|
jif{ !$ |
c+s ^ |
kf}if !!, @)^! |
Year 14 |
Issue 6 |
December 26, 2004 |
laz]if n]v
P]ltxfl;s ef}ltsjfbaf/] s=dfcf]
–ls/0f
P]ltxfl;s ef}ltsjfb / P]ltxfl;s cfbz{jfbaLrsf] cGt/ :ki6 kfb{} dfcf] eGg'x'G5– æju{x¿sf aLr ;+3if{ x'G5, s]xL ju{ ljhoL x'G5g\ / s]xL cGo ju{ gi6 x'G5g\ . o:t} g} Oltxf; 5, o:t} g} xhf/f}+ jif{sf] ;Eotfsf] Oltxf; 5 . o; b[li6sf]0fcg';f/ Oltxf;sf] JofVof ug{' P]ltxfl;s ef}ltsjfb xf] / o;sf] ljk/Lt b[li6sf]0f ckgfpg' P]ltxfl;s cfbz{jfb x'G5 .Æ!*
dfcf]n] åGåfTds ef}ltsjfbL ljZjb[li6sf]0fnfO{ cGtlj{/f]wsf] lgod / b'O{ 5nf¨sf] l;4fGtnfO{ Oltxf;sf] cWoog ug{] qmddf /fd|f];“u nfu" ug{' eof] . pxf“n] pTkfbs zlQm / pTkfbg–;DaGw, cfwf/ / pkl/;+/rgf, ;fdflhs ;Qf / ;fdflhs lrGtgaLrsf] åGåfTds ;DaGwaf/] /fd|f] k|sfz kfg{'eof] / ju{;+3if{sf] e"ldsfnfO{ Oltxf;sf] rfns zlQmsf ¿kdf k|:t't ug{'eof] .
dfcf]jfbL P]ltxfl;s ef}ltsjfbaf/] :ki6 x'gsf lglDt lgDg s'/fdf Wofg lbg h?/L 5 .
klxnf] M Oltxf; lgdf{0fdf hgtfsf] e"ldsf
hg;+Vofsf] a[l4, k|ljlwsf] ljsf;, b'Zdgsf] alnof] zlQm tyf k/df0f' adsf] bafj cflbsf] xjfnf lb+b} ;fd|fHojfbL tyf ;+zf]wgjfbLx¿n] ;dfhljsf; tyf qmflGtsf cfGtl/s sf/0fx¿nfO{, hgtfsf] e"ldsfnfO{ tyf ;dfhljsf;sf j:t'ut lgodx¿nfO{ gsfg{] h'g w[i6tf ub{} cfPsf lyP, dfcf]n] tL ;a}sf] s8f lj/f]w Pj+ v08g ug{'eof] . pxf“n] ;fdflhs kl/jt{gsf] k|d'v sf/0fsf ¿kdf ;dfhdf ljBdfg cfGtl/s cGtlj{/f]wx¿sf] ljsf;nfO{ atfpg'eof], hgtfnfO{ Oltxf; lgdf{0fsf] k|]/s zlQm atfpg' eof] . k/df0f' adn] ;DkGg ;fd|fHojfbnfO{ sfuhL af3 atfp“b} pxf“n] eGg'eof]– æ7"nf]l;t 8/fpg' kb{}g, 7"nf] ;fgf]af6 k/f:t x'G5 . ;fgf] 7"nf] aGg k'U5 .Æ!( s'g zlQm ljgfz / s'g zlQm ljsf;sf] cj:yfdf 5 < g"tgn] k'/ftgsf] :yfg s;/L lnG5 < k'“hLjfbsf] eljio lsg cGwsf/k"0f{ / ;dfhjfb tyf ;fDojfbsf] eljio lsg pHHjn 5 < cflbaf/] pxf“n] /fd|f] k|sfz kfg{'eof] . pxf“n] Oltxf;nfO{ åGåfTds ef}ltsjfbL qmflGtsf/L cfzfjfbsf] gh/n] x]g{'eof] .
bf];|f] McGtlj{/f]wx¿sf] ;dfwfgsf] tl/sf
u'0ffTds 9¨n] leGg cGtlj{/f]wx¿nfO{ u'0ffTds 9¨n] leGg tl/sfn] xn ug{] s'/fdf dfcf]n] lgs} hf]8 lb+b} cfpg'eof] . pxf“n] eGg'eof]– ;j{xf/f / k'“hLkltju{aLrsf] cGtlj{/f]wnfO{ ;dfhjfbL qmflGtsf] tl/sfn], hg;d'bfo / ;fdGtL Joj:yfaLrsf] cGtlj{/f]wnfO{ hgjfbL qmflGtsf] tl/sfn], pklgj]z / ;fd|fHojfbaLrsf] cGtlj{/f]wnfO{ /fli6«o qmflGtsf/L o'4sf] tl/sfn], sDo'lgi6 kf6L{leqsf cGtlj{/f]wx¿nfO{ cfTdfnf]rgf–cfnf]rgfsf] tl/sfn] / ;dfh tyf k|s[ltaLrsf] cGtlj{/f]wnfO{ pTkfbs zlQmsf] ljsf;sf] tl/sfn] xn ug{ ;lsG5 . ;dfhjfbL ;dfhdf ;Qfdf 3':g rfxg] k'“hLjfbkGyL cyf{t\ ;+zf]wgjfbLx¿ / ;j{xf/fju{aLrsf] cGtlj{/f]wsf] xn s;/L ug{] < o;nfO{ pxf“n] ;j{xf/f clwgfosTjcGtu{t qmflGtsf] lg/Gt/tfsf] l;4fGtcg'¿k dxfg\ ;f“:s[lts qmflGtsf] tl/sfn] xn ug{] eGg'eof] .
t];|f] pTkfbs zlQmsf] l;4fGtsf] lj/f]w / ;r]tg kIfsf] e"ldsf
dfcf]n] eGg'ePsf] lyof]– æpTkfbs zlQmx¿, Jojxf/ / cfly{s cfwf/ cfd¿kdf k|wfg / lg0ff{os e"ldsf lgjf{x ub{5g\, of] s'/f g dfGg] ef}ltsjfbL xf]Og . t/ s'g s'/fnfO{ klg :jLsf/ ug{'kb{5 eg] s'g} vf; kl/l:yltdf pTkfbg–;DaGw, l;4fGt / pkl/9f“rf h:tf dxŒjk"0f{ kxn'x¿n] klg k|wfg / dxŒjk"0f{ e"ldsf lgjf{x ub{5g\ .Æ@) af}l4s zlQmsf] ef}lts zlQmdf ¿kfGt/0f;DaGwL dfS;{jfbL–n]lggjfbL dfGotfnfO{ cem} ;d[4 t'Nofp“b} pxf“n] eGg'eof]– dg'iosf] ;fdflhs cl:tTjn] g} p;sf ljrf/x¿sf] lg0f{o ub{5 . hxf“ Ps k6s cfd hgtfn] cl3 a9]sf] ju{sf ljrf/x¿nfO{ cfTd;ft\ u5{g\, Tof] a]nf tL ljrf/ Ps ef}lts zlQmdf km]l/G5g\, h;n] ;dfh / ;+;f/nfO{ abN5g\ .Æ@! dfcf]sf oL egfOx¿ pTkfbs zlQmsf] l;4fGtsf] :jM:km"t{tfjfbsf lj?4 kl/nlIft 5g\ / logn] cfly{s cfwf/ tyf ;dfhnfO{ abNg] sfddf ;r]tg kIf, l;4fGt / /fhgLltsf] dxŒjk"0f{ e"ldsf /xg] s'/fdfly /fd|f] k|sfz kfb{5g\ .
gof“ hgjfbL qmflGtkZrft\ rLgdf ;+zf]wgjfbLx¿n] pTkfbs zlQm / pTkfbg–;DaGwaLr, cfwf/ / pkl/;+/rgfaLr, k'“hLklt / ;j{xf/fju{aLr k|wfg cGtlj{/f]w /x]sf] 5 eGg] k|:yfkgfsf lj?4 lk5l8Psf] pTkfbs zlQm / cl3 a9]sf] pTkfbg–;DaGwaLrsf] cGtlj{/f]wnfO{ k|wfg atfP / ju{;+3if{sf] x|f;sf] l;4fGt k]z u/] . oL ;a} s'/fsf] bfz{lgs k'li6sf nflu pgLx¿n] pTkfbs zlQm / pTkfbg–;DaGwaLrsf] ;+3if{sf 7fp“df æ;+lZni6 cfly{s cfwf/Æ, Pssf] b'O{df ljefhgsf 7fp“df b'O{sf] Psdf ;+of]hg / ;Qf tyf lrGtgsf] Ps¿ktfsf] 7fp“df ;Qf / lrGtgsf] å}tjfb -cg]stf, ax'ntf_ sf] l;4fGt k]z u/] . oL ;adfly s8f k|xf/ ub{} dfcf]n] eGg'eof]– ju{;+3if{ d'Vo s8L xf], /fhgLlt g} ;]gfgfos xf], cfTdf xf] . /fhgLlts sfo{ g} x/ cfly{s sfo{sf] k|f0fzlQm xf], ljrf/wf/fTds Pj+ /fhgLlts sfo{lbzf 7Ls jf a]7Ls x'g'n] g} ;ayf]ssf] lgwf{/0f ub{5 .
dfcf]jfbL P]ltxfl;s ef}ltsjfbsf d"n ljz]iftf oL x'g\ M
-s_ gof“ hgjfbL qmflGtsf] l;4fGt
dfcf]n] cf}klgj]lzs, cw{cf}klgj]lzs / cw{;fdGtL pTkL8g ePsf b]zdf ;j{xf/fju{sf] g]t[Tj / hgtfsf] ;+o'Qm clwgfosTjdf cfwfl/t hgjfbL qmflGtnfO{ gof“ hgjfbL qmflGtsf ¿kdf kl/eflift ug{'eof] . pxf“n] eGg'eof]– æof] dfS;{jfbsf] lgod xf] ls ;dfhjfbsf] k|flKt vfln hgjfbsf] r/0f kf/ u/]/ g} ug{ ;lsG5 . Ps ;+o'Qm hgjfbL /fHosf] :yfkgfljgf, gof“hgjfbL cy{Joj:yfsf /fhsLo If]q, lghL k'“hLjfnf IF]q / ;xsf/L If]qsf] ljsf;lagf, tyf Ps /fli6«o, j}1flgs / hg;“:s[lt cyf{t\ gof“hgjfbL ;“:s[ltsf] ljsf;lagf / sf]6Lsf]6L dflg;x¿sf] JolQmTjsf] d'lQm / ljsf;lagf, ;+If]kdf sDo'lgi6 kf6L{sf] g]t[Tjdf Ps gof“ 9¨sf] k'“hLjfbL hgjfbL qmflGtlagf, Ps cf}klgj]lzs, cw{cf}klgj]lzs / cw{;fdGtL Joj:yfsf eUgfjz]ifx¿dfly Ps ;dfhjfbL ;dfhsf] lgdf{0fsf] k|of; ug{' ;f“Rr} Ps sf]/f sNkgf xf] .Æ@@
dfcf]n] gof“ hgjfbL qmflGtnfO{ k'“hLkltju{sf] g]t[Tj Pj+ clwgfosTjdf ;fdGtjfbsf lj?4 ul/g] k'/fgf] k|sf/sf] k'“hLjfbL hgjfbL qmflGt / ;j{xf/fju{sf] g]t[Tj Pj+ clwgfosTjdf k'“hLjfbsf lj?4 ul/g] ;dfhjfbL qmflGteGbf k[ys ;j{xf/fju{sf] g]t[Tj / hgtfsf] ;+o'Qm clwgfosTjdf ;fdGtjfb / ;fd|fHojfbsf lj?4 ul/g] qmflGt atfpg' eof] . gof“ hgjfbL qmflGtsf] of] l;4fGt ;a} cljsl;t b]zx¿sf lglDt nfu" x'g] l;4fGt xf] .
-v_ hgo'4sf] l;4fGt
dfcf]n] Oltxf;df ank|of]usf] e"ldsf;DaGwL dfS;{jfbL–n]lggjfbL lrGtgnfO{ hgo'4sf] l;4fGtsf] ¿kdf ljsl;t ug{'eof] . æ/fHo;Qf aGb"ssf] gfnaf6 hGdG5Æ, æqmflGtsf/L o'4 hg;d'bfosf] o'4 xf]Æ, æo'4 /fhgLlts} la:tf/ xf]Æ, æaGb'saf6 5'§L kfpg aGb's ;dfTg' h?/L 5Æ h:tf dfcf]sf oL egfOx¿ hgo'4sf] l;4fGtsf uxg cleJolQm x'g\ . qmflGtdf ank|of]usf] s] e"ldsf /xG5 < dfcf] eGg'x'G5– æ;fd|fHojfbsf] o'udf ju{;+3if{sf] cg'ejn] xfdLnfO{ s] atfp“5 eg] aGb'ssf] gfnaf6 dhb'/ju{ / >dhLjL hg;d'bfon] ;z:q k'“hLklt / hldGbf/x¿nfO{ k/flht ug{ ;S5g\, o; cy{df xfdL eGg ;S5f}+ s]jn aGb'saf6 g} ;f/f ;+;f/nfO{ abNg ;lsG5 .Æ@# pxf“sf] hgo'4sf] of] l;4fGt cljsl;t d'n'sx¿df nfu" x'g] bL3{sfnLg hgo'4sf] l;4fGt dfq xf]Og, ljsl;t b]zx¿df ;d]t nfu" x'g] hgo'4sf] l;4fGt klg xf] . zflGtk"0f{ ;+qmd0fsf] jsfnt ug{] cfw'lgs ;+zf]wgjfbsf] pTklQkZrft\ of] l;4fGtsf] dxŒj emg} a9\g uPsf] 5, lsgls of] lx+;fTds qmflGtsf] ;fj{ef}d l;4fGt xf] . h:tf] ls dfcf] :jo+ klg eGg'x'G5– æ;z:q anåf/f /fHo;Qf l5Gg' / o'4åf/f ;d:of ;'Nemfpg' qmflGtsf] s]Gb|Lo sfd / ;jf{]Rr ¿k xf] . qmflGtsf] of] dfS;{jfbL–n]lggjfbL l;4fGt ;j{q nfu" x'G5, rLgdf / c¿ ;a} b]zx¿df nfu" x'G5 .Æ@$
-u_ ;j{xf/fju{sf] clwgfosTjcGtu{t qmflGtsf] lg/Gt/tfsf] l;4fGt
;j{xf/fju{sf] clwgfosTjcGtu{t qmflGtsf] lg/Gt/tfsf] l;4fGt P]ltxfl;s ef}ltsjfbsf] IF]qdf dfcf]åf/f ljsl;t Pj+ k|ltkflbt ;jf{lws dxŒjsf] l;4fGt xf] . ha ljZj / rLgdf ;d]t ju{;+3if{sf ;d:of lgs} uDeL/ aGb} uP, ;f]leot ;+3 / k"jL{ o'/f]ksf s}of}+ b]zx¿df k|ltqmflGt eP, Tof] l:yltdf rLgdf klg k|ltqmflGtsf/L b}To–bfgjx¿n] lgs} 6fpsf] p7fpg yfn] . Tof] l:yltdf dfcf]n] ;dfhjfbL b]zsf ju{;+3if{sf ;d:ofaf/] uDeL/tfk"j{s cWoog ug{'eof] . dfS;{b]lv :tflng;Ddsf cGt/f{li6«o sDo'lgi6 cfGbf]ngsf ;}4flGts Pj+ Jofjxfl/s cg'ejx¿dfly klg ljz]if Wofg lbg'eof] . ;f]leot ;+3 / k"jL{ o'/f]ksf kf6L{x¿n] u/]sf uNtLdfly k|sfz kfb{} pxf“n] eGg'eof]– ælåtLo ljZjo'4otf, ;f]leot ;+3 / s]xL k"jL{ o'/f]ksf kf6L{x¿n] dfS;{jfbsf cfwf/e"t l;4fGt;“u Tolt /fd|f] rf;f] /fv]gg\ . pgLx¿n] ju{;+3if{, ;j{xf/fju{sf] clwgfosTj, kf6L{g]t[Tj, hgjfbL s]Gb|Lotf / kf6L{ Pj+ hgtfaLrsf] ;DaGwsf ;jfn;“u Tolt rf;f] /fv]gg\ / Toxf“ /fd|f] /fhgLlts jftfj/0f /x]g .Æ@% pxf“n] o; ;Gbe{df Psflt/ nfdf] ;do;Dd ;dfhjfbL ;dfhdf /xg] pTkfbs zlQm / pTkfbg–;DaGwaLr, cfwf/ / pkl/;+/rgfaLrsf cGtlj{/f]wx¿nfO{ gsf/]sf] / Toxf“ zq'tfk"0f{ cGtlj{/f]wx¿ g/x]sf] s'/f atfPsf]df :tflngsf] cfnf]rgf ug{'eof] eg] csf{]lt/ k|ltqmflGtsf/Lx¿nfO{ To;} 5f]8]sf], ju{;+3if{ grnfPsf] tyf hgtf / b'Zdg, ;xL / unt, ef}ltsjfb / cfbz{jfbaLrsf] :ki6 cGt/af/] ju{;+3if{sf] ;+rfng ug{];DaGwdf ;j{xf/fju{nfO{ k|lzlIft t'Nofpg ;xof]u gu/]sf]df k"jL{ o'/f]ksf kf6L{x¿sf] klg TolQs} cfnf]rgf ug{'eof] . 7Ls o;} ;Gbe{df pxf“n] rLgsf] k|;¨df atfpg' eof]– æju{;+3if{ s'g} klg dfg]df vtd ePsf] 5}g . ;j{xf/f / k'“hLkltju{sf aLrsf] ju{;+3if{, ljleGg /fhgLlts zlQmx¿ aLrsf] ju{;+3if{ / ljrf/wf/fTds IF]qdf ;j{xf/fju{ / k'“hLkltju{sf aLrsf] ju{;+3if{ hf/L 5 / s'g}–s'g} a]nf Tof] ax't} tLj| klg x'g]5 . ;j{xf/fju{ cfºgf] ljZjb[li6sf]0fcg';f/ b'lgof“ abNg rfxG5 / k'“hLkltju{ klg o:t} u5{, o; dfg]df s;n] lhTg] xf], ;dfhjfb of k'“hLjfb, jf:tjdf clxn];Dd to ePsf] 5}g .Æ@^
s] ;dfhjfbL b]zx¿df ju{;+3if{ /xG5 < dfcf]n] n]lggsf] æqmflGtsf] ljhokl5 cGt/f{li6«o ¿kdf k'“hLkltju{sf] cl:tTj x'g', /fli6«o ¿kdf k'“hLjfbsf] cjz]ifsf] cl:tTj x'g', lgDgk'“hLkltju{sf] cl:tŒj x'g' tyf To;af6 k'“hLkltju{ k}bf eO/xg'sf] sf/0f ºof“lsPsf] k'“hLkltn] nfdf] ;do;Dd kms{g] k|of; u5{ / Tof] k'gM:yflkt x'g ;S5Æ eGg] s'/fdfly /fd|f] Wofg lbg'eof] . To;sf ;fy} pxf“n] o'/f]ksf k'“hLjfbL qmflGtx¿sf] af/Daf/sf] c;kmntfk|lt klg TolQs} b[li6 lbg'eof] / eGg'eof]– æo'/f]kdf k'“hLjfbL qmflGtx¿, h:tf] ls k|mfG; / O+uNof08, w]/} ptf/r9fj eP/ u'lh|Psf 5g\ . ;fdGtjfbnfO{ ºof“s]kl5 s}of}+ k6s k'gM :yfkgfx¿ ePsf 5g\ . To;f] x'g' ;dfhjfbL b]zx¿df klg ;Dej 5 .Æ@& o; ;Gbe{df pxf“n] rLgdf klg To;f] x'g ;Sg], rLgn] klg /+uabNg ;Sg] s'/f cf}+Nofpg' eof] / To;sf] k|ltsf/sf nflu nfdf] km8\sf], sDo'g lgdf{0f, ;dfhjfbL lzIff cleofgdf hf]8 lbg' eof] . k/Gt' oL ;a} s'/fsf afah"b klg k|ltqmflGtsf] vt/f tLj| aGb} uof] .
o;/L lrlgof“ ;dfhjfbL qmflGtsfnsf ju{;+3if{sf hl6n cg'ej, k"jL{ o'/f]k tyf ;f]leot ¿;df ePsf k|ltqmflGt, ;fd|fHojfbL zlQmx¿sf] af]njfnf / rLg tyf cGt/f{li6«o sDo'lgi6 cfGbf]ngdf ljBdfg tLj| b'O{ nfOg ;+3if{sf eofjx l:yltaf6 u'h|g kl//x]sf] cj:yfdf dfcf]n] Ps gof“ l;4fGtsf] k|ltkfbg ug{'eof] . Tof] lyof]– ;j{xf/fju{sf] clwgfosTjcGtu{t qmflGtsf] lg/Gt/tfsf] l;4fGt . ;dfhjfbL b]zdf k'“hLklt / ;j{xf/fju{aLr, k'“hLjfbL af6f] / ;dfhjfbL af6f]sf] aLr, dfS;{jfb / ;+zf]wgjfbaLr, ;j{xf/f ljZjb[li6sf]0f / k'“hLklt ljZjb[li6sf]0faLr /x]sf cGtlj{/f]wx¿nfO{ s;/L xn ug{] < dfcf]n] o;lglDt ;j{xf/fsf] clwgfosTjcGtu{t qmflGtsf] lg/Gt/tfsf] l;4fGtcg'¿k dxfg\ ;j{xf/f ;f“:s[lts qmflGtsf] tl/sf k|:t't ug{'eof] / ;/sf/, ;]gf, kf6L{ / x/]s IF]qdf 3';]sf k'“hLkltju{sf lj?4 dxfg\ ;j{xf/f ;f“:s[lts qmflGt 5]+8\g'eof] .
dxfg\ ;j{xf/f ;f“:s[lts qmflGtsf] p2]Zo s] < dfcf]n] atfpg' eof]– æ;Qfdf /x]sf k'“hLjfbkGyLx¿sf lj?4 ;+3if{ ug{' o;sf] k|d'v sfo{ xf], t/ o;sf] nIo Tof] xf]Og . o;sf] nIo ljZjb[li6sf]0fsf] ;d:of ;dfwfg ug{' xf], of] ;+zf]wgjfbsf] h/} pv]Ng] ;jfn xf] .Æ@* dxfg\ ;j{xf/f ;f“:s[lts qmflGtsf] dxŒj, cfjZostf / To;sf sfo{ef/x¿dfly k|sfz kfb{} pxf“n] cufl8 atfpg' eof]– ædxfg\ ;j{xf/f ;f“:s[lts qmflGtsf] d"No lgs} 7"nf] 5, oBlk b'O{ kf6f / b'O{ ju{aLrsf cGtlj{/f]wx¿sf ;jfnnfO{ Ps, b'O{, tLg of rf/ dxfg\ ;j{xf/f ;f“:s[lts qmflGtx¿af6 xn ug{ ;ls+b}g, To;}n] of] dxfg\ ;j{xf/f ;f“:s[lts qmflGt rLhx¿nfO{ sDtLdf bzfAbL;Dd ;'b[9 ug{ ;dy{ x'g]5 . jf:tjdf Ps ztfAbLdf o;sf] ;+rfng b'O{ of a9Ldf tLg k6s ug{'kg{] ;Defjgf /xg]5 .Æ
jf:tjdf dxfg\ ;j{xf/f ;f“:s[lts qmflGt ;dfhjfbL qmflGtleqsf] o; o'usf] Ps gof“ 9¨sf] qmflGt lyof] . of] qmflGt dfcf]sf zAbdf– æ:ju{ / wtL{nfO{ sDkfodfg agfpg] Ps o:tf] o'ufGtsf/L 36gf lyof], h'g hgtfdf ljZjf; ub{} tyf pgLx¿nfO{ cfd kl/rfng ub{} o'jsx¿nfO{ dxfg\ ;]gfsf] ¿kdf ln+b} ju{x¿sf] clGtd ljgfz ug{, ufp“ / zx/aLrsf] tyf ef}lts / dfgl;s >daLrsf] cGt/ ;dfKt kfg{ / JolQmut ;DklQ k"/} gi6 ug{, k'/fgf cfbt, afgLa]xf]/f tyf ;“:s[ltnfO{ vtd u/L dfG5]sf] dgf]hut\\nfO{ gof“ cfbt, gof“ afgLa]xf]/f / gof“ ;“:s[ltsf] :t/df ¿kfGt/ ug{sf nflu ;+rflnt ul/Psf] lyof] . of] b'lgof“ abNgsf nflu klxn] :jo+ cfkm}nfO{ abNg] qmflGt lyof] .Æ dfcf]n] eGg'ePsf] lyof]– æxfdL cfºg} lj?4 ;f]lemPsf] qmflGtsf lglDt tof/ /xg' kb{5 .Æ c¿sf lj?4 s8f ;+3if{ rnfpg vf]Hg] t/ cfºgf lj?4 eg] s'g} ;+3if{ rnfpg tof/ gx'g]x¿nfO{ r]tfjgL lb+b} pxf“n] eGg'ePsf] lyof]– æcfºg} z/L/df cfuf] ;Nsfpg], Hjfnf afNg Tof] cfuf]nfO{ xDsg] s'/f tkfO{+x¿ cfkm}df lge{/ ub{5 . s] tkfO{+x¿ To;f] ug{] ;fx; ug{'x'G5 < lsgls o;n] tkfO{+x¿sf] cfºg} 6fpsf] hnfpg] 5 .Æ@(
o;/L, :ki6 5– of] qmflGt ;dfhsf] ef}lts Pj+ dfgl;s b'j} hut\\df kl/jt{g NofO{ sDo'lgHdsf] gof“ ;+;f/sf] ;[li6 ug{sf nflu lg/Gt/ qmflGt ub{} cl3 a9\g] Ps, b'O{ k6s;Dd dfq x}g Ps ztfAbLdf tLg k6s;Dd klg k'“hLjfbL ljrf/wf/f jf ;+zf]wgjfbnfO{ d"nf]R5]b gubf{;Dd lg/Gt/ ;+rfng ub{} cl3 a9\g] Ps dxfg\ /fhgLlts qmflGt lyof] . clGtd cy{df of] ;+zf]wgjfb / dfS;{jfbaLrsf] cGtlj{/f]wsf] ;dfwfg ub{} sDo'lgHdsf] k|j]zåf/ vf]Ngsf nflu ul/Psf] dxfg\ P]ltxfl;s qmflGt lyof] . dfcf]sf] ;j{xf/f clwgfosTjcGtu{t qmflGtsf] lg/Gt/tfsf] l;4fGt ju{;+3if{sf hl6n P]ltxfl;s cg'ej, ;dfhjfbL ;dfhsf b'O{ leGg af6f, b'O{ leGg lbzf / b'O{ leGg b[li6sf]0faLrsf eLif0f ju{;+3if{sf cg'ej / dfS;{jfbL–n]lggjfbL lzIffdf cfwfl/t Ps j}1flgs l;4fGt xf] . o; cy{df xfdL o;nfO{ P]ltxfl;s ef}ltsjfbsf] dfS;{jfbL–n]lggjfbL l;4fGtsf] Ps zfgbf/ u'0ffTds ljsf;sf ¿kdf u|x0f ub{5f}+ .
-gf]6M k|:t't n]v …;+3if{sf] bz{gÚ k':tssf] dfcf]jfbL bz{g n]vsf] P]ltxfl;s ef}ltsjfb pkzLif{ssf] n]v xf] . jt{dfg ;Gbe{df n]vsf] dxTj /x]sfn] ;fef/ u/L 5fk]sf xf}+ . zLif{s ;fGble{s xfdLn] u/fPsf xf}+–;Dkfbs_
lrlgof“ hgtf p7]sf 5g\
-dfcf]lbj;sf] pknIodf k|sflzt x'g nfu]sf] dfcf] ljz]iffÍnfO{ ;Gbe{ ;fdu|L pko'Qm x'g] b]lvPsf]n] A World to Win 1999 Issu 25 sf] ;DkfbsLonfO{ cg'jfb u/]/ oxf“ k|sflzt ul/Psf] 5_
o;f] eGb} cS6f]a/ ! sf lbg j]Olhªsf] d'6' ltofgd]g rf]saf6 dfcf]n] ljZj;fd' hgu0ftGq rLgsf] :yfkgf ePsf] 3f]if0ff ug{'eof] . krf; jif{kl5 klg of] TolQs} :jfefljs / pko'Qm 5 ls ljZjel/sf ;j{xf/f qmflGtsf/Lx? Oltxf;sf] of] dxfg\ jL/ufyfsf] ljho pT;j dgfpg tyf 7"nf–7"nf alnbfg tyf clGtd ljhoaf6 l;s]sf kf7x?sf] uxg a'emfO{nfO{ cem /fd|/L Jojxf/df nfu" ug{ h'6]sf 5g\ .
!(@& sf] k|ltqmflGtåf/f zx/af6 wkfOPsf rLgsf sDo'lg:6x?n] Sjf]ldGtfª, k|ltlqmofjfbLx?åf/f ;+rflnt cfdxTofaf6 g/fd|/L 36]sf yf]/} ;]gf lnP/ rLgsf] ljzfn u|fdL0f Onfsftkm{ qmflGt ug{ uP . Toxf“sf] ;+3if{df b'O{ bzseGbf a9L ;do nfUof] h;cGtu{t tLgj6f leGg–leGg o'4x? -s[lif qmflGt, hfkfglj/f]wL o'4 tyf zf;sju{, Sjf]ldGtfª lj?4sf] u[xo'4_ ;+rflnt eof] . qmflGtsf] bf}/fgdf dfcf] tyf rLgsf] sDo'lg:6 kf6L{n] nDa] cleofg tyf axfb'/Lsf ct'ngLo ;fxl;s sfo{åf/f ljZjnfO{ rlst t'NofOlbP . !($( sf] ljhon] Plzof, clk|msf / Nofl6g cd]l/sfsf pTkLl8t hgtfnfO{ ;fd|fHojfb lj?4sf] ;+3if{nfO{ km}nfpg tyf ;dfhjfbL qmflGt ;+rfng ug{sf] nflu Pp6f ;du| gof“ cg'ejsf] 9f]sf vf]n]/ ljZj;j{xf/f qmflGtdf Pp6f gof“ cWofosf] pb\3f6g ul/lbPsf] 5 .
cfh :jo+ ;fljt ePsf] 5, h'g dfcf]n] rLgh:tf] b]zdf ls;fg ;d'bfo, cw{;fdGtL Joj:yfaf6 k|ToIf kLl8t ax';+Vos hgtf qmflGtsf] d'Vo zlQm x'g]5g\ eg]/ :yflkt ug{'ePsf] lyof] . t/ Toltv]/ dfcf]sf] egfOn] sDo'lg:6 k+lQmdf Pp6f lemgf] cNk;+Vossf] dfq k|ltlglwTj ub{Yof] . cfd ?kdf of] ljZjf; ul/Psf] lyof] ls, klZrddf ;j{xf/f qmflGtsf] ljho ePkl5 dfq rLgh:tf] pTkLl8t / lk5l8Psf] b]zdf qmflGtsf] ljho x'g]5 tyf oL b]zx?n] jf]N;]les qmflGtsf] af6f] cjnDag ug{]5g\ h;df dhb'/ ju{n] klxn] d'Vo zx/x?df ;Qf sAhf u¥of] / kl5 u|fdL0f If]qsf zf]ifsx? lj?4 o'4 5]8\of] .
dfcf]sf] a'‰g] Ifdtf tyf cu|ufdL af6f] clVtof/ ug{] sfo{ qmflGt ;DkGg ug{] tL xhf/f}+ xhf/ sDo'lg:6x? tyf bzf}+ nfv hg;d'boaLrsf] cg'ejx?sf] ;+Zn]if0fdf cfwfl/t lyof] . t/ of] jL/tfsf] cg'ejsf] vhfgf s7Lg ;+3if{ tyf tLtf k/fhox? :jo+n] qmflGtsf] ;d:ofsf] nflu s'g} hjfkm lbg ;Sg] s'/f lyPg . cGo g]tfx?n] pxL cg'ejaf6 km/s lgisif{x? lgsfn] tyf pu|?kdf lj/f]wdf pleP . h;nfO{ dfcf]n] rLgsf] qmflGtsf nIo, cfwf/e"t ju{ u7hf]8, qmflGtsf] k|s[lt tyf af6f]sf] ;DaGwdf ljsf; ePsf] b'O{nfOg ;+3if{sf] ;+1f lbg'ePsf] lyof] .
a'h{'jf ljåfgx? tyf ;+zf]wgjfbLx? b'j}n] kl5 klg bfjL u/]h:t} dfcf] rLgsf] Tof] ls;fg ju{ tyf o;sf] o'uf}+ k'/fgf ;+3if{sf] k|ltlglw lyPgg\ . hals dfcf]nfO{ ls;fg ju{ tyf qmflGtsf/L zlQmdfly 7"nf] ljZjf; lyof] / o;sf ljutsf ;+3if{x?af6 kf7 klg l;Sg' ePsf] lyof] . t/ pxf“ Pp6f 5'§} ju{– ;j{xf/fju{sf] k|ltlglw lyP, h'g rLgdf ;fd|fHojfb k|j]z u/]sf] sf/0f e/v{/} dfq b]vfk/]sf] lyof] . dfcf] of] ju{;“u d]nvfg] j}1flgs ljrf/wf/fn] n}; x'g'x'Yof] h'g dfS;{jfb–n]lggjfb eg]/ kl/lrt lyof], h;nfO{ pxf“n] ;dfhdf ljBdfg cGtlj/f]wx?sf] ljZn]if0f ug{ tyf qmflGtsf/l cg'ejx?sf] lgisif{ lgsfNg k|of]u ug{'eof] . ;a}eGbf dxTjk"0f{ s'/f t dfcf]n] dfS;{jfb–n]lggjfbnfO{ lrlgof“ qmflGtsf] 7f]; ;d:ofx? ;dfwfg ug{ nfu" ug{'eof] . /, o;} k|lqmofsf] c+usf] ?kdf ;dfhjfbL qmflGt / cfw'lgs ;+zf]wgjfb lj?4sf] ;+3if{df g]t[Tj u/]/ pxf“n] ;j{xf/f lj1fgnfO{ gof“ prfOd p7fpg' eof], h;nfO{ xfdL clxn] dfS;{jfb–n]lggjfb–dfcf]jfb eGb5f}+ .
dfcf]n] rLgh:tf] b]zdf k'/fgf] ;fdGtL Joj:yf tyf ljb]zL cflwkTo lj?4 Pp6f hgjfbL qmflGtsf] cfjZostf ePsf] s'/f a'‰g'eof] . pxf“eGbf klxn]sfx?n] klg oL b'Zdgx? lj?4 ;+3if{ u/] . lrlgof“ a'h{'jfx?, ;g ofT;]gh:tf s]xL k|ultzLn k|ltlglwnufotn] ;fd|fHojfb tyf k'/fgf] ;fdGtL ;dfh / ;+:s[lt lj?4 zlQmzfnL ;+3if{ rnfP . oL k|oTgx?n] hLjgsf x/If]qaf6 bzf}+ nfv lrlgof“ hgtfsf] kl/rfng u¥of] t/ cGtdf tL ;a} k/flht eP jf ljZjf;3ftsf lzsf/ eP . -;g ofT;]gn] agfPsf] sf]ldGtfª (KMT) h;sf] sDo'lg:6x?;“u u7hf]8 lyof], nfO{ k|wfg ck/fwL Rofª–sfO{–z]sn] oftgf / bdgsf] k|ltqmflGtsf/L oGqdf kl/0ft ul/lbof] .
dfcf]n] rLgdf hgjfbL qmflGtnfO{ k"0f{tf k|bfg ug{ a'h{'jf ju{ c;dy{ ePsf] s'/f cf}+Nofpg' eof] . /, @)cf}+ ztfAbLsf] ;Dk"0f{ Oltxf;n] klg of] ;TonfO{ af/Daf/ k'li6 ul/lbof] ls pTkLl8t /fi6«df of] ju{n] hgjfbL qmflGtnfO{ sbflk ljho;Dd k'¥ofpg ;Sb}g .
a'h{'jfx?sf] k|wfg ;]S;g, gf]s/zfx k'“hLklt ju{ b]zdf ;fd|fHojfbLnfO{ k|j]z u/fpg] d'Vo afxs ag]sf 5g\ . o;sf] ;Dk"0f{ cl:tTj ;fd|fHojfbnfO{ /Iff tyf k|ltlglwTj ug{df lge{/ /xG5 . o;n] ;dfhdf ljBdfg cy{tGq tyf ;+:s[ltsf If]qdf ;a} k|sf/sf lk5l8Psf ;fdGtL tTjx?;“u ;Demf}tf ub{5 / ltgnfO{ ;'b[9 kfb{5 . gf]s/zfx k'“hLklt ju{ qmflGtsf] k|d'v lgzfgfx?dWo]sf] Ps xf], ætLg 7"nf kxf8x? dWo] Ps xf]Æ h;nfO{ dfcf]n] æ;fdGtjfb / ;fd|fHojfb;“u;“u} hgtfsf] lk7\o"“df k/]sf] csf{] af]emÆ eGg' ePsf] lyof] .
dfcf]n] csf{] Pp6f /fli6«o a'h{'jf elgg] a'h{'jf tKsfaf/] ljZn]if0f ug{'eof] . h;n] ;fd|fHojfb / ;fdGtjfbsf] lj/f]w ub{Yof] . h;nfO{ pxf“n] hgtfs} lsQfsf] Ps c+z 7fGg' ePsf] lyof] . t/ pxf“n] /fli6«o a'h{'jf ju{ cfly{s tyf /fhg}lts tj/n] sdhf]/ ePsf] / o;sf] ;fd|fHojfb tyf ;fdGtjfb;“u s]xL ;DaGw ePsf] s'/f klg cf}+Nofpg' eof] . o;n] Ps lglZrt xb tyf lglZrt dfqf;Dd dfq qmflGtsf] ;dy{g ug{ ;SYof] / s'g} vf; kl/l:yltdf of] ju{ b'Zdgsf] kIfdf klg hfg ;SYof] . s'g} k|sf/n] klg of] ju{n] qmflGtsf] ljZj;gLo g]t[Tj ug{ ;Sb}gYof] . dfcf]sf] klxnf] 7"nf] b'O{nfOg ;+3if{ kf6L{sf blIf0fkGyLx?;“u lyof], h;n] a'h{'jfnfO{ qmflGtsf] g]t[Tj ;'Dk]sf lyP . h;n] Sjf]ldGtfªn] ;fDojfbL / cfd hgtfnfO{ bdg ug{ nfUbf dfly pNn]lvt cgy{sf/L kl/0ffddf k'¥ofP .
o;k|sf/ dfcf]n] ;j{xf/fju{n] dfq sDo'lg:6 kf6L{dfkm{t\ hgtfsf] zLif{:yfgdf /x]/ hgjfbL qmflGtnfO{ ljho;Dd k'¥ofpg ;S5 eGg] a'emfOsf] nflu n8\g' eof] . dfcf]n] of] 36gfnfO{ klg ;j{xf/f cGt/f{li6«o b[li6af6 ljZn]if0f ug{'ePsf] 5 . dfcf]n] a'‰g' eof] ls, n]lggn] klxrfg ug{'ePsf] ;fd|fHojfbL o'udf pTkLl8t d'n'sx?df x'g] hgjfbL qmflGt eg]sf] ljZj;j{xf/f cfGbf]ngsf] Ps c+z xf] . ;j{xf/fju{ tyf o;sf] kf6L{n] dfq o:tf] qmflGtnfO{ g]t[Tj k|bfg ug{ ;S5 . o;sf] cltl/Qm, of] qmflGtn] ;fd|fHojfb k"j{sfnsf k'/fgf] hgjfbL qmflGtx?n] h:tf] k'“hLjfbsf] g]t[Tj ub{}g a? o;n] ;dfhjfb tyf ;fDojfbsf] g]t[Tj ub{5 . dfcf]sf] ;f]r tTsfnLg ljZjsf] ljifodf n]lgg / sDo'lg:6 cGt/f{li6«on] u/]sf] cfwf/e"t ljZn]if0df cfwfl/t ePsf]n] of] z'?sf] a'emfOnfO{ lrlgof“ qmflGtsf] b'j}, ljho / k/fhosf] ;d[4 cg'ejdf a]:sg ulx¥ofpg ;dy{ x'g'eof] . pxf“n] ;j{xf/fju{n] g]t[Tj u/]sf] a'h{'jf hgjfbL qmflGtnfO{ gof“ hgjfbL qmflGtsf] gfdfs/0f ug{'eof] h'g ljZjel/sf dfcf]jfbLx?sf nflu cfwf/e"t a'emfO xf] .
ægof“Æ hgjfbL qmflGt pNn]v u/]/ dfcf]n] cufl8 JofVof ul/Psf] leGg k'/fgf] k|sf/sf] hgjfbL qmflGttkm{ Wofgfsif{0f u/fp“b} gof“ hgjfbL qmflGtnfO{ dhb'/ju{n] g]t[Tj ug{'kg{] s'/f atfpg' eof] . of] qmflGt a'h{'jf hgjfbL rl/qsf] lyof] . o;cg';f/ ;fdGtjfb, ;fd|fHojfb / gf]s/zfx k'“hLjfbtkm{ of] kl/nlIft lyof] / o;n] ;du|df a'h{'jfnfO{ b'Zdg 7fg]sf] lyPg g t o;sf] nIo ;dfhjfbsf] :yfkgf ug{' g} lyof] . hgtfdfly 7"nf] af]em nbfpg] sfd / pTkfbs zlQmsf] unf bjfpg] sfd ;fdGtjfb / ;fd|fHojfbn] u/]sf] lyof] . log} b'Zdgx? lj?4 /fli6«o a'h{'jfju{h:tf tL sdhf]/ / 9'nd'n] u'6x? h;n] ljb]zL cflwkToaf6 d'Qm Pp6f ;jn k'“hLjfbL rLgsf] ;kgf b]v]sf lyP, tL ;d]t ;d:t hgtfnfO{ ;+ul7t ug{'kg{] cfwf/ / cfjZostf ljBdfg lyof] .
dfcf]n] lsg ægof“Æ hgjfbL qmflGt eGg' ePsf] xf] Tof] csf{] / ;DalGwt sf/0f of] xf] ls klZrddf ePsf ljutsf hgjfbL qmflGtx?, of] k|m]Gr qmflGth:tf] xf]Og, gof“ hgjfbL qmflGtn] k'“hLjfbsf] g]t[Tj ub{}g a? ;dfhjfbsf] g]t[Tj ub{5 . lsg < ank|of]uåf/f ;fd|fHojfb / ;fdGtjfbnfO{ x6fP/ gof“ hgjfbL qmflGtn] hf]8bf/ :jtGq k'“hLjfbL cy{tGqsf] ljsf; cj?4 kfg{]h:tf] d'Vo afwf lg/fs/0f ub{5 . emg\ dxTjk"0f{ s'/f t, ;j{xf/fju{sf] g]t[Tjn] of] s'/fsf] ;'lglZrt ub{5 ls gof“ hgjfbL qmflGtn] bf];|f] r/0fsf] ;j{xf/f ;dfhjfbL qmflGtsf] dfu{ k|;:t ub{5 . h;sf] nIo Pp6f ;dfhjfbL ;dfhsf] :yfkgf ug{' tyf ;fDojfbsf] nflu ljZjel/sf] ;+3if{sf] Pp6f c+z aGg' xf] . dfcf]n] a'l4dfgLk"j{s eGg'ePem}+ gof“ hgjfbL qmflGtn] k'“hLjfbsf] 9f]sf vf]N5 t/ o;n] of]eGbf klg km/flsnf], ;dfhjfbsf] 9f]sf vf]Ng] sfd ub{5 .
bL3{sfnLg hgo'4
hf]z]km :6flngn] !(@& df atfpg' ePsf] lyof] ls, lrlgof“ qmflGtsf] ljlzi6 cj:yfdWo] Pp6f lyof]– z'?b]lv g} ;z:q qmflGtn] ;z:q k|ltqmflGtsf] ;fdgf ul//fv]sf] lyof] . dfcf]nfO{ of] a'“bfsf], qmflGtsf] cfwf/e"t af6f] bL3{sfnLg hgo'4 x'g]5 h;df ls;fg ju{ ljz]iftM ul/a ls;fgx? qmflGtsf] d'Vo zlQm x'g]5g\ t/ sDo'lg:6 kf6L{af6 rflx+ dhb'/ ju{ g} o;sf] g]t[TjbfoL zlQm x'g]5g\ eGg] s'/fsf] cem} ljsf; / :yflkt ug{' k/]sf] lyof] .
dfcf]n] xltof/sf] ank|of]u u/]/ /fhg}lts ;Qf vf]:g] ;d:ofnfO{ qmflGtsf/L Ph]08fsf] s]Gb|d} 7Ls;“u /fVg'eof] . pxf“n] o;nfO{ cfºgf] ;'ljVoft jQmJoåf/f /fhg}lts ;Qf aGb'ssf] gfnaf6 lg:sG5 eGg] lgisif{ lgsfNg' eof] . o;f] eg]sf]df b'Zdgx?n] pxf“nfO{ slxNo} dfkm u/]gg\ / slDtdf o;nfO{ rLgdf nfu" u/]sf]n] klg xf] . hxf“ sDo'lg:6n] g]t[Tj u/]sf] ;]gfsf] aGb'sn] ;fd|fHojfbL, gf]s/zfx k'“hLklt tyf ;fdGtx?sf] cx+sf/L zf;gnfO{ tx;–gx; kf/]sf] lyof] . t/ dfcf]sf] jQmJo ;fdfGo ?kdf clt k|frLg sfnb]lv zf]ifsju{x?n] u/]sf] Jojxf/sf] ;f/ule{t lgisif{ lyof] . s] k|ltlqmofjfbLx? cfºgf] ;Qf sfod ug{sf nflu ank|of]u ug{df slxNo} 5f]8]sf 5g\ < Oltxf;n] k|dfl0ft u/]sf] 5 ls zf;sju{n] pTkLl8tx?nfO{ …clx+;fÚ sf] kf7 l;sfp“5g\ hals cfºgf] ;Qf arfpg' kbf{ cfkm} oftgf, s}b tyf xTofdf pqG5g\ .
dfcf]n] lrlgof“ hgtfsf] qmflGtsf/L o'4sf] ;fdfGo Pj+ ljlzi6 o'4sf] b'j} lgodx?nfO{ cWoog ug{'eof] . lrlgof“ ;dfhsf] rl/qsf sf/0f Toxf“ ;du| Pj+ /0fg}lts lx;fan] hgtfeGbf b'Zdg alnof] x'“bfx'“b} klg o'4 z'? ug{ ;Dej 5 / hgtfsf] zlQmn] b'Zdgsf] zlQmnfO{ qmdzM lIf0f agfp“b} nu]/ qmflGtsf/Lx? /0fg}lts k|Tofqmd0fdf ghf“bf;Dd o'4dfkm{t\ g} of] kl/l:yltnfO{ abNg ;Dej 5 eGg] s'/f pxf“n] a'‰g'eof] . bL3{sfnLg hgo'4sf] af6f]n] qmflGtsf/L zlQmx?nfO{ cf“wLa]x/Lsf] ;fdgf ug{ / sdhf]/Lx?nfO{ ;lqmotfk"j{s tfutdf ?kfGt/0f ug{ ;Ifd t'Nofp“5 . o;n] hgtfsf] ;z:q annfO{ b'Zdgsf] sdhf]/ :yfg pTkLl8t b]zsf] u|fdL0f If]qdf ;+s]lGb|t ub{5 hxf“ ls;fg ju{nfO{ d'lQmsf nflu n8\g] cfjZostf / OR5f b'j} x'G5 . o;k|sf/ b]zsf] cfGtl/s cj:yf / ;fy;fy} cGt/f{li6«o l:ylt ljsf; gx'“bf;Dd hgtfsf] zlQmn] k|Tofqmd0f /fi6«JofkL ljho xfl;n gubf{;Dd cfwf/Onfsfx?df cln cln ub{} nfn /fhgLlts ;Qf :yfkgf ub{} qmflGtsf/L zlQmx?n] ufp“af6 zx/ 3]g{ ;S5g\ .
hltv]/ dfcf]n] of] af6f] clVtof/ ug{'eof] Toltv]/;Dd of] c1ft lyof] . qmflGtsf/L Jojxf/sf] el§df dfcf] / rLgsf] sDo'lg:6 kf6L{n] ;j{xf/fju{sf] lj:t[t ;}lgs l;4fGtsf] ljsf; ug{' eof] . Plzof clk|msf tyf Nofl6g cd]l/sfsf] ljzfn IF]qdf leGgleGg} cj:yf ePsf aL;f}+ b]zx? ;dfh tyf qmflGtsf] s'g} vf; ;d:ofsf] nflu x/]sn] dfS;{jfb–n]lggjfb–dfcf]jfbsf] l;h{gfTds k|of]usf nflu cfjfh a'nGb ul//x]sf 5g\, To;sf] ;fdfGo :j?k hf] lrlgof“ af6f] eg]/ elgg] u/]sf] 5 . To;n] pTkLl8t b]zx?df qmflGt ;DkGg ug{nfO{ cfwf/e"t lbzf pGd'v x'g'kg{]af/] JofVof ub{5 . To;}sf/0f qmflGtsf/L cGt/f{li6«ojfbL cfGbf]ngsf] 3f]if0ffkqn] oL b]zx?df dfcf]sf] lzIffx?nfO{ æcfwf/e"t ;Gbe{ ;fdu|LÆ dfGb5 . ljZjel/ ljut s}of}+ bzsx?df ePsf ;f/k"0f{ ljsf;nfO{ ljZn]if0f ug{' jf:tjdf Pp6f cTofjZos sfd xf] t/ of] sfd dfcf]jfbL hudf lgdf{0f u/]/ dfq k"/f x'g]5 . o;nfO{ Go"gLs/0f u/]/ xf]Og . o; cltl/Qm ;fd|fHojfbL d'n'sx?df ;d]t hxf“sf] ;fdflhs, cfly{s agfj6sf] sf/0f qmflGtn] zx/x?df u[xo'4;“u hf]l8Psf] ljb|f]xsf] Pp6f leGg af6f] /f]Hg'kg{] dfu ub{5 . dfcf]sf] hgo'4 ;DaGwL lzIffx? ;fj{ef}d ?kdf nfu" x'G5 .
lrlgof“ qmflGtsf] ljhosf] krf; jif{otf pTkLl8t hgtfnfO{ x/k|sf/sf lj/f]wL df]8]nx? k|:tfj ul/Psf] 5 . !(%^ df gof“ k'“hLklt ju{n] sAhf hdfPkl5 ;f]leot ;+3 cfw'lgs ;+zf]wgjfbsf] s]Gb| aGg k'Uof]– Toxf“ dfS;{jfbsf] gfd hk]/ gLlt / Jojxf/df dfS;{ / n]lggsf] wlHh p8fpg] sfd eof] . dfcf]n] oL ;+zf]wgjfbLx?sf] a'h{'jf rl/qsf] e08fkmf]/ tyf lj/f]w ug{] ;+3if{sf] g]t[Tj ug{' ePsf]n] pxf“ :jfefljs ?kd} ltgLx?sf] cf“vfsf] sl;+u/ aGg'eof] . en} pgLx?sf pQ/flwsf/Lx?n] dfcf]sf lzIffx?dfly cfqmd0f ubf{ub{} klg slxn]sfxL+ pxf“dfly ;xif{ cfºgf] bfjf lsg k]z gu?g t/ cfh klg ;+zf]wgjfbLx?n] dfcf] lj?4 ufnL unf}h / lxnf] 5\ofKg] sfd k"0f{tof /f]s]sf 5}gg\ .
Plzof, clk|msf / Nofl6g cd]l/sfsf pTkLl8t b]zx?df ljsf; x]t' u}/k'“hLjfbL af6f] ckgfpg' kg{] ;+zf]wgjfbLx?n] bfjL u/] h'g g t dfcf]n] clVtof/ ug{'ePsf] hgo'4 / gof“ hgjfbL qmflGtsf] af6f] g} lyof] g t klZrdL ;fd|fHojfbLx?åf/f ;dly{t zf:qLo k'“hLjfbL af6f] g} lyof] . ljZj k|e'Tjsf] nflu ;+o'Qm /fHo cd]l/sfn] g]t[Tj u/]sf] ;fd|fHojfbL lsQfnfO{ r'gf}tL lbg] Pp6f k|d'v ;fd|fHojfbL zlQmsf] ?kdf b]vf k/]sf] ;f]leot ;+3sf jf:tljs k'“hLklt zf;s ju{;“u u}/k'“hLjfbL b]zx?sf zf;sju{sf] ;fOgf] hf]8\g' g} o;sf] cfwf/e"t leGgtf lyof] . nfvf}+nfv pTkLl8t hgtf a;f]af; ug{] ljZjs} 7"nf] b]z ef/t of] k|ltqmflGtsf/L dfu{sf] r/d pbfx/0f lyof] . oxf“sf] k|ltlqmofjfbL ;fdflhs Joj:yfnfO{ oyfjt g} /flvPsf] lyof] . sDo'lg:6x?n] rnfPsf ;+3if{sf] eLif0f bdg ul/Psf] lyof] / k"/} b]znfO{ ljZj ;fd|fHojfbL Joj:yfsf] aGwgn] af“lwPsf] lyof] . To;}n] of] s'g} cfZro{sf] s'/f] lyPg ls rLgsf] af6f] xfd|f] af6f] eGg] gf/fn] ef/tnufotsf cGo b]zx/df ljB'tLo t/¨ k}bf u/]sf] lyof] lsgls ;+;b\jfb, zf;sju{sf] zflGtk"0f{ hL–xh'/L / ;f]leot u2f/x?;“u cGt/f{li6«o ;f“7uf“7;“u k"0f{ ;DaGw ljR5]b ug{] kIfdf of] gf/f p7]sf] lyof] .
pTkLl8t d'n'sx?df qmflGtsf] cfwf/e"t /0fgLlt tyf rl/qsf] ;Gbe{df klg ;+zf]wgjfb ljleGg cfj/0fdf dfcf]jfb lj?4 vlgPsf] 5 . ;+zf]wgjfbsf] Pp6f dfsf{ æUj]ef/fjfbÆ -So'j]nL g]tf r] Uj]ef/fsf] gfdaf6_ n] æPsn r/0f ;dfhjfbL qmflGtÆsf s]xL jfd zAbfjnL k|of]u u/] cfºgf] dfcf]jfblj/f]wL rl/q 9fs5f]k ug{ vf]Hof] . of] nfOgn] ls;fg ju{sf] qmflGtsf/L tfutsf] cjd"Nog u¥of] / bL3{sfnLg hgo'4nfO{ 7f8} alxisf/ u¥of] . o;sf] ;§fdf of] nfOgsf cg';f/ Pp6f ;fgf] æd'lQmbftfx?Æsf] hTyfn] ug{] ;z:q sfjf{xLåf/f ;du| b]zsf] /fhg}lts kl/l:yltsf] ?kfGt/0f ug{ ;lsG5 / zx/L ljb|f]x cyjf ljBdfg zf;gsf] cGToåf/f tLj| ljho k|fKt ug{ ;lsG5 .
qmflGtsf] lglDt ærf]/af6f]Æh:tf] b]lvg] of] nfOg oyfy{df cfTd;dk{0fsf] lglDt rf]/ af6f] xf] . lsgeg] o;n] k'/fgf] ;dfhnfO{ pvfNgsf] nflu cfd hgtfnfO{ kl/rfng ug{] tyf ljZj ;fd|fHojfbL Joj:yf;“u cfwf/e"t gftf tf]8\g] cfºgf] jf:tljs sfdnfO{ kl/Tofu ub{5 . hxf“ klg o; nfOgnfO{ Jojxf/df ptfl/Psf] 5, Toxf“ slxNo} klg ;j{xf/f tyf hg;d'bfosf] zf;gsf] :yfkgf ePsf] 5}g . ;fdfGodf eGg'kbf{ o;k|sf/sf] ;z:q ;+3if{nfO{ zf;sju{x?sf] tyfslyt k|ultzLn v]df;“u ;Demf}tf / d}qLsf] /0fgLltsf] k"/ssf] ?kdf x]g{] ul/Psf] 5 . o;/L g} dfcf]sf] lgwg kZrft\ tyf rLgdf k'“hLjfbL kyufdLåf/f ;Qf sAhf ul/Pkl5 qmflGtsf/l rLgsf s]xL e"tk"j{ ldq tyf k|z+;sx? dfcf]lj/f]wL ultljlwdf plqP . tTsflng cNjflgofnL g]tf cgj/ xf]Shfsf] g]t[Tjdf oL zlQmx?n] ;dfhjfbdf ju{;+3if{sf] k|s[ltaf/] dfcf]sf lzIffx?df cfºgf] cfqmd0f s]lGb|t u/] . t/ pgLx?n] dfcf]sf] bL3{sfnLg hgo'4sf] gLlt / Jojxf/dfly klg lgzfgf ;f“w] . xf]ShfeGbf klxn]sf ;f]leot ;+zf]wgjfbLx?n] h:t} xf]Shfn] klg dfcf]nfO{ ;j{xf/fju{sf] g]t[TjbfoL e"ldsf kl/Tofu u/]sf] tyf ædxTjxLg o'4 ;+rfng u/]sf]Æ bf]iff/f]k0f u¥of] . jf:tjdf, qmflGt ug{ ;Dk"0f{ hgtfsf] g]t[Tj ;j{xf/fju{n] g} ug{'kb{5 eGg] clgjfo{ zt{dfly dfcf]n] ljz]if hf]8 lbg'ePsf] lyof] . o; cy{df pxf“n] Pp6f sDo'lg:6 æ6]«8 o'lgogsf] ;lrj xf]Og, hgtfsf] nf]slk|o g]tf aGg'kb{5Æ eGg] n]lggsf] ;'k|l;4 plQmsf] k|of]u tyf ljsf; ul//xg' ePsf] lyof] .
!($% df gof“ hgjfbL qmflGtsf] ljho dfcf]sf] egfOdf !),))) nL sf] dfr{df klxnf] sbd dfq lyof] . o;n] bf];|f] cem pRr tyf cem uxg qmflGt– ;dfhjfbL qmflGtsf nflu cfwf/ agfpg'sf ;fy} dfu{k|z:t u/]sf] lyof] . !($( b]lv rLgdf ;dfhjfb / k'“hLjfbsf b'O{ af6fx? tLj| tyf hl6n 9+un] k/:k/ h'Wg yfn] . o;n] nDa] cleofgsf hlt g} jL/tfk"0f{ ;+3ifx? / !($( df Sjf]ldGtfª ;]gfsf] xf/ hlt g} cfZro{hgs hLtx? hGdfof] . ;dfhjfbL qmflGt cGTodf !(&^ df k/flht eof] t/ ljZj ;j{xf/f qmflGt tyf rLg :jo+df ;d]tsf] efjL cu|udgsf nflu cfwf/ tof/ kfg{] !(^^ b]lv !(&^ ;Dd rnfOPsf] dxfg\ ;j{xf/f ;f+:s[lts qmflGtsf] ce"tk"j{ prfO xfl;n gul/sg eg] xf]Og . lrlgof“ qmflGt ;dfhjfbL r/0fdf km:6fpg nfu]kl5 dfcf]n] qmflGtsf/L ljrf/wf/fsf] cem ljsf; ug{'eof] . h;af6 pxf“sf gof“ hgjfbL qmflGtaf/]sf lzIffx?sf] tfTko{ emg\ 68\sf/f] aGg k'Uof] . ljZjn] clxn];Dd b]v]dWo] ;a}eGbf pTkLl8t /fi6«sf] d'lQmvflt/ pxf“n] cToGt} dxTjk"0f{ ;+3if{ ;+rfng ug{'eof], t/ pxf“nfO{ /fi6«jfbL rflx eGg ldNb}g . pxf“sf] c8fg, b[li6sf]0f tyf k4lt cGt/f{li6«o ;j{xf/fju{sf] lyof] .
gof“ hgjfbL qmflGtsf] bf}/fgdf dhb'/ju{sf] g]t[Tj b[9tfk"j{s :yflkt eO;s]sf]n] dfq qmflGtsf] bf];|f] tyf dflyNnf] r/0f, ;dfhjfbdf ljsf; ug{ ;Dej eof] . ;a}eGbf d'Vo o;n] ;j{xf/f qmflGtsf/L lj1fg, dfn]dfjfbsf] xltof/n] ;';lHht sDo'lg:6 kf6L{sf] g]t[TjnfO{ a'emfp“5 .
;j{xf/fsf] g]t[Tj eg]sf] s]jn zAb dfq xf]Og, o;nfO{ ;fdfGotj/n] 3f]if0ff ug{ ;lsb}g, g t o;n] s]xL g]tfx?sf] dgf]ut OR5fsf] dfq g} k|ltlglwTj ub{5 . gof“ hgjfbL qmflGtdf ;j{xf/f juL{o dfn]dfjfbL kf6L{sf] g]t[Tjn] qmflGtsf] ;du| bf}/fgdf uxg dxTj /fVb5 . o;n] /0fgLlt / sfo{gLltsf x/]s k|Zgx?df k|efj kfb{5 tyf qmflGtsf] x/]s r/0fdf qmflGtsf/L zlQmx?sf] gLltx?df of] cleJoQm x'G5 . lrlgof“ qmflGtsf] nfdf] Oltxf;df cfwf/Onfsfx?sf] lg0ff{os dxTj b'Zdg lj?4 ltgsf] kmf}hL e"ldsfsf sf/0f dfq :ki6 ePg ls a? sDo'lg:6 kf6L{sf] g]t[Tjdf cfd hg;d'bfosf] ;fdflhs ?kfGt/0fsf] z'?jft ug{] ;fwgsf] ?kdf klg :ki6 eof] . oL cfwf/Onfsfx?df cfd hgtfdf cfwfl/t gof“ /fhgLlts ;Qf, gof“ ;+:s[lt tyf gof“ cfly{s ;DaGwx?sf] z'?jflt ljsf; ul/of] . h;n] ;Dk"0f{ b]znfO{ g} cfnf]lst ug{] sfd u¥of] tyf b]zJofkL ;Qf sAhfkl5 qmflGtnfO{ lg/Gt/tf lbg] kl/l:yltsf] l;h{gf u¥of] . cfh of] cg'ej k]?, g]kfn tyf cGoq klg k'glh{ljt eO/x]sf] 5 .
pbfx/0fsf] nflu ztfAbLof}+ k'/fgf] lkt[;QfTds pTkL8gnfO{ ah|k|xf/ u/]/ dlxnfx?nfO{ To;af6 d'Qm kfg{ qmflGt ;dy{ 5 of 5}g, of km]l/ o:tf] ;+3if{nfO{ kG5fpg] sfd ul/G5 of km]l/ hgtfnfO{ PsLs[t ug{] gfddf bjfpg] ;Dd klg ul/G5 ls eGg] s'/f qmflGtsf] ju{rl/qdf tyf qmflGtsf nIox? ju{ljxLg ;dfhtkm{ pGd'v 5g\ of 5}gg\ eGg] s'/fdf g} lge{/ ub{5g\ . hgtfsf cu|b:tfx?nfO{ ;lqmotfk"j{s ;j{xf/f juL{o b[li6sf]0fdf lzlIft Pj+ k|lzlIft ub{} pgLx?nfO{ kf6L{ tyf cGo ;+u7gx?df ;+ul7t ug{] ;Rrf dfn]dfjfbL kf6L{ ljBdfg 5 ls 5}g eGg] s'/fn] ;+3if{ ;dfhjfbL qmflGtsf] r/0f;dd cl3 a9\g] 5 of a9\g] 5}g eGg] s'/fsf] l5gf]kmfgf] ub{5 . o:tf] sDo'lg:6 kf6L{ljgf c;n cfzox? lg/y{s x'g hfG5g\ .
krf; jif{kl5 rLgdf hgo'4sf] ljhosf] P]ltxfl;s dxTj emg\ eGbf emg\ ;':ki6 x'“b}uPsf] 5 . xfd|f] ju{åf/f h] xfl;n ul/;lsPsf] 5, To;sf] pbfx/0fn] xfdLnfO{ ;j{xf/f qmflGtsf/L ufyfsf gof“ cWofox? n]Vg pT;flxt t'Nofp“5 . lrlgof“ qmflGtsf] lzIffaf/] xfd|f] a'emfOnfO{ ulx¥ofP/ xfdL k'/fgf] ljZjnfO{ ank"j{s Wj:t kfg{] / Pp6f gof“ ljZjsf] /rgf tyf z'?jft ug{] sfdsf] lglDt cfd hg;d'bfosf] g]t[Tj ug{] cfºgf] IfdtfnfO{ ;jn / ;'b[9 ug{ ;S5f}+ .
-A World to Win, 1999 Issu 25)
cg'=zf]ef
d'Vok[i7 .. k'/fgf c+sx? .. ;Dks{ M janadesh@hotmail.com