jif{ !$

c+s ^

 kf}if !!, @)^!

Year 14

Issue 6

December 26, 2004

d'Vo ;dfrf/

!!@ cf}+ dfcf] hoGtLsf ;Gbe{dfM

cWoIf k|r08åf/f qmflGtsf] em08fnfO{ cem} dfly p7fpg] k|lt1f

sf7df8f}÷ g]kfnL ;j{xf/f ju{sf] cu|b:tf g]kfn sDo'lgi6 kf6L{ -dfcf]jfbL_sf cWoIf sd/]8 k|r08n] cfd >dhLjL ju{sf lgldQ dfcf] hoGtL dgfpg'sf] cy{ s'g} cf}krfl/stf geP/ ;fd|fHojfbL ljZj Joj:yf, ;j}vfn] k|ltlqmofjfb, ;+zf]wgjfb / cj;/jfbsf lj?4 qmflGtsf] em08fnfO{ cem dfly p7fpg] k|lt1f ug'{ ug'{ xf] eGg'ePsf] 5 . pxf“n] g]=s=kf-dfcf]jfbL_sf] g]t[Tjdf kxn ul//x]sf] hgo'4 cfh /0fg}lts k|Tofqmd0fdf k|j]z u/]sf] ljlzi7 cj;/df dfcf] hoGtL dgfpg'sf] cy{ / dxTj klg ljlzi7 /x]sf] cf}Nofpg' ePsf] 5 .

!!@ cf} dfcf] hoGtLsf cj;/df cfh k'if !! ut] cWoIf k|r08n] hf/L ug'{ ePsf] Ps k|]; jQmJodf–æ;fd|FHojfbL, lj:tf/jfbL / ;j}vfn] k|ltlqmofjfbL if8oGqsf lj?4 hgo'4sf] em08fnfO{ ljZjsf] ;jf]{Rr lzv/ ;u/dfyfdf uf8]/ gof“ ztfAbLdf ljZj qmflGtsf] gof“ nx/ k}bf ug{ dxfg\ g]kfnL hgtfn] k|bz{g ul//x]sf] ce'tk"j{ Tofu / jlnbfgsf sLlt{dfgx?k|lt uj{ ub}{ kf6L{ cGTo;Dd hgtfsf] g]t[Tj ul//xg] cfkm\gf] k|lt1f hfx]/ ug{ rfxfG5 .Æ elgPsf] 5 .

g]kfnL hgo'4sf ;jf]{Rr g]tf cWoIf k|r08n] jQmJodf eGg'ePsf] 5–æljZj ;j{xf/f ju{sf dxfg\ g]tf tyf dfcf]jfbsf k|jt{s s=dfcf]T;]t'ª\ -;g\ !*(# b]lv !(&^_ sf] hGd hoGtL ;bf em}+ o;jif{ klg @^ l8;]Dj/sf lbg ljZje/sf >dhLjL hg;d'bfon] pRr ;Ddfg / uj{sf ;fy dgfpb} 5g\ . ;r]t ;j{xf/f k|ltlglw tyf cfd >dhLjL ju{sf lgldQ dfcf] hoGtL dgfpg' s'g} cf}krfl/stf geP/ ;fd|fHojfbL ljZj Joj:yf, ;j}vfn] k|ltlqmofjfb, ;+zf]wgjfb / cj;/jfbsf lj?4 qmflGtsf] em08fnfO{ cem dfly p7fpg] k|lt1fsf] gjLs/0f ug'{ xf] . dfcf]n] b]vfPsf] jf6f]df ;[hgfTds9+un] cufl8 a9b} hfbf xfd|f] uf}/jzfnL kf6L{ g]=s=kf-dfcf]jfbL_sf] g]t[Tjdf kxn ul//x]sf] hgo'4 cfh /0fg}lts k|Tofqmd0fdf k|j]z u/]sf] ljlzi7 cj;/df dfcf] hoGtL dgfpg'sf] cy{ / dxTj klg ljlzi7 g} 5 .Æ

        cWoIf k|r08n] jQmJodf cem cufl8 eGg'ePsf] 5– æ;fd|fHojfb / lj:tf/jfbåf/f kflnt kf]lift ;fdGtL ;}lgs kmf;Ljfbsf lj?4 cg]sf} o'4df]rf{df jd, uf]nf / jf?bsf] w'jf;“u} dfcf] hoGtL dgfpg] laz]iftf g} xfd|f] ljlzi7tf xf] . …/fhg}lts ;Qfsf] hGd jGb'ssf] gfnjf6 x'G5Ú eGg] dfcf]sf] ;'–k|l;4 k|:yfkgfnfO{ qmflGtsf] Jofjxf/df b[9tfk"j{s nfu" ub}{ /0fg}lts k|Tofqmd0fsf] klxnf] of]hgf sfof{Gjog u/L /x]sf] xfd|f] kf6L{sf] sfwdf ljZj qmflGtnfO{ ;]jf ug]{ uxg lhDd]jf/L /x]sf] 5 . b'Zdgsf lj?4 o'4df]rf{x?df hLjgd/0fsf] n8fOsf] g]t[Tj ul//x]sf] xfd|f] kf6L{ Ps;o jf¥Xf}+ dfcf] hoGtLsf ;Gbe{df lgDg k|lt1f :ki6 ug{ rfxfG5 .

 != dfS;{jfb–n]lggjfb–dfcf]jfbsf ?kdf ;in]lift cGt/f{li6«o ;j{xf/f ju{sf] j}1flgs Pj+ qmflGtsf/L ljrf/sf] /Iff ug]{, k|of]u ug]{ / ljsf; ug]{ k|Zgjf/] xfdL slxNo} ljrlnt x'g] 5}gf}+ .

 @= cGt/f{li6«o ;j{xf/f ju{sf] ju{;+3if{sf] ;jf]{Rr cleJolQmsf ?kdf s=dfcf]sf] g]t[Tjdf 5]l8Psf] dxfg\ ;j{xf/f ;f“:s[lts qmflGt / To;}qmddf dfcf]åf/f ljsl;t ;j{xf/f ju{sf] clwgfosTj cGtu{t lg/Gt/ qmflGtsf] l;4fGtnfO{ cfkm\gf] sfdsf] k|:yfg ljGb' jgfpg] c8fgk|lt kf6L{ cfkm\gf] cljrn b[9tf JoQm ub{5 .

 #= qmflGtsf] l;jsf;;“u} c;fwf/0f ?kn] hl6n jg]/ cfpg] k|ltqmflGtsf/L ;+zf]wgjfbsf lj?4sf] j}rfl/s / Jofjxfl/s ;+3if{nfO{ gof“ prfOdf p7fP/ lg/Gt/ qmflGtsf] dfWodjf6 k|ltqmflGt /f]Sg] k|s[ofnfO{ kf6L{n] ;jf{lws dxTjk"0f{ sfo{sf] ?kdf xd]zf lnO/xg] 5 .

 $= ;j{xf/f cGt/f{li6«ojfbk|lt cljrn b[9tf ;lxt kf6L{ dfn]dfjfbsf] lgb]{zgdf PSsfO;f} ztfAbLsf] gof“ cGt/f{li6«osf] u7gdf qmflGtsf/L cGt/f{li6«otfjfbL cfGbf]ng -l/d_n] v]ln/x]sf] e'ldsfdf cfkm\gf] tkm{jf6 cem 7f]; ;xof]u k'¥ofpg] k|ltj4tf JoQm ub{5 .

 %= ;fd|FHojfbL, lj:tf/jfbL / ;j}vfn] k|ltlqmofjfbL if8oGqsf lj?4 hgo'4sf] em08fnfO{ ljZjsf] ;jf]{Rr lzv/ ;u/dfyfdf uf8]/ gof“ ztfAbLdf ljZj qmflGtsf] gof“ nx/ k}bf ug{ dxfg\ g]kfnL hgtfn] k|bz{g ul//x]sf] ce'tk"j{ Tofu / jlnbfgsf sLlt{dfgx?k|lt uj{ ub}{ kf6L{ cGTo;Dd hgtfsf] g]t[Tj ul//xg] cfkm\gf] k|lt1f hfx]/ ug{ rfxfG5 .Æ 


xfdLn] ;+o'Qm /fi6« ;+3sf dxf;lrjn] jftf{sf] lglDt u/]sf] cfu|xnfO{ ;sf/fTds dfg]sf 5f}+

–s[i0faxfb'/ dx/f, k|jQmf– g]=s=kf=-dfcf]jfbL_

sf7df8f}+÷ g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf k|jQmf s[i0faxfb'/ dx/fn] xfn} ;+o'Qm /fi6« ;+3sf dxf;lrj sf]kmL cGgfgn] zflGt jftf{dfkm{t\ g]kfnsf] 4Gb ;dfwfg ug{ ug'{ ePsf] cfu|xnfO{ cfkm\gf] kf6L{n] ;sf/fTds dfg]sf] jtfpg' ePsf] 5 . k|jQmf dx/fn] ;+o'Qm /fi6« ;+3sf dxf;lrj cGgfgn] zflGtjftf{sf] nflu ;xof]u ug{ tTk/ /x]sf] cf;o;lxt h'g aQmJo lbg' eof] pxf“sf] egfOsf] Tof] cf;o;“u cfkm"x? ;xdt /x]sf] ;d]t k|i6 kfg'{ ePsf] 5 . xfn /fhwfgL;lxt s]xL ;b/d'sfdx?df hf/L gfsfjGbL / jGb sfo{qmd, zflGtjftf{ Pj+ …hgtfsf] k|lt/f]wÚsf gfddf dfcf]jfbL sfo{stf{x?sf] xTof ul/Psf 36gfx? nufotsf ljifodf s]lGb|t /x]/ k|jQmf dx/f;“u ul/Psf] s'/fsfgLsf] d'Vo c+z o; k|sf/ 5 –

clxn] km]l/ /fhwfgL / s]xL zx/x?df jGb tyf gfsfjGbLsf sfo{qmdx? ul/Psf 5g\, o;sf] cf}lrTo s] 5 <

        d'Vo s'/f] t k'/fgf] /fHo ;Qfn] hgtfnfO{ clwsf/ lbg] s'/f]df sGHo":ofO{ u/]sf] k|ltkmn g} o;k|sf/sf jGb, gfsfjGbL, sf/jfxL h:tf ljb|f]xsf sfo{qmdx? eO/x]sf 5g\ . k'/fgf] ;Qfn] ;+sL0f{ eP/ cfkm\gf] :jfy{df dfq lnKt x'“b} hgtfdfly xTof, bdg, zf]if0f / cTofrf/ nflb/x]sf sf/0f hgtf o;k|sf/sf ljb|f]xsf sfo{qmdx? ug{ jfWo jlg/x]sf 5g\ .

o;/L clglZrtsfnLg gfsfjGbL h:tf sfo{qmdx? ubf{ hgtfnfO{ cTofjZos j:t'x?sf] cfk'lt{sf] ;d:of kl//x]sf] / hgtf g} kLl8t jg]sf] jtfOb} 5 t <

        hgtfnfO{ klxn]b]lv g} k'/fgf] ;Qfn] cfk'lt{sf] vf“rf] kfl//x]sf] 5 / zx/ / ;b/d'sfdjf6 ufp“x?df cTofjZos j:t'x? nfg k|ltjGw ;d]t nufpb} cfO/x]sf] 5 . clxn] hgtfsf] tkm{jf6 k'/fgf] ;Qfsf] /fhwfgL / ;b/d'sfdx?df gfsfjGbL ubf{ k'/fgf] ;Qfn] cfkm"nfO{ v'j hgtfsf] dl;xf g} 7fg]/ oL sf/jfxLx? hgtfsf] lj?4 ePsf eGg] s'ts{ / e|dk"0f{ k|rf/ ul//x]sf] 5 .

        jf:tljs?kdf eGbf hgtfsf ;d:of a'em\g g;Sg]x?n] g} cfh o; lsl;dsf cf/f]kx? nufpg] ul//x]sf 5g\ . cfh hgtf k'/fgf] ;Qfs} sf/0fn] kLl8t eO/x]sf] / Tof] kL8fjf6 d'Qm x'g ljb|f]x ul//x]sf] oyfy{nfO{ ;j}n] a'Em\g h?/L 5 . hgtfsf ;d:ofx? ;dfwfg ug{ k'/fgf] ;Qf tof/ x'gf;fy o; lsl;dsf sfo{qmdx? klg h?/L kg]{ 5}gg\ . To;sf/0f xfd|F sf/0fn] ge} k'/fgf] ;Qfs} sf/0f hgtf kLl8t eO/x]sf 5g\ .

t/ o;k|sf/sf gfsfjGbLn] tkfO{+x?k|lt hgtfdf gsf/fTds wf/0ff hfUg yfn]sf] atfO{b} 5 lg <

        k'/fgf] ;QfnfO{ g} lgzfgf agfP/ ul/Psf] o; lsl;dsf sfo{qmdx?sf] dxTj hgtfn] a'em]sf 5g\ . hgtfdf xfdLk|lt gsf/fTds wf/0ff hfUof] eGg] s'/f ;To xf]Og . ;To t s] xf] eg] k'/fgf] ;Qf lgs6 / To; Ob{ lub{sf ;~rf/dfWodx?n] lgof]lht 9ª\un] xfd|f lj?4 o; lsl;dn] ck|jfx km}nfO/x]sf 5g\ . xfdLn] hgtfsf /fli6«otf hgtGq / hghLjLsfsf ;d:ofx? xn x'g' k¥of] eg]/ lj/f]wsf ljleGg sfo{qmdx? ul//x]sf] s'/f ;a}nfO{ yfx} 5 .

–o; vfnsf lj/f]w sfo{qmdx? slxn];Dd hf/L /xg] 5g\ <

        gfsfaGbL, ;8s hfd tyf kmf}hL sf/afxLx?df lg/Gt/ ;kmntf ldln/x]sf] 5 . k'/fgf] ;Qf k/flht eO/x]sf] 5 . hgtfn] ljb|f]xsf cg]sf}+ ?kx?sf] k|of]u ul//x]sf] 5g\ / cem}+ 7"nf] hgljb|f]xsf] ;ª\s]t b]lvb}5 . oL ;a} xfd|f] kf6L{åf/f 3f]lift /0fgLlts k|Tofqmd0fsf] klxnf] of]hgfsf k|f/lDes r/0fdf hgtfn] u/]sf sfo{qmdx? x'g\ . dnfO{ nfU5 cem}+ klg k'/fgf] ;Qf ablng tof/ x'“b}g / hgtfnfO{ clwsf/ lb+b}g eg] gfsfaGbL ;lxtsf ;ª\3if{sf sfo{qmd emg\ a9\g] 5g\ . of] s]xL zx/x?df dfq ;Lldt ge} &% lhNnf ;b/d'sfddf km}ng ;S5 / b]zJofkL ljb|f]x x'g]5 . o;f] ePdf k'/fgf] ;Qf p7\g} g;Sg] u/L Wj:t x'g]5 .

–xfn} gjnk/f;L nufotsf 7fp“x?df hgtfn] k|ltsf/ u/]/ tkfO{+x?sf sfo{stf{x?sf] xTof ug]{ tyf sJhf u/L k'/fgf] ;Qfsf] ;'/Iffkmf}h ;dIf a'emfpg] u/]sf 5g\ lg, o;nfO{ s;/L x]l//xg' ePsf] 5 <

gjnk/f;L ;lxt s]xL 7fp“df hgtfsf] gfd ln+b} xfd|f sfo{stf{x?sf] h;/L xTof eof], Tof] hgtfn] u/]sf] k|ltsf/ xf]Og . ;fdGtL kmf;Ljfbsf e/f}6} zfxL ;]gfsf n7}t / ef/tLo ;Qfåf/f ;+/lIFt u'08fx?åf/f g} To;k|sf/sf 36gfx? 36fOPsf 5g\ . lt 36gfx?nfO{ hgtfn] u/]sf] k|ltsf/ eGb} k|rf/ ul/g' ;/f;/ em'7 xf] . xfd|f] kf6L{ lt hglj/f]wL tTjx?åf/f ;~rflnt ck/fwL u'08fx?nfO{ sf/afxL ug{ tof/ 5+ .

–xfn}sf lbgx?df tkfO{+x?n] /fhdfu{x?df k'/fgf] ;Qfsf ;'/IffsdL{x?dfly cfqmd0f tLa| kf/]sf] b]lvG5 . oL cfqmd0fx?af6 s:tf vfnsf pknlAwx? xfl;n ePsf 5g\ <

        k'/fgf] ;Qfsf ;'/IffsdL{x?dfly /fhdfu{df lb+p;} ePsf df]rf{j4 n8fO{+x?df p;sf] cj:yf k|i6;“u b]lvPsf] 5 . hxf“ txL hgd'lQm ;]gfn] p;sf cTofw'lgs xltof/n] ;'–;lHht ljz]if tflnd k|fKt zfxL ;]gfnfO{ ;lhn} x/fO lbP/ 7"nf] Iflt k'¥ofp“b} 7"nf] ;+Vofdf xltof/ tyf o'4 ;fd|u|L sJhf u/]sf] 5 .

        clxn]sf] jf:tljstf s] xf] eg] cfh b]zsf ;Dk"0f{ u|fdL0f If]qx?df hgtfn] hg;Qfsf] cEof; ul//x]sf 5g\ . lt If]qx?df k'/fgf] ;Qf hfg ;Sb}g / zx/df dfq} s]lGb|t 5 . k'/fgf] ;Qfsf] zfxL ;]gfn] xltof/ / k};fsf] Wjf; b]vfP klg zfxL ;]gfsf] dgf]jn cToGt} Go"g 5 / p;sf hjfgx? n8\g c;dy{ 5g\, eGg] s'/f k|dfl0ft eO/x]sf 5g\ . hgd'lQm ;]gfsf of]4fx?n] ;lhn} zfxL ;]gfsf cfw'lgs xltof/x? vf]l;/x]sf 5g\ / pgLx?dfly ljho k|fKt ul//x]sf 5g\ . o;/L k'/fgf] ;Qf lg/Gt/ ktg / k/fhodf k'u]sf] 5 eGg] hg;]gf ljsl;t aGb} ljho cleofgdf nlDs/x]sf 5 . of] hg;]gfsf] 7"nf] pknlAw xf] .

–xfn} ;+o'Qm /fi6«;ª\3sf dxf;lrj sf]kmL cGgfgn] jftf{sf dfWodaf6 g]kfnsf] åGå ;dfwfg ug{ ug'{ ePsf] ckLnnfO{ s;/L x]g'{ ePsf] 5 <

        ;+o'Qm /fi6«;ª\3sf dxf;lrj sf]kmL cGgfgsf] jStAo ;sf/fTds sf]0faf6 cfPsf] 5 eGg] xfdLnfO{ nfU5 . pxf“n] zflGtjftf{sf] nflu ;xof]u ug{ tTk/ /x]sf] cf;o;lxt h'g aQmJo lbg' eof] pxf“sf] egfO{sf] cf;o;“u xfdL ;xdt 5f}+ . ;+o'Qm /fi6«;ª\3 g]kfndf zflGtjftf{ dfkm{t gof“ /fhg}lts lgsf;sf] lglDt cfºgf] e"ldsfk|lt uDeL/ / OdfGbf/ ag]sf] b]lvG5 . xfdLn] klg xfd|f] kf6L{ zflGtjftf{ dfkm{t cu|ufdL /fhg}lts lgsf;sf lglDt cToGt} uDeL/ / OdfGbf/ /x]sf] s'/f klxn]b]lv g} eGb} cfPsf 5f}+ . t/, k'/fgf] ;Qf /fhg}lts lgsf;sf] nflu tof/ gePs} sf/0f jftf{ x'g\ ;ls/x]sf] 5}g .

–s] ca jftf{ g} x'g ;Sb}g t <

        k'/fgf] ;Qfn] cGt/{fli6«o dWo:ytf / ;+ljwfg;efsf] cu|ufdL /fhg}lts lgsf;nfO{ c:jLsf/ u/];Dd jftf{ ;Dej 5}g . k'/fgf] ;Qfn] o;nfO{ :jLsf/ u5{ eg] tTsfn} jftf{ x'g ;S5 .

–k'/fgf] ;Qf cGtu{tsf] ;/sf/sf k|wfgdGqL z]/axfb'/ b]pjfn] t tkfO{+x?n] p7fPsf ;a} Ph]08fx?df 5nkmn ug{ ;/sf/ tof/ /x]sf] hfgsf/L u/fp“b} tkfO{x?nfO{ k6s–k6s jftf{sf] lglDt af]nfp“bf klg jftf{df gcfPsf] atfO/x]sf 5g\ lg < s] ;/sf/n] tkfO{+x?nfO{ cflwsfl/s 9ª\un] jftf{df af]nfPsf] 5 <

        cflwsfl/s ?kdf jftf{df af]nfPsf] 5}g . xfdLn] klxn] b]lv g} s] eGb} cfPsf 5f}+ eg] ;/sf/n] eGg] u/]sf] …h'g;'s} Ph]08fdf klg 5nkmn u5f}+Ú eGg] s'/f k"/} cd"t{ 5 . o:tf] cd"t{ s'/fn] jftf{ x'g ;Sb}g . ljutdf b'O{ k6s;Dd ePsf jftf{df klg o;} elgPsf] lyof] . b'O{ k6ss} jftf{ k'/fgf] ;Qf cu|ufdL /fhg}lts lgsf;sf] nflu tof/ gePsf sf/0fn] ;kmn x'g ;s]sf] lyPg . ;fy} lt jftf{df k'/fgf] ;Qfn] v'Nnf9+un] o'4lj/fd cfrf/;+lxtf ;d]t pn+3g u/]sf sf/0f p k|ltsf] ljZjf;sf] ;+s6 pTkGg eO/x]sf] 5 . k'/fgf] ;Qf jftf{k|lt OdfGbf/ / uDeL/ 5 eg] p;n] cu|ufdL b[li6sf]0f ;fj{hlgs u/f];\ / cGt/fli6«o dWo:ytf :jLsf/]/ cl3 a9f];\ . /fhg}lts b[li6sf]0fsf] s'/f hgtfdf u'd/fxfdf /fVg] ljifo xf]Og, To;}n] ;/sf/sf] b[li6sf]0f s] xf] Tof] ;fj{hlgs u/f];\ . gq cu|ufdL b[li6sf]0f ljlxg b]pjfsf o:tf cd"t{ cfu|x ;Qf l6sfpg] bfp afx]s s]xL x'g] 5}gg\ .

–xfn} dfcf]jfbL hgo'4sf ;jf]{Rr sdf08/ kf6L{ cWoIf s=k|r08n] k'/fgf] ;Qf;“usf] jftf{ cl3 a9\g g;s] klg ;/sf/df ;fd]n kf6L{x? ;lxtsf ;a} /fhg}lts bnx?;“u eg] jftf{ ul/g] atfpg' ePsf] lyof] < clxn] oL kf6L{x?;“u jftf{ k|lqmof cl3 al9/x]sf] xf] <

        xfd|f] ljleGg /fhg}lts zlQmx?;“u lg/Gt/ ;Dks{ / ;DaGw /x“b} cfPsf] 5, t/ clxn] jftf{ x'g ;s]sf] 5}g . xfdLn] h'g;'s} kf6L{x?;“u klg jftf{ ug{ tof/ /x]sf] k|:tfj u/]sf 5f}+ . /fhf / zfxL ;]gfnfO{ ;/sf/df /x]sf kf6L{x?n] cu|ufdL /fhg}lts lgsf;sf] kIfdf dgfpg g;s]s} sf/0f jftf{ x'g g;s]sf] s'/f lt kf6{L{x?n] klg a'‰g h?/L 5 . /fhf / ;]gfsf] lg/ª\s'ztf lj?4 xfdL ;a};“u jftf{ ug{ rfxG5f}+ .

–ca cGTodf Pp6f k|Zg, xfn}sf kl5Nnf 36gfqmdx?sf] ljZn]if0f ubf{ b]zsf] /fhgLlt s'g df]8df k'u]sf] b]Vg' x'G5 <

        olta]nf k'/fgf] ;Qf / gof“ ;QfaLrsf] ;ª\3if{ lg0ff{os ljGb'df cl3 al9/x]sf] 5 . hgd'lQm ;]gfsf xs{t lg0ff{os lbzfdf al9/x]sf 5g\ . k'/fgf] ;Qfdf r/d ;ª\s6 / cl:y/tf b]lvG5 . Ps lsl;dsf] pTsif{sf] t/ntfsf] l:ylt k}bf ePsf] 5 eGbf klg x'G5 . o;af6 gof“ /fhg}lts w'|jLs/0fsf] ;[hgf x'g k'u]sf] 5 . ca l;ª\uf] ;dfh / ;a} /fhg}lts zlQmx?df ?kfGt/0f gu/L lgsf; ;Dej 5}g . /fhfn] k'/fgf] 7fp“d} /x]/ zf;g ug]{ ;f]+r] eg] Tof] 7"nf] d"v{tf x'G5, cGo /fhg}lts kf6L{x? / :jod\ xfdLn] klg k'/fg} 7fp“df cl8g] ;f]+Rof} eg] Tof] klg d"v{tf x'g]5 . clxn] gof“ ?kfGt/0fsf] :ki6 af6f] b]vfPsf] eg]sf] xfd|f] kf6L{n] dfq} xf] . jflx/L ju{ ;ª\3if{df h;/L gof“ ?kfGt/0fsf] cfjZostf 5 To;} u/L kf6L{x? leq klg ?kfGt/0fkZrft\ gof“ w"|jLs/0f geOsg cl3 a9\g' ;Dej 5}g . ca hf] ?kfGt/0f x'“b}g, p Oltxf;af6 k5fl/g' l;jfo csf]{ ljsNk b]lvPsf] 5}g . –uf]ljGb cfrfo{


s}nfnLsf] lr;fkfgLdf !% zfxL ;]gf dfl/P, & j]kQf

hgd'lQm ;]gfåf/f 8]9bh{g cfw'lgs xltof/ sAhf

sf7df8f}+÷ hgd'lQm ;]gf, g]kfnsf of]4fx?n] oxL k'if & ut] ;f“em ;jf % jh] s}nfnL / jlb{ofsf] l;dfgfl:yt lr;fkfgL k'ndf k'/fgf] ;Qfsf zfxL ;]gfdfly eLif0f xdnf u/L 7"nf] ;kmntf k|fKt u/]sf 5g\ . hgd'lQm ;]gf g]kfn klZrd l8lehg sfof{nojf6 k|fKt hfgsf/L cg';f/ lr;fkfgL k'ndf ePsf] bf]xf]/f] eL8Gtsf qmddf !% hgf zfxL ;]gf dfl/g'sf ;fy} & hgf s0ff{nL gbLdf v;]/ j]kQf ePsf 5g\ eg] s]xL ;Vt 3fOt] ePsf 5g\ .

        hgd'lQm ;]gfsf] ln:g] ufd t];|f] lj|u]8sf] Ps 6's8Ln] u/]sf] pQm ;kmn sf/jfxLjf6 hgof]4fx?n] ef/L ;+Vofdf cfw'lgs xltof/ / uf]nLu7\7f sAhf u/]sf 5g\ . zfxL ;]gfjf6 sAhf ul/Psf xltof/x?df OG;f; /fOkmn ( yfg, P;Pncf/ /fOkmn $ yfg, 6'OGr df]6f{/ ! yfg, P;PdhL ! yfg, k]:tf]n ! yfg, ;+rf/;]6 ! yfg tyf ;of} yfg DofUhLg / xhf/f} /fp08 uf]nL /x]sf] s'/f klZrd l8lehg sfof{non] hgfPsf] 5 .

        ;f] eL8Gtsf] qmddf hgd'lQm ;]gftkm{ s'g} Iflt gk'u]sf] jtfOPsf] 5 . eL8Gtsf] qmddf zfxL ;]gfn] k|xf/ u/]sf] uf]nL nfu]/ lr;fkfgL jhf/df /x]sL Ps dlxnf / b'O{ jRrfsf] d[To' ePsf] 5 . lgz:q cj:yfdf /x]sf dlxnf / jfnjRrfdfly zfxL ;]gfn] cGwfw'Gw uf]nL xfgL xTof u/]sf]df :yfgLo jfl;Gbfx?n] /f]if k|s6 u/]sf 5g\ .


;+3if{nfO{ cem} 3lge't kfl/g]

sf7df8f}+÷ g]kfn sDo'lgi6 kf6L{ -dfcf]jfbL_ jfUdtL±gf/fo0fL If]qLo Jo"/f] ;+of]hg ;ldltsf ;+of]hs sd/]8 s~rgn] ;b/d'sfd / /fhwfgLdf v'lDrP/ /x]sf] k'/fgf] ;Qfn] ul//x]sf] b]z / hgtf lj?4sf] ck/fwsf] >[vnfnfO{ cGt ug{ rfn' ;+3if{nfO{ cem} 3lge"t kfg'{kg]{ cfjZostf emg a9]/ uPsf] atfpg'ePsf] 5 . jfUdtL±gf/fo0fL If]qLo Jo"/f] cGtu{t wflbª–dsjfgk'/ lhNnfx? / To; lhNNff cGtu{t kg]{ /fhdfu{x?df oxL k'; * ut]b]lv clglZrtsfnLg aGb eO/x]sf] 5 .

k'; !) ut] jxf“åf/f hf/L jQmJodf k'/fgf] ;Qf / p;sf e/f}6]x? cGbf]ngsf lj?4 ul/j hgtfsf] b'jfO lbb} cfGbf]ngdf e|d kfg]{ b'ik|of; ul//x]sf] / zfxL ;]gfn] 36gf g} gePsf] 7fp“df bh{gf} dfcf]jfbL dfl/Psf] eg]/ uf]ojN; z}nLdf em'6f] / k|fof]lht k|rf/ ug]{, cfkm\g} sAhfdf /x]sfnfO{ r'l6r'l6 dfg]{, 8f“sf z}nLdf ckx/0f u/]/ j]kQf kfg]{, lgbf]{if / lgxTyf hgtfnfO{ sTn]cfd ug]{ h:tf s's[TonfO{ tLa|tf lbPsf] pNn]v ug'{ePsf] 5 .

pQm jQmJodf cGTodf æo:tf e|dk"0f{ k|rf/afhLaf6 e|ldt geO{ ;Dk"0f{ hg;+3if{ / kmf}hL ;+3if{nfO{ cem k|efjsf/L / 3lge"t 9+un] cufl8 a9fpg /fhg}lts zlQm, b]zeQm, hgjfbL / k|ultzLn hg;d'bfodf jfUdtL÷gf/fo0fL If]qLo Jo"/f] xfbL{s clkn ub{5Æ elgPsf] 5 .


xf]6n dhb'/nfO{ tnj–eQf lbg cfu|x

sf7df8f}+÷ sf8df8f}+ nufot b]zsf ljleGg 7fp“df /x]sf xf]6nx?n] Toxf“ sfo{/t dhb'/x?nfO{ tna–eQf / cGo ;'ljwfx?af6 al~rt u/fPsf]df Wofsfif{0f u/fp“b} lt xf]6nx?nfO{ dhb'/x?sf] tnj–eQf / cGo ;'ljwf t'?Gt pknAw u/fpg clvn g]kfn xf]6n tyf /]i6'/f dhb'/ ;+3n] cfu|x u/sf] 5 .

oxL k'; !) ut] ;f] ;+3sf s]Gb|Lo cWoIF /d]z kGtn] Ps jQmJo hf/L u/L æljhos'df/ kf08]sf] :jfldTjdf /x]sf] / xfn leS6f]l/of 6«feN;sf ;~rfns e/t a:g]tnfO{ ;'6'Ss ljqmL u/]sf] lrtjgsf] ;f}/fxfl:yt xf]6n ;f}/fxf u}+8f jfON8 nfOkm SofDk, rGb|z]v/ 1jfnLsf] :jfldTjdf /x]sf] nlntk'/sf] s'k08f]nl:yt xf]6n gf/fo0fL / jt{dfg dGqL tyf k|wfgdGqL z]/axfb'/ b]pjfs]f ;f;'cfdf k|ltef /f0ffsf] :jfldTjdf /x]sf] dxf/fhu~hl:yt xf]6n sf7df8f}sf ;~rfnsx?n] sfg'gL /fHosf] lvNnL p8fp“b} xf]6nx?df sfo{/t dhb'/÷sd{rf/Lx?n] vfOkfO cfPsf] ;'ljwfx? ;~rosf]if, pkbfg, u|]8 t k/}hfcf]; sfo{/t sd{r/Lx?nfO{ tnjeQf ;d]taf6 alGrt xb};Ddsf] lgs[i6 Jojxf/k|ltÆ cfkm\gf] ;+u7gsf] uDeL/ Wofgfsif{0f ePsf] hgfp“b} ætTsfn dhb'/x?n] vfOkfO cfPsf] tnaeQf ;fy} cGo ;'ljwf cljnDj pknAw u/fpg ;fy} efb| @( ut] clvn g]kfn 6«]8 o'lgog dxf;+3;+u jt{dfg b]pjf ;/sf/ / pBf]u afl0fHo dxf;+3n] u/]sf] ;Demf}tf tTsfn sfof{Gjog gu/] xfd|f] ;+u7g s8f ;+3if{df hfg] r]tfjgL lbG5 / To;af6 lg:sg] kl/0ffdsf] lhDd]jf/L ;DjlGwt kIf g} x'g] o;} lj1lKt dfkm{t hfgsf/L u/fp“b5f} .Æ elgPsf] 5 .


k|zfGtnfO{ zfxL ;]gfn] df/]sf] 7x/

sf7df8f}+÷jfUdtL±gf/fo0fL If]qLo Jo"/f] ;+of]hg ;ldltsf ;+of]hs sd/]8 s~rgn] cfTd;d+{k0f ul/;s]sf] / cfkm\gf] sAhfdf /x]sf] dfG5]nfO{ cfTdxTofsf] hfn;frL aofg hf/L u/]/ zfxL ;]gfn] cfkm\gf] sfo/ / if8oGqsf/L rl/qsf] b'lgofsf] ;fd' kl/ro lbPsf atfpg'ePsf] 5 .

oxL k'; ^ ut] jxf“åf/f hf/L Ps jQmJodf ækf}if # ut] hgd'lQm ;]gf, g]kfn %cf}+ la|u]8 !#cf}+ a6flnog cGt{ut ljz]if sfo{bnn] sf7df8f}sf] ;f“v'l:yt Onfsf k|x/L sfof{nodf ;fxfl;s / rdTsf/Ls xdnf ul/ u'0ffTds k|sf/sf] kmf}hL sfjf{xL ;kmn u/]sf lyP . pQm k|x/L sfof{no sAhf ePsf] va/ yfxf kfPkl5 zfxL ;]gf gfdsf ck/fwLx?n] k|zfGtnfO{ lg3f{t s'6]/ kfzljs tl/sfn] xTof u/]Ú elgPsf] 5 . hgd'lQm ;]gf g]kfn %cf}+ la|u]8 cGt{ut …l;Ú sDklgsf ;x—sld;f/ k|zfGt -;fw'/fd b]jsf]6f_ /x:odo 9+un] sAhfdf k/]sf] va/ ;fj{hlgs ePsf] / gLhnfO{ hgtf, hgo'4 / cfkm\gf] kf6L{sf la?4 k|of]u u/]sf] / To;af6 kf6L{nfO{ lgs} Iflt k'u]sf] klg jQmJodf pNn]v 5 . jxf“n] pQm 3[l0ft Pj+ qm'/ xTofsf08sf] eT;gf{ ub}{ To;sf] 5fgjLgsf nflu s8f bafj lbg dfgjclwsf/jfbL, kqsf/ / gful/s ;dfhnfO{ ckLn ug'{ePsf] 5 .


Dffcf]jfbL g]tfåf/f zxLbx?k|lt >4f~hnL

sf7df8f}+÷ Gf]=s=kf=-dfcf]jfbL_ DfWo sdf08 cGtu{t Uf08s If]qLo Jo"/f]sf hg;}Go kl/rfng ;+of]hg ;ldltsf ;+of]hs sfG5faxfb'/n] oxL k'; & ut] Ps jQmJo hf/L u/L ndh'ªsf] afx'g8f“8f le/s':t'¨l:yt l/lk6/ 6fj/ ;'/Iffy{ /x]sf] o'lgkmfO8 sdf08dfly ut d+l;/ #) ut] /ftL !)M%% ah] cfqmd0f sfjf{xL u/]sf] t/ sfjf{xLsf] z'?jft d} k|fljlws sf/0fn] u8j8L ePsf sf/0f lkmtf{ x'g' k/]sf] hfgsf/L u/fpg' ePsf] 5 . jxf“n] z'?d} kms{g' k/] klg zfxL ;]gfsf] sdf08/sf] ;kmfof ;lxt y'k|} IFlt k'¥ofpg hgd'lQm ;]gfsf] pQm 6's8L ;kmn /x]sf] s'/f ;fj{hlgs hfgsf/L u/fpg'ePsf] 5 .

sd/]8 sfG5faxfb'/åf/f hf/L pQm jQmJodf ;f] of]hgf cjlwdf zxfbt k|fKt ug'{x'g] ;Dk"0f{ cd/ zxLbx?k|lt xflb{s >4f~hnL ck{0f ug'{ePsf] 5 . jQmJodf hgfOP cg';f/ ;f] of]hgfsf zxLbx?df Knf6'g efO:f sdf08/ lvdaxfb'/ cf]nL -s ljb'/, bfdf{sf]6–;Nofg_, Knf6'g efO:f sdf08/ lrqk|;fb Gof}kfg] -s=ljdf]rg, w}j'¨–$ /;'jf_ Knf6'g efO:f sdf08/ g/]z k'g-s=;"o{, df“emsf“8f–;Nofg_, ;]S;g sdf08/ wtL{axfb'/ du/-s=/jL dbgkf]v/f kfNkf_, ;]S;g sdf08/ zfGtL kf7s -s=c~hg, lzvfd–:of¨hf_, ;]S;g sdf08/ zflns/fd rf}w/L -s=;'j0f{,;f}+l8of/–bfª_, ;]S;g sdf08/ vu'nfn s'“j/-s=ljsf;–Ko"7fg_, ;]S;g sdf08/ eb|j a'9fyf]sL -s=zDe' :ofnkfvf–$ ?s'd_, ;]S;g sdf08/ Hof]lt ;'gf/ -s=k|ltdf, kfª/fª–# kj{t_, ;]S;g efO; sdf08/ cd[tf k'g du/ -s=lhljsf, a'9fufp“–$ /f]Nkf_, ;]S;g efO; sdf08/ Zofds'df/ tfdfª-s=eljZo, v/fgL6f/–g'jfsf]6_, ;]S;g efO; sdf08/ u0f]z vgfn-s=;dL/, b]jLgu/–?kGb]xL_ /x'g ePsf] 5 .


g]jfM /fli6«o d'lQm df]rf{ g]kfnåf/f wGojfb

sf7df8f}+÷ g]jfM /fli6«o d'lQm df]rf{åf/f cfof]hgf ul/Psf] k'if %/ ^ ut] pkTosfsf -;/sf/L sfof{no tyf oftfoft_ jGb sfo{qmd ;kmn kfg{df ;xof]u ug'{x'g] cfd gful/s ;dfh, a'l4hLlj, kqsf/ nufotdf df]rf{sf cWoIF kjg >]i7n] k'; & ut] Ps jQmJo k|sflzt u/L wGojfb lbg' ePsf] 5 .

jQmJodf >]i7n] cfkm\gf] …;+u7g g]jfM /fli6«o d'lQm df]rf{, g]kfnn] hflto :jzf;g / cfTdlg0f{osf] clwsf/ hgtfdf lgxLt x'g'kg]{ dfGotf cg'?k ljutb]lvg} cNk;+Vos v; afx'gjfbLx?sf] k|ltlglwTj ug]{ a|fd0fafbL ;Qfn] cGo hflt÷hghfltx?dfly ub}{ cfPsf] ljljw k|sf/sf zf]if0f, bdg, pTkL8gsf lj?4 cfkm"nfO{ pEofp“b} cfd hg;d'bfox?sf] ;xof]u / ;dyg{df hgtfsf /fli6«otf, hgtGq / hghLljsf;+u ;DjlGwt ljljw ;d:ofx?nfO{ lnP/ df]rf{n] ljutdf klg k'/fgf] ;Qfsf lj?4 ljeGg ;+3if{sf sfo{qmdx? ;kmntf k'j{s ;DkGg u/]sf]Ú atfpg'ePsf] 5 .

pQm aGb 3f]if0ffn] sf7df08f}+ pkTosf k"0f{?kdf 7Kk /x\of] eg] b]zsf cGo IF]qaf6 sf7df8f}+ hfg] s'g} klg ;jf/L ;fwg rn]gg\ . b'O{ lbg;Ddsf] aGbsf] c;/ Jofkf/, oftfoft, pBf]u, lzIf0f;+:yf, ;/sf/L sfof{no cflbdf t k¥of] g} o;n] ;Qfwf/L kf6L{x?sf sfof{no;d]t aGb u/fof] . of] b]v]/ hgtfsf] k|lts[of lyof]– …;/sf/df a;]/ cfºg} sfof{no vf]Ng g;Sg] x'ltxf/fx?n] s] sf] zlQm 5 eGb} ;Qfdf 6f“l;;O/x]sf 5g\ <Ú

;Qfwf/L kf6L{sf kf6L{ sfof{no;d]t b'O{ lbg;Dd tfnf nfu]/ 7Kk /xg'n] of] ;/sf/ slt sdhf]/ /x]5 eg]/ k|i6 ePsf] 5 . hgtfsf] ;'/Iffsf] 1f/]G6L lnG5f}+ egL cl3kl5 ;]gf nufP/ vf]Ng hf]/hjh{:tL u/]/ aGb c;kmn kfl/Psf] eg]/ k'mlt{ b]vfpg] ;/sf/ cfºgf] kf6L{sf sfof{nodf dfvf] klg g3'd]/ ;'g;fg /x]sf] kmf]6f] l6eL Rofgnaf6 b]Vg' kbf{ ;Qfwf/Lx? g} lhNn k/]sf lyP .


dsjfgk'/–wflbËsf /fhdfu{df clglZrtsfnLg gfsfaGbL M b'O{ lhNnf klg aGb

sf7df8f}÷ oxL kf}if * ut] dsjfgk'/ lhNnfsf] cGtu{t kg]{ k"j{ klZrd /fhdfu{sf] dgx/L–x]6f}8f v08df !* j6f 6«sdfly ePsf] sfjf{xL / To;kl5 ul/Psf] cgu{n k|rf/dfly g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ dsjfgk'/±wflbªsf] Wofgfsif{0f ePsf] atfOPsf] 5 .

g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ dsjfgk'/±wflbªsf OGrfh{ jL/h+un] ;f] sfjf{xL tfdfª :jfoQ IF]q gfsfaGbLsf] cj]1f ub}{ x]6f}8fb]lv ;]gf / k'ln; :s]l6ª ub}{ NofOPsf tL 6«sx?nfO{ dfcf]jfbL 5fkfdf/x?n] sfjf{xL ug{ jfWo ePsf] atfpg' ePsf] 5 . ;fy} Toxf“ s'g} ;j{;fw/0fx?sf] 3/ ghnfOPsf] / Pp6f ;fw/0f 6x/f] dfq hn]sf] atfp“b} hgfb]z;+u OGrfh{ jL/h+un] eGg'eof]– …aGb / gfsfaGbLsf] cj]1f ub}{ ;]gf / k'ln;sf] ;+/IF0fdf rnfpg] s'g} klg oftfoftsf ;fwgx? sfjf{xLdf kg{ ;Sg]5g\ .Ú ;fy} To;f] gug{ ;d]t cg'/f]w ub}{ jL/h+un] dx]Gb| /fhdfu{sf] dgx/L x]6f}+8f v08df s]xLlbg otfb]lv ePsf n'6kf6sf 36gfx?df ;]gfsf] ;+nUgtf ePsf];d]t atfpg'ePsf] 5 .

o;cl3 g]skf-dfcf]jfbL_ dsjfgk'/–wflbË lhNnf ;+u7g ;ldltn] k'if * ut]b]lv wflb+u / dsjfgk'/sf /fhdfu{x?df clglZrtsfnLg gfsfjGbLsf] 3f]if0ff u/]sf] 5 . ;fy} pQm wflbË–dsjfgk'/ lhNnf klg clglZrt sfnsf nflu aGb ePsf] 5 .

dsjfgk'/–wflbË lhNnf ;+u7g ;ldltsf OGrfh{ jL/h+un] hf/L ug'{ ePsf] Ps k|]; jQmJodf wflbË lhNnfsf] crg] pRr dfljsf lzIfs rqmaxfb'/ >]i7nfO{ ;}lgs lx/f;tleq} xTof ul/Psf] nufotsf zfxL ;]gfjf6 ePsf xTof, j]kQf / n'6kf6sf lj?4 pQm gfsfjGbL 3f]if0ff ul/Psf] hgfpg' ePsf] 5 .

        sd/]8 jL/h+un] hf/L u/]sf] jQmJo pNn]v 5– æzfxL hNnfbx?sf] Hofbltsf] qmddf wflbË lhNnfsf] crg] pRr dfljsf lzIfs rqmaxfb'/ >]i7nfO{ ;}lgs lx/f;td} xTof u/L cfTdxTofsf] em'7f] s'/f lkm+hfO/x]sf] 5 . To;}u/L ;'gfr'/L Aof/]ssf] glhs} kg]{ dgx/L ahf/ / Hofld/] h}l;Ë cf;kf;sf If]qdf ;j{;fwf/0f r9]sf] a;df 8s}t ug]{ sfd;d]t ul//x]sf 5g\ . 8f“sfsf] cf/f]kdf pN6} Hofld/], /h}of, dgx/L cflb ufp“sf ;j{;fwf/0f hgtfnfO{ ;}lgs lx/f;tdf lng] sfd ul//x]sf] 5 . k|ltlqmofjfbL, kmf;LjfbL ;fdGtL ;Qfsf] oL HofbtLk"0f{ sfdx?sf] lj?4 cfd hgtfnfO{ z;:q ljb|f]xdf gptf/L jf:tljs k|lt/f]w gx'g] ePsfn] xfd|f] kf6L{n] of]hgfa4 ?kn] NofPsf] k|Tofqmd0fsf] of]hgf sfof{Gjog eO/x]sf] 5 .Æ

        jL/h+un] cfkm\gf] sfo{qmdsf] pNn+3gsf] qmddf x'g] h'g;'s} 36gfsf nflu klg k'/fgf] ;Qf hjfkmb]xL x'g] atfp“b} aGbsf] sfo{qmdk|lt hg;d'bfox?df P]Soj4tfsf] nflu cfJxfg ug'{ePsf] 5


 d'Vok[i7 .. k'/fgf c+sx? .. ;Dks{ M janadesh@hotmail.com