jif{ !$

c+s @

d+l;/ !%, @)^!

Year 14

Issue 2

November 30, 2004

?dfndf sf]l/Psf] …P6n;Ú cfgGbLe~Hofªsf a'9f jf / dxfg\ zxLbsf ;kgfx?

– lvnaxfb'/ e08f/L

        gof“ e"uf]n;+u cg'e"lt ;f6\g ljNs'n gof“ 7fp“ cfOk'u] . dnfO{ nfU5 g]kfnL qmflGtsf] gof“ cfwf/e"ldsf] ?kdf ljsf; eO/x]sf oL e"uf]nsf cf“ugx?df cfpg' / rfxfg{ kfpg' ;'cj;/ xf] . k"j{af6 klZrd cfOk'Ubf kxf8} eP klg w]/} lbg ePsf] lyof] kxf8 glx8]sf] t/ Ps} rf]6L ljs6 psfnf] sf6\g' k¥of] . dflylt/sf] kfNkf 9f“jfsf] nfdf] psfnf] b]v]/ emg\ cTof;} nfu]/ cfof] . t/ dgel/ v'zL el/Psf] lyof] . hgo'4n] ljsf; u/]sf gof“ ;dfh, gof“ ufp“ k'Ug w]/} psfnf] sf6\g' k5{, cK7\of/f e"uf]nx? lx8\g'k5{ . b'Mv / si6 em]Ng]x? qmflGtsf/L ePh:t} cK7\of/f af6f], h+un, eL/ klg cfhsn qmflGtsf/L e"uf]ndf kl/0ft ePsf 5g\ . ;'ud af6f] cj;/jfbL af6f], cK7\of/f] af6f] qmflGtsf/L af6f] . cem o;f] egf}+– …psfnf], eL/, kxf8, h+un, emf8L, xfd|f ldq x'g\ .Ú

        psfnf]sf] aLrdf a/lkkn g/f]lkPsf] ;fbf rf}tf/f] cfof] . glhs} kfgL gePsf] 6\ofªsL lyof], 5]pdf xf]rf] vfnsf] h:tf kftfn] 5fPsf] k|ltIffno lyof] . …oL ;a} dfcf]jfbLn] agfPsf] xf] bfO{Ú ;+u} /x]sL /ZdL alxgLn] atfOg– …of] xfd|f ;fyLx?n] agfPsf x'g\ . kfgLsf] kfOk NofPsf] 7fp“df klx/f] uPsfn] 6\ofª\sLdf kfgL gcfPsf] xf] .Ú 9f“jfsf] nfdf] psfnf]sf] aLr}df / kfgL gePs} 7fp“df uhasf] 6\ofª\sL agfP5g\ ;fyLx?n] eGg] nfUof] . t/ kfgL Kof;n] ;'s]sf] cf“t lehfpg gkfp“bf eg] eTs]sf] 7fp“df k'gM agfpg lsg cN5L u/]5g\ eGg] nfUof] . ToxL gof“ rf}tf/f]df eg] y'k|} c? ufp“n] bfh'efO, lbbL alxgLx? cf–cfºgf 8f]sfx? la;fP/ ;':tfp“b} lyP . pgLx? ahf/ uP/ g'g t]n NofPsf] x'g'k5{ .

        ef]sn] dnfO{ lx8\g g;Sg] agfPsf] lyof] . d;+u vfg] s]xL lyPg . kfgL ltvf{ d]6\g cem} rf}tf/f]af6 Ps 306f eGbf a9L lx8\g af“sL g} lyof] . ef]ssf] s'/f ugf{;fy rf}tf/fdf /x]sf Ps hgf a'9fjfn] uf]hLaf6 Knfli6sdf kf]sf] kf/]sf] lrp/f lbg'eof] . csf]{ v; efiff ga'¤g] Ps hgf lbbLn] gvf]n]sf] e'hfsf] kf]sf] vf]n]/ lrp/fdf ld;fOlbg'eof] . slt bofn" dfG5], slt dxfg\ dfG5], …Oltxf;sf lgdf{tf hgtf x'g\Ú eGg] egfO jf:tjdf o:t} ;xof]uLx?sf] efjgfnfO{ ;d]6]/ agfOPsf] xf]nf . …Ps d'¶L lrp/f / Ps d'¶L e'hfÚ cfly{s lx;fan] yf]/} lyof] t/ xfd|f] ljrf/, xfd|f] ofqfnfO{ glhsaf6 lgofn]sf tL dxfg\ hgtfn] xfdLnfO{ ;xof]u ug'{k5{, kfNg'k5{, arfpg' k5{ eGg] efjgf dxfg\ lyof] . xfdL 9f“jf psfnf] sf6]/ kfNkfsf] blIf0fk"j{df kg]{ xfQLn'ª uf]7fbL hf“b} lyof}+ .

        hut;Dd tfg;]gaf6 df]6/af6f] cfPsf] /x]5 . t/ xfdLn] eg] hutaf6 df]6/ r9\g kfPgf}+ . hfg' kg]{ w]/} 6f9f ePsf]n] xfdL Toxf“af6 klg lx8\of}+ . c;f]hsf] t];|f] ;ftf nfu]sf] lyof] . dnfO{ yfxf lyPg sxf“;Dd hfg'kg]{ xf] . t/ lx8\g' kg]{ eg] w]/} lyof] . em8]jfsf] cDafn] dg} nf]Eofof] . af6}df kg]{ b'O{ af]6 e/L n6/Dd} kfs]sf] cDaf b]v]/ s;nfO{ gnf]Eofcf];\ . nfnaxfb'/ cfrfo{ / pgsL >LdtL lai0f' cfrfo{n] yfnel/ kfs]sf] cDaf lbP/ nfu]sf] ef]s x6fOlbg'eof] . k]lG;gjfnf Ol08og cfdL{ /x]5g\ nfnaxfb'/ cfrfo{ . pgsf] ufp“df g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ n] olt w]/} /fd|f] sfd u/]sf] /x]5 ls pgn] Ps k|ltzt klg g/fd|f] sfd gu/]sf] atfP . pgnfO{ dg k/]sf] sfd atfpg nufp“bf lgw{Ss eg] …cGofosf] lj/f]w, cTofrf/sf] lj/f]w / lbge/L /S;L vfP/, tf; v]n]/ :jf:gL lk6\g]x? dflysf] sfjf{xL .Ú dtna clxn] ufp“df oL ;a} aGb eof] . em8]jf ;ftd'n]sf] ld7f] cDaf / nfnaxfb'/sf] dfcf]jfbL kf6L{ k|ltsf] ;b\efj af]s]/ xfdL t];f]{ af6f] nflu/x\of}+ . cd[t / d ;+u} lyof}+ af6f] sf6\g], aft dfg]{df . cfSsn e"mSsn cl3kl5 ePsf cg'k, ldng, ljZjf;, ls/0f, ;Gb]z nufotsf ;fyLx? x'Gy] .

        af6f] e/L /dfOnf wfg kmf“6x? b]lvGy] . t];f]{ kl5 nfdf] psfnf] cfof] . To;kl5 nfdf] t];f]{ df]6/af6f] cfof] . k'/fgf lrghfgsf efO cAb'n dnfO{ dbgkf]v/f lt/ b]vfp“b} zfxL ;]gfx?;+u n8]sf] cg'e"lt ;'gfp“b} x'g' x'GYof] . …pm˜˜ Tof] kfNkfsf] df8L, ptfk§L dbgkf]v/f, clnk/ tfg;]g k5{Ú cAb'n dnfO{ lrgfp“b} lyP . xfdL df]6/af6f]df k}bn lxl8/x]sf lyof}+ . kfNkfsf] tf“x' uf=h=;= sf] wf]jfbL k'u]kl5 eg] xfdLn] hLk r9g kfof} .

        hLk r9]kl5 df]6/af6f]sf] nDafOsf] ;+s]t b]lvof] . cufl8 /fdk'/;Dd #^ lsnf] ld6/ . Tolta]nf b'/Lsf] dfkg ePklg sxf“, stfaf6 /fdk'/ k'luG5 eGg] yfxf lyPg . t/ d;+u clxn] Pp6f /ftf] ?dfn 5g\, ?dfndf kfNkfsf ;a} uf=h=;= x?sf] gfd 5g\ . kfNkfsf] gS;f sf]l/Psf] ?dfn sd/]8 l;hnn] tgx'“sf] ;f]N6L dflysf] 8f8fsf] rf}tf/f]df lbg'ePsf] . ?dfndf sf]l/Psf] 5– …qmflGtsf/L ?kfGt/0fsf] k|lqmofnfO{ gof“ prfOdf p7fcf}+, /0fgLlts k|Tofqmd0fsf] r/0fdf k|j]z u/f}+ .Ú tn n]lvPsf] 5– g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ kfNkfn] s==== nfO{ of] pkxf/, @)^! c;f]h . ?dfn x]/]/ j/k/sf] e"uf]n clxn] eg] yfxf kfp“5' . eGbf x'G5– Tof] ?dfnn] kl;gf dfq k'5\b}g kfNkfsf] lrgf] /ftf] ?dfnn] /0fg}lts k|Tofqmd0fsf] nflu e"uf]nx? klg lrgfp“5 . cem o;f] egf}+– …of] ?dfn dfq xf]Og, of] Pp6f …P6n;Ú klg xf] .Ú sfnL u08sLsf] lsgf/sf] ;'Gb/ kmf“6df /x]sf] /fdk'/ jf:tjdf gof“ ;Defjgfx? af]s]/ a;]sf] /x]5 . g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ n] /fdk'/nfO{ gu/sf] ?kdf ljsf; ug{ nfluk/]sf] / /fhgLlts 9¨af6 cem dfly p7fpg k"/fgf :yflkt / hglk|o dfG5] gu]Gb|k|;fb e§/fO{nfO{ gu/ k|d'v agfP/ /fdk'/nfO{ gof“ ;QFsf] gd"gf agfpg hf]8 lbPsf] yfxf eof] . xfdL Toxf“ klg k'Uof}+ .

        sfnL u08sL t/]/ xfdL tgx'“ x'“b} /ftL ca]/ :ofª\hf rfG;Lª k'Uof}+ . rflG;ªdf 6Dd s'lx/f] nflu/x]sf] lyof] . Toxf“af6 xfdL csf]{ c1ft 7fp“df k'Uof}+ . Toxf“ b'O{ lbg;Dd s=sfG5faxfb'/n] /fhg}lts k|lzIF0f lbg'eof] . lx8\g] ofqfdf Pp6f k|lzlIFt x'g] ;'cj;/ ldNof] . kf6L{sf] gof“ of]hgfsf af/]df lj:t[t 1fgaf]w eof] . ToxL cj;/df w]/} k'/fgf ;fyLx? klg e]6 eP . rfG;Lªsf] a;fOsf] cGTolt/ cln k|lts"n kl/l:ylt ePsf]n] xfdL cf–cfºgf 7fp“lt/ kms{g' kg]{ va/ k|]l;t eof] . To;} cg';f/ xfdL ;a} ;a};“u Ps}rf]6L 5'l§of}+ .

        xfdL em¥of}+ 8'd|] a];Llt/ . xfdL lyof}– sd/]8 lgd{ns'df/, sd/]8 l;hn, a;Gt, laGb' dfOnf, x'“b} uf]s'n, cd[t, cg'k, ls/0f, ;ld/, uf]laGb, ldng nufot Ps ;o eGbf a9L . xfdL em/]sf] lt/ klg b'Zdgx? cufl8 al9/x]sf] va/n] xfdLnfO{ z;ls+t agfof] . pgLx?sf] ultlalwnfO{ a'em\b} xfdL xfd|f] af6f] lxl8/x\of}+ . oxL aLrdf /fdk'/ ahf/df zfxL ;]gfn] SofDk v8f u/]/ a;]sf] va/n] xfdLnfO{ af6f] abNg s/} nfUof] . xfdL kfNkfsf] blIf0fL e]ult/ cfpg xfdLn] tgx'“sf uh/sf]6 ufp“df /x]sf] k'6f/sf] k"n tg'{ kg]{ eof] . t/ Toxf“ k'Ug w]/} ;do nfUYof] . xfdL lyof}+– ;f]N6Ldfly 8f“8fdf a]n'sf . /ftL–/ftL xfdL sfnL u08sLsf] lsgf/} lsgf/ k'6f/;Dd ef]s} lxl8/x\of}+ . la:s'6 / rfprfp xfd|f] eftefG;f lyof] . xfdL st} 3]/fdf k5f}{ ls eGg] csf]{ lrGtf klg xfdL;+u lyof] lsgeg] uh/sf]6sf] 8f“8fdf klg b'Zdgx? ePsf] va/n] k'6f/;Dd lx8\bf xfdL b'Zdgsf] aLrdf lyof}+ . ;fjwfgLk"j{s xfdLn] k'6f/sf] k'n sf6\of}+ . xfdL k'Uof}+– afsfdfnfª . k'n t/]kl5sf] v]tsf] cflnsf] lx8fOdf w]/} k5fl/of}+ lxnf]df . /ftL cK7\of/f] af6f], lagf pHofnf] lx8\g' sl7g g} lyof] . …of] klg k|Tofqmd0fsf] Pp6f cEof; xf]Ú– dl;gf] :j/df ;fyLx? ;'gfp“b} lyP .

dlxgfsf] lx;fan] c;f]hsf] clGtd ;ftf nflu;s]sf] lyof] . af6f] vGg], bfp/f af]Sg], 3/cf“ug ;kmf ug]{ oL cflb ;+s]tn] g]kfnLx?sf] 3/ 3/df bz}+ cfpg nfu]sf] ;+s]t lbGYof] . k'6f/sf] k'n t/]kl5 Ps hgf lzIfssf] 3/df xfdL ;'Tof}+ / laxfgL kv xfdL ljs6 psfnf] nfUof}+ . cfgGbL e~Hofª, uf“8fsf]6 k'Uof}+, ws]{ k'Uof}+ . afsfdfnfª / cfgGbL e~Hofªsf] aLrdf xfd|f] nfdf] ns{g b]v]/ rf}tf/f]df al;/x]sf Ps hgf a'9fafnfO{ Hofb} /dfOnf] nfu]5 . Ps hgf sd/]8nfO{ a'9fafn] cfºgf] lh1f;f kf]lvxfn]– …xfdL h:tf a'9f dfG5]sf] sfd kf6L{df s] x'G5, n8\g t ;lsb}g a'9f] eOof] .Ú dnfO{ tL a'9f dfG5]sf] lh1f;fn] ;fx|} k|efj kf¥of] . o;sf] cy{ ;sf/fTds lyof] . dfcf]jfbL hgo'4n] ufp“–ufp“ / cfd hgtfaLr k|efj kf/]sf] ;+s]t lyof] a'9fjfsf] lh1f;f . xfdL dWo]sf Ps ;fyLn] eGg' ef]– …kf6L{df ;a} dfG5]sf] 5'§f 5'§} e"ldsf x'G5, xfdL tGg]/L n8\5f}+, tkfOx? xfdLnfO{ h] ;Sg' x'G5 ;xof]u ug'{;\ .Ú a'8faf v'zL eP .

        ws]{ kl5sf] ofqfdf eg] sd/]8 j;Gt / ljGb' dfOnf bfOsf] Jojxf/n] dnfO{ 7"nf] k|efj kf¥of] . c;f]hsf] @^ ut] xf] . xfdL ws]{df vfgf vfPkl5 psfnf] kl5 t];f]{ x'“b} / c;fWo} nfdf] cf]/fnf] em¥of}+ . Pp6f vf]nf cfof] vf]nfsf] au/d} /ft k¥of] . …lx8\g' w]/} 5Ú– ;fyLx? eGb} x'g'x'GYof] . vf]nfb]lv c;fWo 8/ nfUg] dnfO{ a;Gt bfO / laGb' dfOnf bfO eP/ w]/} 7fp“df t af]s]/} tfg'{ eof] . …cWof/f]sf] h+3f/Ú eg] em}+ sxL sxL t w]/} ulx/f] lyof] vf]nf . vf]n} vf]nf km]/L xfdL vf]nfd} cfOk'Uof}+– cf?ª vf]nf . cf?ª vf]nfnfO{ clxn] c?0f vf]nf elgG5 . cf?ª vf]nf eg]sf] du/efiffdf r'Nxf] -cf]bfg_ xf] . klxnf klxnf 9fqm]x? lx8\bf vf]n}e/L r'Nx}r'Nxf] agfP/ vfgf agfpg] / af; a:g] x'“bf of] vf]nfsf] gfd cf?ª ePsf] / kl5 v;x?n] c?0f vf]nf gfdfs/0f u/]sf x'g\ a;Gt bfOn] cf?ªsf] cy{ atfOlbg' eof] . cf?ª vf]nf t/]kl5 eg] xfdLnfO{ ef]s, ysfO{, lgb|f ;a}n] Ps} rf]6L cTofof] .

        vf]nf tgf{;fy l;w} dfly hfg' kg]{df t];f]{ nfluP5 /ftL !) aHbf ;d]t uGtJo k'luPg . af6f] e'lnP5, afSnf] ;fn3f/Lsf] lx8fOdf ;fx; eb}{ cl3Nnf] lbgsf] vt/fnfO{ ;+s]t ub}{ ljGb' dfOnf bfOn] eGg'eof]– …g k¥Yof]{ /ft, g vfOGYof] eft, g eOGYof] ;fy, ;'/lIft cfOk'Ug' g} 7"nf] s'/f] xf] . d t 6Gg tLg yfn eft vfG5' .Ú 6'Ssf hf]8]/ x“;fpg v'a l;kfn' x'g'x'“bf]/x]5 ljGb' dfO{nf bfO . Tof] /ft xfdL uGtJo k'Ug ;s]gf}+ . s]xL ;fyL eg] k'Ug' eof] . xfdL s]xL ;fyLx? eg] tns} ufp“df ef]s} ;'Tof}+ . sd/]8 lgd{n s'df/ bfO eg] kqsf/x?nfO{ /ftL–/ftL cK7\of/fx?;+u h'wfOof] eg] kf] cg'e"lt n]V5g\, ;fdfrf/ x'G5 eGb} dlt/ x]b}{ xf“:g'x'GYof] . w]/}sf] cg'e'lt klg ToxL lyof]– …kqsf/x?;+u lxl8of] eg] cg'e"lt, ;+:d/0f n]V5g\ . ofqf /dfOnf] x'G5 .Ú ;a}sf] dgf]lj1fg a'em]/ klg d of] n]lv/x]5' . n]Vbf /fd|} x'G5 eGg] nfU5 . xfdL kfNkfsf] e"uf]naf6 gjnk/f;Lsf] kxf8L e"–efult/ cfO;s]sf lyof}+ . xfdL r'/] /]~hdf lyof}+ . c;f]hsf] @^ ut] xfdL gjnk/f;Lsf] a]gL dl0fk'/sf] ;bL{lt/ nfUof}+ . r'/]sf] cK7\of/f] cf]/fnf] emg]{ a]nf;Dd xfdL cfsf;] kfgLaf6 a]:;/L r'l6of}+ eg] vx/] tg{sf nflu ;fx|} ufx|f] eof] . c;f]hsf] dlxgfdf klg vx/]df cfPsf] af9Ln] olb xfdL;+u ljZjf; / ldng geOlbPsf] eP w]/} ;do vx/]n] af6f] 5]SYof] . t/ kfgL;+u /lQ g8/fpg] ljZjf; / ldngn] xfdLnfO{ pn]{sf] e]naf6 tfg'{ eof] . b'O hgfnfO{ sd/]8 lgd{n s'df/n] uf]tfvf]/ gfd /flvlbg' eof] . laxfg xfdL ;bL{sf] ufp“df vfgf vfof}+ / Toxf“af6 lx8\of}+ r'/]sf] 8f“8}8f“8f . tn dw]z b]lvGYof] hxf“ kx]nk'/ wfg em'ln/x]sf lyP . xfdL xfd|f] ofqfdf lg/Gt/ lxl8/x\of}+ . a;Gt bfO, laGb' dfOnf bfO klxNo} 5'l§;Sg' ePsf] lyof] . dnfO{ Pp6f ofbn] eg] b'MvLt agfO/x\of] w]/} klxnf lrghfg ePsL lvdf alxgLn] cfºgf] hLjg ;fyL qmflGtsf] ofqfdf u'dfpg' eP5 . lvdf hLjg ;fyLsf] dxfg\ qmflGtsf] ;kgf k'/f ug{ lxl8/xg' ePsf] lyof] . cfºgf] …k;{Ú af6 hLjg ;fyLnfO{ n]Vg' ePsf] Pp6f k'/fgf] lr7L b]vfpg'eof] h'g lr7L k9\g gkfpb} pgsf lk|o dfG5] zxLb x'g'eP5 . h'g lr7L cem} ;hLj dfGb} af]ls/xg' ePsf] 5– lvdf alxgLn] . csf]{ sd/]8 uf]ljGb h;n] cfºgf a'jf dfq xf]Og cfºgL hLjg ;+uLgL klg u'dfpg' ePsf] /x]5 . sd/]8 uf]ljGbn] a'jfsf ;kgf cyf{t eLid s'dfnsf ;kgf dfq xf]Og cfºgL hLjg ;fyLn] aufPsf] /utsf] d"No klg lng'5 qmflGtsf] ljhoaf6 eGg'eof] . oL ofbx? eg] dgleq cem} ;NanfO/x]5g\ . cfºgf lk|o bfh' k"0f{ kf}8]n u'dfpg' ePsL sd/]8 zLtn klg ofqfdf ;+u} lyOg . ;+;f/ abNg lx8]sf dxfg\ zxLbx?sf w]/}w]/} cfkmGtx? qmflGtsf] nfdf] ofqfdf, sl7g ofqfdf lg/Gt/ lxl8/x]sf 5g\ . zxLbsf ;kgfx? k"/f ug{ ofqfdf y'k|} y'k|} dfG5]x? k+lQmj4 eO/x]sf 5g\ . oL ofbx? eg] cem} dgleq cfO/xG5g\ .


 d'Vok[i7 .. k'/fgf c+sx? .. ;Dks{ M janadesh@hotmail.com