jif{ !$

c+s %

d+unjf/, kf}if ^, @)^!

Year 14

Issue 5

December 21, 2004

cGo ;dfrf/x?

6]«8 o'lgogsf ;lrj u0f]z /]UdLnfO{ lu/km\tf/L u/L j]kQF

sf7df8f}+÷ ZffxL ;]gfn] ut d+l;/ @& ut] clvn g]kfn 6«]8 o'lgog dxf;+3sf s]Gb|Lo ;lrj u0f]z /]UdLnfO{ lu/km\tf/ u/L j]kQf agfPsf] 5 . clvn g]kfn 6«]8 o'lgog dxf;+3sf s]Gb|Lo cWoIf zflns/fd hd/s6\6]nn] d+l;/ @( ut] Ps jQmJo k|sflzt u/L /]UdLnfO{ @& ut] a]n'sL ^M$% ah] Go'/f]8l:yt Ps lSnlgsdf cfvf“sf] pkrf/ u/fp“b} ubf{ lu/km\tf/ u/]sf] hgfpg' ePsf] 5 . /]UdL;“u} zfxL ;]gfn] dxf;+3sf ;fdfGo z'elrGts k|bLk b]jfgnfO{ klg lu/km\tf/ ul/ j]kQf kf/]sf] 5 .

jQmJodf hd/s6\6]nn] /]UdLsf] lu/km\tf/Lsf] 3f]/ eT;{gf Pj+ lgGbf ub}{ tTsfn ;fj{hlgs ul/ ;—;Ddfg /fhg}lts Jojxf/ ug{ r'gf}lt lb+b} ;Dk"0f{ gful/s ;dfh, j'l4hLlj, kqsf/ / dfgjclwsf/jfbLx?nfO{ pxf“sf] hLjg /Iffsf ;fy} t'?Gt ;fj{hlgs ul/ l/xfO ug{sf] nflu kxn ul/lbg' x'g klg cg'/f]w ug{'ePsf] 5 . jxf“n] …efb| @( ut] pBf]u jfl0fHo dxf;+3;+u ePsf] ;Demf}tf t'?Gt sfof{Gjog ug{ / ;/sf/;+u ePsf] ;Demf}tf cg';f/ Ps dlxgfleq j]kQf kfl/Psf dhb'/ g]tf sfo{stf{x?nfO{ ;fj{hlgs ug]{ eGg] ePsf]df tLg dlxgf ljlt;Sbf klg dhb'/ g]tf tyf sfo{stf{ ;fj{hlgs gu/]sf]df uDeL/ cfklQ hgfp“b}Ú cfkm\gf s]Gb|Lo ;lrj u0f]z /]UdL nufot ;j} g]tf sfo{stf{x?sf] l/xfO{ gePdf cfkm\gf] ;+u7g ;+3if{sf] cf“lwa]/L ;[hgf ug{ jfWo x'g] klg pNn]v ug'{ePsf] 5 .

o;}aLr g]kfn dfgj clwsf/ ;+u7gsf sfo{qmd clws[t OZj/ sf]O/fnfn] d++l;/ #) ut] k|wfgdGqL b]pjfnfO{ Ps kq n]vL zfxL ;]gfåf/f lu/km\tf/ ul/Psf u0f]z /]UdL / k|bLk b]jfgsf] hLjg /Iff / pgLx?nfO{ ;fj{hlgs ul/lbgsf nflu kxn ul/lbg cg'/f]w ug'{ePsf] 5 .

hgfb]z ;+jfbbftf j]kQf

emfkf÷ hgfb]z ;fKtflxssf d]rL–sf]zL ;+jfbbftf Pj+ hgljb|f]x ;fKtflxssf k|ltlglw ljj]s zdf{nfO{ oxL k'if @ ut] pnf{jf/Ljf6 zfxL ;]gfn] kqmfp u/L j]kQf kf/]sf] 5 . @)%^ ;fnb]lv g} nuftf/ hgfb]zsf] ;+jfbbftfsf] ?kdf sfo{/t zdf{ bds SofDk;sf k"j{ :jljo" ;efklt ;d]t x'g'x'G5 . hgfb]z kl/jf/ pxf“sf] l:ylt tTsfn ;fj{hlgs u/L l/xf ug{ dfu ub{5 .

o;}jLr ut zlgjf/  df]/ªsf] zlgZr/]df lbjfs/ kf]v/]n ;lxt ^ hgf ljBfyL{x?nfO{ zfxL ;]gfn] kqmfp u/L xTof u/]sf]df ;j{q lj/f]w / eT;{gf ul/Psf] 5 . pQm xTod sf08lj?4 l56\6} ;+3if{sf] 3f]if0ff ul/g] s'/f clvn-qmflGtsf/L_n] hgfPsf] 5 .

zfxL ;]gfsf] em'7\7f k|rf/sf] e|ddf gkg{ hg;d'bfodf cfu|x

g]kfnu+h÷ hgd'lQm ;]gf, g]kfn bf];|f] lj|u]8sf sld;f/ s=p4jn] oxL k'; $ ut] Ps jQmJo hf/L ub}{ k'/fgf] ;Qfsf] zfxL ;]gfn] dfcf]jfbL lj?4df k'/} e|fds / k|fof]lht ;dfrf/ k|jfx u/fpg] sfo{ ul//x]sf] jtfpg' ePsf] 5 . pxf“n] xfn} zfxL ;]gfn] æb}n]vsf] gf}d'n]df ePsf] eL8Gtdf !& hgf dfcf]jfbL dfl/Psf] / $) eGbf a9L 3fOt] ePsf] tyf o'4 ;fdu|L sAhf u/]sf]Æ eg]/ k'/fgf] ;Qf lgs6sf ;+rf/dfWodx?jf6 k|rfl/t ;dfrf/ k'/} em7\7f /x]sf] hgfpb} o;sf] e|ddf gkg{ hg;d'bfodf cfu|x ug'{ ePsf] 5 .

oxL k'if ! ut] gf}d'n] If]qdf zfxL ;]gf;“u hgd'lQm ;]gf, g]kfn bf];|f] lj|u]8 cGtu{t s=/d]zsf] g]t[Tjdf /x]sf] Ps 6's8Lsf] w]/} 6f9fjf6 bf]/f]xf] uf]nL xfgfxfgf eP klg Toxf hgd'lQm ;]gfsf # hgf of]4fnfO{ ;fdfGo rf]6 nfUg] jfx]ssf] s'g} klg Iflt gePsf] / To;qmddf zfxL ;]gftkm{ s] slt Iflt k'Uof] eGg] klg hfgsf/L gePsf] jtfpb} zfxL ;]gfn] æ!& dfcf]jfbL 5fkfdf/sf] d[To'Æ eGb} unt / e|fds ;dfrf/ k|jfx u/]sf]df cfqmf]z JoQm ul/Psf] 5 . jQmJodf zfxL ;]gfn] ;f] lbg gf}d'n]sf ;j{;fwf/0f bnaxfb'/ /fDhfnL / gf}gl;+x /fDhfnLnfO{ uf]nL xfgL xTof ug'{sf ;fy} hgtfsf] 3/df n'6kf6 u/]sf] ;d]t jtfOPsf] 5 . jQmJodf zfxL ;]gfsf ck/fwx? tyf unt s[ofsnfksf] jf/]df r'OSs;Dd gjf]n]/ sltko ;+rf/ dfWodn] zfxL ;]gfn] dfcf]jfbLlj?4 k|jfx u/]sf k|fof]lht ;dfrf/x? lgoldt 5fk]/ hgtfnfO{ unt ;"rgf k|jfx ul//x]sf]df ;~rf/ hutnfO{ 36gfsf] 5fgjLg ljgf o:tf k|fof]lht / PskIfLo ;"rgf k|jfx gul/ lbg'x'g cg'/f]w ul/Psf] 5 .

sf7df8f}+df k'/fgf] ;Qfsf] sfo{nodf jd lj:kmf]6g

sf7df8f}+÷g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf sf7df8f}+ pkTosf ;+of]hs cflbTon] d+l;/ @( ut] ljxfg (M$) ah] k'/fgf] ;Qf;+u ;DjlGwt /x]sf] sf7df8f} dxfgu/kflnsf cGt{utsf] eLd;]g:yfgdf /x]sf] j8f g+ @) sf] sfof{no ejgdf zlQmzfnL ;]jf]6]h u/fO{ sfjf{xL u/]sf] s'/f hfgsf/L u/fpg' ePsf] 5 . jxf“n] pQm ;]jf]6]h ;fd'bflos d]l8snnfO{ nlIft gePsf] klg :ki6 kfg{' ePsf] 5 .

g]jfM /fli6«o d'lQmsf s]Gb|Lo ;b:o j]kQf

sf7df8f}+÷ g]jfM /fli6«o d'lQm df]rf{ g]kfnsf s]Gb|Lo ;b:o ch'{gnfn >]i7nfO{ oxL k'if # ut] ;fem & ah] ;fdfv'zLaf6 l;len 8«];sf zfxL cd]l/sL ;]gfn] lu/km\tf/ ul/ j]kQf agfPsf] ;dfrf/ 5 . pxf“sf] lu/km\tf/Lsf] lj/f]w ub}{ g]jfM /fli6«o d'lQm df]rf{ g]kfnsf s]Gb|Lo cWoIf kjgdfg >]i7n] Ps jQmJo hf/L ug'{ ePsf] 5 .

jQmJodf elgPsf] 5 æxfd|f] uf}/jzfnL ;+u7g g]jfM /fli6«o d'lQm df]rf{ g]kfnsf g'jfsf]6 lgjf;L s]Gb|Lo ;b:o ch'{gnfn >]i7nfO{ oxL k'if # ut] ;fem & ah]lt/ xfd|f] df]rf{sf] % / ^ ut]sf] sfo{qmd ;kmn kfg{sf nflu sfo{/t /xb}ubf{ ;fdfv'zLaf6 l;len 8«];sf zfxL cd]l/sL hNnfbx?n] lu/km\tf/ ul/ s7f]/ cdfgjLo oftgf lbO{ j]kQf agfPsf] 5 . pxf“sf] hLjg cToGt vt/fdf 5 . pgLx?n] ;fj{hlgs u/]sf] k|zfGtnfO{ h:t} lx/f;tdf df/]/ zfxL cd]l/sL ;]gfn] csf]{ gf}6+sL d~rfpg ;S5 . To;}n] ;a} dfgjclwsf/jfbL ;+3 ;:yf, gful/s ;dfh / kqsf/ hutnfO{ pxf“sf] hLjg /Iff / ;fj{hlgs tyf l/xfO{sf] nflu kxn ul/lbg'x'g xflb{s cg'/f]w ub{5 .Æ

cfkm}+nfO{ uf]nL xfgL 3fOt] x'g] P;P;kL

sf7df8f}+÷ hgfb]zsf] d+l;/ !% ut]sf] jif{–!$ c+s–@ df …;z:qsf] P;P;kL hg;]gfsf] uf]nL nfu]/ 3fOt]Ú zLif{ssf] ;dfrf/df ;z:qsf P;P;kL ;tg s'df/ a:g]tnfO{ hg;]gfn] uf]nL k|xf/ u/L 3fOt] agfOlbPsf] eGg] ;dfrf/ kg{ uPsf] lyof] . t/ pQm 36gfdf hg;]gfn] cfqmd0f u/]sf] geO gLh P;P;kL a:g]tn] dfcf]jfbL / hg;]gfsf] 8/n] sfo{If]qdf hfg 8/fP/ cfkm\gf] af“of tL3|fdf cfkm}+n] g} uf]nL xfgL 3fOt] ePsf] /x:o v'n]sf] 5 . hg;]gfn] cfkm\gf] tkm{jf6 lgh j:g]tdfly s'g} cfqmd0f gePsf] k|i6 kfl/;s]sf] 5 .

o;/L cfkm}+nfO{ uf]nL xfgL P;P;kL a:g]t clxn] dfcf]jfbLn] uf]nL k|xf/ u/]sf] egL k};f vfO/x]sf] ljleGg ;|f]tn] hgfb]znfO{ atfPsf 5g\ . tNnf] txsf hjfgx?nfO{ lkmN8df v6fP/ cfkm" sfo{If]q hfgsf] 8/n] cfkm}+ uf]nL xfgL eQf vfg] …clkm;/Ú x? hg;]gfsf] cfqmd0fsf] cfz+ssfn] slt q:t ePsf /x]5g\, o; 36gfn] klg k|i6 kf/]sf] 5 . o;/L pQm jf:tljstfsf] ljk/Lk hgfb]zdf lgh a:g]tdfly hg;]gfn] cfqmd0f u/L 3fOt] agfOlbPsf] ;dfrf/ e'nj; kg{ hf“bf x'g uPsf] e|dk|lt xfdL v]b JoQm ub{5f}+ .

zx/df ;+3if{ rsf{pg dhb"/sf] ljz]if IF]qLo e]nf

        clvn g]kfn 6]«8 o'lgog dxf;+3 dWo sdf08sf] ljz]if IF]qLo e]nf ut d+l;/sf] clGtd ;ftf bfª lhNnfdf ;DkGg eof] . pb\3f6g, l/kf]l6{¨ / k|lzIf0f u/L tLg r/0fdf ;DkGg ;f] k|lzIf0f e]nfnfO{ k|d'v cltly c=g]=6]«=o"=dxf;+3sf s]Gb|Lo cWoIf zflns/fd hds§]nn] Jofg/ pb\3f6gaf6 ug'{ePsf] lyof] . pb\3f6gkl5 ljz]if IF]q cGt/utsf ljleGg lhNnfaf6 cfPsf k|ltlglwx?af6 cf–cfºgf] lhNnfsf ;d–;fdlos l/kf]6{ /fVg] sfd ePsf] lyof] . sfo{qmdsf] k|d'v kf6f] k|lzIf0f ePkl5 l/kf]6{df p7]sf ljleGg ljifodf k|d'v cltly s]Gb|Lo cWoIf hds§]nn] eGg'eof]– …xfd|f] b]zdf y'k|} k|sf/sf dhb"/ ;+u7gx? ePklg tL ;a} ;+zf]wgjfb / k|ltlqmofjfbdf km;]sf 5g\ . t/ xfd|f] ;+u7g dfq} Pp6f o:tf] ;+u7g xf] h;n] lxh}b]lv ;j{xf/f juL{o d'lQmsf vflt/ rnfOPsf] juL{o d'lQm cfGbf]ng / hgo'4nfO{ kyk|bz{s dfg]/ hgtfsf] kIFdf n8\b} cfO/x]sf] 5 .Ú pxf“n] cfgf] ;+u7g Psdfq ;Rrf dhb"/ ;+u7g ePsf]n] dhb"/ ;+u7gsf] jf:tljs d'lQmsfnflu ;+3if{/t ePsf] hgfpg'eof] . cfh;Dd hgo'4 ufp“df lyof] / xfdL ufp“sf dhb"/;+u lyof}+ . ca kf6L{ zx/ s]lGb|t cfGbf]ngdf hf“b}5 To;}n] ca xfdL zx/sf dhb"/sf aLr hf“b}5f}+ pxf“n] cufl8 eGg'eof] .

        o;}u/L ;f] k|lzIf0f sfo{qmddf af]Ng] cGo cltly jQmfx?df clvn g]kfn 6]«8 o'lgog dxf;+3sf ;+:yfks g]tf Pj+ dfcf]jfbLsf s]Gb|Lo g]tf s=c;f/]sfsf, ;+3s} dWo sdf08 ;+of]hs s=wg]Zj/ kf]v|]n, hgjuL{o ;+u7gsf dWo sdf08 ;+of]hs s'j]/ cf]nL / dfcf]jfbLsf IF]qLo Jo"/f] ;b:o Pj+ bfªsf OGrfh{ s=8fod08 x'g'x'GYof] .

        sfo{qmd clvn g]kfn 6«]8 o'lgog dxf;+3sf ljz]if If]qLo ;+of]hs gf/bdl0f kf]v|]nsf] ;efkltTj / bfª lhNnf cWoIf ;De'hLt 3tL{sf] ;~rfng / ;'lznsf] :jfut efif0fdf ;DKGg ePsf] lyof] . sfo{qmdsf] aLr aLrdf /QmaLh ;f+:s[lts kl/jf/ bfªn] cfºgf /f]rs k|:t'ltx? /fv]sf] lyof] .

        o;}u/L csf]{ Ps ;dfrf/cg';f/ d+l;/s} clGtd ;ftfdf yf?jfg /fli6«o d'lQm df]rf{ g]kfn bfª lhNnfsf] lhNnf ;Dd]ng ;fgbf/?kdf ;DkGg ePsf] 5 . æhftLo d'lQmsf]nflu k|Tofqmd0fdf k|j]z u/f}+, j}b]lzs x:tIf]ksf lj?4 Jofks tof/L u/f}+Æ eGg] d"n gf/fsf;fy b'O{ lbg;Dd rn]sf] ;f] ;Dd]ngn] # hgf kl5 yKg]u/L b'ZoGt rf}w/Lsf] cWoIFtfdf !# ;b:oLo lhNnf sfo{ ;ldlt lgjf{rg u/]sf] 5 . cGo kbflwsf/Ldf pkfWoIf eujlt rf}w/L, ;lrj OGb|axfb'/ rf}w/L, sf]iffWoIf a'l4k|sfz rf}w/L / ;b:ox?df d+un rf}w/L, k]|d rf}w/L, ljdnf rf}w/L, ljxf/L rf}w/L / tLhs'df/L rf}w/L /xg'ePsf] 5 .

        ;f] ;+u7gsf s]Gb|Lo dxf;lrj OGb|hLt rf}w/Ln] pb\3f6g ug'{ePsf] ;Dd]ngn] @% a'“b] gof“ gLlt tyf sfo{qmd to u/]sf] 5 . pQm ;Dd]ngdf g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ bfªsf ;]qm]6/L s=;fu/, nufotsf cltly jQmfx?n] xfdL ;a}n] ef/tLo lj:tf/jfbL x:tIF]ksf lj?4 s]lGb|t eP/ n8\g' kg]{ ljrf/ JoQm ug'{ePsf] lyof] .

        k|Tofqmd0fsf]] cj:yf / @!cf}+ ztfAbLdf df]rf{sf] s]Gb|Lo sfo{ef/sf] af/]df d"Vo cltly dxf;lrj OGb|hLt rf}w/Ln] k|i6 kfg'{ ePsf] lyof] . bfªaf6 hLjg xdfn

aGbn] klZrd g]kfn k"/} 7Kk, k'/fgf] ;Qf ys{dfg

g]kfnu~h÷ kf6L{sf s]Gb|Lo ;Nnfxsf/ s=bL3{, cf/=lj=Pd= x? nufotsf g]tf sfo{stf{x?sf] xTofsf] lj?4df /flvPsf] d+l;/ @% ut]sf] ljz]if IF]q aGb ;fgbf/?kdf ;kmn /x\of] . ljz]if IF]qdf k/]sf du/f“t, yf?jfg / dw]zL k|b]zsf lhNnfx?df pBF]u, snsf/vfgf, oftfoft, ahf/, lzIf0f ;+:yf cflb k"0f{?kdf 7Kk /x] .

        o;}u/L ef/tLo lj:tf/jfbL x:tIF]ksf lj?4 /flvPsf] yf?jfg k|b]z klg d+l;/ @& ut] k"0f{?kdf aGb eof] . To:t} u08s IF]q cGt/ut lrtjg, ?kGb]xL, :ofª\hf, kj{tn] klg cfºgf g]tf tyf sfo{stf{x?sf] lgz:q?kdf ePsf] ljleGg xTofsf08sf lj?4 d+l;/ @* / @( ut] b'O{ lbg lhNnf aGb u¥of] . oL ;a} cfd x8\tfnx?n] d+l;/ sf] clGtd xKtf klZrd g]kfndf Jofks xnrn k}bf u¥of] . ahf/x? aGb /x], oftfoft /f]lsP, pBf]u sf/vfgf :tAw eP . ahf/ ;'g;fg /x“bf k'/fgf] ;Qfsf ef8fsf ;]gf k'ln;x?sf s;fxLvfgfdf rf}lj;} 306f lgbx/fd eof] .

        nuftf/ Ps xKtf;Ddsf] aGbsf] sf/0f k'/fgf] ;QFdf lgs} v}nfa}nf dlRrof] . o; k6ssf aGbx?df k'/fgf] ;QFsf hgtfdf/f c8\8fx? klg ;'g;fg /x] . o;af6 k'/fgf] ;Qfk|lt ca p;sf] gf]s/zfxL tGq klg ?i6 5 eGg] k|i6 eof] . cfd x8\tfnsf qmddf ;]gf / k|x/Lx?nfO{ lgs} 7"nf] ;Gqf; k}bf u¥of] . cfºgf u]6s} 5]pm 5fpmdf hg;]gfn] lbp“;} ad lj:kmf]6 u/fp“bf klg lg:sg g;Sg'n] k'/fgf] ;Qf lgs} sdhf]/ ePsf] ;a}n] dx;'; u/] . Ps xKtf aGbsf] k|efj clxn] of] ;dfrf/ tof/ kfbf{;Dd k/]sf] 5 .

        ptf aGbsf qmddf alb{of, af“s], s}nfnL, c3f{vf“rL, sf:sL, ;'v]{t cflb lhNnfsf ljleGg 7fp“mdf ePsf hgd'lQm ;]gfsf PDj';df kl/ bh{gf}+ zfxL ;]gf / k|x/Lsf] xtfxtL ePsf] lyof] . ;fy} lrtjg, ?kGb]xL, bfª, Ko"7fg, af“s], alb{ofnufotsf lhNnfx?df lbgx'“ xhf/f}+ :yfgdf ePsf ljikmf]6n] k'/fgf] ;QfnfO{ ;Gq:t agfof] . lbp“;f]df a'6jn, 3f]/fxL, g]kfnu+h, lrtjgsf d'Vo ;8s / zx/x?df u:tL ug{ lx“8]sf ;z:q k'ln;x? lbge/ PsfGt 7fp“df a;]/ kms{Gy] .

        :d/0fLo 5 ls o;k6sf aGbx?df k|];, PDj'n]G; tyf ljjfxsf uf8Lx?nfO{ eg] aGb cfof]hsx?n] rNg lbPsf lyP . o;n] ubf{ aGb cfof]hsk|lt hgtfsf] Jofks ;xfg'e"lt /x]sf] lyof] .

bfªdf j[xb zflGt ¥ofnL M ;+ljwfg–;ef jf pRr ljsNk vf]Hg !(a'“b] 3f]if0ff–kq hf/L

hgfb]z ;Djfbbftf

bfª÷ b]zdf rln/x]sf] åGå ;dfwfgsf nflu ;/sf/nfO{ bjfj lbg d+;L/ #) ut] a[xb zflGt ¥ofnLsf] cfof]hgf ul/of] . bfª lhNnfsf /fhg}lts bn, gful/s ;dfh, ljleGg dfgjclwsf/jfbL ;+3;+:yf, kqsf/, n]vs, a'l4hLjL, pBf]uL, Jofkf/L ;d]tsf] ;+nUgtfdf ;DkGg ;f] ¥ofnL gu/kl/qmdf u/L k'/fgf] ;Qfsf] lh=lj=;=d}bfgdf k'uL ;efdf kl/0ft ePsf] lyof] .

        ;efnfO{ ;Daf]wg ub}{ dfgjclwsf/jfbL g]tf s[i0f kxf8Ln] b]zsf] ;Dk"0f{ hgdt ;lDjwfg–;efsf] kIfdf uO;s]sf]n] /fHo jt{dfg åGåaf6 d'n'snfO{ arfpg cljnDj ;lDjwfg–;efsf]nflu tof/L u/L g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ nfO{ jftf{df af]nfpg'kg]{ ljrf/ JoQm ug'{eof] . pxf“n] zfxL ;]gfn] /fhf;+u ;lt guP/ /fli6«o ;]gf lgdf{0fsf] lbzfdf hfg'kg]{ / To;sfnflu xTof lx+;fdf nfUg gx'g] atfpg' eof] . To;}u/L gful/s zflGt cfof]usf ;b:o lji0f'k'sf/ >]i7n] b]zn] cu|ufdL kl/jt{g rfx]sf] / To;sfnflu ;lDjwfg–;efsf] s'g} ljsNk g/x]sf] hgfpg' eof] .

        ;efnfO{ ;Djf]wg ug]{ csf{ jQmf dfgjclwsf/jfbL g]tf dNn s]= ;'Gb/n] /fhf / ;+j}wflgs bnx? ;a}n] cf–cfgf s';L{:jfy{ Tofu]/ b]z / hgtfsf] a[xb lxtdf nfUg /fHon] tTsfn ;lDjwfg–;efsf] 3f]if0ff ug'{kg]{ atfpg' eof] .

        sfo{qmddf Pdfn]sL d]gsf kf]v]|n, g]kfnL sf“u]|;sL clgtf b]jsf]6f, dlxnf ;dfhaf6 zflGt rf}w/Ln] klg cf–cfgf wf/0ff /fVg'ePsf] lyof] . sfo{qmddf af]Ng] ;a} jQfx?n] b]zdf /fhfn] nf]stGqnfO{ Wj:t kfg{ vf]h]sf] ;+;bjfbL /fhg}lts bnx? s';L{:jfy{df n'5fr'“8L u/]sf], ef/tLo lj:tf/jfbn] k|To]If x:tIF]k ug{ vf]h]sf]n] /fli6«otf vt/fdf k/]sf], dfgjclwsf/sf] b'xfO{ lbP/ ;]gfnfO{ sfjf{xL u/]sf] :jf¨ /Rb} ljZj dfgjclwsf/ lbjzs} lbg, b]zsf ljleGg 7fp“df d'7e]8sf gfddf lgz:q hgtfsf] xTof u/]sf] ljrf/ JoQm u/]sf lyP .

        o;}aLr bfªdf ePsf] pQm zflGt ;Dd]ngn] b]zsf] jt{dfg åGå ;dfwfg ug{sfnflu ;/sf/ / dfcf]jfbL b'a} tTsfn jftf{df a:g'kg]{ eGbf !( a'“b] 3f]if0ff–kq hf/L u/]sf] 5 . 3f]if0ff–kqdf jt{dfg ;z:q åGå /f]Sgsf lglDt ;lDjwfg–;ef jf Tof] eGbf dflysf] ljsNk vf]lhg' kg]{, /fli6«otfdf cf“r cfpg] s'g} klg j}b]lzs x:tIf]ksf] lj/f]w ul/g'kg]{, dfcf]jfbL ;d:of /fhg}lts ;d;of ePsfn] To;sf] /fhg}lts ?kn] xn ul/g'kg]{, cftÍsf/L ljw]os vf/]hL ul/g'kg]{, jt{dfg ;d:ofsf] lgsf; oyfl:ylt / k|ltudgaf6 gx'g] ePsfn] cu|ufdL lgsf;df tTsfn sbd rflng'kg]{{ nufotsf a'“bfx? /x]sf 5g\ . To; 3f]if0ff–kqdf sfo{qmddf ;xefuL s/La Ps ;o j6f ;+3÷;+:yfsf k|ltlglw nufot cGo gful/s k|ltlglw u/L #)) hgfn] lnlvt /fo ;lxt x:tfIf/ u/]sf 5g\ .

        sfo{qmd %^cf}+ ljZj dfgjclwsf/ lbjzsf] cj;/df ul/Psf] lyof] . …dfgj clwsf/ / lbuf] zflGtsfnflu sfo{/t ;~hfnÚ gfds ;+:yfsf ;+of]hs dfgjclwsf/jfbL g]tf tyf jl/i7 kqsf/ gf/fo0fk|;fb zdf{sf] ;lqmotfdf ;f] sfo{qmd ;DkGg ePsf] lyof] . bzf}+ xhf/ hgtfsf] ;xeflutfdf ePsf] ;f] ¥ofnL 6«flkms rf]saf6 h'n'; lgsfnL ahf/ kl/qmdf u/]sf] lyof] . ¥ofnLdf ljleGg ;+3;+:yf, ljBfyL{, dlxnf, afnaflnsf, a[4a[4f ;lxtn] xftdf Kn]sf8{, em08f, Jofg/ af]s]/ xTof lx+;f aGb u/, jftfdf cfpm, aGb's v/Lb aGb u/f}+ ef]sfx?sf] k]6 e/f}+, o'4 xf]Og zflGt, dfgj clwsf/sf] /Iff u/f}+, lgz:qnfO{ ckx/0f, xTof / j]kQf aGb u/, ;+ljwfg–;ef nfu" u/, h:tf gf/f nufPsf lyP .

k|:t'ltM ltns lh=Pd

kf}if !$ / !% ut] Ko"7fg 7Kk kfl/g]

        u:tLdf uPsf] zfxL cd]l/sL ;]gfn] Ko"7fgsf] afª\u];fndf lgMz:q /x]sf cfgf lhNnf g]tf l;df, ;f]xL uf=h=;= k|d'v d';/fd 3tL{ / :yfgLo tLghgf hgtfnfO{ xTof u/]sf] lj/f]wdf cg]/f:jljo" -qmlGtsf/L_ Ko"7fgn] olx k'; !$ / !% ut] lhNnfdf cfd x8\tfn ug]{ ePsf] 5 . ;f] x8\tfnnfO{ ;kmn kfg{sfnflu ( / !) ut] k|rf/ k|;f/ ug]{, !! / !@ ut] hgsfjf{xL, !# ut] lhNnfe/L >4f~hnL ;ef, dzfn h'n'; / j]n'sf ^b]vL & ah];Dd JNofs cfp6 ug]{ hgfPsf] 5 . ;f] s'/f lhNnf cWoIf vu]Zj/ s]=;L=åf/f hf/L k|]; lj1KtLdf hgfO{Psf] 5 .

        jQmJodf b'O{lbg] cfd x8\tfn ;kmn kfg{ lhNnfsf ;Dk"0f{ ljBfyL{, lzIfs, cljefjs, j'l4hLjL, pBf]uL, Jofkf/L, oftfot JojzfoL, sd{rf/LnfO{ cfx\jfg ul/Psf] 5 .

        To;}u/L kf6L{ l8l;Pd s=ljlkg -/0faxfb'/ yfkf_ nfO{ s]xL ;do cufl8 uf]?l;ª] Jof/]saf6 uPsf] zfxL cft+ssf/L hTyfn] uh]x8faf6 lgz:q cj:yfdf lu/tf/u/L Jof/]sdf lnP/ tLg blg;Ddsf] r/d oftgf kl5 qm'/ / aa{/ tl/sfn] xTof u/]sf] lyof] . pQm xTofsf08sf] lj?4df slknj:t' lhNnf kf6L{n] cfh lhNnfnfO{ k"0f{?kdf 7Kk kf¥of] . pBf]u, sf/vfgf, oftfoft, lzIf0f ;+:yf, Jofkf/ ;a} ;'g;fg /x] . cfhsf] aGbnfO{ ;kmn kfg{ lhNnf ;]qm]6/L s= /fh];n] @ ut] Ps k|]; jQmJo dfkm{t ljleGg k];f / Jojzfosf ;Dk"0f{ hg;d"bfodf ckLn ug'{ePsf] lyof] .

;f“:s[lts qmflGt rsf{P/ n}hfg]

Ko"7fg÷clvn g]kfn hg;f“:s[lts ;+3 ljz]if IF]qLo bf];|f] e]nf d+l;/sf] @%, @^ / @& ut] Ko"7fgdf eJo?kdf ;DKGg ePsf] 5 . e]nf sfo{qmdsf] pb\3f6g ub}{ ;+3 s]Gb|Lo ;Nnfxsf/ tyf dWo sdf08sf ;x–;+of]hs s=v'zL/fd kflv|gn] hg;f“:s[ltssdL{x? /ftf nfnl6g ePsf] atfp“b} ;fd|fHojfbL ;f“:s[lts x:tIF]k lj?4 ;f“:s[lts qmflGt ca lrlgof“ ;j{xf/f ;f“:s[lts qmflGteGbf cufl8 a9fP/ n}hfg' kg]{ atfpg' ePsf] 5 .

        …qmflGtsf/L ?kfGt/0fnfO{ hLjg Jojxf/df ptfb}{ hgjfbL ;“:s[ltsf] :yfkgf u/f}+, ;fdGtjfbL ?9L ;“:s[ltsf] lgd"{n ub}{ ;f“:s[lts k|Tofqmd0f ;kmn kf/f}+ †Ú eGg] d"n gf/f;lxt ;DkGg pQm e]nfsf] k|d'v cltly ljz]if IF]qLo Jo"/f]sf] OGrfh{ s=ljKnj x'g'x'GYof] . z'esfdgf dGtJosf qmddf jxf“n] e]nfsf] P]ltxfl;stfaf/] rrf{ ub}{ eGg' eof]– æk|Tofqmd0fsf] 38Ldf ;f“:s[ltssdL{x?sf] ;+ul7t Pstf, zlbof}+}b]lvsf] k'/fgf] ;+:sf/sf] lj?4 qmflGt;+u} gof“ ;“:s[ltnfO{ p7fP/ n}hfg], ;+zf]wgjfb lj?4 qmflGtsf/L ;f“:s[lts wf/fnfO{ xfjL agfP/ n}hfg] / cfkm}leqsf] cj;/jfb lj?4 lgd{d ;+3if{ ug'{kg]{ of] 3l8df x'g nfu]sf] e]nf o;sf/0f P]ltxfl;s x'g]5 .Æ

        csf{ cltly kf]ln6 Jo"/f] ;b:o s=ljB'tn] /fhg}lts / kmf}hL df]rf{ h:t} of] df]rf{ klg dxŒjk"0f{ ePsf]n] o;nfO{ ;+ul7t / h'emf? agfP/ n}hfg'kg]{ atfpg'eof] . To;}u/L clvn -qmflGtsf/L_ sf s]Gb|Lo cWoIf n]vgfy Gof}kfg]n] cfºgf] ;Gbe{df o]gfg / lrªsfª;fªdf ePsf] pNn]v ub}{ o; o]gfg j:tLsf snd, dfbn, aGb's af]s]sf ;]gfgLx? h'/d'/fP/ p7\g'kg]{ atfpg' eof] . du/f“t d'lQm df]rf{sf s]Gb|Lo ;lrj j;Gt 3tL{n] klg z'esfdgf dGtJo /fVg' ePsf] lyof] .

        aGb z];gsf] k|f/Dedf ;+3sf] k"j{ ;+of]hs s=df]xnfn rGbn] k|ltj]bg k|:t't ug'{eof] . To; pk/ ePsf] j[xb 5nkmnn] k|ltj]bg kf; u¥of] . s=v'zL/fd kflv|gn] k'/fgf] ;ldltsf] lj36g ub}{ gof“ ;ldltsf] Kofgn k|:tfj ug'{ePsf] lyof] . e]nfn] @ hgf kl5 yKg]u/L s'ndfg a'9fsf] ;+of]hsŒjdf !& ;b:oLo ;ldlt rog u/]sf] 5 . h;df pkfWoIf df};d /f]sf, ;lrj n]sfnL v8\sf /xg' ePsf] 5 eg] ;b:ox? cholbk zdf{, k|eft s]=;L=, k"/0f zdf{, lgb' lh=;L=, df]xg a'9fyf]sL, ;fu/ k'g, lszf]/, gljg, ljb|f]xL / z'idf /x]sf 5g\ .

        sfo{qmdsf] ;~rfng z];gj4 ?kdf /]zd k'g, k|eft s]=;L= / n]sfnL v8\sfn] ug'{ePsf] lyof] . ;f]xL 7fp“d} ;of}+ hgtfaLr pQm ;ldltsf] 3f]if0ff kflv|gn] ug'{eof] / awfO{ du/f“t :jfoQ k|b]zsf dGqL lbks s]=;L=n] lbg'eof] . pQm ;efdf k|lt/f]w ;f“:s[lts kl/jf/n] ;f“:s[lts sfo{qmd b]vfPsf] lyof] .

o'4sf] gof“ ;Gb]z ;lxt ljBfyL{sf] IF]qLo e]nf

Ko"7fg÷P]ltxfl;s l;lnªvf]nfsf] PDj';af6 k|fKt pknAwLsf] ld7f] ;Gb]z ;lxt clvn -qmflGtsf/L_ sf] bf];|f] IF]qLo e]nf tyf /fhg}lts k|lzIf0f sfo{qmd Ko"7fgdf ;DkGg ePsf] 5 . ;lh;hfpm xnleq lgs} pT;fx;lxt ;DkGg pQm e]nfdf slknj:t' afx]s ( lhNnfaf6 ;of}+ k|lzIffyL{x? ;xefuL lyP .

        e]nfsf] cf}krfl/s pb\3f6g s]Gb|Lo cWoIf n]vgfy Gof}kfg]n] ug'{eof] . pb\3f6g dGtJosf qmddf cWoIf Gof}kfg]n] z}lIfs lghLs/0f, k'/fgf] lzIff k|0ffnL lj?4 dfq xf]Og ca ljz]if IF]qsf ljBfyL{x?n] j}b]lzs x:tIf]k / kmf;Ljfb lj?4 ;zQm ;+3if{ ug'{kg]{ atfpg' eof] . ;fy} @!cf}+ ztfAbLsf ljBfyL{x? /]8uf8{ ePsf] atfp“b} gof“ Oltxf; n]Vg] Ps o'udf dfq k|fKt x'g] Ps dfq ;'j0f{ cj;/ r'sfpg gx'g] atfpg' ePsf] 5 .

        ;a} IF]qsf ;lhj / lhjGt l/kf]{6 ul/Pkl5 hf]l8Psf] k|lzIf0fsf] kf6f]df kf6L{sf ljz]if IF]qLo Jo"/f] OGrfh{ tyf qmflGts/Lsf e"=k"= s]Gb|Lo pkfWoIf s=ljKnjn] sl/j $ 306f nfdf] k|lzIf0f lbg'eof] . jt{dfg /fhg}lts /fli6«o / cGt/f{li6«o kl/l:ylt, k|Tofqmd0fdf k|j]z / To;sf klxnf kl/0ffd tyf ljsf; ug{ vf]h]sf] gof“ ljrf/ / ;du| o'4df ljBfyL{sf] e"ldsfaf/] rrf{ ub}{ jxf“n] cGt/f{li6«o qmflGtsf/L cfGbf]ngdf ljBfyL{sf] e"ldsf dxŒjk"0f{ eP h:t} g]kfnL hgo'4 ;kmn ug{ ljBfyL{n] lg0ff{os e"ldsf v]Ng'kg]{ atfpg' eof] . To;}u/L k|lzIf0fsf qmddf cWoIf n]vgfyn] !@ nfv ;b:o ;+Vofdf /x]sf] ;a} ljBfyL{ ;+u7gsf] g]tf ;+u7g clvn -qmflGtsf/L_ ca k|Tofqmd0fdf ^( nfv ljBfyL{ lnP/ hfg'kg]{ cfhsf] cfjZostf xf] eGg'eof] . cGo k|lzIfsx? kf]ln6 Jo"/f] ;b:o s=ljB't, s]Gb|Lo ;b:o s=cd/ zdf{, ;+u7gsf s]Gb|Lo pkfWoIf /fdlbk cfrfo{, du/f“t d'lQm df]rf{sf s]Gb|Lo ;lrj j;Gt 3tL{nufot cGo IF]qLo Jo"/f] ;b:ox? x'g'x'GYof] .

d+l;/ @( ut]b]lv k'; ! ut];Dd rn]sf] o; e]nfsf] ;~rfng s]Gb|Lo ;b:o k|lbk jnLn] ug'{ePsf] lyof] . vu]Zj/ s]=;L=sf] :jfut efif0f / IF]qLo ;+of]hs /]zd k'gsf] ;efkltŒjdf ;DKGg pQm e]nfsf] aLraLrdf k|lt/f]w ;f“:s[lts kl/jf/n] ljljw uLt, g[Tox? k|:t't u/]sf] lyof] . sfo{qmdsf] ;dfkgkl5 /flvPsf] labfO{ sfo{qmddf af]Nb} s=ljKnj / s=n]vgfy Gof}kfg]n] o'4sf] gof“ df]rf{df e]6 x'g] afrf ug'{eof] .

dfcf]jfbLåf/f ;8s dd{t / /fxt ljt/0f

        bfª lhNnfsf] nfndl6of uf=lj=;=– ^, nfndl6of lgjf;L ;fdGt Pj+ km6fxf b'uf{ e';fnsf] 3/df nufPsf] cfuf] km}lnP/ l5d]sf cGo rf/ 3/ klg Wj:t ePsf]n] ;f] 36gfk|lt g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ bfªn] b'Mv k|s{6 ub}{ Ifdfofrgf u/]sf] 5 . ;fy} !) g+= Pl/of OGrfh{ s=k|df]bn] kf6L{sf] lg0f{o cg';f/ cfuhgLaf6 3/ u'dfPsf kLl8tx? nvg rf}w/L, lji0f' k|;fb rf}w/L, e6\6Lk|;fb rf}w/L / ;'Gb/ rf}w/Lsf kl/jf/nfO{ /fxt :j?k @@ lSjG6n rfdn ! 6]S6/ sf7, cf]9\g] cf]5\ofpg] / k|lt kl/jf/ * xhf/ ?k}of ljt/0f ul/Psf] hfgsf/L u/fpg' eof] .

o;}u/L bfª lhNnfsf] klZrddf kg]{ zflGtgu/ ufh;n] j8f g+= ! / @ b]lv kjggu/ ufh; kf]6nL;Ddsf] s/La # lsnf]ld6/ af6f] dd{t ug{ yfn]sf] 5 . pQm af6f] dd{tdf :yfgLo dfcf]jfbL g]tf, sfo{stf{, hgldlnl;of / k'/fgf] ;Qfsf ;/sf/L sd{rf/Ln] sfd ul//x]sf 5g\ .

o:tf] 5 hgjfbL cfjfzLo ljBfno

ljxfg ;j]/} ;a} p7\5g\ glhs}sf] wf/f]df uO{ xft d'v w'G5g\, clg nfOgdf k+lQmj4 x'“b} z'? u5{g\ ;ts{ uf]8fkmf6 . nfU5 laxfgdf ;~rfng x'g] :s"n /x]5 Sof/] . t/ Ps}l5gdf /f]nsfn ul/G5 ;a}n] cf–cfºgf ;d:of /fV5g\, eg]/ x'g] jf ToxL“ ;dfwfg x'g] ;d:of ePdf xn ul/G5 / gx'g] ePdf kl5 ug]{ cf:jf;g lbOG5 . oltdfq xf]Og nfOgd} z'? ul/G5 zf/Ll/s Jofofd, ;Dk"0f{ hf]gL{x? 3'dfp“5g\ / lk6L k/]8 u5{g\ . Ps}l5g kl5 cGt/f{li6«o uLt ufOG5–

p7 hfu x] ef]sf gfª\uf, hfu ;+;f/sf b'MvL=== .

        oltdfq xf]Og ;fKtflxs ?kdf ug]{ cltl/Qm s[ofsnfkdf sljtf jfrg u5{g\, gfrufg u5{g\, xflh/ hjfkm sfo{qmd /fV5g\, jt[Tjsnfdf ;a} af]N5g\, 5nkmn cGt/lqmof u5{g\ / ;d:ofsf] ;dfwfg lgsfN5g\ . dx;'; x'G5 oL t afn l;kflx kf] /x]5g\ . jf:tjdf of] b[io xf] cGofodf k/]sf cgfy afn aflnsfx?sf] Pp6f afncf>dsf] . of] ;a} 1fg olt ;fgf afnsx?df s;/L < cfkm}df k|Zg lrGx t]l;{G5 . Tolta]n} cfºgf a'jfnfO{ k'ln;n] 5f]k]/ df/]sf] clg cfdfnfO{ /ftL 3/}af6 lgsfnL nu]/ df/]sf] ;+:d/0f ;'gfp“5g\ . Tolta]nf ;a} Gofok|]dLx?sf] g;fdf /ut ;nanfpg yfN5 . aNn :ki6 x'G5 tL cGofo / 6'x'/f afnsx? cfºgf] ju{j}/LnfO{ vQd kfg{ g} l;ls/x]sf /x]5g\ .

?s'ddf ;+rfng u/]sf] afn ;+/IF0f s]Gb| ;a}sf] cfzfsf] s]Gb| aGb} uO/x]sf] 5 . rfx] Tof] afnaflnsfnfO{ 1fg, l;k, ljrf/ lbg] ;jfndf xf];\ of sfo{stf{ pTkfbgsf] ;jfndf xf];\ . Tof] j:t'jfbL aGb} uPsf] 5 . hgn]andf x]bf{ k9\g kfPsf 5g\, n]Vg kfPsf 5g\, vfg, a:g, :jf:Yo pkrf/ / 1fg, l;k, ;a} l;Sg kfO/x]sf 5g\ . ;a} lx;fan] of] kf6L{leqsf] ;d:of ;dfwfgdf /fd|f] x'“b} cfO/x]sf] 5 .

        hgo'4 ;'? ePkl5 g]kfnd} klxnf]k6s @)%( ;fn cfiff9df ?s'd lhNnf kf6L{ / lhNnf hg;/sf/sf] cfof]hgfdf lgld{t afn ;+/If0f s]Gb|df z'?cftb]lv g} c=g]=d=;+3 -qmflGtsf/L_ lhNnf ;+u7g ;ldltn] k|To]IF sdf08 ub}{ cfO/x]sf] 5 . z'?sf] cj:yfdf o;nfO{ s;/L cufl8 a9fpg], lg/Gt/tf s;/L lbg] eGg] ;d:of lyof] . t/ tL ;d:of xfn s]xL ;dfwfg eP/ uPsf 5g\ eGg'x'G5 lhNnf OGrfh{ /d0f . …o'4sflng cj:yfdf ;a} afnaflnsfnfO{ s]Gb|Ls[t ?kdf /fVg'kg]{ ePsf]n] ;'/Iff, vfg–a:gsf]nflu Joj:yfkg, k9fpg / x]/rfx nufotsf sfd ug{ bIf zlQm cfjZos kg]{ ePsf]n] ;fx|} ;d:of k/]sf] lyof] . t/ lhNnfs} dlxnf ;+u7gsf] @) xhf/ cfly{s nufgL / x]/rfx tyf k9fpgsf]nflu ;IFd # hgf hgzlQm lbPkl5 eg] xfdLn] cufl8 a9fpg ;lhnf]sf] cg'e"lt u¥of}Ú pxf“n] eGg'eof] .

        ;f] s]Gb|sf] :yfkgfsfnb]lv g} afnaRrfnfO{ kfngkf]if0f tyf k9\g n]Vg l;sfp“b} cfpg' ePsL / xfn To;} s]Gb|sf] ;]qm]6/L /x]sL laxfgL eGg'x'G5– …;'?df xfdL;+u ljBfyL{x? hDdf & hgf lyP, ;~rfns # hgf lyof+} h;df ;Demgf d~h' / d .Ú …s]xL yfxf gePsf afnaflnsfnfO{ ;DemfO{ a'emfO{ ug{ dfq l7Ss x'GYof] . kl5 k9\g n]Vg l;sfof}+, cg'zf;g ;DaGwL l;sfof}+ . xfn ;a} cg'zflzt 5g\ eg]sf] s'/f ;a}n] v'?Ss dfG5g\ . klxn] d]nldnfk lyPg, emu8f dfq ul//xGy] . ;Demfpg ;fx|} ufx|f] x'GYof] . t/ cfhef]nL ;a} efO–alxgf h:tf] d]nldnfk u/L a:g] u5{g\ . lbp“; :s"n hfG5g\, laxfg ;f“em 3/d} k9\g] u5{g\ . k9fO{df klg cGo ljBfyL{x? eGbf cg'zflzt, k9fO{k|lt ?rL hufpg] dfq xf]Og hGg]5g\Ú eGg'x'G5 lzIFsx?n] klg .

        To;} s]Gb|sf lzIfs HjnGt eGg'x'G5– …klxn] /fhg}lts r]tgf g} gePsf aRrfx? cfhef]ln b}lgs /fhg}lts Snf;sf] dfu dfq ub}{gg\ ls ;f+u7lgs sfddf afn ;+u7g lgdf{0f ug{ klg kfpg'kg]{ dfu ub{5g\ .Ú

        o; afn ;+/If0f s]Gb|df lgoldt a:b} cfp“bfsf] cg'ejaf/] laxfgLn] ;'gfpg'x'G5– …o;/L b'Zdg -k|x/L / ;]gf_ åf/f cfºgf cfdf afa' dfl/P/ 6'x'/f ePsf aRrf, ljkGg ju{sf aRrfx?nfO{ ;xof]u ug'{k5{ eGg] kf6L{sf] gLlt cg'?k cfºg} g]t[Œjdf ;xof]u ug{ kfp“bf cToGt} v'zL nfu]sf] 5 . t/ sltkox?n] tkfO{+ olt nfdf] ;do;Dd lsg Ps} 7fp“df sfd ul//xg' x'G5 eGbf l/;;d]t p7\5 .Ú km]/L klg h;n] h] eg]klg uj{sf] cg'e"lt u/]sL 5', pxf“ eGg'x'G5 . z'? u/]b]lv o;nfO{ # 7fp“df ;fl/of] . ;a} 7fp“df hgtfaf6 /fd|f] ;xof]u / ;dy{g kfPsf 5f}+ / xfdLn] ljBfyL{nfO{ Joj:yLt 9+un] ;+rfng u/]sf 5f}+ . Tof] ;a kf6L{, dlxnf ;+u7g / hgtfsf] nufgL xf] . yk k|Zgsf] lh1f;fdf pxf“x?n] atfpg'eof] .

        /f]nsfn af/] s]xL yfxf gkfPsf ljBfyL{nfO{ sfd x]/]/ laxfg clgjfo{ PS;/;fO{h ug{ nufpg] ul/Psf] 5 . h;df /f]nsfn, lk6L k/]8, ;a} c+usf] PS;/;fO{h / ;j{xf/f ju{sf] uLt cGt/f{li6«o ufg ug{ nufO{ /x]sf 5f}+ . lk6L k/]8 ;DaGwL ljBfyL{df cToGt rf;f] ePsfn] o;sf] gf]6 klg n]vfO{Psf] 5 . t/ aLrdf cfkm" labfdf uPsf]n] s]xL lbg /f]lsPsf] klg pxf“n] atfpg' eof] .

        oltdfq xf]Og ljBfyL{nfO{ lstfla ls/f] x'gaf6 hf]ufpg / >dk|lt ?rL hufpgsf] lglDt ;fd"lxs v]tL ul/Psf] 5 . h;df cfkm}n] df; 5g]{, uGhL -;v/v08_ nufpg] nufotsf v]tL ePsf] 5 . hgtf;+u k|To]IF >ddf hf]l8Psf 5f}+ / s'v'/f kfng u/L ljBfyL{sf cfwf–cflw cfwf/e"t ;d:of xn u/]sf 5f}+ . o;n] >d ;xsfo{ dfq xf]Og ls ljBfyL{ !%÷!^ hgf / cljefjs $÷% hgfu/L @)÷@@ hgfsf] Pp6f /fd|f], ;zQm k|efjsf/L sDo'g kl/jf/ ag]sf] s'/f pxf“x?n] atfpg'eof] .

oltdfq xf]Og s]xL u'gf;fx? klg 5g\ pxf“x?sf . oBkL ! g+= Pl/of kf6L{n] Joj:yfkg / df]8]n Pl/of kf6L{n] ;'/Iffsf] lhDdf lnPsf 5g\ / k"/f klg ul//x]s} 5g\ . tfklg of] e"uf]n cln c;'/lIft ePsf]n] t'?Gt} kf6L{n] kxn u/L :s'n ;fg'{kg]{ . csf]{, ljBfyL{sf] a9\bf] Snf;;+u} logLx?nfO{ ToxL cg'kftdf lzIff lbg] lzIfssf] cfjZoQmf 5 . tyfkL of] ;d:of hng\ cfPb]lv eg] ;dfwfg ePsf] 5 eGg'x'G5 pxf“x? .

        ljBfyL{x?n] gof“nfO{ oxf“ elt{ ug]{ / k"/fgf]nfO{ kf6L{n] oxf“b]lv k7fpg] xf] ls eGg] a]Un} u'gf;f] JoQm ub{5g\ . lzIfs hng eGg'x'G5– o;sf]nflu cGo s'g} ;d:of 5}g . t/ of] oxf“ egf} of g]kfnL hgo'4s} egf}+ klxnf] cg'ej ePsf]n] klg o;nfO{ yk k|efjsf/L 9+un] s;/L ;~rfng ug]{ ;a}sf] lrGtf rf;f]sf;fy} /rgfTds ;'emfj ;Nnfxsf] cjZostf 5 . o;nfO{ lg/Gt/tf t lbOof] t/ cem u'0ffTdstf lbg cfjZos 5 . of] aRrfx?sf]nflu k|efjsf/L pkfo ePsf]n] klg o;} lzIffnfO{ l;Sb} xfn ;Nofg / /f]Nkfdf klg afn ;+/IF0f s]Gb| ;~rfngdf cfO/x]sf 5g\ . tfklg of] ;lhnf] eg] kSs} 5}g .

        # jif{b]lv !$ jif{;Ddsf aRrfx?sf] pkl:ylt /x]sf] ;f] s]Gb|df sIffdf hf“b} ghfg]b]lv & sIff k9\g];Ddsf 5g\ . /fhg}lts ;+u7gsf] lx;fan] eGbf c=g]=/f=:j=lj=o"= -qmflGtsf/L_ Pl/of sld6L ;b:o;Dd hgs eGg] ljBfyL{n] ljsf; ul/;s]sf 5g\ . o;sf/0f klg of] Pp6f ;dfhdf 1fg lbgsf]nflu vf]lnPsf] s]Gb|sf] ?kdf lng ;lsG5 .

;f}uft zdf{

…OR5'sÚ / …lr;Ú k'/:sf/åf/f ;Ddlgt

        k|ultjfbL ;flxlTos of]4f ;lxb s[i0f ;]g …OR5'sÚ / :juL{o uf]ljGb lr;nfO{ k|ultzLn n]vs ;3+ g]kfn bfª zfvfn] ;Ddflgt u¥of] . zfvf :yfkgf lbj;sf cj;/df uPsf] zlgjf/ ^)cf}+ g]q:d[lt lbj; Pj+ k'/:sf/ ljt/0f sfo{qmd cfof]hgf u/L k|To]s jif{ zfvfåf/f k|bfg ul/g] k|ultzLn ;flxTosf/ k'/:sf/ o; jif{ k|ultjfbL Pj+ g]kfnL ;flxTosf xf]gxf/ JolQmŒj s[i0f ;]g …OR5'sÚnfO{ d/0ff]k|fGt k'/:sf/ / sb/kqåf/f ;Ddflgt ul/of] . bfª zfvfsf cWoIf kBdk|;fb zdf{n] ;f]xL cj;/df OR5'ssL wd{kTgL tSdf s]=;L=nfO{ cfb/kq ;lxt gub ?k}of“ k|bfg ug'{ePsf] lyof] . To;}u/L csf{ ;flxlTos of]4f lr;nfO{ klg d/0ff]k|fGt k'/:sf/n] ;Ddfg ul/Psf] 5 . :j= uf]ljGb lr;sf] wd{kTgL ltnf]Qdfb]jL nfld5fg]nfO{ cfb/–kq ;lxt gub /fzL k|bfg ul/Psf] lyof] .

        ;f] sfo{qmddf ljleGg jQmfx?n] lr; / OR5's h:tf lje"ltsf n]v, /rgf / hLjgL a'¤g ;Sg'kg]{ s'/fdf hf]8 lbg'ePsf] lyof] . sfo{qmddf ljleGg ;flxlTos >i6fx?n] cf–cfgf /rgf afrg u/]sf lyP .

g]kfnL ;flxlTs kmf“6sf pHhn gIF]q ;lxb s=s[i0f;]g …OR5'sÚnfO{ glrGg] JolQm ;fob lj/n} xf]nfg\ . ef/tsf] b]x/fb'gdf hlGdP/ bfªsf] efn'afªdf :yfO{ a;f]af; u/]sf slj O{R5'sn] g]kfnL k|ultjfbL ;flxlTos cfGbf]ngdf dxŒjk"0f{ of]ubfg lbg'ePsf] lyof] . ;fy} OR5's jl/i7 kqsf/;d]t ePsf] s'/f pxf“sf] JolQmTj / s[ltTjaf/] rrf{ ug]{qmddf atfOPsf] lyof] . hgfb]z ;fKtflxsdf;d]t ;Dkfbs eP/ sfd ug'{ePsf OR5's kl5Nnf] cjlwdf hglbzf b}lgssf k|wfg ;Dkfbs x'g'x'GYof] . pxf“sf] d[b'efifL af]ln cfh ;Dk"0f{ g]kfnLsf] dlitisdf u'~hLO/x]sf] 5 . o:tf ;flxlTos xf]gfx/ of]4fnfO{ h]nleq r/d oftgf lbO{ aa{/ / lgd{d tl/sfn] xTof ul/Psf] lyof] .

        To:t} csf{ xf]gfx/ ;flxTosf/ s=:j uf]ljGb lr;sf] hGd klZrd bfªdf ePsf] lyof] . pxf“sf] bª\ufnL ;flxlTos ofqfnfO{ dfly p7fpgdf cxd\ e"ldsf /x]sf] lyof] .

e|dk"0f{ ;dfrf/sf] v08g

        g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ sL kf]ln6Jo"/f] ;b:o s=kDkmf e';fnn] e|dk"0f{ ;dfrf/sf] v08g ug'[ePsf] 5 . pxf“sf cg';f/ s]xL ;do klxn] jfUn'ªdf ePsf] d;fn u'6sf] kbf{kmf; ug{ cfof]lht Ps ;efdf JoQm u/]sf] ljrf/nfO{ /fhwfgLsf s]xL ;+rf/ dfWodaf6 pxf“n] …d;fn u'6n] cfkm"nfO{ g;RrfPdf Ps dlxgf leq} ef}lts sfjf{xL ul/g]Ú eg]sf] egL k|rfl/t ;dfrf/nfO{ cfkm"n] gaf]n]sf s'/fnfO{ tf]8d/f]8 u/L k|rf/ ul/Psf]df cfklQ k|s6 ub}{ To;sf] v08g ug'{ ePsf] 5 .

pxf“n] cufl8 eGg'ePsf] 5 …kf6L{sf] gLlt / of]hgfcg';f/ g} d;fn u'6sf] k|ltqmflGtsf/L rl/qsf] kbf{kmf; ubf{ af]Ng'kg]{ gLlt / ljrf/ g} af]n]sf] xf] . To;eGbf aflx/ uP/ d}n] s'g} lghL ljrf/ JoQm ug]{ s'/f g} x'“b}g / d]/f] s'g} To:tf] k|sf/sf] lghL ljrf/ klg 5}g . t;y{ kf6L{sf] gLlt / k4ltcg';f/ xfd|f] kf6L{n] u/]sf] d'Nof+sg / kl5Nnf lbgx?df d;fnsf] Pd=lj= u'6n] hgo'4 / xfd|f] sfo{stf{x?dfly u/]sf] k|ltqmflGtsf/L xs{tsf] kbf{kmf;sf zAbx? dfq af]n]sf] s'/f ;a}df hfgsf/L u/fpg rfxfG5' .Ú

qmflGtsf/Lsf] lhNnf e]nf ;DkGg

?s'd÷ cg]/f:jljo"-qmflGtsf/L_n] ?s'ddf lrjf{rg k|0ffnLåf/f lhNnf ;ldlt k'gu{7g u/]sf] ;dfrf/ 5 .

        ;+u7gsf s]Gb|Lo ;b:o clgn zdf{sf] ljz]if cfltYo / OGb|axfb'/ cf]nLsf] cWoIftfdf xfn} ?lSd0fL pRr df=lj ?s'dsf]6df ;DkGg e]nfn] OGb|axfb'/ cf]nLsf] cWoIftfdf @% ;b:oLo lhNnf ;ldlt  k'gu{7g u/]sf] ;f] ;+u7gn] hgfPsf] 5 . h;cg';f/ ;+u7gsf cGo kbflwsf/Lx?df pkfWoIf v'd/fh s]=;L=, ;lrjdf lzjs'df/ uf}td, ;x–;lrj lx/fdl0f /fjn / sf]iffWoIf eLdaxfb'/ s]=;L= /x]sf 5g\ .

        o;}u/L ;b:ox?df lzj uf}td, sdn a'9f, ;"o{k|sfz zdf{, nfnaxfb'/ vqL, pd]z k'g, d}dfg 3tL{, lemdf /fgf, lutf cf]nL, ljZjl;:6/ s]=;L=, gf]lv/fd jL=;L=, /lt/fd lj=s=, zzL/fd ef/tL, hgs k'g, b]jLsf cf]nL, nf]s]Gb| lu/L, clgtf  k'g, bnaxfb'/ lj=s=, df]ltk|sfz /f]sf, ;'Gb/ cf]nL -u'NdL h]n_, / dfofF k'g /x]sf 5g\ . e]nfdf ;xefuL ! ;oeGbf a9L ljBfyL{x?n] dtbfgdf efu lnPsf] ;+u7gsf lhNnf O{~rfh{ clgn zdf{n] atfpg'eof] . ;fy} pxfn] e]nfdf ePsf] dtbfgsf] k|lqmofnfO{ PSsfO;f}+ ztfJbLsf] hgjfbsf] ;+1f lb+b} of] k|0ffnL klxnf] ePsf] atfpg'eof] .

        o;cl3 ePsf] e]nf pb\3f6g sfo{qmddf dfcf]jfbL lhNnf ;]qm]6/L ljzfn, lhNnf hg;/sf/ ;b:o ?b| s]=;L=nufotn] z'esfdgf dGtJo JoQm ug'{ ePsf] lyof] .

ljsf; lgdf{0fsf sfdx? hf/L

pbok'/÷ ut ebf} ( ut] lhNnfsf] lhDkf6f/ ufh;df Jofks hg;xeflutfdf pb\3f6g ul/Psf] hg>d P]Soj4tf cleofg hf/L /x]sf] 5 .

        ufp“nfO{ ljsf;sf] pRr k|fyldstf lb+b} kf6L{{ s]Gb|n] NofPsf] of]hgfnfO{ lh=h=;=sf] lg0f{o cg';f/ nfu" ug]{ qmddf $$ ufh;, ! gu/kflnsf /x]sf] pbok'/ lhNnfsf] d'Vou/L clt ljs6 dflgPsf lnDkf6f/, cf]Vn], ?kf6f/, n]sufp“, Ogfd], gfd]6f/ 7fgfufp“, af;af6], af/f, nfkmfufp“, hfj], e'6f/ / j/} ufh;x?nfo{ sRrL df]6/af6f] lgdf{0f sfo{ lg/Gt/ cufl8 al9/x]sf] 5 . ^ ld6/ rf}8fO /x]sf] pQm af6f] lgdf{0f sfo{df clxn];Dd ;of}+ kf6l{ sfo{stf{, hgd'lQm ;]gf / xhf/f}+ hgtfx? kl/rflnt eO;s]sf 5g\ . of] cleofgnfO{ lj:tf/ u/L /fpgvs{b]lv dfemvs{;Dd / dfemvs{b]lv d's'{lr;Dd jf6f] agfOPsf] 5 .


 d'Vok[i7 .. k'/fgf c+sx? .. ;Dks{ M janadesh@hotmail.com