jif{ !$

c+s @

d+l;/ !%, @)^!

Year 14

Issue 2

November 30, 2004

jt{dfg kl/l:yltdf k|];sf] e"ldsf

kf08j yfkf

ljifo k|j]z M

       g]kfnL ;dfh clxn] kmf;LjfbLs/0f / hgjfbLs/0fsf] tLa| åGåsf] l:yltaf6 u'lh|/x]sf] 5 . b]zdf b'O{ j6f ;Qfsf /fhg}lts, k|zf;lgs, Goflos, ;}lgs tyf ;fdflhs sfo{ cflb ;a}sf] cg'e"t hgtfn] ul//x]sf 5g\ . gof“ ;QF pbLodfg lbzfaf6 cl3 a9]/ ljsl;t, kl/dflh{t x'“b} :yfloTjsf] ultdf a]ujfg 5 eg] k'/fgf] ;QF cljsl;t, lj3l6t / kmfl;i6 aGb} clGtd ktgsf] ;ª\3f/df plePsf] 5 .

        b]zsf] *) k|ltzt e"–efu cf]u6]sf] u|fdL0f IF]q gof“ ;Qfsf] k"0f{ lgoGq0fdf 5 eg] af“sL @) k|ltzt zx/L IF]qdf /x]sf] k'/fgf] ;QF Toxf“ klg s]jn ;/sf/L c8\8fx? / ;}lgs Jof/]sdf dfq s}b 5 / of] lg:s[o / ultxLg cj:yfdf /x]sf] 5 . /fhg}lts ?kaf6 x]bf{ b]zdf tLgj6f zlQm b]lvP tfklg ;+;bLo /fhg}lts kf6L{x? eg] s]jn ;Qf lnK;fdf dfq xf]8afhL ul//x]sf 5g\ .

        @)$^ ;fnsf] cfGbf]ngaf6 k|fKt ;Lldt ?ks} eP klg @)$& sf] ;lDjwfgnfO{ @)%* h]i7 !( sf] b/jf/ xTofsf08kl5 l;Wofpg] sfo{df ;fd|fHojfb / ef/tLo lj:tf/jfb nflu k¥of] . @)%( sf] cf:jLg !* sf] 36gfn] pQm ;lDawfgnfO{ d;fg3f6df k'¥ofpg] clGtd sfo{ u¥of] . /, To;kl5 @)%* d+;L/b]lv nfu" ePsf] ;+s6sfnaf6 ;'? ul/Psf] ;}Go kmf;LjfbnfO{ pQm cf:jLg !* sf] 36gfn] k"0f{tf lbof] . o;/L clxn] b]vfj6L ?kdf l;+xb/jf/df ljleGg /fhg}lts kf6L{x? ;lDdlnt elgPsf] ;/sf/ /x] tfklg pQm ;/sf/sf] sfd s]jn b/jf/sf] lgoGq0f / ;+rfngdf /x]sf] zfxL ;]gfsf kmf;LjfbL sfo{nfO{ j}wflgstf lbg] dfq ePsf] 5 .

        ;g\ !(&^ kl5 k|ltqmflGt eP/ qmdzM k"“hLjfbLs/0f ePsf] rLg / !(() kl5 lj3l6t ;f]leot ;Qfn] ljZjdf ;fd|fHojfbL cd]l/sfnfO{ Ps w'|jLo ljZjdf /xg] cj;/ k|bfg u¥of] . To;kl5 ljZjdf s]jn ;+o'Qm /fHo cd]l/sfsf] dfq Ps5q bfbflu/L rNb} cfPsf] 5 . cfly{s ?kn] 6f6 klN6Psf] cd]l/sfn] cfh ljZjdf cfGtl/s u[xo'4 rsf{OlbP/ cfºgf] o'4 pBf]u ;~rfng ug]{ sfo{ ul//x]sf] 5 . csf]{ tkm{ ljZjsf ljleGg b]zdf ;~rfng ePsf hftLo, IF]qLo d'lQmsf /fli6«otfsf n8fO{x? / ;j{xf/f juL{o d'lQmsf ;+3if{x?nfO{ bdg ug]{ gof“ of]hgfsf] vf]hL ul//x]sf] ;fd|fHojfbL cd]l/sfnfO{ !! ;]K6]Dj/ @))! sf] 36gfn] /fd|f] cj;/ lbof] . clxn] ToxL 36gfnfO{ cfwf/ agfO{ ljZjsf /fli6«otf, hgtGq / hghLljsfsf n8fO{x? / ;j{xf/f juL{o n8fO{+x? ;a}nfO{ cftÍjfbsf] laNnf le/fP/ kmf;LjfbL tl/sfn] bdgdf plqPsf]  5 . ckmuflg:tfgdf klxn] cfkm}n] lgo'Qm u/]sf] nfb]gnfO{ kl5Nnf] ;dodf cfºgf] k|lts"n ePkl5 bdg u/]/ Toxf“sf] ;Qf cfºgf] r+u'ndf kfg{ ;kmn eof] . To; o'4af6 xf}l;Psf] ;fd|fHojfbL 8f“sfn] k'gM O/fsdf cfqmd0f u¥of] . clxn] O/fsdf kmf}hL ;kmntf k|fKt u/] klg /fhg}lts ?kdf c;kmn ePsf] a'; k|zf;gsf] ;]gfn] 7"n7"nf IF]tL Joxf]g'{ k/]sf] t 5 g} t/ cd]l/sf lj?4 kmf}hL xdnf ug{ ;Sg] ljZjsf cGo b]zsf zfifsx?;+u gePs} sf/0f kmf;LjfbLx? ;}Go bdg g} åGå ;dfwfgsf] pkfo xf] eg]/ xf]l;Psf 5g\ . h;sf] k|efj g]kfnL kmfl;i6 zf;sx?nfO{ klg kl//x]sf] 5 . To;}n] åGånfO{ ;]gfn] dfq tx nufpg] b':jKg b]lv/x]sf 5g\ .

        o:tf] cj:yfdf k|];, gful/s ;dfh, dfgjclwsf/jfbL ;+3 ;+:yfx?, a'l4hLjL, pBf]uL, Jofkf/L, ;dfh;]jL JolQmTjx? ;a}nfO{ jt{dfg u[xo'4sf] ;dfwfgsf] af/]df lrGtf / rf;f] a9\g' :jefljs xf] / x'g'k5{ . h;sf] :yfoL ;dfwfgsf] vf]hLdf pko'Qm ;+:yfx?n] u/]sf sfo{x? P]ltxfl;s ?kn] ;x|fgLo klg 5g\ . o;} k[i7e"lddf jt{dfg cj:yfdf k]|;sf] e"ldsf s:tf] x'g'kg]{ xf] eGg] af/] 5f]6f] rrf{ ug]{ sf]l;; ul/Psf] 5 .

åGåsf] cj:yfaf/] M

        hxf“ bdg x'G5 Toxf“ ljikmf]6 x'G5 . of] j}1flgs lgodnfO{ ;dfh lj1fg a'¤g] hf] sf]xLn] klg :jLsf/]sf] dfGotf xf] . ha /fHoåf/f Pp6f gful/snfO{ af“Rg kfpg] g};lu{s clwsf/af6 ;d]t al~rt u/fOG5 ta p;n] ;+3if{ ug'{sf] ljsNk b]Vb}g . k|hftGqsf] s'/} k/ 5f8f}+ ;fdfGo uf;, af; / skf;sf] cfwf/e"t cfjZoQmfaf6 al~rt ePkl5 k]6sf] nflu ;+3if{ ug'{ p;sf] klxnf] sfo{ x'G5 . clxn]sf] ;lDjwfg / ;+;bLo Joj:yfaf6 zflGtk"0f{ ?kdf hgtfn] hgtGq, hglhljsf, / /fli6«otfsf] k|Tofe"lt ug{ gkfPkl5 jt{dfg ;Qfsf] ;Dk"0f{ k|0ffnLnfO{ g} Wj:t ug{ ;z:q åGådf g]=s=kf= -dfcf]jfbL_ plqof] . o;k|sf/ jt{dfg ;dfhnfO{ cfd"n kl/jt{g ug{sf nflu ;+3if{ ul//x]sf] g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf] hgo'4 olta]nf ;Gt'ngaf6 cufl8 a9]/ k|Tofqmd0fsf] cj:yfdf k'u]sf] l:ylt ;DalGwt kIFsf] bfjL 5 . 5f]6} cjwLdf cGt/f{li6«o ?kdf ;d]t k|efj 5f]8\g ;kmn hgo'4sf] lgsf;sf] ;DaGwdf b]zsf kqsf/, gful/s ;dfh, dfgjclwsf/jfbL, a'l4hLjL, pBf]uL, Jofkf/L tyf cGo /fhg}lts bnx?n] ;d]t gof“ ;lDawfgsf] lgdf{0f d} b]lv/x]sf 5g\ . h;sf] dfWod ;lDjwfg–;ef xf] . o;k|sf/ cfh ;+o'Qm /fi6« ;+3b]lv ;Dk"0f{ ljZj hgdt zflGtk"0f{ jftf{åf/f ;dfwfg ug'{ kg]{df hf]8 lbO/x]sf] l:ylt 5 . t/ k'/fgf] ;Qfn] Psflt/ jftf{sf] /6 nufP klg jf:tjdf ;}Go bdgnfO{ g} a9fjf lbO/x]sf] 5 .

        cfºgf] bL3{sflng nIo gof“ hgjfbL u0ftGq x'“b} ;dfhjfb / ;fDojfbdf k'Ug] eP tfklg jt{dfg /fli6«o tyf cGt/fli6«o kl/l:yltsf] 7Ls d"NofÍg u/]/ g} ljb|f]xL g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ n] ;lDjwfg–;efåf/f nf]stflGqs k|0ffnL :yfkgf ug{ ;xdt eO{ b'O{ k6s;Dd jftf{df ;xefuL ePsf] s'/f ;a}sf ;fd" 5n{¨ g} 5 . t/, /fHokIfaf6 ;lDjwfg–;ef h:tf] k"“hLjfbL nf]stflGqs k|0ffnLnfO{ c:jLsf/ ug{ k'u]kl5 l:ylt emg} rs]{/ uPsf] 5 . cfh b/jf/ / p;sf] 5q5fof“df k|ltudgsf/L zf;g :yfkgf ug{ rfxg] zlQmx? afx]s s/La @ s/f]8 hgtfsf] rfxgf / efjgf ;lDjwfg–;efdf hfg] /x]sf] 5 . ;Dk"0f{ hgtf / k]zf tyf Joj;fo Pj+ /fhg}lts ;Dj4 ;+Vofx? ;lDjwfg–;efsf] nflu tof/ ePsf] cj:yfdf cfd gful/ssf] efjgfsf] sb/ ub}{ ;+o'Qm /fi6« ;+3 h:tf] :jtGq cGt/f{li6«o ;+:yfsf] dWo:ytfdf jftf{ ug{ ljb|f]xL kIf ;xdt ePsf] 5 . t/ ;fd|fHojfbL cd]l/sf / ef/tLo lj:tf/jfb eg] åGånfO{ ;dfwfg ug]{ eGbf cem rsf{pg] sfo{df /fHo kIfnfO{ pS;fO /x]sf 5g\ .

        Psflt/ b]zsf] *) k|ltzt e"–efudf gof“ ;Qf :yfkgf x'g', gf}+ jif{;Ddsf] ;+3if{df s/La !) xhf/ hgtfn] alnbfgL lbg'n] 8]9 s/f]8 eGbf a9L hgtfdf gof“ ;Qfsf] k|efj /x]sf] 5 . otf k'/fgf] ;Qf eg] ;}Go kmfl;jfbsf] andf ;Go ;Qf ;+rfng u/]sf] 5 .

k|];sf] ;'ef/De / @)$^ ;Ddsf] cj:yf M

        ljz]iftM h+uaxfb'/ /f0ff a]nfot e|d0fdf uPsf] ;dodf pkxf/ :j?k leœofPsf] lu4] k]|;b]lv 5fkfvfgfsf] ;'?cft eP tfklg kqsfl/tf eg] lj=;+= !(%% sf] ;fpgb]lv …;'wf ;fu/Ú ;flxTos klqsf g]kfnd} 5flkP/ ;'? x'G5 . kl5 !(%* df uf]/vfkq ;fKtflxs 5flkg yfn]kl5 dfq ;dfrf/ kqsf] ljlwjt ;'?cft ePsf] xf] . o;/L g]kfndf kqsfl/tfsf] ;'?cft ePsf] klg Ps ztfAbL gfl3;s]sf] 5 . t/ Joj;flos IF]qdf lghL kqsfl/tf @))& ;fnsf] /f0ff zf;gsf] cGToaf6 g} ;'? ePsf] xf] . oBkL /f0ff sfnd} klg s]xL k|utLzLn o'jfx?åf/f agf/;lt/af6 /f0ff lj/f]wL ultljlwsf krf{ k':ts k|sfzg gePsf xf]Ogg\ t/ k]zfut kqsfl/tfn] d"t{ ?k k~rfotsf] dWofjwL sfnb]lv cln a9L b]vf k/]sf] b]lvG5 . t/ oxf“ a'¤g' kg]{ s'/f s] 5 eg] ;dfrf/ kqx?sf k|sfzgsf lx;fan] @))& ;fnb]lv )!& ;fn;Dd hlt w]/} k|sfzg ePsf lyP TotL k+rfotL sfndf lg:sg ;s]gg\ . of] qmd 36\bf] cj:yfdf uof] . o;n] s] s'/f b]vfp“5 eg] lg/ª\s'z zf;gleq k|hftGqsf] :yfg x'“b}g .

        k+rfotL zf;g sfndf kqsf/x? y'lgg' kg]{, klqsfx? hkmt ul/g], ;]G;/ af]8{n] ;dfrf/ / ljrf/nfO{ ;]G;/ ug]{ / k|sf;gsf btf{ g} vf/]h u/L hgtfnfO{ ;"lrt x'g kfpg] clwsf/af6 al~rt ug]{ sfo{ lgs} s8fO{k"j{s eof] . To;}n] ;dfrf/sf >f]t tTsflng ;Qfsf c+ux?sf l/kf]6{, lj1KtL, ;"rgf / lgb]{zgx? g} x'g k'u] .

@)$^ ;fn otfsf] k|];sf] cj:yf M

        elgG5 kqsfl/tf eg]sf] ;/sf/sf] lglDt kx/]bf/, ;dfhsf lglDt P]gf / hgtfsf lglDt Gofoflwz xf] . lsgeg] o;n] ;/sf/sf] x/]s ultljlwsf] cg'udg, lg/LIf0f, ;'kl/j]If0f ub{5, To:t} ;To / tYout ;dfrf/ hgtfdf ;Dk|]if0f ub{5 . h;n] ubf{ hgtf ;':ki6 x'g] df}sf kfp“5g\ . ckm;f]r † juL{o ;dfhdf oL ;a} s'/f s;}nfO{ ;'gfpgsf lglDt cfbz{ jfSodfq x'“bf /x]5g\ / sNkgfsf] ;fu/df 8'a'NsL dfg]{ v]n dfq x'“bf /x]5g\ . To;}n] dfn]dfjfbn] ;dfhsf x/]s s'/fnfO{ juL{o kIFw/tfsf] sl;df /fv]/ x]b{5 . hj;Dd ;dfhdf ju{ /xG5 ta;Dd x/]s s'/fn] Pp6f g Pp6f kIf lng k'Ub5 .

        @)$^ ;fndf hgtfsf] Pp6f tKsfn] /ut aufof], c+ue+u eof], ;DklQ u'dfof], JolQmut ;'v ;'ljwf nf]e ;a}nfO{ ltnf~hnL lbP/ ;Lldt k|hftGqsf] :yfkgf u/fof] . t/ jt{dfg k|hftGq slyt dfq eof] . cyf{t k'/fgf] /S;L gof“ af]tndf km]l/of] . o;}nfO{ cfh ;+;f/s} pTs[i7 Joj:yf elgG5 / @)$& sf] ;+ljwfgnfO{ b'lgof“s} pQd ;lDjwfg elgG5 . hxf“ k|]; :jtGqtfsf] ;+/If0f ePsf] elgPsf] 5 t/ jf:tljstfdf To:tf] 5}g\ . a? h;n] /fHosf] l;tf vfG5 / p;}sf] lutf ufp“5 p;}nfO{ cAan bhf{sf] kqsfl/tfsf] ;Ddfg ul/G5 . h;n] /fHosf] ;xL lg/LIf0f u5{ / ;To–tYo ;dfrf/ k|sfzg ub{5 pm cfh /fHoaf6 bldt ag]sf] 5 . of] l:yltnfO{ l7s;+u a'¤g k|]; / kqsfl/tfnfO{ g} juL{s/0f u/]/ x]bf{ cem ;fGbeL{s x'G5 . oxf“ juL{s/0f u/]/ x]bf{ tLg k|sf/sf] kqsfl/tf kfOG5 .

        klxnf] /fHoåf/f ;+/lIft k]|;, bf];|f] ;fk]lIft :jtGq k|]; / t];|f] cfd"n kl/jt{gsf kIfw/ qmflGtsf/L k|]; . ax'bnsf] cfudg;+u} oL tLg} k]|; cf–cfºgf] k|efj / cl:tTjdf /x]sf 5g\ . oBlk oL tLgj6f wf/ k+rfotL sfndf klg lyof] t/ Tolta]nf :jtGq / qmflGtsf/Lx? sfo{ut ?kdf Pp6f lsQfdf lyP .

        /fhwfgLaf6 k|sflzt x'g] s]xL a|f]8l;6 k]k/x? lx+hf] k+rfotsfnsf v'+vf/ k+r -h;n] k|hftGqsf] …k|Ú klg ;'Gg rfxGgYof], ;Sg] eP dfgj ;Eotf / zAbsf]if af6} …k|Ú cIF/ x6fpy] xf]nf_ x?, / ;fd|fHojfb / lj:tf/jfbsf Ps gDa/sf bnfn Jofkf/Lx?åf/f ;+rflnt 5g\ . s]xL k]k/x? /fHoåf/f ;+/lIft / ;~rflnt 5g\ . o:tf k]|; -oxf“ k]|; zJb kqsfl/tfsf] cy{df lnOPsf] 5 _ n] s] ;/sf/sf] kx/]bf/, hgtfsf] Gofoflw; / ;dfhsf] P]gfsf] sfd ub{5g\ t < cx+ sbfkL ;St}gg\ . of] ug'{ pgLx?sf] juL{o kIfw/tfsf] wd{ klg xf]Og . a? uf]oaN;sf] z}nLdf c;TonfO{ ;o k6s ;To eg]/ em'6sf] v]tL u/]/ hgtfsf] Gofoflw; xf]Og hgtfsf] od/fh ag]sf 5g\ .

        bf];|f] y/L ;fk]lIft :jtGq 5g\ . eGg t Tof] zlQmn] cfkm"x?nfO{ k"0f{ :jtGq eGg ?rfp“5 t/ 5}gg\, x'g ;Sb}gg\ . oxf“ lsg ;fk]lIft elgof] t eg] pgLx? jt{dfg kmf;LjfbL /fHosf] hf]8bf/ lj/f]w klg ug{ ;s]sf 5}gg / cfd"n kl/jt{g hxf“ c;nL k|hftGqsf] :yfkgf x'G5 To;nfO{ klg gsfg{ ;s]sf 5}gg\ / s]xL ;Tosf] glhsaf6 ;dfrf/ ;Dk|]if0f ug{ k'u]sf 5g\, o:tf] zlQm bf];|f] cj:yfdf /x]sf] 5 . o; u|'ksf k|];x? klg /fHoaf6 k|tfl8t g} 5g\ .

        t];|f] wf/sf] k|]; qmflGtsf/L 5 . cfh of] zlQmsf ;of}+ kqsf/x? /fHoaf6 tLa| k|tfl8t 5g\ . k'/fgf] ;QFaf6 e"ldut eP/ gof“ ;Qfdf uP/ kqsfl/tf ul//x]sf 5g\ . olta]nf pQm zlQmn] cfºgf 5'§} /]l8of] :6]zg v8f u/]/, gof“ ;QFdf klqsfx? btf{ u/fP/ b]ze/ kqsfl/tf ul//x]sf 5g\ . o;/L of] zlQmnfO{ k'/fgf] ;Qfn] cftÍsf/Lsf] ;"rLdf /fv]/ xTof ug{;Dd kl5 k/]sf] 5}g .

        @)$& ;fnsf] ;lDjwfgn] ljrf/ / cleJolQmsf] :jtGqtf, 5fkfvfgf / k|sf;g ;DaGwL xsx?nfO{ df}lns xssf] ?kdf ;lDjwfgsf] efu–#, wf/f– @ -s_, !# / !^ df pNn]v u¥of] . t/, oxf“ hgtfsf ;To / tYout l/kf]6{ k|rf/ ug]{ kqsf/x? s'l6P, lkl6P, y'lgP dfq xf]Og jl/i7 kqsf/ s[i0f ;]g -hglbzf b}lgssf k|wfg ;Dkfbs_ nufot 8]9 bh{g kqsf/x?sf] xTof ePsf] 5 . ;of}+ e"ldut x'g jfWo 5g\ / sltko j]kQf kfl/g] / h]ndf ;8fOg] sfo{ ul/Psf] 5 .

;+s6sfnb]lv otfsf] k|];sf] cj:yf M

        g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ n] @)%@ ;fnb]lv …hgo'4Ú z'? u¥of] . hgo'4 s]sf nflu, lsg ug'{k¥of], o;df hgtfsf] / k|]; cflbsf] e"ldsf s] x'g] eGg] ljifo ca w]/} rrf{ ul//xg' kg]{ cj:yf 5}g h:tf] nfU5 . o;sf] af/]df cfh b]zsf ;a} gful/s s'g} g s'g} ?kdf :ki6 ePs} 5g\ eGg] nfU5 . h] xf];\ To;kl5 k]|; hut klg o'4sf] k|efjaf6 d'Qm x'g ;s]g . ;Sg] l:ylt klg xf]Og . To;kl5 k|];sf] cj:yf b'lgof“sf cf“vfdf 5n{¨} x'g] u/L b]vf k¥of] . h;sf] k|efj o'4nfO{ a'¤g] b[li6sf]0f -cf“vf_ af6} k|i6 eof] . olta]nfb]lv ;fd|fHojfbLx?sf 8n/sf 8sf/ klg /fd|};+u ljikmf]6 eP, ;fdGtjfbL b/jf/sf s'lxuGwx? klg k|]; dfkm{t ;txdf cf]sflnP eg] cfkm"x?nfO{ ;fk]lIft :jtGq /fVg]x? h]gt]g af“rL /x] . ptf cfd"n kl/jt{gsf qmflGtsf/L wf/n] /fHoaf6 rsf]{ zf:tL v]Kb} ;"rgf k|jfx ul//x] .

        o;} k[i7e"ldsf aLr @)%* d+;L/ !! b]lv b]zdf slyt ;+s6sfn nfu" ul/of] . k'/fgf] ;Qfn] ljb|f]xL dfcf]jfbLnfO{ bdg ug{ nufOPsf] ;+s6sfn eg]/ hlt e6\ofP klg b/jf/ 36gfb]lv ;'? ul/Psf] kmf;LjfbL zf;gnfO{ cem alnof] agfpg] sfd eof] . cfk"mx?nfO{ jt{dfg ;lDjwfgsf lgdf{tf ePsf] / of] Joj:yf / ;lDjwfgsf] ;+/If0f / kfng u/]sf] eGg] cGo ;+;bLo /fhg}lts bnx? kmf;LjfbnfO{ ;+:yfut ug{ sDd/ s;]/ nflu k/] . o;a]nf k|];sf] cem a9L xTof ul/of] . ;To tYo ;dfrf/ ;Dk|]if0f ug]{x? t k|ltalGwt eP / h]nsf] oftgf ef]Ug afWo eP ptf s]xL :jtGq elgPsf k|];x? ;d]t ;}lgs ;"qsf] xjfnf lbP/ ;dfrf/ n]Vg] eGbf a9L ug{ g;Sg] eP . o;} a]nf ;fd|fHojfb / ;fdGtjfbsf] bnfnL u/]/ hLjg u'hf/f ug]{x? åGåsf] sf/s ljb|f]xLx? g} x'g\ eg]/ Psf]xf]/f] cf/f]kdfq nufpg k'u]sf 5g\ .

        ;+s6sfn d+;L/ !! b]lv nfu" ul/P tfklg >dhLjL kqsf/x?nfO{ cl3Nn} lbgaf6 /fHon] lu/ºtf/ u/L k|sfzgnfO{ aGb u/fof] . To;sf] b'O{ lbg kl5 !# ut] k|];n] ug{ x'g] # a'“bf / ug{ gkfOg] !# a'“bfsf] cfb]z hf/L u/L ljlwjt ?kdf k|]; :jtGqtfdfly gf¨f] cfqmd0f u¥of] . To;k5fl8sf lbgx?df jt{dfg /fHosf HofbtL / ck/fwx?sf lj?4sf ;dfrf/ n]Vg] / 5fKg]x?dfly ToxL k|ltalGwt a'“bfsf] slyt sfg"gsf] 808f nufp“b} cftÍsf/L bh{ ub}{ ;}Go a'6 jiff{pg yflnof] . o;k|sf/ ;"rgfsf] xs elgPsf] @)$& s} ;lDjwfgsf] wf/fnfO{ /fHon] n+uf}6L nufP/ k|hftGqsf] cg'xf/ s:tf] x'g] /x]5 eGg] s'/f b]vfO{ lbof] .

k]|;k|lt /fHox?n] x]g]{ b[li6sf]0f M

        clxn] b]zdf b'O{ j6f ;QF rn]sf] 5 . of] s'/f cfh /fli6«o / cGt/f{li6«o ?kd} rrf{sf] ljifo eO;s]sf] 5 . oL b'O{ ;QFn] k|];nfO{ s;/L x]/]sf 5g\ t eGg] ljifonfO{ a'em\g s]xL tYox? p7fpg cfjZos 5 . k'/fgf] /fHo;Qfn] k|]; / kqsfl/tfnfO{ s;/L x]/]sf] 5 eGg] s'/f dfly pNn]lvt 36gfx?n] :ki6 kfl/;s]sf 5g\ .

        k|]; :jtGqtfsf] kIFdf ;+;bLo Joj:yf cGt/utsf 7"nf elgPsf kf6L{ g]kfnL sf+u|]; g]=s=kf=-Pdfn]_, /fk|kfb]lv ;fgf ;befjgf / cGo s]xL bn / u'6x? @)$& kl5 clxn];Dd kfn}kfnf] ;/sf/df k'u]s} 5g\ . To;}n] k'/fgf] ;QF eGbfv]/L pko'{Qm kf6L{x?nfO{ klg a'¤g' kg]{ x'G5 . t;y{ cf–cfºgf 3f]if0ff kqx?df h] h:tf] ljrf/ / k|lta4tf b]vfP klg ;Qfdf k'u]kl5 pgLx? s;/L k|:t't x'“bf /x]5g\ eGg] s'/f xfn;Ddsf 36gfqmdx?n] 5n{¨ kfl/;s]sf] 5 . ca /x\of] ljb|f]xL dfcf]jfbLsf] s'/f . h:tf] hgo'4 z'? ug'{ k"j{ klg $) ;"qLo dfudf k|]; ;DaGwL jfs tyf k|sfzg :jtGqtfsf] /fHoaf6 k"0f{ Uof/]G6L ul/g' kg]{, ;/sf/L ;~rf/ dfWodx? k"0f{ ?kdf :jfoQ /xg' kg]{ eg]/ pNn]v ul/Psf] 5 . o;af6 :ki6 x'G5 ls gof“ ;Qfdf k|];nfO{ ;a}eGbf a9L :jtGqtf lbOg] 5 . To:t} clxn] klg dfcf]jfbLsf] s]Gb|Lo sfof{no tyf ljleGg lgsfox? dfkm{t cfºgf] cfwf/ If]qdf kqsf/x?nfO{ lgjf{w k|j]z ug{ lbO{g], lgZkIf ?kdf ;dfrf/ ;+sng ug{ lbOg] k|lta4tf dfq hfx]/ ul/Psf] 5}g cem ;–;Ddfg :jfut ul/Psf] 5 . To;f] t ljb|f]xL kIFsf] s]Gb|Lo kf]ln;L gx'“bf gx'“b} klg s]xL :yfgLo txaf6 sdL sdhf]/L gePsf eg] xf]Ogg\ . o; af/]df kf6L{ s]Gb| / sdf08 Pj+ IF]qx?n] :yfgLo :t/af6 ePsf 36gfx? k|lt cfTdfnf]rgf ub}{ To:tf sfo{df s8fO{k"j{s sfjf{xL ug]{ ul//x]sf 5g\ . ;fy} cfwf/ IF]qx?df ;–;Ddfg k|];nfO{ k|j]z lbP/ pgLx?sf] ;'/Iffsf] Uof/]G6L ;d]t lnP/ :jfut klg ul/Psf] 5 .

k]|;sf] b'?kof]u M

        ljz]if u/L @)$^ ;fnsf] ax'bnsf] cfudgkZrft k|];sf] b'?kof]u klg ePsf] 5 . cfh k|]; h:tf] ;Ddflgt / ;dfhsf] k|j'4 / dof{lbt k]zfnfO{ k+rfotL v'ª\vf/ d08n] xf];\ jf ;fd|fHojfbL jf lj:tf/jfbLx?n] pkof]u u/]/ 8n/df v/Lb u/L /fli6«otfsf] kIfdf cfjfh p7fpg] zlQmsf lj?4 k|of]u ul/Psf 5g\ . sltko kqsf/x?n] 8n/sf] v]tL ug]{ dfWod k|];nfO{ gagfPsf] klg xf]Og . oLg} sdhf]/Lx?af6 kmfObf n'6]/ kmf;LjfbL ;Qfn] kqsf/sf] dfWodaf6 ;]gf / k|x/Lx?nfO{ ljb|f]xL kIFsf] ;"rgf ;+sng ug{df k|of]u u/]sf] 5 . slyt ;+s6sfnsf] cjlwdf jf:tljs ;"rgfnfO{ k"0f{ lgif]w u/]/ ;}Go d'Vofnosf ;"rgf k|sflzt ug{df k|of]u eP . clwsf+z k|]; ;]gfdo aGg k'u] .

        To:t} csf]{ lj8Djgf s] eof] eg] tYout l/kf]6{ lng eGbf klg sf]7fdf a;]/ 6]nLkmf]gsf e/df / /fHosf ;+oGqn] lbPsf] ;"rgfsf cfwf/df kqsfl/tf ug]{ /f]u klg a9\bf] qmdd} 5 . clnstf klg b'Mv si6 p7fP/ / /fHosf] HofbtLnfO{ lrg]{ lxDdt u/]/ ;To tYo ;dfrf/ ;+sng / ;Dk|]if0f ug]{ s'/fsf] v8]/L k/]sf] 5 . ljleGg k|];;+u ;Dj4 / b]zJofkL 5l/P/ /x]sf :jtGq / OdfGbf/ kqsf/x?n] lkmN8af6 k|]lift u/]sf ;To / tYout ;dfrf/x? klg ;DalGwt k|];x?n] k|sflzt ug]{ lxDdt ug{ ;ls/x]sf 5}gg\ . o;f] x'g' b'MvbfoL s'/f xf] .

k|]; ;DaGwL ljZjJofkL dfGotf / ;GwLx? M

        olb k|];nfO{ /fHoaf6 :jtGq, dof{lbt Pj+ :jfoQ ;+Vyfsf] ?kdf sfo{ ug{ lbg] xf] eg] o;n] /fHo;QFnfO{ 3f6f xf]Og a? w]/} kmfObf g} k'¥ofp“5 . jf:tjdf /fHon] k|];nfO{ cfºgf sfo{sf] cg'udgstf{ agfpg ;Sg'k5{ . To;f] eof] eg] hgtfn] ;xL ;"rgf kfpg] / /fHoaf6 hgtfsf] ;xL sfd x'g] x'G5 . To;}n] ;+o'Qm /fi6« ;+3sf] ;g\ !($* l8;Dj/ !) df ;DkGg ;fwf/0f ;efdf kfl/t dfgjclwsf/sf] ljZjJofkL 3f]if0ff–kqsf] wf/f !( n] cfkm"n] rfx]sf] ;"rgf dfUg], kfpg] tyf To;sf] k|;f/ ug]{ clwsf/sf] l;4fGttM :jLsf/ u/]sf] 5 . o;nfO{ !(^^ sf] gful/s clwsf/ ;DaGwL cfd ;GwLdf ;d]t bf]xf]¥ofOPsf] 5 . /, !$) eGbf a9L /fi6«x?n] x:tfIf/ u/]sf 5g\ . h;df g]kfn klg kb{5 . t/, vf]O{ cfh To;nfO{ nfu" u/]sf] < To;}n] k"“hLjfbLx?sf lgod sfg"g eg]sf xfQLsf b]vfpg] bf“tdfq x'g eGg] ls geGg] < k|Zg p7\b5 .

ca k|];sf] bfloTj / e"ldsf s] xf] t <

        k|];sf] af/]df s'/f ub}{ n]lggn] cvaf/ s]jn Ps ;fd"lxs k|rf/s / ;fd"lxs cfGbf]ngstf{ dfq geO{ of] Pp6f ;fd"lxs ;+u7gstf{ klg xf] eGg' ePsf] 5 . o;n] s] s'/f :ki6 ub{5 eg] k]|; s]jn ;dfrf/ ;Dk]|if0f ug]{, hgtfnfO{ ;"lrt ug]{ sfo{df dfq ;Lldt /xg ;Sb}g / x'“b}g . o;n] /fHosf unt ultljlwx? tyf ;dfhsf s'l/lt, cGwljZjf;, cj}1flgs ljrf/, efjgf / unt ;fdflhs s[ofsnfksf] kbf{kmf; ub}{, xTof, cftÍ, zf]if0f, pTkL8gsf lj?4 hgtfnfO{ cu|ufdL af6f] b]vfOlbg ;Sg] / pgLx?nfO{ ;+ul7t klg ug{ ;Sg] x'g'k5{ . kqsfl/tf ubf{ ljz'4 Joj;flostfnfO{ dfq lng' x'“b}g . /fHon] hlt hlt hgtfdf lg/ª\s'ztf yf]k5{, TolQ g} To;sf] e08fkmf]/ ub}{ hgtfnfO{ hfu?s agfpg ;Sg' k5{ .

        dfgjclwsf/ tyf k|hftflGqs cWoog s]Gb|n] …;dfrf/ ;Dk]|if0fdf dfgjclwsf/ @))@Ú df eg]sf] 5– ækqsfl/tf cfjfh ljxLgx?sf] cfjfh xf], ;"rgf, hfgsf/L / ;dfrf/ ;fj{hlgs ug]{ dfWod xf], lzIFfsf] dfWod / bjfjsf] cf}hf/ xf], ;dfhsf nflu kqsfl/tf Zjf;k|Zjf;sf nflu clS;hg h:t} xf] / dflg;sf lh1f;fsf] ;/n / ;l6s hjfkm xf] .Æ jf:tjdf log} gLltx?nfO{ OdfGbfl/tfk"j{s nfu" ug]{ xf] eg] k|];n] ;dfhnfO{ 7"nf] of]ubfg lbg ;S5 . o;nfO{ s]jn ;ef / uf]i7Lx?df afrg ul/g] cfbz{ jfSo dfq agfOg' x'“b}g .

        kqsfl/tf / kqsf/n] ;dfhdf n's]sf tYox?nfO{ vf]tNg ;Sg'k5{ . o;sf lglDt Pp6f kqsf/ u|fdL0f j:tLsf b"/ b/fh;Dd k'Ug] lxDdt ug'{k5{ . ;dfhdf ePsf x/]s oyfy{x?nfO{ h:tfsf] t:t} klZsg lxDdt ug'{k5{ . Toxf“ s'g} df]nflxhf ug'{ x'“b}g . åGåsf] cj:yfdf klg /fHo / ljb|f]xL kIfaLrsf] ;Tosf] k"nsf] sfd ug{ ;Sg'k5{ . h] xf] To;nfO{ OdfGbfl/tfk"j{s ;fj{hlgs ug]{ ;fx; ug'{k5{ . /, ;+w} cfºgf] cfwf/ / zlQmsf] >f]t hgtf xf] eGg] s'/fnfO{ e'Ng' x'“b}g . hgtf g} zlQmsf] ;jf]{kl/ ;fwg xf] eGg] s'/fnfO{ cfTd;ft ug{ h?/L 5 .

        olta]nf b]z /fli6«otf ;+/If0fsf] lglDt 56\kl6Psf] 5 . /fli6«otfnfO{ k|ltlqmofjfbL zf;sx?n] ;Qfsf] h'jfdf bfpm nufP/ ;fd|fHojfb / lj:tf/jfbsf] s[8f:yn agfO/x]sf 5g\ . ;'uf}nL ;GwLb]lv w/f}6Ldf r9fO{Psf] /fHo cfh lnnfddf rl9/x]sf] 5 . ef/tLo x:tIF]k lbg k|lt lbg al9/x]sf] 5 . zf;sx? 3/df cfuf] nufP/ tflk/x]sf 5g\ . b]zdf ljb]zL rnv]n a9]/ uPsf] 5 . b]znfO{ l;lSslds/0f ug]{ lbzflt/ k'/fgf] ;QFsf ;~rfnsx? tLa| k|lt:kwf{df 5g\ . o:tf] jc;yfdf /fi6« arfpg' d'n'ssf ;a} /fi6«k|]dL hg;d'bfosf] k|d'v bfloTj ePsf] 5 . t;y{ k|]; cem lgle{stfsf;fy /fli6«otfsf] kIfdf pleg h?/L 5 . /fli6«otf g} g/x]kl5 k|hftGqsf] s'/f t emg\ 6f9fsf] ljifo xf] . To;}n] cj /fi6«sf] ;+/IF0f ug{ Pj+ hgtfnfO{ ;fj{ef}d;Qf ;DkGg jgfpg k|]; klg cfGbf]lnt jGg h?/L 5+ . To;kl5 dfq jf:tljs k|hftGq, gful/s :jtGqtf / jfs Pj+ k|sf;g :jtGqtfsf] k|Tofe"t ug{ ;lsG5 . @)^! d+;L/ %

-of] k|ltj]bg …gof“ ljrf/ dfl;sÚ slknj:t'åf/f ldlt @)^! d+;L/ % ut] …jt{dfg kl/l:yltdf k|];sf] e"ldsfÚ ljifos ljrf/ uf]i7Ldf hgfb]z k|ltlglw kf08j yfkfåf/f k]; ul/Psf] xf] ._


 d'Vok[i7 .. k'/fgf c+sx? .. ;Dks{ M janadesh@hotmail.com