 5 .
Jofks 5nkmnkZrft\ xfdLn] æ@! cf}+ ztfAbLdf hgjfbsf] ljsf;Æ eGg] k|:tfj cufl8
NofO;s]sf 5f}+ h;n] gof“ ;Qf lg/Gt/ hgd;d'bfosf] lgu/fgL, lgoGq0f / x:tIf]kdf
/xg] l:yltsf] ;'lglZrttf ug{] ljlwsf af/]df JofVof u/]sf 5f}+ . xfd|f]
k|:tfjcg';f/, gof“ ;+ljwfgsf] lgb{]zgdf ;fdGtjfb tyf ;fd|fHojfbsf] lj/f]w ug{]
/ ljleGg tx / tKsfsf hgtfsf] ;]jfdf sfd ug{] /fhgLlts kf6L{x?sf aLr v'nf
k|lt:kwf{ /xg] 5 . xfdLn] of] klg k|:tfljt u/]sf 5f}+ ls sDo'lgi6 kf6L{leq
tnb]lv dfly;Dd kf6L{ ;b:ox?sf aLrdf sfo{ ljefhgsf] Joj:yf ul/g' kb{5 . tf ls
Pp6f tKsfn] hgtfsf] aLrdf sfd ug{] 5 / csf{n] ;Qfdf . s]xL ;dofjlwkZrft\ Tof]
pQm >d ljefhg ablng] 5 . xfdLnfO{ ljZjf; 5 ls o; k|sf/sf] ljlwn] ;Qfleq gf]s/zfxL
k"“hLjfb k}bf x'g] vt/f w]/} xb;Dd /f]Sg ;Sg]5 . h]xf];\ d'Vo s'/f of] xf]
ls cljlR5Gg j}rfl/s / ju{;+3if{sf] dfWodaf6 lg/Gt/ qmflGtsf/Ls/0f ug{] gof“
9+usf] kf6L{ lgdf{0f ug{ xfdL k|oTgzLn 5f}+ . g]t[Tjsf] s]Gb|Ls/0f ug]{
cfjZoQmfeGbf afx]s oxf“ s'g} lsl;dsf] JolQm k"hfsf] k|Zg} 5}g . xfdL ;fd"lxs
g]t[Tj / pQ/flwsf/Lx?sf] cfk"lt{sf] k|0ffnLnfO{ ljsf; ug{ oy]i6 k|of; ul//fv]sf
5f}+ .
tkfO{x?nfO{
ljb]zLx?sf] ;dy{g 5 < dfcf]jfbLx?nfO{ rfOgfn] c:jLsf/ ug{'nfO{ s] eGg'x'G5
<
cGt/f{li6«o
;d'bfon] /fhfsf] lg/+s'ztfjfbL rl/q / dfcf]jfbLx?sf] hgjfbL k|s[lt a'‰g h?/L 5
. jf:tjdf jt{dfg rLlgof“ zf;s ju{n] gof“ dxfzlQm x'g] ;kgf b]Vb}5, h'g
dfcf]T;]t'¨n] cf“sng ug{' ePsf] af6f]sf] l;wf lj?4df 5 . To;sf/0f g]kfndf
dxfg\ qmflGtsf/L dfcf]sf] k'g/fudgaf6 rLg eolet b]lvG5 . ;+o'Qm /fi6« ;+3 jf
cGo s'g} e/kbf{] cGt/f{li6«o dfgjlwsf/jfbL ;+u7gsf] dWo:ytfsf lgldQ xfd|f]
k|:tfjnfO{ k|ToIf jf ck|ToIf ?kn] ;dy{g ug{] zlQmx? 5g\ / xfd|f y'k|} ;fyLx? /
;+3÷;+:yfx? 5g\ / xfd|f] ljleGg txdf lgoldt ;Dks{x? 5g\ . t/ k|fljlws sf/0fn]
d}n] To;sf] v'nf;f ug{ ;lSbg .
tkfO{
clxn] h] x'g'x'G5 Toxf“;Dd s] n] k'¥ofof] < tkfO{+nfO{ s] n] k|f]T;fxg u¥of]
<
ju{ pTklQsf] lx;fan] d Pp6f u/La ls;fg kl/jf/af6 cfPsf] x'“ . d]/f cfdf–a'af
kxf8L u[xufp“ -sf:sL lhNnf_ 5f8]/ hLljsf]kfh{gsf lgldQ leqL dw]zsf] lrtjgdf
cfP/ a;f]jf; ug{' eof] . lrtjgdf
cfO;s]kl5 xfd|f] kl/jf/ dWod ls;fg kl/jf/df p7\of] . h]xf];\ d]/f] afNosfnaf6}
d}n] u/LaL / cdfgjLo zf]if0fsf] cy{ a'‰g] df}sf kfP“ . lrtjg cfkm\gf]
hLljsf]kfh{gsf lgldQ b]zsf ;a} efuaf6 5f;ld; 9+un] dflg;x? hDdf ePsf] g]kfnsf]
Pp6f lhNnf xf] . dnfO{ Ps csf{;“u cGt/lqmof ug{] cj;/ ldNof] . d sDo'lgi6 ljrf/wf/fsf]
;Dks{df cfP“ . To;kl5 d ljBfyL{ /fhgLltdf ;+nUg eP“ / :gfts tx k"/f
ubf{;Dddf d sDo'lgi6 eO;s]sf] lyP“ . To;kl5, d}n] lg/Gt/ ?kdf ;fgf–7"nf
ljleGg k|sf/sf hg;+3if{x?df lg/Gt/ efu ln+b} cfP“ h;n] dnfO{ d clxn] hxf“ 5'
Toxf“ k'¥ofof] . ;fdGtjfbsf] zf]if0faf6 d'Qm lg/Gt/ cfly{s tyf ;f+:s[lts
;Da[l4sf lgldQ l;h{gfTds 9+un] sfd ug{] hgjfbL gof“ g]kfn xfd|f] cfbz{ g]kfnsf]
;kgf xf] . To:t}, ;fd|fHojfb tyf dflg;åf/f dflg;dfly x'g] zf]if0faf6 d'Qm Pp6f
gof“ ;+;f/, hxf“ l;+uf] dfgj hflt ;fd"lxs ?kn] cgGt ;+Dd[l4 tkm{ cufl8
a9g]5, g} cfbz{ gof“ ;+;f/ x'g]5 .
tkfO{n]
h] ul//xg' ePsf] 5 To;df s'g} z+sf jf ;kmn eOGg ls eGg] nfU5 < JolQmut ?kdf
tkfO{nfO{ of] o'4n] s:tf] c;/ kf/]sf] 5 < s:tf] leGb} vfnsf] hLjg x'GYof]
xf]nf eGg] tkfO{n] slxNo} ;f]Rg' ePsf] 5 ls <
jf:tjdf,
of] o'4n] dnfO{ hgtfsf] cfTdfn] ;xg ;Sg] k|r'/ zlQm / efjgfsf] ulx/fOnfO{ a'‰g
;xof]u k'¥ofof] . d o;df uf}/jflGjt 5' . To; sf/0f, hg;d'bfoaf6 cnu x'g] ;kgf d
g t clxn] b]v]sf] 5' g t slxNo} b]Vg] g} 5' . c“x, hgtfnfO{ d'Qm ug{] dxfg\
p2]Zok|lt d]/f] ;dk{0fsf] lhDd]jf/Ldf ddf slxNo} z+sf 5}g, d}n] JolQmut ;kmntf /
c;kmntfdf slxNo} Vofn /flVbg a? hgtfsf] ljhodf dnfO{ k"0f{ ljZjf; 5 . kf6L{
cleofg / hgtfeGbf aflx/ d]/f] hLjgdf s'g} :jfy{ / s'g} ;do g} 5}g . dflg;dfly
dflg;åf/f zf]if0f ul/g] o; clgi6 Joj:yfsf lj?4 dfgjtfsf] ;d'Ggltsf lgldQ ;+;f/
abNg cfkm"nfO{ alnbfg ug{' g} d]/f] klxnf] / clGtd ;kgf xf] .
tkfO{
lsg olt w]/} e"ldut x'g'x'G5 <
s]xL
u+eL/ k|fljlws cK7\of/fx?n] ubf{ o;k6s d}n] tkfO{;“u cfdg];fdg] e]6\g ;lsg .
cfzf u/f}+ lgs6 eljiodf xfdL To;/L g} e]6\g ;Sg]5f}+ . t/ d d]/f hgtfaf6 Tolt
l5k]sf] 5}g . d v'nf 5' / hgtf;“u lg/Gt/ cGt/lqmofdf 5' . o;f] x'GgYof] eg]
d}n] of] hLjg d/0fsf] ;+3if{df s;/L d]/f] sfd k"/f ug{ ;Sy]+ <
b}n]v 36gfsf] k|ltj]bg
;fj{hlgs
g]kfnu~h÷ s]xL dlxgfcl3
b}n]vdf ePsf] 36gfx?af/] 5fgljg ug{ g]=s=kf=-dfcf]jfbL_åf/f u7g ul/Psf] ;ldltsf]
k|ltj]bg ;fj{hlgs ul/Psf] 5 .
g]kfn sDo'lgi6 kf6L{ -dfcf]jfbL_ klZrd sdf08sf O~rfh{ s=sfG5faxfb'/n] Ps
jQmJodfkm{t\ ;f] k|ltj]bg ;fj{hlgs ug{'ePsf] xf] . ;f] k|ltj]bgdf bf]ifL b]lvPsf
s]xL lhNnf:t/Lo g]tf tyf sfo{stf{x?nfO{ sfjf{xL ul/Psf] s'/f s= sfG5faxfb'/n]
hgfpg'ePsf] 5 . pxf“n] cfkm\gf] kf6L{ sdLsdhf]/L ;Rofpg xd]zf tof/ /x]sf] klg
atfpg' ePsf] 5 .
Pdfn]
km]l/ b/jf/sf] v]tfnf jGg tof/ †
sf7df8f}}+÷ljutdf
…/fhfÚsf] k|ltufdL ;/sf/df gf]s/sf] ?kdf ;fd]n eP/ df3 !( sf] sbd rfNg ;xof]uL
jg]sf] Pdfn] clxn] km]l/ b/jf/sf] v]tfnf jGg xtfl/Psf] a'lemPsf] 5 . oxL j}zfv $
ut] j;]sf] Pdfn] :yfoL ;ldltsf] a}7sn] …/fhfÚn] u/fpg] slyt r'gfjdf efu lng ;lsg]
cf;osf] lg0f{o lnP/ cfkm" b/jf/sf] v]tfnf jGg xtfl/Psf] ;+s]t u/]sf] 5 .
:yfoL
;ldltsf] j}7skl5 s]Gb|Lo sfof{no ;lrj k|bLk g]kfnåf/f hf/L jQmJodf d'n'ssf]
;+s6 ;dfwfg ljgf r'gfj x'g g;Sg] egL df3 !( eGbf cl3 cfkm\g} kf6L{n] /fVb} cfPsf]
c8fg eGbf 7Ls pN6f] wf/0ff k]z ul/Psf] 5 . Toltdfq ge} df3 !( sf] zfxL 3f]if0ff
lkmtf{ geP klg …/fhfÚn] u/fpg] slyt r'gfjdf efu lng] vfnsf] lg0f{o ;d]t
Pdfn]n] u/]sf] 5 .
Pdfn]n]
lgjf{rgsf] k"j{zt{x? eGb} cufl8 ;f/]sf rf/j6f zt{x?df …/fhjGbLx¿sf] l/xfO,
lgjf{w k|]; :jtGqtf, ;+s6sfnsf] cGTo / bnx¿n] :jtGq 9+un] sfd ug{ kfpg] ;'lglZrttfÚ
/x]sf 5g\ . oL zt{x?df )$^ ;fnsf] hgcfGbf]ngjf6 k|fKt ar]v'r]sf ;Lldt clwsf/x?sf]
;d]t ckx/0f u/L ;fdGtL clwgfosjfbsf] :yfkgf ug]{ df3 !( sf] 1fg]Gb|sf] 3f]if0ff
lkmtf{ ug'{ kg]{ s'/f st} pNn]v 5}g . a? Pdfn]n] cfkm"n] /fv]sf rf/ zt{
k"/f ePdf lgjf{rgsf] pko'Qm jftfj/0f aGg ;Sg] jtfP/ /fhfsf] clwgfosjfbL
Joj:yfnfO{ 3'dfp/f] kf/fdf :jLsf/ ub}{ cfkm\gf] kf6L{nfO{ b/jf/sf] gf]s/ jgfpg]
;+s]t u/]sf] 5 .
ptf
jt{dfg ;+s6 ;dfwfgsf] nflu pko'{Qm /fhgLlts k|:tfj tof/ ug{ eg]/ Pdfn]åf/f ul7t
% ;b:oLo cf]nL sfo{bnsf] !& k]h nfdf] k|ltj]bg k]z u/]sf] yfxf ePsf] 5 . ;f]
k|ltj]bg k'/} uf]nd6f]n, oyfl:yltjfbL / Pdfn]sf] k"j{ lg0f{o eGbf klg w]/}
sbd k5fl8 /x]sfn] To;k|lt ljdlt hgfpb} sfo{bnsf ;b:o /fh]Gb| >]i7n] @ k]hsf]
km/s dt k]z ug'{ ePsf] 5 . cf]nLn] cfkm\gf] k|:tfj n]Vg' cl3 t'n;L lu/L;lxtsf b/jf/Lofx?,
;"o{jxfb'/ yfkf, kz'klt zd;]/;lxtsf k"j{ k+r / d08n] Pj+ ef/t / cd]l/sfsf
/fhb'tnufot;“u e]6]sf lyP . pgLx?n] lbPsf ;'emfjx?sf] ;d]t cfwf/df …d]nldnfksf]
k|:tfjÚ tof/ kf/]sf] s'/f jtfOPsf] 5 . tyflk cem} cf]nL sfo{bnsf] ;f] k|:tfj ;fj{hlgs
ul/Psf] 5}g .
cf]nLsf]
k|:tfj b/jf/;“u d]nldnfk u/L efuj08f u/]/ ;/sf/df k'Ug] lsl;dn] dfq} NofOPsf]
/ To;n] b]zdf ljBdfg 4Gbsf] jf:tljs ;dfwfg gug]{ s'/f Pdfn]sf Ps s]Gb|Lo g]tfn]
hgfb]znfO{ jtfP . pgn] cfkm\gf] gfd pNn]v gug]{ u/L k|ltlqmof lbb} eg]– …cf]nLn]
sfo{stf{x?sf] ;'emfjsf] cfwf/df ge} ljb]zL / d08n]x?sf] ;'emfjsf] cfwf/df k|:tfj
NofPsf 5g\ . o:tf] k|:tfj xfd|F] kf6L{sf] k|:tfj x'g ;Sb}g .Ú pgn] cj l;w}
nf]stflGqs u0ftGq :yfkgf ug{ ;+emf}tflxg ;+3if{df hfg' kg]{ jtfpb} ljutdf ;j{kIfLo
;Dd]ng, ;j{bnLo ;/sf/sf] u7g / ;+ljefg;efsf] r'gfjdfkm{t ;femf ;xdlt vf]Hg
Pdfn]n] lg0f{o ubf{ klg /fhfn] To; ljkl/t df3 !(sf] 36gf 36fPsfn] cj pgL;“u
d]nldnfksf] cf}lrTo g} gePsf] jtfP .
Pdfn]sf]
d'Vo g]t[Tj d08nL ljutdf em} /fhf;“u d]nldnfk u/L dfcf]jfbLlj?4 bdgdf pqg tof/
/x] klg sfo{stf{x?sf] 7"nf] k+lQm eg] nf]stflGqs u0ftGq :yfkgfsf] nflu
dfcf]jfbL;“u sfo{ut Pstfsf] kIfdf b]lvPsf 5g\ .
1fg]Gb|sf]
ljb]z e|d0fM cGt/f{li6«o ;d'bfonfO{ 9f6\g] k|of;
sf7df8f}+÷
ut df3 !( ut]sf] lg/+s'z sbdkl5 ljZj ;d'bfojf6 PlSnPsf ;fdGtL tfgfzfx 1fg]Gb|
oxL j}zfv & ut]af6 ljb]z e|d0fdf hfb}5g\ . j}zfv
( b]lv !! ut];Dd O08f]g]lzofsf]
hsftf{df x'g nfu]sf] ck|mf]–Pl;ofnL lzv/ ;Dd]ng Pj+ a}zfv !! b]lv !@
ut];Dd rLgsf] xfOgfgl:yt jf]cfdf x'g] af]cf kmf]/d km/ Pl;ofsf] jflif{s ;Dd]ngdf
efu lng 1fg]Gb| To;tkm{ hfg nfu]sf] jtfOPsf] 5 .
b]zdf
hgtfsf ;j} k|sf/sf xs, clwsf/x?sf] ckx/0f u/]/ hgtfsf] g/;+xf/, j]kQf, jnfTsf/,
n'6kf6h:tf lqmofsnfk tLj| kfb}{ ;fdGtL lg/+s'ztfsf] gf+uf] cEof; ul//x]sf
1fg]Gb|n] tL ;Dd]ngx?df …k|hftGq,
dfgjclwsf/ / zflGtÚsf] kIfdf em'7\7f jskq k]z ug]{5g\ . pgn] b]zsf] c;L k|ltzt
e'efudf hg;Qfsf] cEof; ul//x]sf dfcf]jfbL qmflGtsf/Lx?nfO{ slyt cft+ssf/Lsf] cf/f]k
nufp+b} To;sf lj?4 n8\g ljb]zL k|ltlqmofjfbLx?;“u ;xof]usf] lev;d]t dfUg]5g\ .
1fg]Gb|sf
b'tx?n] ef/tLox?;“u ;d]t b/jf/ ef/tsf] :jfy{ jdf]lhd sfd ug{ tof/ ePsf] jtfpb}+
bnx?nfO{ cfkm"x?;“u ldnfOlbg cfu|x u/]sf] Ps ljZj:t ;dfrf/ ;|F]tn] jtfPsf]
5 . ef/tn] klg ;+;bjfbL bnx? / b/jf/aLr d]nldnfk u/fO{ dfcf]jfbL qmflGtsf/Lx?
lj?4 bdgdf ptfg]{ u|f08 l8hfOg tof/ kf/]sf] jtfOG5 . s]xL lbg cl3 ef/tdf ;DkGg
d'VodGqLx?sf] ;Dd]ngdf ef/tLo k|wfgdGqL dgdf]xg l;+x g]kfnsf dfcf]jfbL qmflGtsf/Lsf
lj?4 s8f ?kdf k|:t't x'g'n] klg o; s'/fnfO{ k'li6 u5{ .
k|wfgGofoflwz
/ dfgjclwsf/ cfof]usf cWoIf zfxL ;Qfsf k|jQmf
sf7df8f}}+÷
;jf]{Rr cbfntsf k|wfgGofowLz xl/k|;fb zdf{ / /fli6«o dfgjclwsf/ cfof]usf cWoIf
gogaxfb'/ vqLn] cfkm"x?nfO{ ;fdGtL lg/+s'z ;Qfsf] k|jQmfs} ?kdf k|:t't
u/]sf 5g\ . s]xL ;do cl3 ;DkGg GofowLzx?sf] cGt/f{li6«o ;Dd]ngdf k|wfgGofowLz
zdf{n] k|ltudgsf] kIfdf jsfnt u/]/ g]kfnsf] ;jf]{Rr cbfnt :jtGq gePsf] / of] klg
b/jf/s} uf]6L jg]sf] k'li6 ul/lbPsf 5g\ . To:t} dfgjclwsf/ cfof]usf cWoIf vqLn]
zfxL sbdsf] kIfdf cleJolQm lbg'sf ;fy} dfgjclwsf/ cfof]unfO{ g} zfxL ;Qfsf] ;xof]uL
jgfpg] sfo{ cl3 a9fPsf 5g\ .
;jf]{Rr
cbfnt Pjd\ dfgjclwsf/ cfof]usf k|d'vx?jf6 eO/x]sf lqmofsnfkn] :jtGq Gofofno /
dfgjclwsf/s} lvNnL p8fPsf] s'/f gful/s ;dfhsf k|j'4 JolQmx?n] ;d]t atfPsf 5g\ .
oxL a}zfv $ ut] ;fkm\df g]kfnsf] cfof]hgfdf sf7df8f}df ;DkGg Ps cGt/lqmof
sfo{qmddf af]Ng] ;j}h;f] jQmfx?n] hgtfdfly cGofo x'“bf Gofo lbg] / dfgjclwsf/dfly
cf3ft x'“bf va/bf/L ug]{ :yfgdf /x]sf elgPsf JolQmx? g} k|hftGq / dfgjclwsf/lj/f]wL
eP/ k|:t't ePsfn] ltgLx?nfO{ hgtfn] lsg :jLsf/ ul//xg] eg]/ hf]8bf/ k|Zg p7fPsf
lyP .
;jf]{Rr
cbfntsf k"j{ GofowLz nId0fk|;fb cof{nn] /fhfjf6 hah{:tL c;+j}wflgs 9+un]
;+s6sfnsf] 3f]if0ff u/L sfg'gL zf;gnfO{ k"0f{tM cj1f ul/Psf] / o:tf]
cj:yfdf ;+ljwfg / dfgjclwsf/sf] /Iff ug]{ bfloTj jf]s]sf
;jf]{Rr cbfnt / dfgjclwsf/ cfof]usf k|d'vx?n] s;}nfO{ v'zL kfg{s} nflu
dfgjclwsf/, k|hftGq / :jtGqtfdfly a~r/f] k|xf/ u/]sf] jtfpg' eof] . pxf“n]
;+s6sfnn] ;+s6 ;dfwfg ug]{tkm{ xf]Og cem tx–txdf ;+s6 lgDTofp+b} u/]sf
k|df0fx? k]z ub}{ k"0f{ k|hftGq / zflGtsf] :yfkgf lagf jf:tljs r'gfj x'g
g;Sg] jtfpg' eof] .
csf{
jQmf af/ P;f]l;P;gsf cWoIf zDe' yfkfn] k|hftGq, sfg'gL zF;g / dfgjclwsf/dfly
k|wfg Gofowlzsf] egfOn] 7"nf] k|xf/ ePsf] jtfpb} o;jf6 :jtGq
Gofofnodfly;d]t cf3ft k'u]sf] hgfpg' eof] . ;f] sfo{qmddf g]kfn kqsf/ dxf;+3sf
k"j{;efkltx? ;'/]z cfrfo{ / xl/x/ lj/xL, dfgjclwsf/ tyf zflGt ;dfhsf ;efklt
k'?iff]Qd bfxfn, clwjQmf lbg]z lqkf7L, jl/i7 kqsf/ kL v/]n, e}/j l/;fn,
dfgjclwsf/ ;+u7gsf cWoIf ;'bLk kf7snufotsf jQmfx?n] jf]Ng' ePsf] lyof] .
pxf“x?n] cfhsf] PSsfO;f} ztfAbLdf klg b]v]sf] s'/f eGg / n]Vg glbO{ s;}sf]
cfb]z / lgb}{zgdf rNg jfWo kfg{ vf]lhPsfn] o;sf lj?4 ;+3if{df pqg' cfjZos ePsf]
jtfpg' ePsf] lyof] . :jtGq Gofofno / dfgjclwsf/sf] ul/df e'n]/ s;}sf] k|jQmf jGg]
/x/ u/]sf k|wfgGofowlz / cfof]u cWoIfx?nfO{ kbjf6 /fhlgfdf lbg klg jQmfx?jf6 dfu
ul/Psf] lyof] .
;f]
sfo{qmddf dfgjclwsf/jfbL g]tf Pj+ kqsf/ dNn s] ;'Gb/n] …;+s6sfnsf] 3f]if0ff /
k|]; hutÚ ljifos sfo{kq k|:t't ug'{ ePsf] lyof] . pxf“sf] sfo{kqdf ;QfkIfjf6
k|]; :jtGqtfdfly lg/Gt/ cfqmd0f eO/x]sf ljj/0fx? k]z ub}{ Tof] cfqmd0fn]
;Dk"0f{ k|hftflGqs d"No dfGotfnfO{ cGTo ug{ vf]lh/x]sf]n] o;sf lj?4 ;r]t
;+3if{ h?/L ePsf] s'/f pNn]v ul/Psf] 5
.
/fhwfgLdf
5fkfdf/ z}nLdf dzfn h'n'z
sf7df8f}+ ÷
g]skf -dfn]_ lgs6 cg]/f:jljo'n] ;fdGtL lg/+s'ztfsf] lj/f]wdf oxL a}zfv $ ut] ;f“em
sf7df8f}+sf] nugrf]saf6 5fkfdf/ z}nLdf d;fn h'n'; k|bz{g u/]sf] 5 .
;+u7gsf
pkfWoIf zflns/fd s];Ln] g]t[Tj ug'{ ePsf] ;f] d;fn h'n';df /fhtGqlj?4 ljleGg gf/f
n]lvPsf Kn]sf8{;d]t jf]lsPsf] lyof] . d;fn h'n';sf] ;dfkgnfO{ ;+u7gsf dxf;lrj
cf]d cof{nn] ;Daf]wg ub}{ lg/+s'ztflj/f]wL cfGbf]ng hf/L /flvg] jtfpg' ePsf]
lyof] . d;fn h'n';sf] cGTodf k'u]sf ;fdGtL ;Qfsf ;'/IffsdL{n] ljBfyL{x¿nfO{
kqmg vf]h] klg ljwfyL{x? 3]/f tf]8]/ pDsg ;kmn ePsf lyP . ;f] sfo{qmddf ;dfrf/
;+sngsf nflu uPsf kqsf/x?nfO{ zfxL ;Qfsf ;'/IffsdL{n] s'6lk6 u/]sf]df To;sf] s8f
eT;{gf ul/Psf] 5 .
sf7df8f}+ ÷
ut r}t !& ut] a'wjf/df k|sflzt lx/f;td'Qm sf+u|]; g]tf anaxfb'/ /fO{sf] …k|hftGq
sxf“ 5 dxf/fh <Ú eGg] lzif{ssf] ;dfrf/ / sf6'g{ k|sflzt u/]sf sf/0f
l;l8of] sfof{non] a'wjf/ ;fKtflxssf ;Dkfbs ;"o{ yfkf;“u oxL a}zfv % ut]
jofg lnPsf] 5 . k|];dfly s8f lgoGq0f sfod ub}{ cfPsf] zfxL ;Qfn] ;Dkfbs
yfkf;“u ;dfrf/ 5fk]s} cfwf/df o;cl3 ;ftk6s;Dd jofg lnO{ ;lsPsf] 5 .
l;l8of]
sfof{non] a'wjf/sf ;fy} lxdfn vj/klqsfnfO{ sf/afxL ug{ /Iff dGqfnon] r}t @# ut]
kq n]v]sf] / ToxL cfwf/df cfkm"x?n] jofg lng jf]nfPsf] jtfPsf] yfxf ePsf] 5
. o;/L ;+rf/sdL{nfO{ cgfjZos jofg lng] tyf tf/]v nufpg] sfo{sf] ;j{q lgGbf /
eT;{gf ul/Psf] 5 . k|sflzt ;fdu|Lx?jf/] ph/L ;'Gg] / sf/jfxL k|lqmof cl3 a9fpg]
cflwsfl/s lgsfo k|]; sfplG;n eP klg ;fdGtL zfxL ;Qfn] To;sf] j]jf:tf u/L dgk/L9+un]
cfd ;+rf/sdL{x?nfO{ t;f{pg Pj+ dfgl;s tgfj a9fO/fVg o; lsl;dn] jofg lng] sfo{ ul//x]sf]
s'/fdf s'g} z+sf 5}g .
:d/0fLo
5, ;fdGtL lg/+s'ztfsf] lj/f]wdf ;dfrf/ n]v]s} cfwf/df ut df3 !( ut] otfdfq}
bh{Gff} kqsf/x?nfO{ kqmfp ul/Psf]df xfn;Dd klg !) kqsf/x?nfO{ y'gfdf /flvPsf] 5
. df3 !( eGbf cufl8 g} k'/fgf] ;Qfn] s[i0f ;]g, OZj/ a'9fyf]sL-s~rg lk|obzL{_,
b]js'df/ cfrfo{, sdn P;L, s'df/ l3ld/], /fhs'df/ s];L, lrq rf}w/L, ab|L v8sf,
u0f]z ;fksf]6f, ho/fd k/fh'nL, ljgf]b ;hgf, dg' lbDbf]ª, cfgGb yfkf, gu]Gb|
kf]v/]n, ljkgf zdf{, lbj;, cfwf/, s'zn, cUgL;lxt @# hgf kqsf/x?sf] lu/km\tf/LkZrft\
xTof u/]sf] 5 . To;}u/L ldng g]kfnL, 6f]kgfy ;fksf]6f, cho zfxL, lx/fjxfb'/ ;f?,
t]hgf/fo0f ;fksf]6f, ?ks ;fksf]6f;lxt ;ft hgf kqsf/x?nfO{ y'gfdf /fVg] tyf j]kQf
kfg]{ sfo{ ul//x]sf] 5 .
x]lnsf]K6/df hg;]gfåf/f
cfqmd0f
g]kfnu~h÷ zfxL ;]gfsf
x]lnsf]K6/x? hgd'lQm of]4fx?sf] cfqmd0fdf k/L Ifltu|:t ePsf 5g\ . vf/f le8Gtkl5
zfxL ;]gfn] To; If]qdf yfn]sf] ck/]zgUsf] qmddf r}q #! ut] zfxL ;]gfsf]
x]lnsf]K6/dfly cfqmd0f ePsf] lyof] .
k|fKt ;dfrf/ cg';f/ ?s'd / /f]Nkfsf] l;dfgfdf kg{] bnl;¨] eGg]
7fp"df hg;]gf / zfxL ;]gfaLrsf] le8Gtdf bz zfxL ;]gfsf] d[To' ePsf] 5 .
zfxL ;]gfx? o'4e}/j a6flnogsf] sdf08f] o'lg6sf ePsf] atfOPsf] 5 . o;/L
;f] cfqmd0fsf 3fOt] / d[ts cf];fg{ uPsf] zfxL ;]gfsf] x]lnsf]K6/dfly hg;]gfn]
cfqmd0f ubf{ x]lnsf]K6/sf] k+vf Ifltu|:t ePsf] atfOG5
. To;kl5 zfxL ;]gfn] ;f] :yfgdf Pssf] Ps nfv d"No kg{] /s]6 n~r/
;ftj6f k|of]u u/]sf] yfxf ePsf] 5 . o;cl3 pQm x]lnsf]K6/ ;lxt b'O{j6f
Pd–!& x]lnsf]K6/x? ?s'dd} ut r}q @& ut] hg;]gfsf] cfqmd0fdf Ifltu|:t
ePsf lyP .
ptf ;"b'/k"jL{ lhNnf tfKn]h'ªsf] sfkm\n]yf]s eGg] 7fp"df
hg;]gfn] zfxL ;]gfsf] k|mfG;df lgld{t Pnf]6 P–#% x]lnsf]K6/ uf]nL nfu]/
Ifltu|:t ePsf] ;dfrf/ 5 .
kmhL{ Od]naf6 ;fjwfg /xg
s[i0f;]g cgnfOgsf] cfu|x
sf7df8f}+÷s[i0f;]g cgnfOgn]
cfkm\gf] gfddf zfxL ;Qfsf k'[i7kf]ifsx?åf/f kmhL{ Od]nx? ljleGg ;+rf/ dfWod /
kqsf/ ldqx?nfO{ k7fOPsf] ;"rgf k|fKt ePsfn] To:tf] kmhL{ Od]naf6 ;fjwfg /xg
;a};“u cg'/f]w u/]sf] 5 .
cgnfOgn] kmhL{ Od]n hf/L u/]/ e|d l;h{gf ug{]x?sf] af/]df 5fgljg ul//x]sf]
/ To:tf tTjx?sf] lgs6 k'lu;s]sf] hfgsf/L u/fp“b} cg';Gwfgsf] k|lqmof k"/f
eO;s]kl5 To:tf if8oGqsf/Lsf] hg;dIf e08fkmf]/ ul/g] s'/f klg ;"lrt u/]sf] 5
.
s+rgk'/÷s+rgk'/df
/x]sf] zfxL ;]gfsf] u'Ndleq} s]xL ;do cl3 kqmfp u/L PsfGtjf;df /flvPsL dfcf]jfbL
sfo{stf{ ljdnf hf]zLsf] ljeT; xTof ul/Psf] 5 .
oxL
j}zfv ! ut] ePsf] pQm xTofnfO{ zfxL ;}lgs cft+ssf/Lx?n] efUg vf]Hbf ePsf] eg]
klg Tof] k"0f{t em'6\7f /x]sf] s'/f Ps ljZj:t ;|f]tn] atfPsf] 5 . k|fKt ljj/0fcg';f/
zfxL ;]gfn] lbgx'“ r/d oftgf lbg] tyf kf;ljstfk"j{s anfTsf/ ug]{ u/]sf
sf/0f lgh dlxnf sfo{stf{sf] zl//}el/ lgn8fd / 8f]jx? /x]sf] Pj+ ;+j]bgzLn c+u ;'lGgg'sf
;fy} 3fpx? b]lvPsf] 5 . To:t} cufl8jf6 k|xf/ ul/Psf Ps bh{g hlt uf]nLn] zl// g}
l5of l5of kf/]sf] 5 .
zfxL
;]gfsf] SofDkleq} ePsf] pQm xTofsf] /fli6«o tyf cGt/f{li6«o ;+3÷;+:yfx?nfO{
5fgljg ug{ dfu ul/Psf] 5 .