jif{ !$ c+s $ d+l;/ @(, @)^! Year 14 Issue 4 December 14, 2004

/fhf;+u l;w} jftf{sf] k|:tfj pgnfO{ kbf{leqaf6 l;w} kbf{ aflx/ cfpg] r'gf}tL xf]

s=nfnWjh, :yfoL ;ldlt ;b:o tyf OGrfh{–dWo s]Gb|Lo sdf08, g]=s=kf=-dfcf]jfbL_

s]xL ;do otf b]z}e/ e}/x]sf pRr kmf}hL tyf u}/kmf}hL sfjf{xLx?n] g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ sf] s]Gb|Lo ;ldltn] lg0f{o u/] adf]lhd /0fg}lts k|Tofqmd0fsf] r/0f z'? ePsf] k|ltt x'G5 . kf6L{sf] dWo sdf08 OGrfh{sf] x}l;otn] o;sf] s:tf] d'Nof+sg ug'{ ePsf] 5 <

xf], s]xL ;do otfsf ;fx;Ls kmf}hL tyf u}/kmf}hL sfjf{xLx?n] xfd|f] kf6L{ s]Gb|n] to u/]sf] /0fg}lts k|Tofqmd0fsf] klxnf] of]hgfsf] zfgbf/ z'?jftsf] k'li6 u/]sf 5g\ . vf;u/L ut d+;L/ ! ut] otf klZrdsf] s}nfnL / af"s], dWosf] wflbª / k"j{sf] wg'iff nufotsf :yfgx?df jL/ hgd'lQm ;]gfsf 6's8Lx?n] u/]sf cToGt} ;fx;Ls / ;kmn kmf}hL sfjf{xLn] k'/fgf] ;Qfsf] ar]v'r]sf] cl:tTjnfO{ g/fd|/L xNnfOlbPsf 5g\ . To;/L g} ljleGg lhNnf aGb nufotsf u08s aGb cflb sfo{qmdx?n] hgk|lt/f]wsf] /fd|f] emNsf] lbO/x]sf 5g\ . tL dWo] klg /fhwfgL glhs}sf] wflbªdf lbgbxf8} ePsf] ;kmn kmf}hL sfjf{xL / zfxL ;]gfaf6 ePsf] ljb|f]xn] ljxfgLn] lbp";f]sf] emNsf] lbG5 eGg] egfO{nfO{ /fd|/L g} rl/tfy{ u/]sf] 5 . dWo sdf08 OGrfh{sf] x}l;otn] xfdL xfd|f hgd'lQm ;]gfsf of]4fx?, kf6L{ sfo{stf{x? / ;Dk"0f{ ;xefuL hg;d'bfonfO{ /0fg}lts k|Tofqmd0fsf] of] zfgbf/ yfngLsf] lglDt xflb{s awfO tyf wGojfb lbg rfxG5f}+ .

s] /0fg}lts k|Tofqmd0fsf] cy{ s]Gb|Lo ;Qf sAhf g} xf] < jt{dfg kmf}hL zlQm ;Gt'ng / cGt/f{li6«o l:yltsf] kl/k]|Iodf Tof] ;Dej xf]nf <

/0fg}lts k|Tofqmd0fsf] r/0f eg]sf] dfn]dfjfbL kmf}hL efiffdf qmflGtsf] cToGt} dxŒjk"0f{, lg0ff{os / clGtd r/0f xf] . lglZrt?kdf o;sf] clGtd nIo s]Gb|Lo ;Qf sAhf u/]/ qmflGtnfO{ k"0f{tf lbg' xf] . t/ /0fg}lts k|Tofqmd0f / ;z:q ljb|f]x Pp6} s'/f xf]Ogg\ / clxn] t'?Gt} s]Gb|Lo ;Qf sAhf ug]{ elgPsf] klg xf]Og . /0fg}lts k|Tofqmd0f cGtu{t lglZrt kmf}hL tyf u}/kmf}hL of]hgfx? kf/ u/]/ g} s]Gb|Lo ;Qf sAhf ug'{ ;Dej x'g]5 . hxf";Dd clxn]sf] kmf}hL zlQm ;Gt'ng / cGt/f{li6«o l:ylt s]Gb|Lo ;Qf sAhfsf] lglDt kof{Kt / cg's"n g/x]sf] eGg] s'/f 5, xfdLn] j:t'sf] aflx/L ?knfO{ dfq x]/]/ xf]Og ls leqL ;f/nfO{ ;d]t b[li6ut u/]/ / To;nfO{ ;du|tfdf / ultdf x]/]/ d"Nofsªg ug'{ kb{5 . To;/L x]bf{ e/f}6] zfxL ;]gf ;+VofTds / xft–xltof/sf] b[li6n] hgd'lQm ;]gfeGbf 7"nf] / alnof] b]lvP klg Tof] tLa|?kdf lj36gsf] lbzflt/ pGd'v 5 / j}rfl/s / dgf]j}1flgs ?kn] k"0f{ k/f:t alg;s]sf] 5 . To;sf] ljk/Lt hgtf / /fi6«sf] d'lQmsf] lglDt k|ltj4 hgd'lQm ;]gfsf] dgf]jn cToGt pRr 5 / To;sf] ;+VofTds / u'0ffTds ljsf; cfZro{hgs tLa|tfsf;fy e}/x]sf] 5 . of] l:yltdf /fhg}lts ?kn] dfq xf]Og kmf}hL lx;fan] klg zlQm ;Gt'ng tLa| ?kn] qmflGtsf/Lx?sf] kIfdf abln+b} uPsf] tYonfO{ s;}n] klg gsfg{ ldNb}g . To;/L g} cGt/f{li6«o kl/l:ylt ;txaf6 k|lts"n b]lvP klg cGTodf Tof] klg ablng] qmddf 5 / eljZodf cg's"n aGb} hfg] kof{Kt cfwf/ b]Vg ;lsG5 . vf;u/L ljZj :t/df cd]l/sL ;fd|fHojfb lj?4 p7\b} u/]sf] k|lt/f]wsf] nx/ / IF]qLo :t/df ef/tLo lj:tf/jfb lj?4 ToxL" leq}af6 rs{b} uPsf] qmflGtsf/L / /fli6«o d'lQm cfGbf]ngsf] nx/n] cGt/f{li6«o l:yltdf pNn]Vo kl/jt{g cfpg] ;xh cg'dfg ug{ ;lsG5 . km]l/ klg d'Vo s'/f cfGtl/s g} xf] / Tof] qmflGtsf] kIFdf /x]sf] af/] s'g} z+sf /xGg .

kf6L{n] ef/tLo lj:tf/jfb lj?4 PSsf;L cfqmfds /j}of ckgfpg'sf] k5fl8 d'Vo sf/0f s] xf]nf < s] ca jfx\o kIf g} g]kfnL qmflGtdf k|wfg aGg nfu]sf] xf] <

xfd|f] kf6L{ PSsf;L ef/tLo lj:tf/jfb lj?4 cfqmfds ag]sf] eGg] s'/f ;xL xf]Og . xfdLn] PsLs[t kf6L{sf] @)$* ;fndf ;DkGg Pstf dxflwj]zgsf] a]nfb]lv g} lg/Gt/?kdf l;4flgi7 9+un] ef/tLo lj:tf/jfbåf/f g]kfnL /fli6«otfdfly P]ltxfl;s?kdf x'"b} cfPsf] lyrf]ldrf] / x:tIF]ksf] k|;+u p7fp"b} cfPsf 5f}+ / To;af6 k"0f{ d'lQmsf] lglDt ;+3if{sf] cfjZostfaf/] hf]8 lb+b} cfPsf 5f}+ . vfln, qmflGtsf] bf}/fgdf ljleGg b'Zdg zlQmx? dWo] tTsfn hf] k|wfg ag]/ cfp"5 To;}dfly cfqmd0f s]lGb|t ug]{ dfn]dfjfbL l;4fGtcg'?k xfdLn] ;a}nfO{ Ps};fy cfqmd0f gug]{ :jefljs gLlt dfq cg';/0f u/]sf xf}+ . aflx/L b'Zdg zlQmx? dWo] clxn] ef/tLo lj:tf/jfb g} xfd|f] qmflGt lj?4 a9L cfqmfds ag]/ cfPsfn] xfdLn] To;sf] k|lt/f]w u/]sf 5f}+, xfdL cfkm} lgx'" vf]h]/ s;}sf lj?4 hfg rfx]sf xf]Ogf}+ . hxf";Dd ca aflx/L b'Zdg;+usf] cGt/lj/f]w g} k|wfg alg;s]sf] xf] ls eGg] k|Zg 5, xfd|f] kf6L{sf] clxn];Ddsf] ljZn]if0f To:tf] 5}g / j:t'ut tYon] klg To;f] eGb}g . clxn] klg /fhtGqfTds ;}lgs kmf;Ljfb g} g]kfnL hgqmflGtsf] d'Vo b'Zdg xf] / To;}sf lj?4 d'Vo k|xf/ s]lGb|t x'g'k5{ eGg] xfd|f] kf6L{sf] cflwsfl/s dfGotf xf] . lglZrt ?kdf of] /fhtGqfTds ;}Go kmfl;jfb ljb]zL zlQmsf] cf8df l6s]sf] 5 / To; cy{df xfdLn] /fhtGqsf lj?4 cfqmd0f s]lGb|t ubf{ p;sf] k5fl8sf lj:tf/jfbL / ;fd|fHojfbL zlQmx?;+u k|lt/f]wsf] klg oy]:7 tof/L ug'{kb{5 . To;}n] xfdLn] clxn]b]lv ;Defljt ljb]zL ;}Go x:tIf]ksf lj?4 /fli6«o k|lt/f]wsf] tof/L ug'{kg]{ gLlt / of]hgf agfPsf xf}+ . t/ To;sf] axfgfdf zfxL ;}lgs kmf;Ljfb / /fhtGqdflysf] k|xf/nfO{ e'Q] kfg{ lsdfy{ vf]h]sf xf]Ogf}+ . To;f] ug'{ gf+uf] /fodfemLjfb x'G5 eGg]af/] xfd|f] kf6L{ Psbdg ;':ki6 5 .

ef/tdf kf6L{sf g]tf tyf sfo{stf{x?nfO{ 7"nf] ;+Vofdf lu/ºtf/ ul/Psfn] cfj]zdf cfP/ dfq clxn] ef/t lj/f]wL gLlt lnPsf] xf] ls eGg]x?nfO{ s] hjfkm lbg'x'G5 < ef]ln tkfO{x? ;Qfdf cfPdf ef/tk|lt s:tf] gLlt cjnDjg ug'{x'G5 <

xfd|f] h:tf] l;4fGtlgi7 / lhDd]jf/ kf6L{n] cfj]udf cfP/ xf]Og ljj]s;+ut 9+un] ;a} ljifodf dxŒjk"0f{ lg0f{ox? ub{5 . xfd|f kf6L{sf g]tf / sfo{stf{x?nfO{ ef/tLo zf;sx?n] lu/ºtf/ / ;'k'b{uL gubf{ klg xfdLn] d'VotM !(%) sf] cgdfg ;GwL vf/]h ug]{ nufotsf /fli6«otfsf cxd k|Zgx?df slxNo} r'KkL ;fw]gf}+, a? tTsfnLg ;+o'Qm hgdf]rf{åf/f k|:t't $) ;'qLo dfux?df / To;kl5 klg ltgnfO{ lg/Gt/ p7fO/x\of}+ . lsgls ef/t;+usf] c;dfg ;DaGw eg]sf] ;'uf}nL ;GwLsf] a]nfb]lvsf] cf}klgj]lzs ;DaGwsf] lj/f;t xf] / To;nfO{ g;RofP;Dd g]kfn slxNo} klg :jfwLg, cfTdlge{/ / ;d'Ggt aGg} ;Sb}g . To;}n] of] s'g} cfj]usf] ljifo geP/ 7f]; P]ltxfl;s tYodf cfwfl/t /fhg}lts cy{zf:qLo ljifo xf] . h;sf] j}1flgs / j:t'lgi7 lgbfg ckl/xfo{ 5 . o;nfO{ Go"gLs/0f u/]/ s;}n] tTsfnLg lu/ºtf/L / ;'k'b{uLsf 36gfnfO{ dfq x]5{ jf To;nfO{ k|wfgtf lbg vf]H5 eg] Tof] p;s} cNk1fg, dGbj'l4 / jqmb[li6sf]0fsf] kl/rfos xf] . hxf";Dd ef]ln xfdL ;Qfdf k'u]kl5 ef/t;+u ckgfpg] /j}ofsf] k|Zg 5, /fli6«otfsf] olt uxg k|Zgk|lt xfdL c? ;+j]bgzLn / lhDd]jf/ aGg] :jtM :ki6 5 . lglZrt?kdf xfdL s'6g}lts / zflGtk"0f{ tl/sfn] Tof] Oltxf;b]lvsf] cw{–cf}klgj]lzs ;DaGwnfO{ cGTo u/]/ k~rzLnsf l;4fGtsf] cfwf/df gof" / a/fa/Lsf] ;DaGw sfod ug]{ k|oTg ug]{5f}+ . sy+sbflrt To;f] x'g g;s]df xfdLn] Pp6f :jfwLg / ;fj{ef}d b]znfO{ k|fKt cGt/f{li6«o sfg"g / dfGotfsf] cfwf/df cGo j}slNks af6f] cg';/0f ug]{5f}+ . t/ ;'uf}nL ;GwL otfsf /fi6«3ftL zf;sx? em}+ xfdLn] s'g} klg xfntdf /fli6«o cfTd;dk{0fsf] 3[l0ft af6f] lng]5}gf}+ . o;af/] ;Dk"0f{ b]zeQm / hgjfbL zlQmx? 9'Ss x'g h?/L 5 .

ca zflGtjftf{ dfkm{t /fhg}lts ;dfwfgsf] af6f] ;dfKt ePsf] xf] < b]pjf–Pdfn] ;/sf/sf] jftf{sf] k|:tfjnfO{ kf6L{n] s'g} dxŒj glbg'sf] cy{ s] xf] <

xfdLn] cu|ufdL /fhg}lts lgsf;;lxt jt{dfg u[xo'4sf] zflGtk"0f{ ;dfwfgsf] af6f]nfO{ slxNo} gsf/]sf 5}gf}+ . t/ ljutsf b'O{ r/0fsf zflGtjftf{x?n] :ki6 ul/;s]sf 5g\ ls zfxL ;]gfsf] andf / ljb]zL k|ltlqmofjfbLx?sf] cf8–e/f];fdf l6s]sf] gf/fo0flx6L xTofsf08kl5sf] gSsnL bnfn / kmfl;i6 /fhtGq s'g} xfntdf klg zflGtk"0f{ tj/n] u2L TofUg] / g]kfnL hgtfnfO{ k"0f{?kn] ;fj{ef}d aGg lbg] kIFdf 5}g . vf;u/L ljb]zL ;fd|fHojfbL / lj:tf/jfbL zlQmx?sf] s7k'ntL alg;s]sf] / xltof/ dflkmofsf] ?kdf ktg e};s]sf] e/f}6] zfxL ;]gfsf] Pp6f pRr tKsf cfºgf] k"0f{ ljgfz geP;Dd of] u[xo'4 cGTo ug]{ kIfdf k6Ss} b]lvGg . of] l:yltdf ljb]zL s7k'tnL /fhtGq / zfxL ;]gfsf] klg bnfn jf k'R5/sf] ?kdf /x]sf] laNs'n lg/Lx / zlQmxLg b]pjf–Pdfn] ;/sf/sf] jftf{ k|:tfjsf] s'g} cy{ / cf}lrTo g/x]sf] :jtM :ki6 5 . slyt cft+sjfb lj/f]wL sfnf] cWofb]znfO{ vf/]h ug'{sf] ;§f To;sf] Dofb gAa] lbgaf6 a9fP/ Ps jif{ agfpg], /fhb/af/ / zfxL ;]gfsf] vr{ j[l4 ug]{ cflb Ps kl5 csf]{ bnfnLk"0f{ / hglj/f]wL sfo{df ;+nUg b]pjf–Pdfn] ;/sf/sf] x}l;ot / lgot ca ;j{;fwf/0fn] ;d]t a'¤g]u/L pbf+uf] e};s]sf] 5 . To;}n] xfd|f] kf6L{sf] s]xL klxn] ;DkGg s]Gb|Lo ;ldltsf] a}7sn] hgtfnfO{ k"0f{?kn] ;fj{ef}d agfpg] zt{df / ljZj;gLo cGt/f{li6«o dWo:ytf jf ;+nUgtfdf afx]s cGo k|sf/n] slyt jftf{sf] e|dhfndf cfkm" gkg]{ / hg;d'bfonfO{ klg gkfg]{ lg0f{o u/]sf] xf] / To;df cem} kgL xfdL k"0f{?kn] b[9 5f}+ .

s;} s;}n] l;w} /fhf;+u dfq jftf{ ug]{ kf6L{sf] k|:tfjnfO{ /fhf;+u s'g} ;Demf}tf u/]/ qmflGt aLr}df la;fpg] tTk/tfsf] cy{df ;d]t JofVof ug{ vf]h]sf 5g\ . To;af/] cln k|i6 kfl/lbgf];\ g <

s]Gb|Lo g]kfnL /fHo;Qf ag] otfsf] ;jf b'O{ ;o jif{sf] Oltxf;df olt 7"nf] pynk'ynsf/L, cfd"n kl/jt{gsf/L / alnbfgLk"0f{ hgo'4nfO{ lagf tfly{s lgisif{ /fi6«3ftL / hglj/f]wL /fhtGqsf] kfpdf la;fpg] sNkgf;Dd xfd|f] h:tf] qmflGtsf/L kf6L{n] slxNo} ug{ ;Sb}g . ljut ;jf b'O{ ;o jif{sf] Oltxf;n] k'li6 ul/;s]sf] 5 ls ca ;fdGtL tyf bnfn /fhtGq / p;sf] e/f}6] zfxL ;]gfsf] k"0f{ lj36g lagf g]kfnL ;dfhn] cu|udg lng} ;Sb}g . To;}n] s'g} klg axfgfdf /fhtGq / e/f}6] zfxL ;]gfnfO{ sfod} /fVg] u/L jftf{ / ;Demf}tf x'g} ;Sb}g . olb s;}n] To;f] u5{ jf ug{ vf]H5, eg] To;nfO{ g]kfnL hgtfn] Oltxf;sf] kmf]xf]/ gfnfdf ldNsfOlbg] lglZrt 5 . To;}n] slyt /fhf;+u l;w} jftf{sf] k|:tfj -Tof] klg uf]Ko 9+un] xf]Og e/kbf]{ cGt/f{li6«o dWo:ytfdf_ pgnfO{ kbf{leqaf6 kmf]xf]/L v]n v]Ng'sf] ;f6f] l;w} kbf{ aflx/ cfpgsf] lglDt r'gf}tL xf] eg]/ a'¤g' afx]s c? a'lemof] eg] Tof] 7"nf] wf]sf dfq x'g]5 .

To;f] eP kf6L{sf] tTsfnLg Go"gtd sfo{gLlt s] xf] t < cGo ;+;bjfbL nf]stflGqs kf6L{x?;+u ldn]/ hfg ;Sg] ;Defjgf slt 5 <

xfd|f] kf6L{sf] tTsfnLg Go"gtd sfo{gLlt clxn] klg ut ;fn cl3 ;f/] em}+ nf]stflGqs u0ftGqsf] sfo{qmd g} xf] . ;fy} To;sf] Go"gtd cGt/j:t' kl5Nnf] k6ssf] jftf{sf] qmddf cl3 ;fl/Psf] h:tf] jt{dfg ;+;bLo Joj:yf / ;+ljwfg eGbf dfly p7]sf] t/ xfdLn] rfx]sf] gof" hgjfbL Joj:yf / ;+ljwfgsf] :t/;Dd k'lug;s]sf] ;+qmd0fsflng k'"hLjfbL hgjfbL Joj:yf g} xf] . To;sf] ;+lIfKt /fhg}lts :j?k nf]stflGqs u0ftGq xf] / To;nfO{ k|fKt ug]{ ljlw hglgjf{lrt ;+ljwfg–;ef g} xf] . of] Go"gtd tTsflng sfo{qmdsf] lglDt xfdL cem} klg cGo ;+;bjfbL nf]stfGqLs kf6L{x?;+u ldn]/ hfg tof/ 5f}+ . o;af/] ;DalGwt kf6L{x?n] g} uDeL/tfk"j{s ;f]Rg' kg]{ s'/f xf] . cfd hg;d'bfo / …gful/s ;dfhÚ n] ;d]t o;af/] cfjZos hgbjfj l;h{gf u/f];\ eGg] xfd|f] xflb{s cfu|x 5 .

kf6L{sf] xfn} ;DkGg s]Gb|Lo ;ldltsf] a}7sn] dfS;{jfb–n]lggjfb–dfcf]jfb / k|r08kynfO{ cem} ljsf; ub}{ n}hfg'kg]{ s'/fdf hf]8 lbPsf] a'lemG5 . To;af/] cln lj:tf/df k|sfz kfl/lbgf];\ g <

xf], xfd|f] kf6L{sf] s]Gb|Lo ;ldltsf] j}7sn] dfn]dfjfb / k|r08kynfO{ cem} ;Dj[4 / ljsl;t ug'{kg]{ s'/fdf hf]8 lbPsf] 5 . lsgls ljut 8]9 ;o jif{sf ;j{xf/fjfbL qmflGt / eLif0f k|ltqmflGtsf cg'ejsf cfwf/df ;j{xf/f juL{o qmflGtsf] lj1fgnfO{ klg gof" 9+un] ljsl;t / ;Dj[4 gu/L @!cf}+ ztfAbLdf k'gM ;j{xf/fjfbL qmflGtnfO{ cl3 a9fpg ;Dej 5}g . xfd|f] kf6L{sf] ut @)%& kmfu'gdf ;DkGg P]ltxfl;s bf];|f] /fli6«o ;Dd]ngn] dfn]dfjfbsf] g]kfnL wtL{df l;h{gzLn k|of]uåf/f ljsl;t ljrf/>[+vnfnfO{ …k|r08kyÚ sf] ?kdf ;+Zn]if0f ug'{sf] d"n tfTko{ klg ToxL xf] . tLa| ju{;+3if{ / cGt/;+3if{sf] aLraf6 g} Tof] ljrf/ ;+Zn]if0f ePsf] lyof] / To;qmddf xfdLn] cGt/f{li6«o sDo'lgi6 cfGbf]ng / xfd|} b]zsf] sDo'lgi6 cfGbf]ngsf sltko :yflkt d"No–dfGotfnfO{ lgd{dtfk"j{s eTsfP/ gof" d"No–dfGotf :yflkt u/]sf lyof}+ . To;df d'Votof xfdLn] aflx/L ?kdf s=:6flngsf] d"Nof+sg t/ leqL cGto{df ;j{xf/f clwgfosTj ;DaGwL cjwf/0ff / cg'ejaf/] v'Zrf]eL blIf0fkGyL ;+zf]wgjfbL b[li6sf]0f / xf]ShfkGyL h8\;'qLo ;+zf]wgjfbL b[li6sf]0f b'j}sf] lgd{d lr/kmf/ ub}{ s=dfcf]n] d'VotM dxfg\ ;j{xf/f ;f+:s[lts qmflGtsf] bf}/fgdf cl3 ;f/]sf ;j{xf/f clwgfosŒj cGtu{t lg/Gt/ qmflGtsf] l;4fGtnfO{ k|:yfgljGb' dfg]/ To;df yk ljsf; ub}{ hfg] dfu{ to u/]sf lyof}+ . To;}sf] kl5Nnf] s8Lsf] ?kdf ut @)^) h]7df ;DkGg xfd|f] kf6L{sf] s]Gb|Lo ;ldltsf] a}7sn] …@!cf}+ ztfAbLdf hgjfbsf] ljsf;Ú ;DaGwL k|:tfj cl3 ;f/]/ ;j{xf/f clwgfosŒj -jf hgjfb_ / gof" 9+usf] kf6L{, ;]gf / ;Qf lgdf{0faf/] cToGt} b"/ufdL dxŒjsf] ljrf/ ;fj{hlgs?kdf k|:t't u/]sf] lyof] . To;sf] d"n ;f/tŒjdf ;j{xf/f ju{sf] kf6L{, ;]gf / ;Qfdfly s;/L cfd hg;d'bfosf] lgu/fgL, x:tIF]k / lgoGq0f ;'lglZrt ub}{ qmflGt kl5 k|ltqmflGt /f]s]/ lg/Gt/ qmflGtsf] cgGt >[v+nf kf/ ub}{ /fHo ljxLg, ju{ ljxLg ;fDojfb;Dd k'Ug] / kf6L{, ;]gf tyf ;QFsf] ;d]t hg;fu/df ljnf]kLs/0f ug]{ eGg] cjwf/0ff cGt/lgxLt lyof] . of] dfS;{, n]lgg / dfcf]sf] kfnfb]lvsf] c;fWo} uxg / b"/ufdL dxŒjsf] j}rfl/s /fhg}lts k|Zg ePsfn] o;af/] xfd|f] kf6L{n] dfq xf]Og …l/dÚleq / aflx/ /x]sf ljZjel/s} ;Dk"0f{ ;Rrf qmflGtsf/Lx?n] uDeL/tfk"j{s ax;, 5nkmn ub}{ gof" lgisif{;lxt cl3 a9\b} hfg'kg]{ ljifo xf] . To;}n] …l/dÚdf cfj4 cd]l/sfsf] qmflGsf/L sDo'lgi6 kf6L{nufotsf cGo kf6L{x?n];d]t d'VotM hgjfb / clwgfosŒjsf] ljifo s]xL ;do otf uDeL/ 9+un] ;fj{hlgs ax; 5nkmn z'? u/]sf] b]lvPsf] 5 . o;}nfO{ dWoghu/ ub}{ xfd|f] kf6L{n] klg dfn]dfjfb / k|r08kysf oL cfwf/e"t k|:yfkgx?af/] kf6L{leq / aflx/ Jofks ax;, 5nkmn rnfP/ cGt/f{li6«o ;j{xf/fjfbL qmflGtsf] lj1fgnfO{ cem} ;Dj[4 / ljsl;t kfb}{ n}hfg] c7f]6 u/]sf] xf] . o; lglDt ;j{xf/fjfbL qmflGtsf] lj1fgsf tLgj6} ;+36s c+u bz{g, /fhg}lts cy{zf:q / j}1flgs ;dfhjfbx?sf] /Iff, k|of]u / ljsf;df Wofg lbg'kg]{ s'/fnfO{ xfd|f] kf6L{ s]Gb|n] ljz]if hf]8 lbPsf] 5 . ;+lIFKtdf eGg'kbf{ ljutdf d'VotM s=:6flngsf] kfnfdf ;j{xf/f clwgfosŒj jf hgjfbaf/] b]lvg uPsf sltko clwe"tjfbL sdhf]/Lx?nfO{ ;Rrf dfn]dfjfbsf] sf]0faf6 -:6flngnfO{ k"0f{ lgif]w ug]{ v'|ZRof]ekGyL jf :6flngnfO{ k"0f{ cfbzL{s/0f ug]{ xf]ShfkGyL sf]0faf6 xf]Og_ ;RrfP/ cl3 a9\g] s'/fdf g} dfn]dfjfb / k|r08kysf] ljsf; / ;Dj[l4s/0f cGt/lgxLt /x]sf] s'/fnfO{ ;a}n] bx|f];+u cfTd;ft ug{ h?/L 5 . To;}n] xfd|f] kf6L{sf P]ltxfl;s bf];|f] /fli6«o ;Dd]ng / …@!cf}+ ztfAbLdf hgjfbsf] ljsf;Ú ;DaGwL k|:tfjsf] hudf 6]s]/ g} xfdLn] dfn]dfjfb / k|r08kynfO{ ljsf; ug{ hf]8 lbg' clgjfo{ 5 . cGoyf h;sf] lgot h];'s} eP klg dfn]dfjfb / k|r08kysf] ljsf; xf]Og ljgf; x'g hfg] / Oltxf;sf] b'Mvb k'g/fj[lQ x'g] s'/fnfO{ ;a}n] bx|f];+u kqmg cfjZos 5 .

ca clnslt cGt/f{li6«o k|;+ult/ hfpm" . xfn} ef/tsf s]xL dxŒjk"0f{ qmflGtsf/L kf6L{x?sf] PsLs/0f eP/ ef=s=kf=-dfcf]jfbL_ sf] u7g ePsf] yfxf ePsf] 5 . To;sf] dxŒjnfO{ oxf"x?n] s;/L x]l/xg' ePsf] xf]nf <

ef/tdf nfdf] ;dob]lv sfo{/t Toxf"sf b'O{ j6f ;aeGbf 7"nf qmflGtsf/L kf6L{x? ef=s=kf=-dfn]_ -lkk'N;jf/_ / dfcf]jfbL sDo'lgi6 s]Gb| -Pd=;L=;L=_ ;lxt s]xL cGo kf6L{x? ;d]tsf] Pstf eP/ xfn;fn} ef=s=kf=-dfcf]jfbL_ sf] pbo x'g' blIF0f Plzofsf] lglDt dfq xf]Og jt{dfg ljZjs} lglDt w]/} dxŒjk"0f{ / uf}/jzfnL 36gf xf] . o;sf] dxŒj !(^& sf] gS;njfbL ljb|f]x hlQs} o'ufGtsf/L ePsf] ;':ki6 5 . To; cy{df gS;njfbL ljb|f]xnfO{ s=dfcf] :jo+n] …j;Gt uh{gÚ (Spring Thunder) eGg' ePem}+ clxnsf] 36gfnfO{ …x]dGt uh{gÚ (Autumn Thunder) eGg ;lsG5 . of] P]ltxfl;s 36gfn] xfdL g]kfnsf qmflGtsf/Lx?nfO{ dfq xf]Og ljZje/s} qmflGtsf/Lx?nfO{ xif{ljef]/ agfPsf] 5 / xfdL o; 36gfsf] d'£ws07n] k|;+zf / :jfut ub{5f}+ . lsgls ;d;fdlos ljZj ;fd|FHojfbL Joj:yfsf] …sdhf]/ s8LÚ blIf0f Plzof g} ePsf] / To;sf] s]Gb|df ef/t ePsf] x'gfn] ef/tsf] of] 36gfn] blIf0f PlzofnfO{ ca cfTdut?kdf;d]t ljZj qmflGtsf] t'kmfgL s]Gb| agfpg] ;Defjgf Psbd} a9]/ uPsf] 5 . x'g t ;f] PsLs[t kf6L{sf sltko j}rfl/s–/fhg}lts k|Zgx? / vf;u/L cGt/f{li6«o sDo'lgi6 s]Gb|sf] e|'0fsf] ?kdf ljsl;t x'"b} u}/x]sf] …l/dÚ ;DaGwL cjwf/0ff cem} k|i6 / ;fj{hlgs x'g af"sL g} 5 . t}kgL xfdL cfzf tyf ljZjf; ub{5f}+ To;n] qmdzM tL ;a} ljifodf cfºgf] wf/0fff k|i6 kfb}{ hfg] 5 / …l/dÚdf cfj4 eP/ cGt/f{li6«o ;j{xf/f 6's8Lsf] ?kdf cfºgf] P]ltxfl;s e"ldsf ;kmntfk"j{s lgjf{x ug]{5 .

dWo sdf08af/] klg clnslt rrf{ ug]{ ls < o; sdf08sf ljz]iftfx?nfO{ s;/L x]l//xg' ePsf] 5 <

xfn}sf] s]Gb|Lo ;ldltsf] a}7skl5 a;]sf] dWo s]Gb|Lo sdf08sf] j}7sn] sdf08sf ljz]iftfx?nfO{ ;'qa4 ?kdf ls6fg u/]/ sdf08 :t/Lo sfo{of]hgfsf] ?k/]vf tof/ u/]sf] 5 . ;f]cg';f/ o; sdf08 cGt/ut /x]sf b'O{ 5'§f5'§} t/ k'/s ljz]iftf ePsf /fKtL ljz]if IF]q / u08s IF]qn] /0fg}lts k|Tofqmd0fsf] r/0fdf ljlzi6 e"ldsf v]Ng' kg]{ ljifodf hf]8 lbPsf] 5 . ljz]if IF]q hgo'4sf] d'Vo t'kmfgL s]Gb| / d'Vo cfwf/ Onfsfsf] IF]q ;d]t ePsfn] Toxf" hg;QfnfO{ ;'b[9 ug]{ s'/fdf hf]8 lb+b} /0fg}lts k|Tofqmd0f lglDt d'Vo zlQm pTkfbg ug]{ k|oTg ug'{kb{5 eg] /fhwfgL glhs /x]sf] / k'/fgf] ;Qfsf] ;fngfn hf]l8Psf] u08s IF]qn] cfufdL lbgdf k|Tofqmd0f lglDt cu|0fL e"ldsf lgjf{x ug{ ljz]if tof/L ug'{kb{5 eGg] kf6L{sf] ;f]+r /x]sf] 5 . ;fy} o; sdf08 cGt/ut /x]sf t/fO{ Onfsf / d'Vo ;x/L Onfsfx?n] klg /0fg}lts k|Tofqmd0fsf] r/0fdf ljlzi6 e"ldsf lgjf{x ug'{ kb{5 eGg] xfd|f] b[li6sf]0f 5 . ;f]xLcg';f/ kmf}hL / u}/kmf}hL sfjf{xLsf of]hgfx? ag]sf 5g\ / tL qmdzM sfof{Gjogsf] qmddf 5g\ . s]xL dlxgfsf] k|f/lDes l/kf]{6cg';f/ k|ult ;Gtf]ifhgs 5 . / cfufdL lbgdf dWo sdf08n] ck]lIFt ?kdf g} k"/f ug]{ ljZjf; lnOPsf] 5 .

/0fg}lts k|Tofqmd0fsf] r/0fdf hgjuL{o ;+u7gx? / hftLo tyf IF]qLo df]rf{x?sf] e"ldsf s:tf] x'g' kg]{ ck]Iff ul/Psf] 5 <

/0fg}lts k|Tofqmd0fsf] r/0fdf kmf}hL tyf u}/kmf}hL sfjf{xLsf s]Gb|ljGb' qmdzM cem} b'Zdgsf] sAhfdf /x]sf] Zj]t Onfsf / zx/L Onfsflt/ ;b}{ hfg] ePsfn] Toxf" hg:t/;Dd qmflGtsf/L /fhgLlt k'¥ofpg hgjuL{o ;+u7gx?sf] ljz]if e"ldsf x'g :jtM :ki6 5 . cflv/ hgjuL{o ;+u7gx? g} kf6L{ / hgtfsf aLrsf e/kbf{ k'n x'g] ePsfn] hg;d'bfonfO{ qmflGtsf/L ljb|f]x lgldQ pTk]|l/t / ;+ul7t ug{ hgjuL{o ;+u7gx?n] klxn] eGbf a9L 3lge"t / lqmofzLn 9+un] of] /0fg}lts k|Tofqmd0fsf] r/0fdf e"ldsf lgjf{x ug{ h?/L 5 . vf;u/L ljBfyL{ / dhb"/x?n] zx/L IF]qdf ljb|f]xsf] /f"sf] afNg a9L e"ldsf v]Ng' kg]{ 5 eg] t/fO{ / cGoqsf pTkLl8t IF]qsf ;d"xx?nfO{ hufpg ls;fg, dlxnf / blntx?n] ljz]if e"ldsf lgjf{x ug'{kg]{ 5 . To;/L g} qmflGtsf/L ljrf/ / ;+:s[ltnfO{ cfwf/Onfsfx?df lehfpg / /fli6«o / cGt/f{li6«o ?kdf k|:tfl/t ug{ ;f+:s[lts, a'l4hLjL, lzIfs cflb df]rf{x?n] ljz]if sfo{ ug'{kg]{ 5 . o;sf;fy} IF]qLo :jfoQ hg;/sf/x?sf] d]?b08sf] ?kdf :yflkt x'"b} uPsf du/f"t, ls/ft, dw]zL, yf?jfg, td'jfg, tfdfª;flnª, g]jf/ cflb hftLo d'lQm df]rf{x? / ;]tL–dxfsfnL tyf e]/L–s0ff{nL h:tf IF]qLo d'lQm df]rfx?n] cf–cf? gf OnfsLo hg;Qfx? ;'b[9 ub}{ s]Gb|Lo ;Qf sAhf cleofgdf PsLs[t e"ldsf lgjf{x ug'{kg]{5 . o; ;Gbe{df ef/tLo lj:tf/jfbsf] ;}Go x:tIF]ksf] vt/fsf] k[i7e"lddf dw]zL d'lQm df]rf{n] ljz]if kmnfd] lsNnfsf] e"ldsf lgjf{x ug{ clxn]b]lv g} ;hu / tof/ /xg h?/L 5 . ;du|df ufp" / zx/sf cfd hg;d'bfosf] PsLs[t / s]Gb|Ls[t ;z:q ljb|f]xn] cGttM /0fg}lts k|Tofqmd0fsf] of]hgf ;kmn kfg{ ;Sg] ePsfn] cufdL lbgdf hgjuL{o ;+u7gx? / hftLo, tyf IF]qLo d'lQm df]rf{x?sf] e"ldsf u'0ffTds ?kn] a9]/ hfg] s'/fdf ;DalGwt ;a} :ki6 /xg h?/L 5 .

/0fg}lts k|Tofqmd0fsf] cleef/f cGttM hgd'lQm ;]gfsf of]4fx?sf ;fxl;s / alnbfgLk"0f{ e"ldsfåf/f g} k"0f{ ePsfn] hgtfsf] kmf}hL zlQm lj:tf/ / ljsf;af/] kf6L{sf] of]hgf s] 5 <

lglZrt ?kdf cGTodf uP/ hgd'lQm ;]gfsf] kmf}hL IFdtfn] g} qmflGtsf] ljho / k/fhosf] 6'¨f] nufpg] 5 . To;}n] o;af/] xfd|f] kf6L{ cToGt} uDeL/tfsf;fy Wofg lbP/ hgd'lQm ;]gfsf] kmf}hL zlQm lj:tf/ / ljsf;sf] of]hgf agfPsf] 5 . o;df klxnf] s'/f t hgd'lQm ;]gfnfO{ ck/fho dfn]dfjfb / k|r08kysf] ljrf/n] n}; ug]{ s'/f xf] . bf];|f], cfd hg;d'bfonfO{ kmf}hLs/0f u/]/ hgd'lQm ;]gfsf] lgoldt ;+VofTds cfk"lt{ ug]{ s'/f xf] . t];|f], Go"gtd cfjZos xft–xltof/, k|ljlw / nlhli6S; cfk"lt{ ug]{ / ;}Go tflnd lbg] s'/f xf] . rf}yf] e/f}6] zfxL ;]gfdf afWotfj; egf{ x'g k'u]sf hgtfsf 5f]/f–5f]/Lx?nfO{ Toxf"af6 ljb|f]x u/]/ hgd'lQm cleofgdf ;fd]n u/fpg] k|Zg xf] . kf"rf}+, ;Defljt ljb]zL ;}Go x:tIF]ksf lj?4 l;+uf] b]z / hgtfnfO{ g} /fli6«o k|lt/f]w o'4sf] tof/Ldf 3lge"t / of]hgfj4 9+un] nufpg] s'/f xf] . oL ;a} ljifodf kf6L{n] of]hgfj4 9+un] sfo{ ul//x]sf] 5 . /, xfdLnfO{ k"0f{ ljZjf; 5 xfd|f] dxfg\ hgd'lQm ;]gfn] @!cf}+ ztfAbLsf] qmflGtsf/L cleef/f /fd|};+u k"/f ug]{5 .

cGTodf c? s]xL eGg' 5 ls <

w]/} w/} wGojfb † /0fg}lts k|Tofqmd0fsf] of]hgf ;kmn kfb


 d'Vok[i7 .. k'/fgf c+sx? .. ;Dks{ M janadesh@hotmail.com